Adhyaya 65

Verse 1

सूत उवाच । उषित्वा सप्तरात्राणि तीर्थेस्मिन्भ्रातृभिः सह । युधिष्ठिरो महातेजा गमनायोपचक्रमे

ସୂତ କହିଲେ—ଏହି ତୀର୍ଥରେ ଭ୍ରାତାମାନଙ୍କ ସହ ସପ୍ତରାତ୍ରି ବସି, ମହାତେଜସ୍ବୀ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପ୍ରୟାଣ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଆରମ୍ଭ କଲେ।

Verse 2

प्रभाते विमले स्नात्वा देवीर्लिंगान्यथार्च्य च । कृत्वा प्रदक्षिणं क्षेत्रं देवीस्तोत्रं जजाप सः । प्रयाणकालेषु सदा जप्यं कृष्णेन कीर्तितम्

ନିର୍ମଳ ପ୍ରଭାତେ ସ୍ନାନ କରି, ଦେବୀମାନଙ୍କୁ ଓ ଲିଙ୍ଗମାନଙ୍କୁ ଯଥାବିଧି ଅର୍ଚ୍ଚନା କରି, କ୍ଷେତ୍ରର ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ସେ ଦେବୀସ୍ତୋତ୍ର ଜପ କଲେ—କୃଷ୍ଣ କହିଥିଲେ, ପ୍ରୟାଣକାଳେ ସଦା ଜପ୍ୟ।

Verse 3

युधिष्ठिर उवाच । देवि पूज्ये महाशक्ते कृष्णस्य भगिनि प्रिये । नत्वा त्वां शरणं यामि मनोवाक्कायकर्मभिः

ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ—ହେ ଦେବି, ପୂଜ୍ୟେ, ହେ ମହାଶକ୍ତି, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଭଗିନୀ! ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରି ମନ-ବାକ୍-କାୟ-କର୍ମରେ ମୁଁ ତୁମ ଶରଣକୁ ଯାଉଛି।

Verse 4

संकर्षणाभयदाने कृष्णच्छविसमप्रभे । एकानंशे महादेवि पुत्रवत्त्राहि मां शिव

ହେ ସଂକର୍ଷଣଙ୍କୁ ଅଭୟଦାନ ଦେଇଥିବା ଦେବି, ହେ କୃଷ୍ଣଛବି ସମ ପ୍ରଭାବତୀ, ହେ ଏକାନଂଶା ମହାଦେବି, ହେ ଶିବେ! ମୋତେ ପୁତ୍ରବତ୍ ରକ୍ଷା କର।

Verse 5

त्वया ततमिदं विश्वं जगदव्यक्तरूपया । इति मत्वा त्वां गतोऽस्मि शरणं त्राहि मां शुभे

ହେ ଶୁଭେ! ଜଗତର ଅବ୍ୟକ୍ତ ରୂପ ହୋଇ ତୁମେ ଏହି ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱକୁ ବ୍ୟାପିଛ—ଏହା ଜାଣି ମୁଁ ତୁମ ଶରଣକୁ ଆସିଛି; ମୋତେ ରକ୍ଷା କର।

Verse 6

कार्यारम्भेषु सर्वेषु सानुगेन मया तव । स्व आत्मा कल्पितो भद्रे ज्ञात्वैतदनुकंप्यताम

ହେ ଭଦ୍ରେ! ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟର ଆରମ୍ଭରେ ମୁଁ ମୋ ଅନୁଚରମାନଙ୍କ ସହିତ ତୁମକୁ ମୋର ନିଜ ଆତ୍ମାସ୍ୱରୂପ ଭାବି ଆହ୍ୱାନ କରିଛି। ଏହା ଜାଣି କୃପା କର।

Verse 7

सूत उवाच । इति ब्रुवाणं राजानं शिरोबद्धाजलिं तदा । वायुपुत्रः प्रहस्यैव सासूयमिदमब्रवीत्

ସୂତ କହିଲେ—ରାଜା ଏପରି କହୁଥିବାବେଳେ ଶିର ଉପରେ ଅଞ୍ଜଳି ବାନ୍ଧିଥିଲେ; ସେତେବେଳେ ବାୟୁପୁତ୍ର ହସି, ଅଳ୍ପ ବ୍ୟଙ୍ଗ୍ୟ ସହ ଏହି କଥା କହିଲା।

Verse 8

ये त्वां राजन्वदंत्येवं सर्वज्ञोऽयं युधिष्ठिरः । वृथैव वचनं तेषां यतस्त्वं वेत्सि नाण्वपि

ହେ ରାଜନ୍! ଯେମାନେ ‘ଏହି ଯୁଧିଷ୍ଠିର ସର୍ବଜ୍ଞ’ ବୋଲି କହନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ କଥା ନିରର୍ଥକ; କାରଣ ତୁମେ ଅଣୁମାତ୍ର ମଧ୍ୟ ଜାଣ ନାହଁ।

Verse 9

को हि प्रज्ञावतां मुख्यः सर्वशास्त्रविदांवरः । स्त्रीणां शरणमापद्येदृजुर्बुद्धिर्यथा भवान्

ଯେ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଖ୍ୟ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରବିଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ କିଏ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ଶରଣ ନେବ—ସରଳବୁଦ୍ଧି ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ତୁମେ ଯେପରି ନେଲ?

Verse 10

यतस्त्वमेव वेत्सीदं सर्वशास्त्रेषु कीर्त्यते । जडेयं प्रकृतिर्मूढा यया संमोह्यते जगत्

କାରଣ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଯାହା କୀର୍ତ୍ତିତ, ତାହା ତୁମେ ନିଜେ ଜାଣ—ଏହି ପ୍ରକୃତି ଜଡ ଓ ମୋହିନୀ; ତାହାଦ୍ୱାରା ସମଗ୍ର ଜଗତ ମୋହିତ ହୁଏ।

Verse 11

सचेतनं च पुरुषं प्रकृतिं च विचेतनाम् । प्राहुर्बुधा नराध्यक्ष पुंसश्चप्रकृतिः प्रिया

ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ କହନ୍ତି—ପୁରୁଷ ଚେତନ, ପ୍ରକୃତି ଅଚେତନ। ହେ ନରାଧ୍ୟକ୍ଷ, ଦେହଧାରୀମାନଙ୍କୁ ପ୍ରକୃତି ପ୍ରିୟ ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହନ୍ତି।

Verse 12

तत्स्वयं पुरुषो भूत्वा युधिष्ठिर वृथामते । प्रकृतिं नौषि नत्वा तां हासो मेऽतीव जायते

ଏହେତୁ, ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ତୁମେ ସ୍ୱୟଂ ପୁରୁଷ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ—ହେ ବ୍ୟର୍ଥମତି—ପ୍ରକୃତିକୁ ନମସ୍କାର କରି ତାହାର ଶରଣ ନେଉଛ; ଏହା ମୋତେ ଅତ୍ୟଧିକ ହସାଏ।

Verse 13

आरोहयेच्छिरो नैव क्वचिद्धित्वा उपानहौ । यथा स मूढो भवति देवीभक्तिरतस्तथा

ଯେପରି ଯଥୋଚିତ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଛାଡ଼ି କେହି କେବେ ଜୁତାକୁ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ରଖେ ନାହିଁ, ସେପରି କେବଳ ପ୍ରକୃତି-ରୂପ ଦେବୀ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତ ଭକ୍ତି ମଧ୍ୟ ମୂଢତା ହୁଏ।

Verse 14

यदि ते बन्दिवत्पार्थ तिष्ठेद्वाण्यनिवारिता । तत्किमर्थं महादेवं न स्तौषि त्रिपुरान्तकम्

ହେ ପାର୍ଥ, ଯଦି ତୁମ ବାଣୀ ବନ୍ଦୀ ପରି ଅନିବାରିତ ଭାବେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅଛି, ତେବେ ତ୍ରିପୁରାନ୍ତକ ମହାଦେବଙ୍କୁ କାହିଁକି ସ୍ତୁତି କରୁନାହ?

Verse 15

अलक्ष्यमिति वा मत्वा महेशानं महामते । ततः किमर्थ दाशार्हं न स्तौषि पुरुषोत्तमम्

କିମ୍ବା, ହେ ମହାମତି, ଯଦି ତୁମେ ମହେଶାନଙ୍କୁ ଅଲକ୍ଷ୍ୟ ବୋଲି ଭାବ, ତେବେ ଦାଶାର୍ହ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କୁ କାହିଁକି ସ୍ତୁତି କରୁନାହ?

Verse 16

यस्य प्रसादादस्माभिः प्राप्ता द्रुपदनंदिनी । इन्द्रप्रस्थे तथा राज्यं राजसूयस्त्वया कृतः

ଯାହାଙ୍କ କୃପାରୁ ଆମେ ଦ୍ରୁପଦନନ୍ଦିନୀ (ଦ୍ରୌପଦୀ) ପାଇଲୁ; ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥରେ ତୁମେ ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କଲ; ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ହିଁ ସମ୍ପନ୍ନ କଲ।

Verse 17

विजयेन धनुर्लब्धं जरासन्धो मया हतः । प्रत्याहर्तुं तथेच्छामः कौरवेभ्यः स्वकां श्रियम्

ବିଜୟରେ ଧନୁଷ୍ୟ ଲାଭ ହେଲା; ଜରାସନ୍ଧକୁ ମୁଁ ବଧ କଲି। ତେଣୁ କୌରବମାନଙ୍କଠାରୁ ଆମର ନ୍ୟାୟସଙ୍ଗତ ଶ୍ରୀ-ସମୃଦ୍ଧି ପୁନଃ ଆଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛୁ।

Verse 18

यस्य प्रसादात्तं मुक्त्वा कृष्णं हा स्तौषि यज्जयी । अथ स्वयं कौरवाणामुत्पन्नं कुलसत्तमे

ଯାହାଙ୍କ କୃପାରୁ ତୁମେ ବିଜୟୀ, ସେହି ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ହାୟ! କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରୁଛ। ତେଣୁ, ହେ କୁଳଶ୍ରେଷ୍ଠ, କୌରବମାନଙ୍କଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଏହି ବିପଦ ସତ୍ୟସତ୍ୟ ଆସିପଡ଼ିଛି।

Verse 19

जानन्नात्मानमल्पत्वाद्बुद्धेर्न स्तौषि यादवम् । तत्किमर्थं महावीर्यं न स्तौष्यर्जुनमुत्तमम्

ନିଜକୁ ବୁଦ୍ଧିରେ ଅଳ୍ପ ବୋଲି ଜାଣି ସୁଦ୍ଧା ତୁମେ ଯାଦବ (କୃଷ୍ଣ)ଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରୁନାହ; ତେବେ କେଉଁ କାରଣରୁ ମହାବୀର୍ୟଶାଳୀ, ପରମୋତ୍ତମ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ତୁତି କରୁନାହ?

Verse 20

येन विद्धं पुरा लक्ष्यं येन कर्णादयो जिताः । येन तत्खांडवं दग्धं यज्ञे येन नृपा जिताः

ଯିଏ ପୂର୍ବେ ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ବିଦ୍ଧ କଲେ; ଯିଏ କର୍ଣ୍ଣ ଆଦିଙ୍କୁ ପରାଜିତ କଲେ; ଯିଏ ସେଇ ଖାଣ୍ଡବ ବନକୁ ଦଗ୍ଧ କଲେ; ଏବଂ ଯଜ୍ଞରେ ଯିଏ ରାଜାମାନଙ୍କୁ ଜିତିଲେ—

Verse 21

श्रूयते येन विक्रम्य महेशानोऽपि निर्जितः । स्वर्लोकसंस्थितस्यास्य शरणं याहि स्तौषि च

ଶୁଣାଯାଏ ଯେ ତାହାର ମହାବିକ୍ରମରେ ମହେଶାନ (ଶିବ) ମଧ୍ୟ ଯେନ ପରାଜିତ ହେଲେ। ତେଣୁ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକରେ ଅବସ୍ଥିତ ସେହି ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଶରଣ ନେଇ ଭକ୍ତିରେ ସ୍ତୁତି କର।

Verse 22

अथवा तेन शक्रेण राज्यं मे नार्पितं कुतः । इति मत्वा वृथैव त्वं न स्तौषि भ्रातरं मम

କିମ୍ବା ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ମୋତେ ରାଜ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରିନାହାନ୍ତି ବୋଲି ତୁମେ ଭାବୁଛ କି? ଏମିତି ଭାବି ତୁମେ ବ୍ୟର୍ଥରେ ମୋ ଭାଇଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରୁନାହ।

Verse 23

ततो मां वा कथं वीरं न स्तौषि त्वं युधिष्ठिर । येन त्वं रक्षितः पूर्वं लाक्षागेहाग्निमध्यतः

ତେବେ ହେ ବୀର ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ତୁମେ ମୋତେ ମଧ୍ୟ କାହିଁକି ସ୍ତୁତି କରୁନାହ? ଯିଏ ପୂର୍ବେ ଲାକ୍ଷାଗୃହର ଅଗ୍ନିମଧ୍ୟରୁ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ।

Verse 24

वृक्षेणाहत्य मद्रेशो नदीं शुष्कां प्रसारितः । राजराजस्तथा येन जरासंधो निपातितः

ବୃକ୍ଷପ୍ରହାରେ ମଦ୍ରେଶ ଭୂମିପତିତ ହେଲେ; ଶୁଷ୍କ ନଦୀ ମଧ୍ୟ ପ୍ରବାହିତ ହେଲା; ଏବଂ ସେହିପରି ରାଜରାଜ ଜରାସନ୍ଧ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କଦ୍ୱାରା ପତିତ ହେଲେ।

Verse 25

पूर्वा दिङ्निर्जिता येन येन पूर्वं बको हतः । हिडम्बश्च महावीरः किर्मीरश्चाधुना वने

ଯାହାଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବ ଦିଗ୍ ଜୟ ହୋଇଥିଲା; ଯାହାଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବେ ବକ ହତ ହୋଇଥିଲା; ଏବଂ ବନରେ ମହାବୀର ହିଡମ୍ବ ଓ ଏବେ କୀର୍ମୀର ମଧ୍ୟ (ହତ ହେଲେ)।

Verse 26

कालेकाले च रक्षामि त्वामेवाहं सदानुगः । न तां पश्यामि रक्षंतीं नत्वा यां स्तौषि भारत

ହେ ଭାରତ! ମୁଁ କାଳେ କାଳେ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରେ, ସଦା ତୁମ ପାଖେ ଅନୁଗାମୀ ହୋଇ। ତଥାପି ଯାହାକୁ ତୁମେ ନମସ୍କାର କରି ସ୍ତୁତି କର, ସେ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରୁଛି ବୋଲି ମୁଁ ଦେଖୁନାହିଁ।

Verse 27

अथ क्षुधाबलं ज्ञात्वा मामौदरिकसत्तमम् । क्रूरं साहसिकं चैव न स्तौषि क्षमिणां वरः

କିମ୍ବା ମୋର କ୍ଷୁଧାଜନିତ ବଳକୁ ଜାଣି—ମୋତେ, ଉଦରଲୋଲୁପମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ—କ୍ରୂର ଓ ସାହସିକ ବୋଲି ଭାବିଲେ ମଧ୍ୟ, ହେ କ୍ଷମାଶୀଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ମୋର ସ୍ତୁତି କରୁନାହ।

Verse 28

ततः सुसंयतो भूत्वा प्रणवं समुदीरयन् । कथं न यासि मार्गे त्वं वृथालापो हि दोषभाक्

ଏହେତୁ ସୁସଂୟତ ହୋଇ, ପ୍ରଣବ ‘ଓଁ’ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ତୁମେ ସନ୍ମାର୍ଗରେ କାହିଁକି ଯାଉନାହ? କାରଣ ବୃଥାଳାପ ନିଶ୍ଚୟ ଦୋଷଭାଗୀ ହୁଏ।

Verse 29

प्रेताः पिशाचा रक्षांसि वृथालापरतं नरम् । आविशंति तदाविष्टो वक्ताबद्धं पुनः पुनः

ପ୍ରେତ, ପିଶାଚ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ବୃଥା ଓ ଅସଂୟତ କଥାରେ ଆସକ୍ତ ନରକୁ ଆବିଷ୍ଟ କରନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କ ଆବେଶରେ ସେ ପୁନଃପୁନଃ ଅସମ୍ବଦ୍ଧ ଓ ନିୟନ୍ତ୍ରଣହୀନ ଭାବେ କହେ।

Verse 30

वृथालापी यदश्नाति यत्करोति शुभं क्वचित् । प्रेतादितृप्तये सर्वमिति शास्त्रविनिश्चयः

ବୃଥାଳାପୀ ଯାହା କିଛି ଖାଏ ଓ କେବେ କେବେ ଯେ ଶୁଭକର୍ମ କରେ—ଶାସ୍ତ୍ରନିଶ୍ଚୟ ଅନୁସାରେ ସେ ସବୁ ପ୍ରେତାଦିଙ୍କ ତୃପ୍ତି ପାଇଁ ହିଁ ଯାଏ।

Verse 31

नायं तस्यास्ति वै लोकः कुत एव परो भवेत् । तस्माद्विजानता यत्नात्त्याज्यमेव वृथा वचः

ଏପରି ଲୋକ ପାଇଁ ଏହି ଲୋକରେ ମଧ୍ୟ କଲ୍ୟାଣ ନାହିଁ; ତେବେ ପରଲୋକ କେମିତି ହେବ? ତେଣୁ ଯେ ବୁଝେ ସେ ଯତ୍ନକରି ବ୍ୟର୍ଥ ବଚନ ସର୍ବଥା ତ୍ୟାଗ କରୁ।

Verse 32

एवं संस्मारितोऽपि त्वं यदि भूयः प्रवर्तसे । भूताविष्टश्चिकित्स्यो नो विविधैरौषधैर्भवान्

ଏଭଳି ସ୍ମରଣ କରାଇଲେ ମଧ୍ୟ ଯଦି ତୁମେ ପୁଣି ଆଚରଣ କର, ତେବେ ଆମେ ତୁମକୁ ଭୂତାବିଷ୍ଟ ଭାବି ବିଭିନ୍ନ ଔଷଧରେ ଚିକିତ୍ସା କରିବୁ।

Verse 33

सूत उवाच । इति प्रवर्णितां श्रुत्वा भीमसेनेन भारतीम् । पटीमिव प्रविततां विहस्याह युधिष्ठिरः

ସୂତ କହିଲେ—ଭୀମସେନ ଏଭଳି ବିସ୍ତାରରେ କହିଥିବା ବାଣୀକୁ, ପଟିଆ ପରି ପ୍ରସାରିତ ଶୁଣି ଯୁଧିଷ୍ଠିର ହସି କହିଲେ।

Verse 34

नूनं त्वमल्पविज्ञानो वेदाधीतास्त्वया वृथा । मातरं सर्वभूतानामंबिकां यन्न मन्यसे

ନିଶ୍ଚୟ ତୁମ ଜ୍ଞାନ ଅଳ୍ପ; ତୁମ ବେଦାଧ୍ୟୟନ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟର୍ଥ—କାରଣ ତୁମେ ସର୍ବଭୂତଜନନୀ ଅମ୍ବିକାଙ୍କୁ ମାତା ଭାବେ ମାନୁନାହଁ।

Verse 35

स्त्रीपक्ष इति मत्वा तामवजानासि भोः कथम् । स्त्री सती न प्रणम्या किं त्वया कुन्ती वृकोदर

‘ସେ ସ୍ତ୍ରୀପକ୍ଷ’ ବୋଲି ଭାବି ତୁମେ ତାଙ୍କୁ କେମିତି ଅବଜ୍ଞା କରୁଛ? ହେ ବୃକୋଦର! ସତୀ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ତୁମେ ପ୍ରଣାମ କରିବ ନାହିଁ କି—ତେବେ କୁନ୍ତୀଙ୍କ କଥା କଣ?

Verse 36

यदि न स्यान्महामाया ब्रह्मविष्णुशिवार्चिता । तव देहोद्भवः पार्थ कथं स्यात्तत्त्वतो वद

ଯଦି ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଶିବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆରାଧିତ ମହାମାୟା ନ ଥାନ୍ତି, ହେ ପାର୍ଥ, ତୁମ ଦେହୋଦ୍ଭବ କିପରି ସମ୍ଭବ ହେଉଥାନ୍ତା? ତତ୍ତ୍ୱତଃ ସତ୍ୟ କହ।

Verse 37

ईश्वरः परमात्मा तां त्यक्तुं शक्तः कथं न हि । पुनर्भेजे यतो देवीं तेन मन्ये महोर्जिताम्

ପରମାତ୍ମା ଈଶ୍ୱର ତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରିବାରେ କିପରି ଅସମର୍ଥ ହେବେ? ତଥାପି ସେ ପୁନର୍ବାର ଦେବୀଙ୍କୁ ଭଜିଲେ; ତେଣୁ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ପରମ ମହାଶକ୍ତିମୟୀ ମନେ କରେ।

Verse 38

वासुदेवोऽपि नित्यं तां स्तौति शक्तिं परात्पराम् । अहं यदि चिकित्स्यः स्यां चिकित्स्यः सोऽपि किं भवान्

ବାସୁଦେବ ମଧ୍ୟ ନିତ୍ୟ ସେହି ପରାତ୍ପର ଶକ୍ତିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି। ଯଦି ମୁଁ ‘ଚିକିତ୍ସ୍ୟ’ ହୁଏ, ତେବେ ସେ ମଧ୍ୟ ‘ଚିକିତ୍ସ୍ୟ’; ତାହେଲେ ତୁମର କଣ?

Verse 39

नैवं भूयः प्रवक्तव्यं मौर्ख्यात्प्रति महेश्वरीम् । भूमौ निपत्य शरणं याहि चेत्सुखमिच्छसि

ମହେଶ୍ୱରୀଙ୍କ ବିରୋଧରେ ମୂର୍ଖତାରୁ ପୁନର୍ବାର ଏପରି କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ସୁଖ-ମଙ୍ଗଳ ଚାହୁଁଥିଲେ, ଭୂମିରେ ପଡ଼ି ପ୍ରଣାମ କରି ତାଙ୍କ ଶରଣ ଯାଅ।

Verse 40

भीम उवाच । सर्वोपायैर्बोधयंति चाटा हस्तगतं नरम् । इदमेवौषधं तत्र तैः सार्धं जल्पनं न हि

ଭୀମ କହିଲେ—ଚାଟୁକାରମାନେ ସମସ୍ତ ଉପାୟରେ ନିଜ ହାତରେ ପଡ଼ିଥିବା ମଣିଷକୁ ‘ବୁଝାଇବା’କୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି। ଏମିତି ସ୍ଥିତିରେ ଏହିଏ ଏକମାତ୍ର ଔଷଧ—ତାଙ୍କ ସହ କଥାବାର୍ତ୍ତା ନ କରିବା।

Verse 41

मुण्डे मुण्डे मतिर्भिन्ना सत्यमेतन्नृप स्फुटम् । स्वाभीष्टं कुरुते सर्वः कुर्मोऽभीष्टं वयं तथा

ହେ ରାଜନ୍, ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ସତ୍ୟ—ପ୍ରତ୍ୟେକ ମୁଣ୍ଡର ମତି ଭିନ୍ନ। ସମସ୍ତେ ନିଜ ଇଷ୍ଟମତେ କରନ୍ତି; ଆମେ ମଧ୍ୟ ଆମ ଇଚ୍ଛାମତେ କରିବୁ।

Verse 42

नागायुतसमप्राणो वायुपुत्रो वृकोदरः । न स्त्रियं शरणं गच्छेद्वाङ्मात्रेण कथंचन

ଦଶହଜାର ହାତୀର ବଳ ସମ ପ୍ରାଣବଳ ଥିବା ବାୟୁପୁତ୍ର ବୃକୋଦର କେବେ ମଧ୍ୟ ନାରୀର ଶରଣକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ—ବାକ୍‌ମାତ୍ରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।

Verse 43

इत्युक्त्वा वचनं भीमो ह्यनुवव्राज तं नृपम् । राजापि सानुगो यातो न साध्विति मुहुर्ब्रुवन्

ଏହି କଥା କହି ଭୀମ ସେହି ରାଜାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ। ରାଜା ମଧ୍ୟ ଅନୁଚରମାନଙ୍କ ସହ ଯାଇ, “ଏହା ଭଲ ନୁହେଁ” ବୋଲି ପୁନଃପୁନଃ କହୁଥିଲେ।

Verse 44

ततः क्षणेन विकलस्त्वितश्चेतश्च प्रस्खलत् । उवाच वचनं भीमः सुसंभ्रांतो नृपं प्रति

ତାପରେ କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ସେ ବିକଳ ହେଲେ, ଏବଂ ମନ ଟଳମଳ କରିଲା। ଅତ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତ ଭୀମ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 45

धर्मराज महाबुद्धे पश्य मां नृपसत्तम । चक्षुर्भ्यां नैव पश्यामि वैकल्यं किमिदं मम

ହେ ଧର୍ମରାଜ, ହେ ମହାବୁଦ୍ଧି ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋତେ ଦେଖନ୍ତୁ! ମୁଁ ଚକ୍ଷୁଦ୍ୱାରା କିଛିମାତ୍ରେ ଦେଖିପାରୁନି—ମୋର ଏହି କି ପ୍ରକାର ବୈକଳ୍ୟ?

Verse 46

राजोवाच । भीमभीम ध्रुवं देवी कुपिता ते महेश्वरी । तेन नष्टे चक्षुषी ते महासाहसवल्लभ

ରାଜା କହିଲେ—ହେ ଭୀମ, ନିଶ୍ଚୟ ମହେଶ୍ୱରୀ ଦେବୀ ତୋପରେ କୁପିତା; ତେଣୁ, ହେ ମହାସାହସପ୍ରିୟ, ତୋର ଦୁଇ ଚକ୍ଷୁ ନଷ୍ଟ ହୋଇଛି।

Verse 47

तत्सांप्रतमभिप्रैहि शरणं परमेश्वरीम् । पुनः प्रसन्ना ते दद्यात्कदाचिन्नयने पुनः

ଏହେତୁ ତୁମେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ପରମେଶ୍ୱରୀଙ୍କ ଶରଣ ନିଅ; ସେ ପୁନଃ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ, କେବେ ନ କେବେ ତୋତେ ଆଉଥରେ ଚକ୍ଷୁ ଦେଇପାରିବେ।

Verse 48

भीम उवाच । अहमप्यंग जानामि समो देव्या न कश्चन । प्रभावप्रत्ययार्थं हि सदा निन्दामि तां पुनः

ଭୀମ କହିଲା—ହେ ମିତ୍ର, ଦେବୀଙ୍କ ସମାନ କେହି ନାହିଁ ବୋଲି ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଜାଣେ; କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ପ୍ରଭାବର ପରୀକ୍ଷା ଓ ପ୍ରତ୍ୟୟ ପାଇଁ ମୁଁ ପୁନଃପୁନଃ ତାଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରେ।

Verse 49

तस्मात्प्रभावं दृष्ट्वैवं निपत्य वसुधातले । मनोवाग्बुद्धिभिर्नत्वा शरणं स्तौमि मातरम्

ଏହେତୁ ତାଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ଦେଖି ମୁଁ ଭୂମିତଳେ ପଡ଼ିଯାଏ; ମନ-ବାକ୍-ବୁଦ୍ଧିରେ ନମସ୍କାର କରି, ମାତାଙ୍କ ଶରଣ ନେଇ ସ୍ତୁତି କରେ।

Verse 50

सूत उवाच । इत्युक्त्वा भ्रातरं ज्येष्ठं साष्टांगं प्रणिपत्य च । गत्वैव देव्याः शरणं भीमस्तुष्टाव मातरम्

ସୂତ କହିଲେ—ଏପରି କହି ଭୀମ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭ୍ରାତାଙ୍କୁ ସାଷ୍ଟାଙ୍ଗ ପ୍ରଣାମ କଲା; ପରେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଦେବୀଙ୍କ ଶରଣକୁ ଯାଇ ଭୀମ ମାତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲା।

Verse 51

भीम उवाच । सर्वभूतांबिके देवि ब्रह्मांडशतपूरके । बालिशं बालकं स्वीयं त्राहित्राहि नमोऽस्तु ते

ଭୀମ କହିଲେ—ହେ ଦେବୀ, ସର୍ବଭୂତାମ୍ବିକେ, ଶତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ପୂରଣକାରିଣୀ! ନିଜର ଏହି ମୂର୍ଖ ଶିଶୁକୁ ରକ୍ଷା କର, ରକ୍ଷା କର; ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 52

त्वं ब्राह्मी ब्रह्मणः शक्तिर्वैष्णवी त्वं च शांभवी । त्रिमूर्तिः शक्तिरूपा त्वं रक्षरक्ष नमोऽस्तु ते

ତୁମେ ବ୍ରାହ୍ମୀ—ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶକ୍ତି; ତୁମେ ବୈଷ୍ଣବୀ ଓ ଶାମ୍ଭବୀ। ତୁମେ ତ୍ରିମୂର୍ତ୍ତିଙ୍କ ଶକ୍ତିରୂପା—ରକ୍ଷା କର, ରକ୍ଷା କର; ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 53

त्वमैन्द्री च त्वमाग्नेयी त्वं याम्या त्वं च नैरृती । त्वं वारुणी त्वं वायव्या त्वं कौबेरी नमोऽस्तु ते

ତୁମେ ଐନ୍ଦ୍ରୀ, ତୁମେ ଆଗ୍ନେୟୀ; ତୁମେ ଯାମ୍ୟା ଓ ନୈଋତୀ। ତୁମେ ବାରୁଣୀ, ତୁମେ ବାୟବ୍ୟା, ତୁମେ କୌବେରୀ—ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 54

ऐशानि देवि वाराहि नारसिंहि जयप्रदे । कौमारि कुलकल्याणि कृपेश्वरि नमोऽस्तु ते

ହେ ଦେବୀ ଐଶାନୀ, ବାରାହୀ, ନାରସିଂହୀ—ଜୟପ୍ରଦାୟିନୀ! ହେ କୌମାରୀ, କୁଳକଲ୍ୟାଣିନୀ, କୃପାଧୀଶ୍ୱରୀ—ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 55

त्वं सूर्ये त्वं तथा सोमे त्वं भौमे त्वं बुधे गुरौ । त्वं शुक्रे त्वं स्थिता राहौ त्वं केतुषु नमोऽस्तु ते

ତୁମେ ସୂର୍ଯ୍ୟରେ, ତଥା ସୋମରେ; ତୁମେ ଭୌମ, ବୁଧ ଓ ଗୁରୁରେ। ତୁମେ ଶୁକ୍ରରେ; ତୁମେ ରାହୁରେ ଅଧିଷ୍ଠିତ, ଏବଂ କେତୁ-ଶକ୍ତିମାନଙ୍କରେ ମଧ୍ୟ—ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 56

वससि ध्रुवचक्रे त्वं मुनिचक्रे च ते स्थितिः । भचक्रेषु खचक्रेषु भूचक्रे च नमोऽस्तु ते

ହେ ଦେବୀ! ତୁମେ ଧ୍ରୁବଚକ୍ରରେ ବସ କରୁଛ; ମୁନିଚକ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ତୁମର ସ୍ଥିତି ଅଛି। ନକ୍ଷତ୍ରଚକ୍ର, ଆକାଶମଣ୍ଡଳ ଓ ଭୂଚକ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 57

सप्तद्वीपेषु त्वं देवि समुद्रेषु च सप्तसु । सप्तस्वपि च पातालेष्ववसंस्थे नमोऽस्तु ते

ହେ ଦେବୀ! ତୁମେ ସପ୍ତଦ୍ୱୀପରେ ଓ ସପ୍ତସମୁଦ୍ରରେ ବ୍ୟାପ୍ତ। ସପ୍ତ ପାତାଳରେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଅଧିଷ୍ଠିତ—ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 58

त्वं देवि चावतारेषु विष्णोः साहाय्यकारिणी । विष्णुनाभ्यर्थ्यसे तस्मात्त्राहि मातर्नमोऽस्तु ते

ହେ ଦେବୀ! ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅବତାରମାନଙ୍କରେ ତୁମେ ସହାୟକାରିଣୀ ଶକ୍ତି। ତେଣୁ ବିଷ୍ଣୁ ନିଜେ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି; ହେ ମାତା, ମୋତେ ରକ୍ଷା କର—ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 59

चतुर्भुजे चतुर्वक्त्रे फलदे चत्वरप्रिये । चराचरस्तुते देवि चरणौ प्रणमामि ते

ହେ ଚତୁର୍ଭୁଜା, ଚତୁର୍ବକ୍ତ୍ରା, ଫଳଦାତ୍ରୀ, ଚତ୍ୱରପ୍ରିୟା ଦେବୀ! ଚରାଚର ଜଗତ୍‌ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତ ତୁମ ଚରଣକୁ ମୁଁ ପ୍ରଣାମ କରେ।

Verse 60

महाघोरे कालरात्रि घंटालि विकटोज्वले । सततं सप्तमीपूज्ये नेत्रदे शरणं भव

ହେ ମହାଘୋରା କାଳରାତ୍ରି, ଘଣ୍ଟାମାଳାଧାରିଣୀ, ବିକଟୋଜ୍ଜ୍ୱଳା! ସଦା ସପ୍ତମୀଦିନେ ପୂଜ୍ୟା, ହେ ନେତ୍ରଦାୟିନୀ—ମୋର ଶରଣ ହେଉ।

Verse 61

मेरुवासिनि पिंगाक्षि नेत्रत्राणैककारिणि । हुंहुंकारध्वस्तदैत्ये शरण्ये शरणं भव

ହେ ମେରୁବାସିନୀ, ହେ ପିଙ୍ଗାକ୍ଷି, ନେତ୍ରରକ୍ଷା ଯାହାର ଏକମାତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ! ‘ହୁଁ ହୁଁ’ ନାଦେ ଦୈତ୍ୟଧ୍ୱଂସିନୀ, ହେ ଶରଣ୍ୟେ—ତୁମେ ମୋର ଶରଣ ହୁଅ।

Verse 62

महानादे महावीर्ये महा मोहविनाशिनि । महाबन्धापहे देवि देहि नेत्रत्रयं मम

ହେ ମହାନାଦିନୀ, ହେ ମହାବୀର୍ୟା, ହେ ମହାମୋହବିନାଶିନୀ! ହେ ଦେବୀ, ମହାବନ୍ଧ ଅପହାରିଣୀ—ମୋତେ ନେତ୍ରତ୍ରୟ (ତ୍ରିବିଧ ଦୃଷ୍ଟି) ଦିଅ।

Verse 63

सर्वमंगलमंगल्या यदि त्वं सत्यतोंबिके । ततो मे मंगलं देहि नेत्रदानान्नमोस्तु ते

ହେ ଅମ୍ବିକେ, ତୁମେ ସର୍ବମଙ୍ଗଳର ମଧ୍ୟେ ମଙ୍ଗଳସ୍ୱରୂପିଣୀ; ଯଦି ତୁମେ ସତ୍ୟସତ୍ୟ ମାତା, ତେବେ ମୋତେ ମଙ୍ଗଳ ଦିଅ। ନେତ୍ରଦାନ ପାଇଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 64

यदि सर्वकृपालुभ्यः सत्यतस्त्वं कृपावती । ततः कृपां कुरु मयि देहि नेत्रे नमोऽस्तु ते

ଯଦି ତୁମେ ସତ୍ୟସତ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦୀନଙ୍କ ପ୍ରତି କୃପାଶୀଳା, କୃପାବତୀ, ତେବେ ମୋପରେ କୃପା କର—ମୋତେ ନେତ୍ର ଦିଅ। ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 65

पापोयमिति यद्देवि प्रकुप्यसि वृथैव तत् । त्वं मां मोहयसि त्वेवं न ते तत्किं नमोऽस्तु ते

ହେ ଦେବୀ, ‘ଏ ପାପୀ’ ବୋଲି ଭାବି ଯଦି ତୁମେ କ୍ରୋଧ କର, ସେ କ୍ରୋଧ ବ୍ୟର୍ଥ; ଏଭଳି କଲେ ତୁମେ ମୋତେ ମୋହରେ ଭ୍ରମିତ କର—ଏ ତୁମ ସ୍ୱଭାବ ନୁହେଁ। ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 66

स्वयमुत्पाद्य यो रेणुं वेष्टितस्तेन कुप्यति । तथा कुप्यसि मे मातरनाथस्यास्य दर्शय

ଯେ ନିଜେ ଧୂଳି ଉଠାଇ ସେଇ ଧୂଳିରେ ଢାକି ରୋଷ କରେ, ହେ ମାତା, ସେପରି ତୁମେ ମୋପରେ କ୍ରୋଧ କରୁଛ। ତେଣୁ ମୋ ନାଥଙ୍କ ଏହି ଦର୍ଶନ ମୋତେ ଦେଖାଅ।

Verse 67

इति स्तुता पांडवेन देवी कृष्णच्छविच्छविः । रामा रामाभिवदना प्रत्यक्षा समजायत

ପାଣ୍ଡବ ଏପରି ସ୍ତୁତି କରିବାରେ, କୃଷ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ ଦୀପ୍ତିମତୀ ଦେବୀ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସମ ରମଣୀୟା, ରମ୍ୟମୁଖଶୋଭାଧାରିଣୀ, ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।

Verse 68

विद्युत्कोटिसमाभास मुकुटेनातिशोभिता । सूर्यबिंबप्रभाभ्यां च कुण्डलाभ्यां विभूषिता

କୋଟି କୋଟି ବିଦ୍ୟୁତ୍‌ର ଆଭା ସମ ଦୀପ୍ତିମାନ ମୁକୁଟରେ ସେ ଅତିଶୟ ଶୋଭିତ ଥିଲେ, ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟବିମ୍ବ ସମ ପ୍ରଭାଯୁକ୍ତ ଯୁଗଳ କୁଣ୍ଡଳରେ ବିଭୂଷିତ ଥିଲେ।

Verse 69

प्रवाहेनेव हारेण सुरनद्या विराजिता । कल्पद्रुमप्रसूनैश्च पूर्णावतंसमंडिता

ସେ ଦେବନଦୀ ପରି ବିରାଜିତ ଥିଲେ, ଯେନେ ପ୍ରବାହ ସଦୃଶ ହାର ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି; ଏବଂ କଳ୍ପଦ୍ରୁମର ପୁଷ୍ପରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆବତଂସ (କର୍ଣ୍ଣପୁଷ୍ପାଭୂଷଣ) ଦ୍ୱାରା ସୁଶୋଭିତ ଥିଲେ।

Verse 70

दन्तेन्दुकांतिविध्वस्तभक्तमोहमहाभया । खड्गचर्मशूलपात्रचतुर्भुजविराजिता

ତାଙ୍କ ଦନ୍ତର ଚନ୍ଦ୍ରସଦୃଶ କାନ୍ତିରେ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ମୋହଜନିତ ମହାଭୟ ନଶ୍ଟ ହେଲା। ସେ ଖଡ୍ଗ, ଚର୍ମ, ଶୂଳ ଓ ପାତ୍ର ଧାରଣ କରି ଚତୁର୍ଭୁଜା ରୂପେ ଶୋଭିତ ଥିଲେ।

Verse 71

वाससा तडिदाभेन मेघलेखेव वेष्टिता । मालया सुममालिन्या भ्राजिता सालिमालया

ବିଦ୍ୟୁତ୍‌ସମ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବସ୍ତ୍ରରେ ସେ ଆବୃତ ଥିଲେ, ଯେନ ମେଘରେଖା ତାଙ୍କୁ ବେଷ୍ଟିତ କରିଛି। ସୁଗନ୍ଧିତ ପୁଷ୍ପମାଳାରେ ସେ ଶୋଭିତ; ଦିବ୍ୟ କୁସୁମମାଳାର କାନ୍ତିରେ ସେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ।

Verse 72

सतां शरणदाभ्यां च पद्भ्यां नूपुरराजिता । जयेति पुष्पवर्षैश्च शक्राद्यैरभिपूजिता

ସତ୍ଜନଙ୍କୁ ଶରଣ ଦେଇଥିବା ତାଙ୍କର ପଦଯୁଗଳ ଝଙ୍କାରମୟ ନୂପୁରରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା। ‘ଜୟ’ ବୋଲି ଇନ୍ଦ୍ରାଦି ଦେବମାନେ ପୁଷ୍ପବର୍ଷା କରି ତାଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ।

Verse 73

गणैर्देवीभिराकीर्णा शतपद्मैर्महामलैः । तां तादृशीं व्योम्नि दृष्ट्वा मातरं व्योमवाहिनीम्

ଦେବୀଗଣରେ ଆକୀର୍ଣ୍ଣ, ମହାନିର୍ମଳ ଶତପଦ୍ମରେ ପରିବେଷ୍ଟିତ—ଆକାଶରେ ଗମନ କରୁଥିବା ସେହି ମାତାଙ୍କୁ ଏପରି ଭାବେ ବ୍ୟୋମରେ ଦେଖି,

Verse 74

भूमौ निपत्य राजेंद्रो नमोनम इति स्थितः । भीमोपि मातरं दृष्ट्वा यथा बालोऽभिधावति

ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଭୂମିରେ ପଡି ‘ନମୋ ନମଃ’ ବୋଲି କହି କହି ସେଠି ଅବସ୍ଥିତ ରହିଲେ। ଭୀମ ମଧ୍ୟ ମାତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଯେପରି ଶିଶୁ ଦୌଡ଼େ, ସେପରି ତାଙ୍କ ଦିଗକୁ ଧାଇଗଲା।

Verse 76

प्रणिपत्य नमस्तुभ्यं नमस्तुभ्यं मुहुर्जगौ । प्रसीद देवि पद्माक्षि पुनर्मातः प्रसीद मे

ପ୍ରଣାମ କରି ସେ ପୁନଃପୁନଃ କହିଲା—‘ତୁମକୁ ନମସ୍କାର, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର!’ ‘ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉ, ହେ ପଦ୍ମାକ୍ଷି ଦେବୀ; ପୁନର୍ବାର, ହେ ମାତଃ, ମୋ ପ୍ରତି ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉ।’

Verse 77

पुनः प्रसीद पापस्य क्षमाथीले प्रसीद मे

ହେ ପାପୀ ଉପରେ ପୁନଃ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅ; ହେ କ୍ଷମା-ନିଧି, ମୋପରେ କୃପା କର।

Verse 78

एवं स्तुता भगवती स्वयमुत्थाय पार्थिवम् । भीमं चोत्संगमारोप्य कृपयेदं वचोऽब्रवीत्

ଏଭଳି ସ୍ତୁତି ପାଇ ଭଗବତୀ ସ୍ୱୟଂ ଉଠି ରାଜାଙ୍କୁ ଉଠାଇଲେ; ଭୀମଙ୍କୁ କୋଳରେ ବସାଇ କୃପାରେ ଏହି ବଚନ କହିଲେ।

Verse 79

तथा सम्मुखमाधावज्जय मातरिति ब्रुवन् । दर्शनेनैव देव्याश्च शुभनेत्रत्रयस्तदा

ତେବେ ସେ ‘ଜୟ ମାତା!’ ବୋଲି କହି ସିଧାସଳଖ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଧାଇଲା; ଦେବୀଙ୍କ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ସେହି କ୍ଷଣେ ତାହାର ଶୁଭ ତୃତୀୟ ନେତ୍ର ପ୍ରକଟ ହେଲା।

Verse 80

नाहं कोपं यत्र तत्र दर्शयामि वृकोदर । त्वं तु प्रमाणपुरुषस्त्वत्तः क्रोधमदर्शयम्

ହେ ବୃକୋଦର (ଭୀମ), ମୁଁ ଯେଉଁଠି ସେଉଁଠି ଅକାରଣେ କ୍ରୋଧ ଦେଖାଏ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ତୁମେ ପ୍ରମାଣ-ପୁରୁଷ; ତେଣୁ ତୁମ ମାଧ୍ୟମରେ ଏହି କ୍ରୋଧକୁ ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତରୂପେ ପ୍ରକାଶ କଲି।

Verse 81

नैतत्प्रियं च कृष्णस्य भ्रातुर्मे क्रोधमाचरम् । भवन्तो वासुदेवस्य यत्र प्राणा बहिश्चराः

ମୋ ଭ୍ରାତା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଏହି କ୍ରୋଧ-ପ୍ରଦର୍ଶନ ପ୍ରିୟ ନୁହେଁ। ତଥାପି ମୁଁ କ୍ରୋଧ ଧାରଣ କଲି, କାରଣ ତୁମେ ସମସ୍ତେ ବାସୁଦେବଙ୍କ ପ୍ରାଣ ସମାନ—ମନେ ହୁଏ ତାଙ୍କର ଜୀବନ୍ତ ବିସ୍ତାର ହୋଇ ବାହାରେ ବିଚରୁଛ।

Verse 83

त्वं च निन्दसि मां नित्यं तच्च जाने वृकोदर । मत्प्रभावपरिज्ञानहेतवे कीदृशस्त्विति

ତୁମେ ମୋତେ ସଦା ନିନ୍ଦା କରୁଛ—ଏଥି ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଜାଣେ, ହେ ବୃକୋଦର। ମୋ ପ୍ରଭାବ ଚିହ୍ନିବା ପାଇଁ ଏହା—‘ଏ କି ପ୍ରକାର ସତ୍ତା?’

Verse 84

तदेवं नैव भूयस्ते प्रकर्तव्यं कथंचन । अक्षिक्षेपो हि पूज्यानामावहत्यधिकं रुजम्

ଏହିହେତୁ ପୁଣି କେବେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ଏହା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ପୂଜ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଅବମାନ କଲେ ମହା ବେଦନା ଓ ଅନର୍ଥ ଆସେ।

Verse 85

तदिदानीं सर्वमेवं क्षन्तव्यं च परस्परम् । यच्च ब्रवीमि त्वां वीर तन्निशामय भारत

ଏହେତୁ ଏବେ ଏ ସବୁକୁ ପରସ୍ପର କ୍ଷମା କର। ହେ ବୀର, ହେ ଭାରତ—ମୁଁ ଯାହା କହୁଛି ତାହା ଧ୍ୟାନଦେଇ ଶୁଣ।

Verse 86

यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिराविर्भवेद्धरिः । तदातदावतीर्याहं विष्णोरस्य सहायिनी

ଯେତେବେଳେ ଯେତେବେଳେ ଧର୍ମର ଗ୍ଲାନି ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ହରି ପ୍ରକଟ ହୁଅନ୍ତି। ସେଇ ସମୟରେ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଅବତରେ—ସେହି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ସହାୟିନୀ ଓ ସହଚରୀ ହୋଇ।

Verse 87

इदानीं च हरिर्जातो वसुदेवसुतो भुवि । अहं च गोपनन्दस्य एकानंशाभिधा सुता

ଏବେ ହରି ଭୂମିରେ ବସୁଦେବଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି। ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଗୋପନନ୍ଦଙ୍କ କନ୍ୟା ହୋଇ ‘ଏକାନଂଶା’ ନାମରେ ଜନ୍ମିଛି।

Verse 88

तद्यथा भगवान्कृष्णो मम भ्राताभिपूजितः । भवन्तोऽपि तथा मह्यं भ्रातरः पांडवा सदा

ଯେପରି ମୋର ଭ୍ରାତା ଭଗବାନ୍ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ପୂଜିତ ଓ ସମ୍ମାନିତ, ସେପରି ହେ ପାଣ୍ଡବମାନେ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ସଦା ମୋ ପାଇଁ ଭ୍ରାତା ହେଉ—ମୋର ଆଦର ଓ ରକ୍ଷାର ଯୋଗ୍ୟ।

Verse 89

ये भीमभगिनीत्येवं मां स्तोष्यंति नरोत्तमाः । आबाधा नाशयिष्यामि तेषां हर्षसमन्विता

ଯେ ନରୋତ୍ତମମାନେ ‘ଭୀମଙ୍କ ଭଗିନୀ’ ବୋଲି ଏଭଳି ମୋତେ ସ୍ତୁତି କରିବେ, ମୁଁ ହର୍ଷସହିତ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଓ ବିଘ୍ନ ନାଶ କରିଦେବି।

Verse 90

त्वं च भ्रातुर्जयं वीर प्रदास्यसि महारणे । भुजयोस्ते वसिष्यामि धार्तराष्ट्रनिपातने

ଏବଂ ହେ ବୀର, ମହାରଣରେ ତୁମେ ନିଜ ଭ୍ରାତାମାନଙ୍କୁ ବିଜୟ ଦେବ। ଧାର୍ତ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରମାନଙ୍କ ପତନବେଳେ ମୁଁ ତୁମ ଭୁଜଦ୍ୱୟରେ ଅଧିଷ୍ଠିତ ରହି—ତୁମ ବଳକୁ ବଢ଼ାଇବି।

Verse 91

कृत्वा राज्यं च वर्षाणि षट्त्रिंशत्तदनन्तरम् । महाप्रस्थानधर्मेण पृथिवीं परिचरिष्यथ

ଛତ୍ତିଶ ବର୍ଷ ରାଜ୍ୟ କରି, ତାପରେ ମହାପ୍ରସ୍ଥାନ-ଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ତୁମେ ପୃଥିବୀରେ ପରିଭ୍ରମଣ କରିବ—ତୀର୍ଥସେବା ଓ ବୈରାଗ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠିତ ହୋଇ।

Verse 92

अस्मिन्नेव ततो देशे लोहोनाम महासुरः । भवतां न्यस्तशस्त्राणां वधार्थं प्रक्रमिष्यति

ତାପରେ ଏହି ଦେଶରେ ‘ଲୋହ’ ନାମକ ଏକ ମହାସୁର, ତୁମେ ଅସ୍ତ୍ର ରଖିଦେଇଥିବାବେଳେ, ତୁମ ବଧ ପାଇଁ ଅଗ୍ରସର ହେବ।

Verse 93

ततस्तं सर्वभूतानामवध्यं भवतां कृते । अन्धं कृत्वा पातयिष्ये ततो यूयं प्रयास्यथ

ତାପରେ ତୁମମାନଙ୍କ ହିତାର୍ଥେ ସର୍ବଭୂତଙ୍କୁ ଅବଧ୍ୟ ସେହିଜନକୁ ମୁଁ ଅନ୍ଧ କରି ପତିତ କରିଦେବି; ତାହାପରେ ତୁମେ ଆଗକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିବ।

Verse 94

निस्तीर्य च हिमं सर्वं निमग्नाः बालुकार्णवे । स्वर्गं यास्यति राजैकः सशरीरो गमिष्यति

ସମଗ୍ର ହିମାଚ୍ଛାଦିତ ପଥ ଅତିକ୍ରମ କରି, ପରେ ବାଲୁକା-ସମୁଦ୍ରରେ ନିମଗ୍ନ ହୋଇ, ରାଜା ଏକାକୀ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବ—ସେ ଦେହସହିତ ଗମନ କରିବ।

Verse 95

अन्धो यत्र कृतो लोहो लोहाणाभिधया पुरम् । भविष्यति च तत्रैव स्थास्येऽहं कलया सदा

ଯେଉଁଠାରେ ଲୋହକୁ ଅନ୍ଧ କରାଗଲା, ସେଠାରେ ‘ଲୋହାଣା’ ନାମରେ ଏକ ନଗର ହେବ; ଏବଂ ସେଠାରେ ମୁଁ ମୋ କଳା (ଅଂଶଶକ୍ତି) ଦ୍ୱାରା ସଦା ଅବସ୍ଥାନ କରିବି।

Verse 96

ततः कलियुगे प्राप्ते केलो नाम भविष्यति । मम भक्तस्तस्य नाम्ना भाव्या केलेश्वरीत्यहम्

ତାପରେ କଳିଯୁଗ ଆସିଲେ ‘କେଲୋ’ ନାମରେ ମୋର ଜଣେ ଭକ୍ତ ହେବ; ଏବଂ ତାହାର ନାମରୁ ମୁଁ ‘କେଲେଶ୍ୱରୀ’ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବି।

Verse 97

वैलाकश्चापरो भक्तो भविष्यति ममोत्तमः । तस्याराधनतः ख्यातिं प्रयास्यामि कलौ युगे

ଏବଂ ‘ବୈଲାକ’ ନାମରେ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଭକ୍ତ ହେବ, ଯେ ମୋ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ତାହାର ଆରାଧନାରୁ ମୁଁ କଳିଯୁଗରେ ଖ୍ୟାତି ପ୍ରାପ୍ତ କରିବି।

Verse 98

लोहाणासंस्थितां चैव येर्चयिष्यंति मां जनाः । श्रद्धया सितसप्तम्यां तैश्च सर्वत्र पूजिता

ଯେ ଲୋକେ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ଶୁକ୍ଳ ସପ୍ତମୀ ଦିନେ ଲୋହାଣାରେ ଅବସ୍ଥିତ ମୋତେ ପୂଜିବେ, ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ସର୍ବତ୍ର ପୂଜିତ ହେବି।

Verse 99

अंधानां च प्रदास्यामि भावीनि नयनान्यहम् । तस्मिन्दिने तर्पिताहं भक्तिभावेन पांडव

ମୁଁ ଅନ୍ଧମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଭବିଷ୍ୟତରେ ନୟନ ଦେବି। ହେ ପାଣ୍ଡବ, ସେହି ଦିନ ଭକ୍ତିଭାବରେ ମୁଁ ତୃପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 100

पादांगुष्ठेन च भवांस्तत्र कुंडं विधास्यति । सर्वतीर्थस्नान तुल्यं तत्र स्नानं च तद्दिने

ତୁମେ ତୁମ ପାଦାଙ୍ଗୁଷ୍ଠଦ୍ୱାରା ସେଠାରେ ଏକ କୁଣ୍ଡ ନିର୍ମାଣ କରିବ। ସେହି ଦିନ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିବା ସର୍ବତୀର୍ଥସ୍ନାନ ସମାନ।

Verse 101

मत्स्यानां नेत्रनेत्रस्थतेजस्तन्मात्रमुत्तमम् । उद्धृत्य योजयिष्यामि प्रत्यक्षं तद्भविष्यति

ମାଛମାନଙ୍କ ନୟନରେ ଅବସ୍ଥିତ ସେହି ଉତ୍ତମ ସୂକ୍ଷ୍ମ ତେଜତତ୍ତ୍ୱକୁ ଉଦ୍ଧୃତ କରି ମୁଁ ସ୍ଥାପନ କରିବି; ତେବେ ତାହା ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ହେବ।

Verse 102

एवं मम महास्थानं कलौ ख्यातं भविष्यति

ଏହିପରି କଳିଯୁଗରେ ମୋର ଏହି ମହାପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ।

Verse 103

लोहाणाख्यं महाबाहो नाम केलेश्वरीति च । दुर्गमाख्यं ततो हत्वा अस्मिन्क्षेत्रे च भारत

ହେ ମହାବାହୋ ଭାରତ! ଏହି ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରରେ ‘କେଲେଶ୍ୱରୀ’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଲୋହାଣା ଏବଂ ‘ଦୁର୍ଗମ’ ନାମକ ଶତ୍ରୁକୁ ବଧ କରି…

Verse 104

दुर्गा नाम भविष्यामि महीसागरपूर्वतः । धर्मारण्ये वसिष्यामि भवतां त्राणकारणात्

ମହୀସାଗରର ପୂର୍ବଦିଗରେ ମୁଁ ‘ଦୁର୍ଗା’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବି; ତୁମମାନଙ୍କ ରକ୍ଷାର କାରଣରୁ ଧର୍ମାରଣ୍ୟରେ ବସିବି।

Verse 105

धर्मारण्ये स्थितां चैव येऽर्चयिष्यंति मानवाः । आश्विने मासि चैत्रे वा नवम्यां शुक्लपक्षके ऽ

ଧର୍ମାରଣ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ମୋତେ ଯେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିବେ—ଆଶ୍ୱିନ ମାସରେ କିମ୍ବା ଚୈତ୍ରରେ—ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ନବମୀରେ…

Verse 106

स्नात्वा महीसागरे च तेषां दास्यामि वांछितम् । विधिना येऽर्चयिष्यंति मां च श्रद्धास मन्विताः

ମହୀସାଗରରେ ସ୍ନାନ କରି ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ଦେବି—ଯେମାନେ ବିଧିପୂର୍ବକ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ମୋତେ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିବେ।

Verse 107

पुत्रपौत्रान्प्रदास्यामि स्वर्गं मोक्षं न संशयः । प्रवेशे च कलेः काले भवतां वंशसंभवः । वत्सराजः पांडवानां तोषयिष्यति यत्नतः

ମୁଁ ପୁତ୍ର-ପୌତ୍ର ଦେବି; ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ମଧ୍ୟ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏବଂ କଳିର ପ୍ରବେଶକାଳେ ତୁମ ବଂଶରେ ଜନ୍ମିତ ବତ୍ସରାଜ ରାଜା ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ତୋଷିତ (ସମ୍ମାନିତ) କରିବ।

Verse 108

यस्य नाम्ना ततः ख्याता भविष्यामि कलौ युगे । वत्सेश्वरीति वत्सस्य राज्ञः सर्वार्थदायिनी

ତତଃ କଳିଯୁଗେ ମୁଁ ତାହାର ନାମରେ ‘ବତ୍ସେଶ୍ୱରୀ’ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବି—ବତ୍ସରାଜଙ୍କୁ ସର୍ବ ଅଭୀଷ୍ଟ ଦାନକାରିଣୀ।

Verse 109

मत्प्रसादात्स राजा वै भवनोत्तापकारिणीम् । अट्टालयांनाम तदा राक्षसीं निहनिष्यति

ମୋ ପ୍ରସାଦରେ ସେ ରାଜା ତେବେ ଗୃହମାନଙ୍କୁ ଦାହ-ପୀଡା ଦେଉଥିବା ‘ଅଟ୍ଟାଲୟା’ ନାମ୍ନୀ ରାକ୍ଷସୀକୁ ବଧ କରିବ।

Verse 110

तस्याश्चापि वधस्थानमट्टालजमिति स्थितम् । भविष्यति पुरं तत्र मां च संस्थापयिष्यति

ତାହାର ବଧସ୍ଥାନ ‘ଅଟ୍ଟାଲଜ’ ନାମେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେବ; ସେଠାରେ ଏକ ପୁର ହେବ, ଏବଂ ସେ ମୋତେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବ।

Verse 111

अट्टालयाजग्रामे मामर्चयिष्यंति ये जनाः । वत्सेश्वरीं सिताष्टम्यामाश्विने तैः सदार्चिता

‘ଅଟ୍ଟାଲୟାଜ’ ଗ୍ରାମରେ ଆଶ୍ୱିନ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ଅଷ୍ଟମୀ ଦିନେ ବତ୍ସେଶ୍ୱରୀ ଦେବୀ ଭାବେ ଯେମାନେ ମୋତେ ପୂଜିବେ, ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ସଦା ପୂଜିତ ହେବି।

Verse 112

वत्सेश्वरीं च ये देवीं पूजयिष्यंति मानवाः । तेषां सर्वफलावाप्तिर्भविष्यति न संशयः

ଯେ ମାନବମାନେ ବତ୍ସେଶ୍ୱରୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜିବେ, ସେମାନଙ୍କୁ ସର୍ବ ଫଳପ୍ରାପ୍ତି ହେବ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 113

इत्थमट्टालये वासो लोहाणे च भविष्यति । धर्मारण्ये महाक्षेत्रे महीसागरसंनिधौ

ଏହିପରି ମୋର ବାସ ଅଟ୍ଟାଳୟରେ ଓ ଲୋହାଣରେ ମଧ୍ୟ ହେବ—ଧର୍ମାରଣ୍ୟ ନାମକ ମହାକ୍ଷେତ୍ରରେ, ମହାସାଗର ସନ୍ନିଧିରେ।

Verse 114

मम लोकहितार्थाय लोहस्य च निशम्यताम् । अधीकृतो मया लोहो बह्वीस्तप्तां तपः समाः

ଲୋକହିତ ପାଇଁ ଲୋହ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କଥା ମଧ୍ୟ ଶୁଣ। ଅନେକ ବର୍ଷ ତପସ୍ୟା କରି ପରେ ମୁଁ ଲୋହକୁ ନିଯୁକ୍ତ କରିଥିଲି।

Verse 115

वृत्रासुर इवाजेयो लोकानुत्सादयिष्यति । तं च विश्वपतिर्धीमानवतीर्य बुधो हरिः

ସେ ବୃତ୍ରାସୁର ପରି ଅଜେୟ ହୋଇ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ପୀଡ଼ା ଦେଇ ଧ୍ୱଂସ କରିବ; କିନ୍ତୁ ବିଶ୍ୱପତି, ବୁଦ୍ଧିମାନ ହରି ଅବତରି ତାହାର ନିବାରଣ କରିବେ।

Verse 116

यत्र हंता तत्र ग्रामं लोहाटीति भविष्यति । गयोनाम महादैत्यो भवतां विघ्नकृत्तदा

ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଶତ୍ରୁର ହନ୍ତା ରହିବେ, ସେଠାର ଗ୍ରାମ ‘ଲୋହାଟୀ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ। ସେ ସମୟରେ ‘ଗୟ’ ନାମକ ମହାଦୈତ୍ୟ ତୁମମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବିଘ୍ନକାରୀ ହେବ।

Verse 117

प्रस्थाने लोहवद्भावी करिष्ये तं नपुंसकम् । गयत्राडेति मां तत्र पूजयिष्यंति मानवाः

ପ୍ରସ୍ଥାନ ସମୟରେ ଲୋହ ପରି ରୂପ ଧାରଣ କରି ମୁଁ ତାକୁ ନପୁଂସକ କରିଦେବି; ଏବଂ ସେଠାରେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ‘ଗୟତ୍ରାଡ’ ନାମରେ ମୋର ପୂଜା କରିବେ।

Verse 118

ग्रामं चापि गयत्राडं तत्र ख्यातं भविष्यति । गयत्राडे गयत्राडां येऽर्चयिष्यंति मानवाः

ସେ ଗ୍ରାମଟି ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ‘ଗୟତ୍ରାଡ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ। ଗୟତ୍ରାଡରେ ଯେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଗୟତ୍ରାଡା ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜିବେ…

Verse 119

माघाष्टम्यां न शिष्यंति तस्य सर्वेऽप्युपद्रवाः । ये च मां कोपयिष्यंति पांडवाराधितां सदा

ମାଘାଷ୍ଟମୀ ଦିନ ତାହାର ସମସ୍ତ ଉପଦ୍ରବ ଓ କ୍ଲେଶ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିବ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ପାଣ୍ଡବମାନେ ସଦା ଯାହାକୁ ଆରାଧନା କରନ୍ତି ସେଇ ମୋତେ ଯେ କ୍ରୋଧିତ କରିବେ,

Verse 120

तेषां पुंस्त्वं हरिष्यामि महारौद्राधितिष्ठति । परिवारश्च मे चात्र षण्ढः सर्वो भविष्यति

ମୁଁ ସେମାନଙ୍କର ପୁଂସ୍ତ୍ୱ ହରଣ କରିଦେବି, କାରଣ ମୁଁ ମହାରୌଦ୍ର ଭାବରେ ଅଧିଷ୍ଠିତ। ଏଠାରେ ମୋର ସମଗ୍ର ପରିବାର ମଧ୍ୟ ଷଣ୍ଢ-ସଦୃଶ ହେବ।

Verse 121

तस्मिन्कलियुगे घोरे रौद्रे रुद्रेऽतिनिर्घृणे । एवं तृतीयं तन्मह्यं स्थानमत्र भविष्यति

ସେଇ ଘୋର କଳିଯୁଗରେ—ରୌଦ୍ର, ରୁଦ୍ର ଓ ଅତିନିର୍ଘୃଣ—ଏଭଳି ଭାବେ ଏଠାରେ ମୋର ତୃତୀୟ ମହାନ ପବିତ୍ର ଧାମ ଉଦ୍ଭବିତ ହେବ।

Verse 122

भवत्सु च स्वर्गतेषु गयोऽपि सुमहत्तपः । तप्त्वा प्राप्य पुनः पुंस्त्वं लोकान्संपीडयिष्यति

ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗମନ କରିଲା ପରେ, ଗୟ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହାନ ତପ କରି ପୁନର୍ବାର ପୁଂସ୍ତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବ ଏବଂ ତାପରେ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ପୀଡ଼ିତ କରିବ।

Verse 123

गयातीर्थं गतं तं च गयाध्वंसनकाम्यया । बुध एव जगत्स्वामी तत्र तं सूदयिष्यति

ଯେତେବେଳେ ସେ ଗୟାତୀର୍ଥକୁ ଯାଇ ଗୟା (ଶତ୍ରୁ)ର ବିନାଶ କାମନା କରେ, ସେତେବେଳେ ଜଗତ୍ସ୍ୱାମୀ ବୁଧ ସ୍ୱୟଂ ସେଠାରେ ତାହାକୁ ବଧ କରିବେ।

Verse 124

इत्थं श्रीमान्पीतवासा अवतीर्य बुधः प्रभुः । बहूनि कृत्वा कर्माणि स्वस्थानं प्रतिपत्स्यते

ଏହିପରି ପୀତବାସ ପରିଧାନ କରିଥିବା ଶ୍ରୀମାନ୍ ପ୍ରଭୁ ବୁଧ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ବହୁ କର୍ମ ସମ୍ପାଦନ କରି, ନିଜ ସ୍ୱସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ କରିବେ।

Verse 125

इति संक्षेपतः प्रोक्तं भविष्यं पांडवा मया । भवतां चित्तनिर्वृत्यै श्रूयतां भूय एव च

ହେ ପାଣ୍ଡବମାନେ, ଆଗାମୀ କଥାକୁ ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ କହିଲି। ତୁମ ଚିତ୍ତର ଶାନ୍ତି ଓ ସନ୍ତୋଷ ପାଇଁ ପୁଣି ଆଉ ଶୁଣ।

Verse 126

इदं तीर्थवरं मह्यं संसेव्यं सर्वदा प्रियम् । कृतं यदत्रागमनं तेन प्रीतिः परा मम

ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥ ମୋତେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ ଏବଂ ସଦା ସେବନୀୟ। ତୁମେ ଏଠାକୁ ଆସିଥିବାରୁ ମୋର ପରମ ପ୍ରୀତି ହୋଇଛି।

Verse 127

भीमस्य चापि पौत्रेण दृढं संतोषिताऽस्मि च । देव्यः सर्वाश्च मद्रूपं नैतज्ज्ञेयम तोऽन्यथा

ଭୀମଙ୍କ ପୌତ୍ର ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଦୃଢଭାବେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିଛି। ସମସ୍ତ ଦେବୀମାନେ ମୋର ନିଜ ସ୍ୱରୂପ—ଏହିପରି ଜାଣିବା, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ।

Verse 128

व्रजध्वं चापि तीर्थानि यानि वो न कृतानि च । आबाधास्वस्मि सर्वासु स्मरणीया स्वसेव च

ତୁମେ ଯେଉଁ ତୀର୍ଥଗୁଡ଼ିକ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କରିନାହ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ଯାଅ। ସମସ୍ତ ଆପଦାରେ ମୁଁ ସନ୍ନିହିତ—ମୋତେ ସ୍ମରଣ କର ଓ ସ୍ୱଧର୍ମ-ସେବାରେ ଅଟୁଟ ରୁହ।

Verse 129

आपृच्छे चापि वः सर्वान्यूयं कृष्णसमा मम

ଏବେ ମୁଁ ତୁମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବିଦାୟ ନେଉଛି; ମୋ ପାଇଁ ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣସମାନ।

Verse 130

सूत उवाच । इति देव्या वचः श्रुत्वा विस्मयोत्फुल्ललोचनाः । पुनःपुनः प्रणम्यैनां नापश्यन्दीपवद्गताम्

ସୂତ କହିଲେ: ଦେବୀଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ସେମାନଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ବିସ୍ମୟରେ ପ୍ରସାରିତ ହେଲା। ପୁନଃପୁନଃ ପ୍ରଣାମ କଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ—ଦୀପଶିଖା ପରି ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇ ସେ ଗଲେ।

Verse 131

ततस्ते बर्बरीकं च संस्थाप्यात्रैव निष्ठितम् । आगच्छ योगे चोक्त्वेदं चक्रुस्तीर्थानि मुख्यशः

ତାପରେ ସେମାନେ ବର୍ବରୀକଙ୍କୁ ସେଠାରେଇ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି ସେଇ ସ୍ଥାନରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହିଲେ। ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟରେ ଫେରିଆସିବାକୁ କହି, ସେମାନେ କ୍ରମେ ପ୍ରଧାନ ତୀର୍ଥଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ଥାପନ କଲେ।