Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 37

Devanagari script

ईश्वरः परमात्मा तां त्यक्तुं शक्तः कथं न हि । पुनर्भेजे यतो देवीं तेन मन्ये महोर्जिताम्

Transliteration

īśvaraḥ paramātmā tāṃ tyaktuṃ śaktaḥ kathaṃ na hi | punarbheje yato devīṃ tena manye mahorjitām

Translation

ପରମାତ୍ମା ଈଶ୍ୱର ତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରିବାରେ କିପରି ଅସମର୍ଥ ହେବେ? ତଥାପି ସେ ପୁନର୍ବାର ଦେବୀଙ୍କୁ ଭଜିଲେ; ତେଣୁ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ପରମ ମହାଶକ୍ତିମୟୀ ମନେ କରେ।

Word by Word

• ईश्वरः: the Lord
• ईश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• परमात्मा: the Supreme Self
• परमात्मा: Apposition (Samānādhikaraṇa/समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: परम + आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः—परमः आत्मा (कर्मधारय)

• ताम्: her
• ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सर्वनाम

• त्यक्तुम्: to abandon
• त्यक्तुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: त्यज् (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive); ‘to abandon’

• शक्तः: able
• शक्तः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शक्त (प्रातिपदिक; कृदन्त-भाव)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण

• कथम्: how
• कथम्: Sambandha (Interrogative/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: कथम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रश्नवाचक क्रियाविशेषण

• न: not
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (emphatic/indeed)

• पुनः: again
• पुनः: Sambandha (Adverb/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (again)

• भेजे: resorted to / chose
• भेजे: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भज् (धातु)
• Form: लिट् (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• यतः: since/because
• यतः: Sambandha (Cause/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यतः (अव्यय)
• Form: अव्यय; हेतु/यत्-तसिल् (from which; since)

• देवीम्: the Goddess
• देवीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• तेन: therefore
• तेन: Sambandha (Inference/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया (3rd), एकवचन; सर्वनाम; अत्र ‘तेन’ = ‘तस्मात्/अतः’ इति हेत्वर्थे (therefore)

• मन्ये: I think
• मन्ये: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मन् (धातु)
• Form: लट् (present), उत्तमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• महोर्जिताम्: very powerful
• महोर्जिताम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् + ऊर्जित (कृदन्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘ऊर्जित’—ऊर्ज् (धातु) + क्त; समासः—महती च सा ऊर्जिता (कर्मधारय)

Speaker

Yudhiṣṭhira

Visual Art Cues

Scene: A speaker reasons: the Supreme Lord is capable of renunciation, yet he does not abandon the Goddess; therefore her power is unsurpassed. The scene suggests Ardhanārīśvara-like unity without explicitly depicting it.

Characters & Entities

• Īśvara
• Paramātmā
• Devī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devī’s power is celebrated as supreme—so compelling that even the Supreme Lord is portrayed as again embracing her.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is mentioned; the verse is a doctrinal praise of Śakti.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the implication is steadfast devotion and worship of the Goddess.