Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 83

Devanagari script

त्वं च निन्दसि मां नित्यं तच्च जाने वृकोदर । मत्प्रभावपरिज्ञानहेतवे कीदृशस्त्विति

Transliteration

tvaṃ ca nindasi māṃ nityaṃ tacca jāne vṛkodara | matprabhāvaparijñānahetave kīdṛśastviti

Translation

ତୁମେ ମୋତେ ସଦା ନିନ୍ଦା କରୁଛ—ଏଥି ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଜାଣେ, ହେ ବୃକୋଦର। ମୋ ପ୍ରଭାବ ଚିହ୍ନିବା ପାଇଁ ଏହା—‘ଏ କି ପ୍ରକାର ସତ୍ତା?’

Word by Word

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग/स्त्रीलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (त्रिलिङ्ग), प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)

• च: and
• च: Sambandha/Connector (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• निन्दसि: you blame/criticize
• निन्दसि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: निन्द् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), परस्मैपद, मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन (Singular)

• माम्: me
• माम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, त्रिलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन (Singular)

• नित्यम्: always
• नित्यम्: Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: नित्य (प्रातिपदिक)
• Form: क्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)

• तत्: that (fact)
• तत्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन (Singular)

• च: and
• च: Sambandha/Connector (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• जाने: I know
• जाने: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ज्ञा (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), आत्मनेपद, उत्तम-पुरुष (1st person), एकवचन (Singular)

• वृकोदर: O Vṛkodara (Bhīma)
• वृकोदर: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वृकोदर (प्रातिपदिक)
• Form: सम्बोधन-प्रयोग; पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन (Singular)

• मत्-प्रभाव-परिज्ञान-हेतवे: for the purpose of knowing my power
• मत्-प्रभाव-परिज्ञान-हेतवे: Sampradana (Recipient/Purpose/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: मत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + प्रभाव (प्रातिपदिक) + परिज्ञान (प्रातिपदिक) + हेतु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (Dative), एकवचन (Singular); समासः—(मत्प्रभावस्य परिज्ञानस्य) हेतुः इति षष्ठी-तत्पुरुष/सम्बन्ध-तत्पुरुष; ‘हेतवे’ दत्तिवचनम्

• कीदृशः: what kind (of person)
• कीदृशः: Pradhana-predicative (Predicate/विशेष्य-निर्देश)
• Type: Adjective
• Root: कीदृश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, त्रिलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)

• इति: thus
• इति: Sambandha/Marker (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण/वाक्यसमाप्तिसूचक-अव्यय (quotative particle)

Speaker

Ekānaṃśā (Yogamāyā), addressing Bhīma

Skanda Dialogue

Listener: Vṛkodara (Bhīma)

Visual Art Cues

Scene: A divine feminine figure addresses Vṛkodara with calm authority, revealing that his repeated reproach was permitted to awaken recognition of her hidden power.

Characters & Entities

• Vṛkodara (Bhīma)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Repeated criticism can become a mirror that reveals the divine’s true stature; humility and discernment are required to recognize sacred power.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No sacred site is referenced in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is an instruction in recognition (parijñāna) and right attitude.