Adhyaya 3

Verse 1

सू उवाच । एवं स्थानानि पुण्यानि यानियानीह वै भुवि । निरीक्षंस्तत्र तत्राहं नारदो वीरसत्तम

ସୂତ କହିଲେ—ହେ ବୀରଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଏଭଳି ଭାବେ ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁଯେଉଁ ପୁଣ୍ୟସ୍ଥାନ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ତତ୍ରତତ୍ର ନିରୀକ୍ଷଣ କରି ମୁଁ ନାରଦ ଏକଠାରୁ ଅନ୍ୟଠାକୁ ଗଲି।

Verse 2

विचरन्मेदिनीं सर्वां प्राप्तोऽहमाश्रमं भृगोः । यत्र रेवानदी पुण्या सप्तकल्पस्मरा वरा

ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ଭ୍ରମଣ କରି ମୁଁ ଭୃଗୁଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚିଲି; ସେଠାରେ ପୁଣ୍ୟମୟୀ ରେବା ନଦୀ ବହେ—ସପ୍ତ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ମରଣୀୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠା।

Verse 3

महापुण्या पवित्रा च सर्वतीर्थमयी शुभा । पुनानि कीर्तनेनैव दर्शनेन विशेषतः

ସେ ମହାପୁଣ୍ୟମୟୀ, ପବିତ୍ରା ଓ ଶୁଭା, ସର୍ବତୀର୍ଥମୟୀ; କେବଳ ସ୍ମରଣ-କୀର୍ତ୍ତନରେ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି, ଦର୍ଶନରେ ତ ଅଧିକ ବିଶେଷ।

Verse 4

तत्रावगाहनात्पार्थ मुच्यते जंतुरंहसा । यथा सा पिङ्गला नाडी देहमध्ये व्यवस्थिता

ହେ ପାର୍ଥ, ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ପ୍ରାଣୀ ପାପସମୂହରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ—ଯେପରି ଦେହମଧ୍ୟରେ ପିଙ୍ଗଳା ନାଡୀ ସ୍ଥିତ ଅଛି।

Verse 5

इयं ब्रह्मांडपिण्डस्य स्थाने तस्मिन्प्रकीर्तिता । तत्रास्ते शुक्लतीर्थाख्यं रेवायां पापनाशनम्

ସେଇ ସ୍ଥାନଟି ସେଠାରେ ‘ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ-ପିଣ୍ଡ’ର ସ୍ଥାନ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ଏବଂ ସେଠାରେ ରେବାରେ ‘ଶୁକ୍ଳତୀର୍ଥ’ ନାମକ ପାପନାଶକ ତୀର୍ଥ ଅଛି।

Verse 6

यत्र वै स्नानमात्रेण ब्रह्महत्या प्रणश्यति । तस्यापि सन्निधौ पार्थ रेवाया उत्तरे तटे

ଯେଉଁଠାରେ କେବଳ ସ୍ନାନମାତ୍ରରେ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାର ପାପ ମଧ୍ୟ ନଶିଯାଏ—ହେ ପାର୍ଥ, ସେଇ (ଶୁକ୍ଳତୀର୍ଥ)ର ସନ୍ନିଧାନରେ, ରେବା ନଦୀର ଉତ୍ତର ତଟରେ।

Verse 7

नानावृक्षसमाकीर्णं लतागुल्मोपशोभितम् । नानापुष्पफलो पेतं कदलीखंडमंडितम्

ସେଠା ନାନାବିଧ ବୃକ୍ଷରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ଲତା-ଗୁଲ୍ମରେ ଶୋଭିତ, ବିଭିନ୍ନ ପୁଷ୍ପ-ଫଳରେ ସମୃଦ୍ଧ ଏବଂ କଦଳୀବନରେ ଅଲଙ୍କୃତ ଥିଲା।

Verse 8

अनेकाश्वापदाकीर्णं विहगैरनुनादितम् । सुगंधपुष्पशोभाढ्यं मयूररवनादितम्

ସେଠା ଅନେକ ବନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ କଲରବରେ ଅନୁନାଦିତ; ସୁଗନ୍ଧିତ ପୁଷ୍ପଶୋଭାରେ ସମୃଦ୍ଧ ଏବଂ ମୟୂରରବରେ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ ଥିଲା।

Verse 9

भ्रमरैः सर्वमुत्सृज्य निलीनं रावसंयुतम् । यथा संसारमुत्सृज्य भक्तेन हरपादयोः

ସେଠା ଭ୍ରମରମାନେ ସବୁକିଛି ତ୍ୟାଗ କରି ଗୁଞ୍ଜନ ସହିତ ନିଲୀନ ହୋଇ ରହିଲେ; ଯେପରି ଭକ୍ତ ସଂସାରବନ୍ଧନ ଛାଡ଼ି ହର (ଶିବ)ଙ୍କ ପାଦରେ ଲୀନ ହୁଏ।

Verse 10

कोकिला मधुरैः स्वानैर्नादयंति तथा मुनीन् । यथा कथामृताख्यानैर्ब्राह्मणा भवभीरुकान्

ସେଠା କୋକିଳମାନେ ମଧୁର ସ୍ୱରରେ ମୁନିମାନଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦିତ କରନ୍ତି; ଯେପରି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଅମୃତସମ କଥାଖ୍ୟାନ କରି ଭବଭୀତ ଲୋକଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରନ୍ତି।

Verse 11

यत्र वृक्षा ह्लादयंति फलैः पुष्पैश्च पत्रकैः । छायाभिरपि काष्ठैश्च लोकानिव हरव्रताः

ଯେଠା ବୃକ୍ଷମାନେ ଫଳ, ପୁଷ୍ପ ଓ ପତ୍ରଦ୍ୱାରା, ଛାୟାଦ୍ୱାରା ଏବଂ କାଠଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଲୋକଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦିଅନ୍ତି—ଯେପରି ହରବ୍ରତୀ ଭକ୍ତମାନେ ସର୍ବପ୍ରକାରେ ଲୋକହିତ କରନ୍ତି।

Verse 12

पुत्रपुत्रेति वाशंते यत्र पुत्रप्रियाः खगाः । यथा शिवप्रियाः शैवा नित्यं शिवशिवेति च

ଯେଉଁଠି ପୁତ୍ରପ୍ରିୟ ପକ୍ଷୀମାନେ ‘ପୁତ୍ର, ପୁତ୍ର’ ବୋଲି କୁହୁକୁହୁ କରନ୍ତି, ସେପରି ଶିବପ୍ରିୟ ଶୈବମାନେ ନିତ୍ୟ ‘ଶିବ, ଶିବ’ ଜପ କରନ୍ତି।

Verse 13

एवंविधं मुनेस्तस्य भृगोराश्रममंडलम् । विप्रैस्त्रैविद्यसंयुक्तैः सर्वतः समलंकृतम्

ଏପରି ଥିଲା ସେଇ ମୁନି ଭୃଗୁଙ୍କ ଆଶ୍ରମମଣ୍ଡଳ; ତ୍ରିବେଦବିଦ୍ୟାସଂଯୁକ୍ତ ବିପ୍ରମାନେ ସର୍ବତଃ ତାହାକୁ ଶୋଭାୟିତ କରିଥିଲେ।

Verse 14

ऋग्यजुः सामनिर्घोपैरारूरितदिगन्तरम् । रुद्रभक्तेन धीरेण यथैव भुवनत्रयम्

ଋଗ୍, ଯଜୁଃ ଓ ସାମର ଘୋଷରେ ଦିଗନ୍ତ ଗୁଞ୍ଜିଉଠୁଥିଲା; ରୁଦ୍ରଭକ୍ତ ଧୀର ମୁନିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା—ଯେପରି ତ୍ରିଭୁବନ ପବିତ୍ର ନାଦରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 15

तत्राहं पार्थ संप्राप्तो यत्रास्ते मुनिसत्तमः । भृगुः परमधर्मात्मातपसा द्योतितप्रभः

ହେ ପାର୍ଥ, ମୁଁ ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଲି ଯେଉଁଠି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୃଗୁ ବସୁଥିଲେ—ପରମ ଧର୍ମାତ୍ମା, ତପସ୍ୟାରେ ଦୀପ୍ତ ପ୍ରଭାବାନ।

Verse 16

आगच्छंतं तु मां दृष्ट्वा दीनं च मुदितं तथा । अभ्युत्थआनं कृतं सर्वैर्विप्रैर्भृगुपुरोगमैः

ମୋତେ ଆସୁଥିବା ଦେଖି—କ୍ଲାନ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦିତ—ଭୃଗୁଙ୍କୁ ଅଗ୍ରେ ରଖି ସମସ୍ତ ବିପ୍ର ଉଠି ଦାଁଡ଼ି ସ୍ୱାଗତ କଲେ।

Verse 17

कृत्वा सुस्वागतं दत्त्वा अर्घाद्यं भृगुणा सह । आसनेषूपविष्टास्ते मुनींद्रा ग्राहिता मया

ମୁଁ ସୁସ୍ୱାଗତ କରି ଭୃଗୁଙ୍କ ସହ ଅର୍ଘ୍ୟାଦି ସମ୍ମାନ ଅର୍ପଣ କଲି। ପରେ ସେଇ ମୁନୀନ୍ଦ୍ରମାନେ ଆସନରେ ଉପବିଷ୍ଟ ହେଲେ, ଏବଂ ମୁଁ ତାଙ୍କ ସେବାରେ ନିୟୁକ୍ତ ରହିଲି।

Verse 18

विश्रांतं तु ततो ज्ञात्वा भृगुर्मामप्युवाचह । क्व गंतव्यं मुनिश्रेष्ठ कस्मादिह समागतः

ତାପରେ ମୁଁ ବିଶ୍ରାମ କରିଛି ବୋଲି ଜାଣି ଭୃଗୁ କହିଲେ— “ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ କେଉଁଠିକୁ ଯିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ? କେଉଁ କାରଣରୁ ଏଠାକୁ ଆସିଛ?”

Verse 19

आगमनकारणं सर्वं समाचक्ष्व परिस्फुटम् । ततस्तं चिंतयाविष्टो भृगुं पार्थाहमब्रुवम्

“ତୁମ ଆଗମନର ସମସ୍ତ କାରଣ ସ୍ପଷ୍ଟଭାବେ କହ।” ତାପରେ, ହେ ପାର୍ଥ, ମୁଁ ଚିନ୍ତାରେ ଲୀନ ହୋଇ ଭୃଗୁଙ୍କୁ କହିଲି।

Verse 20

श्रूयतामभिधास्यामि यदर्थमहामागतः । मया पर्यटिता सर्वा समुद्रांता च मेदिनी

ଶୁଣ, ମୁଁ କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଆସିଛି ଏବେ କହୁଛି। ସମୁଦ୍ରସୀମା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀକୁ ମୁଁ ପରିଭ୍ରମଣ କରିଛି।

Verse 21

द्विजानां भूमिदानार्थं मार्गमाणः पदेपदे । निर्दोषां च पवित्रां च तीर्थेष्वपि समन्विताम्

ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ଭୂମିଦାନ କରିବା ପାଇଁ ମୁଁ ପଦେପଦେ ଏମିତି ଭୂମି ଖୋଜୁଥିଲି, ଯାହା ନିର୍ଦୋଷ, ପରମ ପବିତ୍ର ଏବଂ ତୀର୍ଥସମ ପୁଣ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ସମନ୍ୱିତ।

Verse 22

रम्यां मनोरमां भूमिं न पश्यामि कथंचन । भृगुरुवाच । विप्राणां स्थापनार्थाय मयापि भ्रमता पुरा

“ମୁଁ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ସତ୍ୟରେ ରମ୍ୟ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ ଭୂମି ଦେଖୁନାହିଁ।” ଭୃଗୁ କହିଲେ—“ପୂର୍ବେ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ବିପ୍ରମାନଙ୍କ ସ୍ଥାପନାର୍ଥେ ସ୍ଥାନ ଖୋଜି ଭ୍ରମଣ କରୁଥିଲି।”

Verse 23

पृथ्वी सागरपर्यंता दृष्टा सर्वा तदानघ । महीनाम नदी पुण्या सर्वतीर्थमयी शुभा

ହେ ନିର୍ଦୋଷ! ମୁଁ ସମୁଦ୍ର-ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ଦେଖିଛି। ସେଠାରେ ‘ମହୀ’ ନାମକ ଏକ ପୁଣ୍ୟ ନଦୀ ଅଛି—ଶୁଭ, ପବିତ୍ର, ଏବଂ ସର୍ବତୀର୍ଥମୟୀ।

Verse 24

दिव्या मनोरमा सौम्या महापापप्रणाशिनी । नदीरूपेण तत्रैव पृथ्वी सा नात्र संशयः

ସେ ଦିବ୍ୟ, ମନୋହର, ସୌମ୍ୟ ଏବଂ ମହାପାପନାଶିନୀ। ସେଠାରେ ନିଶ୍ଚୟ ପୃଥିବୀ ନିଜେ ନଦୀରୂପେ ବିରାଜିତ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 25

पृथिव्यां यानि तीर्थानि दृष्टादृष्टानि नारद । तानि सर्वाणि तत्रैव निवसंति महीजले

ହେ ନାରଦ! ପୃଥିବୀରେ ଯେତେ ତୀର୍ଥ—ଦୃଷ୍ଟ କିମ୍ବା ଅଦୃଷ୍ଟ—ସେସବୁ ତାହାଁରେଇ, ମହୀ ନଦୀର ଜଳରେ ନିବାସ କରେ।

Verse 26

सा समुद्रेण संप्राप्ता पुण्यतोया महानदी । संजातस्तत्र देवर्षे महीसागरसंगमः

ସେ ପୁଣ୍ୟଜଳମୟ ମହାନଦୀ ସମୁଦ୍ରକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ହେ ଦେବର୍ଷି! ସେଠାରେ ମହୀ-ସାଗର ସଙ୍ଗମ ଘଟେ।

Verse 27

स्तंभाख्यं तत्र तीर्थं तु त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् । तत्र ये मनुजाः स्नानं प्रकुर्वंति विपश्चितः

ସେଠାରେ ‘ସ୍ତମ୍ଭ’ ନାମକ ଏକ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯାହା ତ୍ରିଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ସେଠାରେ ଯେ ବିବେକୀ ମନୁଷ୍ୟ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି—

Verse 28

सर्वपापविनिर्मुक्ता नोपसर्पंति वै यमम् । तत्राद्भुतं हि दृष्टं मे पुरा स्नातुं गतेन वै

ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଯମଙ୍କ ନିକଟକୁ ମଧ୍ୟ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ। ମୁଁ ପୂର୍ବେ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଯାଇ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଥିଲି।

Verse 29

तदहं कीर्तयिष्यामि मुने श्रृणु महाद्भुतम् । यावत्स्नातुं व्रजाम्यस्मिन्महीसागरसंगमे

ସେଇ ମହାଅଦ୍ଭୁତ କଥା ମୁଁ ଏବେ କହିବି—ହେ ମୁନି, ଶୁଣନ୍ତୁ—ମହୀ ଓ ସାଗରର ଏହି ସଙ୍ଗମରେ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଯାଉଥିବାବେଳେ।

Verse 30

तीरे स्थितं प्रपश्यामि मुनींद्रं पावकोपमम् । प्रांशुं वृद्धं चास्थिशेषं तपोलक्ष्म्या विभूषितम्

ତୀରରେ ମୁଁ ଅଗ୍ନିସମ ତେଜସ୍ବୀ ଏକ ମୁନୀନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖିଲି—ଉଚ୍ଚକାୟ, ବୃଦ୍ଧ, ତପସ୍ୟାରେ କେବଳ ଅସ୍ଥିଶେଷ; ତଥାପି ତପୋଲକ୍ଷ୍ମୀରେ ବିଭୂଷିତ।

Verse 31

भुजावूर्ध्वौ ततः कृत्वा प्ररुदंतं मुहुर्मुहुः । तं तथा दुःखितं दृष्ट्वा दुःखितोऽहमथाभवम्

ତାପରେ ସେ ଦୁଇ ଭୁଜାକୁ ଉପରକୁ ଉଠାଇ ବାରମ୍ବାର କାନ୍ଦିଲା। ତାକୁ ଏପରି ଦୁଃଖିତ ଦେଖି ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖିତ ହେଲି।

Verse 32

सतां लक्षणमेतद्धि यद्दृष्ट्वा दुःखितं जनम् । शतसंख्य तस्य भवेत्तथाहं विललाप ह

ସଜ୍ଜନଙ୍କର ଏହି ଲକ୍ଷଣ—ଦୁଃଖିତ ଜନକୁ ଦେଖିଲେ ତାଙ୍କର ଶୋକ ଶତଗୁଣ ହୁଏ; ଏଭଳି ମୁଁ ମଧ୍ୟ ବିଲାପ କଲି।

Verse 33

अहिंसा सत्यमस्तेयं मानुष्ये सति दुर्लभम् । ततस्तमुपसंगम्य पर्यपृच्छमहं तदा

ଅହିଂସା, ସତ୍ୟ ଓ ଅସ୍ତେୟ—ଏହା ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ; ତେଣୁ ମୁଁ ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ସେତେବେଳେ ପଚାରିଲି।

Verse 34

किमर्थं रोदिशि मुने शोके किं कारणं तव । सुगुह्यमपि चेद्बूहि जिज्ञासा महती हि मे

ହେ ମୁନେ, ଆପଣ କାହିଁକି କାନ୍ଦୁଛନ୍ତି? ଆପଣଙ୍କ ଶୋକର କାରଣ କ’ଣ? ଅତି ଗୁହ୍ୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ କହନ୍ତୁ—ମୋର ଜିଜ୍ଞାସା ଅତ୍ୟନ୍ତ ବଡ଼।

Verse 35

मुनिस्ततो मामवदद्भृगो निर्भाग्यवानहम् । तेन रोदिमि मा पृच्छ दुर्भाग्यं चालपेद्धि कः

ତେବେ ମୁନି ମୋତେ କହିଲେ—‘ହେ ଭୃଗୁ, ମୁଁ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟବାନ; ସେହିପାଇଁ କାନ୍ଦୁଛି। ପଚାରନି—ନିଜ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟକୁ କିଏ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରେ କହିବ?’

Verse 36

तमहं विस्मयाविष्टः पुनरेवेदमब्रुवम् । दुर्लभं भारते जन्म तत्रापि च मनुष्यता

ମୁଁ ବିସ୍ମୟାବିଷ୍ଟ ହୋଇ ପୁନର୍ବାର କହିଲି—‘ଭାରତରେ ଜନ୍ମ ଦୁର୍ଲଭ, ଏବଂ ସେଥିରେ ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟତା ଅତି ଦୁର୍ଲଭ।’

Verse 37

मनुष्यत्वे ब्राह्मणत्वं मुनित्वं तत्र दुर्लभम् । तत्रापि च तपःसिद्धिः प्राप्यैतत्पंचकं परम्

ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମନୁଷ୍ୟଜନ୍ମ, ତାହାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ୱ—ଏବଂ ତାହାରେ ମଧ୍ୟ ମୁନିତ୍ୱ ଦୁର୍ଲଭ। ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ଦୁର୍ଲଭ ତପସ୍ୟାସିଦ୍ଧି। ଏହି ପରମ ପଞ୍ଚବିଧ ସୌଭାଗ୍ୟ ପାଇ…

Verse 38

किमर्थं रोदिषि मुने विस्मयोऽत्र महान्मम । एवं संपृच्छते मह्यमेतस्मिन्नेव चांतरे

ହେ ମୁନେ, ତୁମେ କାହିଁକି କାନ୍ଦୁଛ? ଏଠାରେ ମୋର ମହା ବିସ୍ମୟ ହେଉଛି। ମୁଁ ଏଭଳି ପଚାରୁଥିବା ସମୟରେ, ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ…

Verse 39

सुभद्रोनाम नाम्ना च मुनिस्तत्राभ्युपाययौ । स हि मेरुं परित्यज्य ज्ञात्वा तीर्थस्य सारताम्

ତାପରେ ସେଠାକୁ ସୁଭଦ୍ର ନାମକ ଜଣେ ମୁନି ଆସିଲେ। ସେ ତୀର୍ଥର ସତ୍ୟ ସାରତା ଜାଣି, ମେରୁ ପର୍ବତକୁ ମଧ୍ୟ ପରିତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ।

Verse 40

कृताश्रमः पूजयति सदा स्तंभेश्वरं मुनिः । सोऽप्येवं मामि वापृच्छन्मुनिं रोदनकारणम्

ସେ ମୁନି ଆଶ୍ରମଧର୍ମ ସମ୍ପନ୍ନ କରି ସଦା ସ୍ତମ୍ଭେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଥିଲେ। ମୋତେ ଏଭଳି ଦେଖି, ତପସ୍ବୀ ସହଚର ପରି ମୋର କାନ୍ଦିବାର କାରଣ ପଚାରିଲେ।

Verse 41

अथाहाचम्य स मुनिः श्रूयतां कारणं मुनी । अहं हि देवशर्माख्यो मुनिः संयतवाङ्मनाः

ତାପରେ ସେ ମୁନି ଆଚମନ କରି କହିଲେ—“ହେ ମୁନିମାନେ, କାରଣ ଶୁଣନ୍ତୁ। ମୁଁ ଦେବଶର୍ମା ନାମକ ମୁନି; ଯିଏ ବାଣୀ ଓ ମନକୁ ସଂଯମରେ ରଖେ।”

Verse 42

निवसामि कृतस्थानो गंगासागरसंगमे । तत्र दर्शेतर्पयामि सदैव च पितॄनहम्

ଗଙ୍ଗା ଓ ସାଗରର ସଙ୍ଗମସ୍ଥଳେ ମୁଁ ନିବାସ ସ୍ଥାପନ କରି ବସୁଛି। ସେଠାରେ ଦର୍ଶ-ତିଥିରେ ମୁଁ ସଦା ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରେ।

Verse 43

श्राद्धांते ते च प्रत्यक्षा ह्याशिषो मे वदंति च । ततः कदाचित्पितरः प्रहृष्टा मामथाब्रवन्

ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଶେଷରେ ସେମାନେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ମୋତେ ଆଶୀର୍ବାଦ ମଧ୍ୟ କହନ୍ତି। ତାପରେ ଏକଥର ମୋ ପିତୃମାନେ ପ୍ରହର୍ଷିତ ହୋଇ ମୋତେ କହିଲେ।

Verse 44

वयं सदात्र चायामो देवशर्मंस्तवांतिके । स्थानेऽस्माकं कदाचित्त्वं न चायासि कुतः सुतः

“ଦେବଶର୍ମା, ଆମେ ସଦା ଏଠାରେ ତୋ ପାଖକୁ ଆସୁଛୁ। କିନ୍ତୁ ଆମ ନିଜ ଆବାସକୁ ତୁ କେବେ ଆସୁନାହୁଁ—ହେ ପୁତ୍ର, କାହିଁକି?”

Verse 45

स्थानं दिदृक्षुस्तच्चाहं न शक्तोऽस्मि निवोदितुम् । ततः परममित्युक्त्वा गतवान्पितृभिः सह

ତାଙ୍କର ଆବାସ ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ମୁଁ ଅସ୍ୱୀକାର କରିପାରିଲି ନାହିଁ। “ତେବେ ପରମ ସ୍ଥାନକୁ ଚଳ,” ଏମିତି କହି ମୁଁ ପିତୃମାନଙ୍କ ସହ ଗଲି।

Verse 46

पितॄणां मंदिरं पुण्यं भौमलोकसमास्थितम् । तत्रतत्र स्थितश्चाहं तेजोमण्डलदुर्दृशान्

ପିତୃମାନଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ମନ୍ଦିର ଭୌମଲୋକରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲା। ସେଠା ସେଠାରେ ମୁଁ ତେଜୋମଣ୍ଡଳରେ ଘେରା, ଦେଖିବାକୁ ଦୁର୍ଲଭ ଦିବ୍ୟ ସତ୍ତାମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲି।

Verse 47

दृष्ट्वाग्रतः पूजयाढ्यानपृच्छं स्वान्पितॄनिति । के ह्यमी समुपायांति भृशं तृप्ता भृशार्चिताः । भृशंप्रमुदिता नैव तथा यूयं यथा ह्यमी

ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖରେ ଦେଖି ମୁଁ ସେହି ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ନିଜ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ପଚାରିଲି—“ଏମାନେ କିଏ, ଯେ ଏଠାକୁ ଆସୁଛନ୍ତି—ଅତ୍ୟନ୍ତ ତୃପ୍ତ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୂଜିତ ଓ ପରମ ଆନନ୍ଦିତ—ତୁମମାନଙ୍କଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ?”

Verse 48

पितर ऊचुः । भद्रं ते पितरः पुण्याः सुभद्रस्य महामुनेः । तर्पितास्तेन मुनिना महीसागरसंगमे

ପିତୃମାନେ କହିଲେ—“ତୋର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ଏମାନେ ମହାମୁନି ସୁଭଦ୍ରଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ପିତୃମାନେ; ଭୂମି-ସାଗର ସଙ୍ଗମରେ ସେ ମୁନି ତର୍ପଣ ଦେଇ ଏମାନଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କରିଛନ୍ତି।”

Verse 49

सर्वतीर्थमयी यत्र निलीना ह्युदधौ मही । तत्र दर्शे तर्पयति सुभद्रस्तानमून्सुत

“ଯେଉଁଠି ସର୍ବତୀର୍ଥମୟୀ ପୃଥିବୀ ସାଗରରେ ଲୀନ ହୋଇ ରହିଛି, ସେଠି—ହେ ପୁତ୍ର—ଦର୍ଶା ତିଥିରେ ସୁଭଦ୍ର ସେହି ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ ଦେଇ ତୃପ୍ତ କରନ୍ତି।”

Verse 50

इत्याकर्ण्य वचस्तेषां लज्जितोऽहं भृशंतदा । विस्मितश्च प्रणम्यैतान्पितॄन्स्वं स्थानमागतः

ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ସେତେବେଳେ ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଲଜ୍ଜିତ ହେଲି; ଏବଂ ବିସ୍ମିତ ହୋଇ ସେହି ପିତୃମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଫେରିଲି।

Verse 51

यथा तथा चिंतितं च तत्र यास्याम्यहं श्फुटम् । पुण्यो यत्रापि विख्यातो महीसागरसंगमः

ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରେ ଚିନ୍ତା କରି ମୁଁ ସ୍ପଷ୍ଟ ନିଶ୍ଚୟ କଲି—“ମହୀ ନଦୀ ଓ ସାଗରର ପୁଣ୍ୟ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସଙ୍ଗମ ଯେଉଁଠି ଅଛି, ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ସେଠାକୁ ଯିବି।”

Verse 52

कृताश्रमश्च तत्रैव तर्पयिष्ये निजान्पितॄन् । दर्शेदर्शे यथा चासौ स्तुत्यनामा सुभद्रकः

ସେଠାରେ ମୁଁ ବିଧିପୂର୍ବକ ଆଶ୍ରମଧର୍ମ ସ୍ଥାପନ କରି ନିଜ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣରେ ତୃପ୍ତ କରିବି; ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦର୍ଶ (ଅମାବାସ୍ୟା) କର୍ମରେ ‘ସୁଭଦ୍ରକ’—ସ୍ତୁତ୍ୟନାମା—ଯେପରି କରେ ସେପରି।

Verse 53

किं तेन ननु जातेन कुलांगारेण पापिना । यस्मिञ्जीवत्यवि निजाः पितरोऽन्यस्पृहाकराः

ସେହି ପାପୀ ‘କୁଳାଙ୍ଗାର’ ଜନ୍ମିଲେ କ’ଣ ଲାଭ, ଯାହାର ଜୀବନକାଳରେ ତାଙ୍କର ନିଜ ପିତୃମାନେ ଅନ୍ୟଙ୍କ ସହାୟତାକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରିବାକୁ ପଡ଼େ?

Verse 54

इति संचिंत्य मुदितो रुचिं भार्यामथाब्रवुम् । रुचे त्वया समायुक्तो महीसागगरसंगमम्

ଏପରି ଚିନ୍ତା କରି ମୁଁ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ପତ୍ନୀ ରୁଚିଙ୍କୁ କହିଲି—‘ରୁଚି, ତୁମ ସହିତ ମୁଁ ମହୀ–ସମୁଦ୍ର ସଙ୍ଗମକୁ ଯିବି।’

Verse 55

गत्वा स्थास्यामि तत्रैव शीघ्रं त्वं सम्मुखीभव । पतिव्रतासि शुद्धासिकुलीनासि यशस्विनि । तस्मादेतन्मम शुभे कर्तुमर्हसि चिंतितम्

‘ସେଠାକୁ ଯାଇ ମୁଁ ସେଠାରେଇ ରହିବି; ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ମୋ ସହ ଯିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉ। ହେ ଯଶସ୍ୱିନୀ, ତୁମେ ପତିବ୍ରତା, ଶୁଦ୍ଧା ଓ କୁଳୀନା; ତେଣୁ ହେ ଶୁଭେ, ମୋର ଏହି ସଙ୍କଳ୍ପ ପୂରଣରେ ତୁମେ ସହଯୋଗ କରିବା ଉଚିତ।’

Verse 56

रुचिरुवाच । हता तस्य जनिर्नाभूत्कथं पाप दुरात्मना

ରୁଚି କହିଲେ—‘ତାହାର ଜନ୍ମଟି ନିଜେ କ’ଣ ନଷ୍ଟ ହୋଇନାହିଁ? କିପରି, ହେ ପାପୀ, ସେଇ ଦୁରାତ୍ମା ଦ୍ୱାରା?’

Verse 57

श्मशानस्तंभ येनाहं दत्ता तुभ्यं कृतंत्वाय । इह कंदफलाहारैर्यत्किं तेन न पूर्यते

ଯେ ଶ୍ମଶାନ-ସ୍ତମ୍ଭ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ତୁମକୁ କୃତାନ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଅର୍ପିତ ହୋଇଥିଲି, ଏଠାରେ କନ୍ଦମୂଳ ଓ ଫଳାହାରେ ବସୁଥିବା ଆମ ପାଇଁ ସେ କ’ଣ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ରଖିଛନ୍ତି?

Verse 58

नेतुमिच्छसि मां तत्र यत्र क्षारोदकं सदा । त्वमेव तत्र संयाहि नंदंतु तव पूर्वजाः

ଯେଉଁଠାରେ ଜଳ ସଦା ଲୁଣିଆ ଥାଏ, ସେଠାକୁ ତୁମେ ମୋତେ ନେବାକୁ ଚାହୁଁଛ; ତୁମେ ଏକା ଯାଅ—ତୁମ ପୂର୍ବଜମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ!

Verse 59

गच्छ वा तिष्ठ वा वृद्ध वस वा काकवच्चिरम् । तथा ब्रुवन्त्यां तस्यां तु कर्णावस्मि पिधाय च

‘ଯାଅ କି ରୁହ, ହେ ବୃଦ୍ଧ! କିମ୍ବା କାକ ପରି ଦୀର୍ଘକାଳ ବଞ୍ଚ।’ ସେ ଏମିତି କହୁଥିବାବେଳେ ମୁଁ ମୋ କାନ ଢାକିଦେଲି।

Verse 60

विपुलं शिष्यमादिश्य गृह एकोऽत्र आगतः । सोऽहं स्नात्वात्र संतर्प्य पितॄञ्छ्रद्धापरायणः

ଶିଷ୍ୟ ବିପୁଳକୁ ଆଦେଶ ଦେଇ ମୁଁ ଏକା ଏଠାରେ ଘରକୁ ଆସିଲି। ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରି, ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହ ତର୍ପଣ ଦେଇ ମୁଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧପରାୟଣ ରହୁଛି।

Verse 61

चिंतां सुविपुलां प्राप्तो नरके दुष्कृती यथा । यदि तिष्ठामि चात्रैव अर्धदेहधरो ह्यहम्

ମୋତେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିପୁଳ ଚିନ୍ତା ଆକ୍ରମଣ କରିଛି—ନରକରେ ଦୁଷ୍କର୍ମୀଙ୍କ ପରି—ଯଦି ମୋତେ ଏଠାରେ ହିଁ ‘ଅର୍ଧଦେହ’ ଧାରଣ କରି ରହିବାକୁ ପଡ଼େ।

Verse 62

नरो हि गृहिणीहीनो अर्धदेह इति स्मृतः । यथात्मना विना देहे कार्यं किंचिन्न सिध्यति

ସ୍ତ୍ରୀହୀନ ପୁରୁଷକୁ ସ୍ମୃତିରେ ‘ଅର୍ଧଦେହୀ’ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ଯେପରି ଆତ୍ମା ବିନା ଦେହରେ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ ନାହିଁ, ସେପରି ଏହି ଅପୂର୍ଣ୍ଣତାରେ ଜୀବନଧର୍ମ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 63

अनयोर्हि फलं ग्राह्यं सारता नात्र काचन । अर्धदेही च मनुजस्त्वसंस्पृश्यः सतांमतः

ଏହି ଦୁଇଠାରୁ କେବଳ ବାହ୍ୟ ଫଳ ମାତ୍ର ଗ୍ରହଣୀୟ; ଏଠାରେ କୌଣସି ପ୍ରକୃତ ସାର ନାହିଁ। ଏବଂ ‘ଅର୍ଧଦେହୀ’ ମନୁଷ୍ୟ ସଜ୍ଜନମତେ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ—ଆଚାରଧର୍ମରେ ବର୍ଜନୀୟ—ବୋଲି ଗଣ୍ୟ।

Verse 64

अनयोर्हिफलं ग्राह्यं सारता नात्र काचन । अर्धदेही च मनुजस्त्वसंस्पृश्यः सतांमतः

ଏହି ଦୁଇଠାରୁ କେବଳ ବାହ୍ୟ ଫଳ ମାତ୍ର ଗ୍ରହଣୀୟ; ଏଠାରେ କୌଣସି ପ୍ରକୃତ ସାର ନାହିଁ। ଏବଂ ‘ଅର୍ଧଦେହୀ’ ମନୁଷ୍ୟ ସଜ୍ଜନମତେ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ—ଆଚାରଧର୍ମରେ ବର୍ଜନୀୟ—ବୋଲି ଗଣ୍ୟ।

Verse 65

औत्तानपादिरस्पृश्य उत्तमो हि सुरैः कृतः । अथ चेत्तत्र संयामि न महीसागरस्ततः

ଔତ୍ତାନପାଦି ଧ୍ରୁବ ମଧ୍ୟ, ଯଦିଓ କେବେ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ ଭାବେ ଗଣ୍ୟ ଥିଲେ, ଦେବମାନେ ତାଙ୍କୁ ପରମ ଉତ୍ତମ ପଦକୁ ଉନ୍ନତ କରିଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ମୁଁ ସେଠାକୁ ଯାଇଲେ, ଏହି ଭୂମି-ସାଗର ସଙ୍ଗମ ମୋ ପାଇଁ ପୁଣି (ଲଭ୍ୟ) ରହିବ ନାହିଁ।

Verse 66

यामि वा तत्कथं पादौ चलतो मे कथंचन । एतस्मिन्मे मनो विद्धं खिद्यतेऽज्ञानसंकटे

କିମ୍ବା ମୁଁ ଯିବି ବୋଲି ଭାବିଲେ ମଧ୍ୟ କିପରି—ମୋ ପାଦ କିପରି ଯେ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ଚଳିବ? ଏହି କଥାରେ ମୋ ମନ ବିଦ୍ଧ ହୋଇ, ଅଜ୍ଞାନଜନିତ ସଙ୍କଟରେ ଖିନ୍ନ ହେଉଛି।

Verse 67

अतोऽहमतिमुह्यामि भृशं शोचामि रोदिमि । इतिश्रुत्वा वचस्तस्य भृशं रोमांचपूरितम्

ଏହିହେତୁ ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିମୂଢ଼ ହୁଏ; ଗଭୀର ଶୋକ କରି କାନ୍ଦେ। ତାହାର ଏହି ବଚନ ଶୁଣି ଅନ୍ୟଜନ ମଧ୍ୟ ଭାବବିହ୍ୱଳ ହୋଇ ରୋମାଞ୍ଚରେ ପୂରିତ ହେଲା।

Verse 68

साधुसाध्वित्यथोवाच तं सुभद्रोऽप्यहं तथा । दण्डवच्च प्रणमितो महीसागरसङ्गमम्

ତାପରେ ସୁଭଦ୍ର କହିଲା—“ସାଧୁ, ସାଧୁ”; ମୁଁ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ଅନୁମୋଦନ କଲି। ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କରି ଆମେ ପୃଥିବୀ-ସାଗରର ପାବନ ସଙ୍ଗମକୁ ନମସ୍କାର କଲୁ।

Verse 69

चिन्तयावश्च मनसि प्रतीकारं मुनेरुभौ । यो हि मानुष्यमासाद्य जलबुद्बुदभंगुरम्

ଚିନ୍ତାବଶ ହୋଇ ଆମେ ଉଭୟ ମନରେ ମୁନିଙ୍କ କହିଥିବା ପ୍ରତିକାରକୁ ଭାବିଲୁ। କାରଣ ମାନବଜୀବନ ପାଇଲେ ମଧ୍ୟ ତାହା ଜଳବୁଦ୍ବୁଦ ପରି ଭଙ୍ଗୁର।

Verse 70

परार्थाय भवत्येष पुरुषोऽन्ये पुरीषकाः । ततः संचिंत्य प्राहेदं सुभद्रो मुनिसत्तमम्

ଏହି ମାନବଜୀବନ ପରହିତ ପାଇଁ; ଅନ୍ୟଥା ଜୀବନ୍ତାମାନେ ମଳସମାନ। ଏପରି ଚିନ୍ତା କରି ସୁଭଦ୍ର ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲା।

Verse 71

मा मुने परिखिद्यस्व देवशर्मन्स्थिरो भव । अहं ते नाशयिष्यामि शोकं सूर्यस्तमो यथा

ହେ ମୁନି ଦେବଶର୍ମନ୍, ଶୋକ କରନି; ଧୈର୍ୟ ଧର। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେପରି ଅନ୍ଧକାର ହଟାଏ, ସେପରି ମୁଁ ତୁମ ଶୋକକୁ ନାଶ କରିଦେବି।

Verse 72

गमिष्याम्याश्रमं त्वं च नात्रापि परिहास्यते । श्रृणु तत्कारणं तुभ्यं तर्पयिष्ये पितॄनहम्

ମୁଁ ଆଶ୍ରମକୁ ଯିବି, ତୁମେ ମଧ୍ୟ; ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ଅବହେଳା ହେବ ନାହିଁ। କାରଣ ଶୁଣ—ମୁଁ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରି ତୃପ୍ତ କରିବି।

Verse 73

देवशर्मोवाच । एवं ते वदमानस्य आयुरस्तु शतं समाः । यदशक्यं महत्कर्म कर्तुमिच्छसि मत्कृते

ଦେବଶର୍ମା କହିଲେ—ତୁମେ ଏପରି କହୁଛ, ତୁମର ଆୟୁ ଶତବର୍ଷ ହେଉ। ତଥାପି ମୋ ପାଇଁ ଅଶକ୍ୟ ପରି ଲାଗୁଥିବା ମହତ୍ କର୍ମ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛ।

Verse 74

हर्षस्थाने विषादश्च पुनर्मां बाधते श्रृणु । अपि वाक्यं शुभं सन्तो न गृह्णन्ति मुधा मुने

ହର୍ଷର ଯୋଗ୍ୟ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ବିଷାଦ ପୁନଃ ମୋତେ ପୀଡ଼ା ଦେଉଛି—ଶୁଣ। ହେ ମୁନେ, ସଜ୍ଜନମାନେ ବ୍ୟର୍ଥରେ କହା ଶୁଭବାକ୍ୟକୁ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 75

कथमेतन्महत्कर्म कारयामि मुधावद । पुनः किंचित्प्रवक्ष्यामि यथा मे निष्कृतिर्भवेत्

ମୁଁ ବ୍ୟର୍ଥ କଥା କହି ଏହି ମହତ୍ କର୍ମ କିପରି କରାଇବି? ମୋର ସତ୍ୟ ନିଷ୍କୃତି ଓ ସମାଧାନ ହେବା ପାଇଁ ପୁନଃ କିଛି କହିବି।

Verse 76

शापितोऽसि मया प्राणैर्यथा वच्मि तथा कुरु । अहं सदा करिष्यामि दर्शे चोद्दिश्यते पितॄन्

ମୋ ପ୍ରାଣଶ୍ୱାସର ଶପଥରେ ତୁମେ ବଦ୍ଧ—ମୁଁ ଯେପରି କହୁଛି ସେପରି କର। ମୁଁ ସଦା ଏହି କର୍ମ କରିବି; ଅମାବାସ୍ୟାରେ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦିଶ୍ୟ କରି ତର୍ପଣ ବିଧି ଅଛି।

Verse 77

श्राद्धं गंगार्णवे चात्र मत्पितॄणां त्वमाचर । अहं चैवापि तपसः संचितस्यापि जन्मना । चतुर्भागं प्रदास्यामि एवमेवैतदाचर

ଏଠାରେ ଗଙ୍ଗାର୍ଣବରେ ମୋ ପିତୃମାନଙ୍କର ଶ୍ରାଦ୍ଧ ତୁମେ ଆଚରଣ କର। ମୁଁ ଜୀବନଭରି ତପସ୍ୟାରେ ସଞ୍ଚିତ ପୁଣ୍ୟର ଚତୁର୍ଥାଂଶ ତୁମକୁ ଦେବି। ଏହିପରି ନିଶ୍ଚୟ କର।

Verse 78

सुभद्र उवाच । यद्येवं तव संतोषस्त्वेवमस्तु मुनीश्वर । साधूनां च यथा हर्षस्तथा कार्यं विजानता

ସୁଭଦ୍ର କହିଲେ—ଯଦି ଏହାରେ ଆପଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ହେ ମୁନୀଶ୍ୱର, ତେବେ ଏମିତି ହେଉ। ବିବେକୀ ଲୋକ ସାଧୁଜନ ହର୍ଷିତ ହେବେ ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 79

भृगुरुवाच । देवशर्मा ततो हृष्टो दत्त्वा पुण्यं त्रिवाचिकम् । चतुर्थाशं ययौ धाम स्वं सुभद्रोऽपि च स्थितः

ଭୃଗୁ କହିଲେ—ତାପରେ ଦେବଶର୍ମା ହର୍ଷିତ ହୋଇ ତ୍ରିବାଚିକ (ତିନିଥର ଗମ୍ଭୀର ଉଚ୍ଚାରଣ) ଦ୍ୱାରା ପୁଣ୍ୟ ଦାନ କଲା, ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଦେଇ, ନିଜ ଧାମକୁ ଗଲା; ସୁଭଦ୍ର ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହିଲା।

Verse 80

एवंविधो नारदासौ मही सागरसंगमः । यमनुस्मरतो मह्यं रोमांचोऽद्यापि वर्तते

ହେ ନାରଦ, ମହୀ ନଦୀ ଓ ସାଗରର ଏପରି ହିଁ ସଙ୍ଗମ। ତାହାକୁ ସ୍ମରଣ କରିଲେ ଆଜି ମଧ୍ୟ ମୋ ଦେହରେ ରୋମାଞ୍ଚ ହୁଏ।

Verse 81

नारद उवाच । इति श्रुत्वा फाल्गुनाहं हर्षगद्गदया गिरा । मृतोमृत इवा वोचं साधुसाध्विति तंभृगुम्

ନାରଦ କହିଲେ—ଏହା ଶୁଣି ମୁଁ, ଫାଲ୍ଗୁନ, ହର୍ଷରେ ଗଦ୍ଗଦ କଣ୍ଠରେ, ମୃତ୍ୟୁରୁ ଫେରିଆସିଥିବା ପରି, ଭୃଗୁଙ୍କୁ କହିଲି—“ସାଧୁ, ସାଧୁ!”

Verse 82

यूयं वयं गमिष्यामो महीतीरं सुशोभनम् । आवामीक्षावहे सर्वं स्थानकं तदनुत्तमम्

ଆସ, ତୁମେ ଓ ମୁଁ ମହୀ ନଦୀର ଅତି ଶୋଭନ ତଟକୁ ଯିବା; ସେଠାରେ ସେଇ ଅନୁତ୍ତମ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଦେଖିବା।

Verse 83

मम चैवं वचः श्रुत्वा भृगुः सह मयययौ । समस्तं तु महापुण्यं महीकूलं निरीक्षितम्

ମୋ କଥା ଶୁଣି ଭୃଗୁ ମଧ୍ୟ ମୋ ସହ ଗଲେ; ତାପରେ ମହୀ ନଦୀର ସମଗ୍ର ମହାପୁଣ୍ୟମୟ ତଟ ଦର୍ଶିତ ହେଲା।

Verse 84

तद्दृष्ट्वा चातिहृष्टोहमासं रोमांचकंचुकः । अब्रवं मुनिशार्दूलं हर्षगद्गदया गिरा

ତାହା ଦେଖି ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ହର୍ଷିତ ହେଲି, ଦେହରେ ରୋମାଞ୍ଚ ହେଲା; ହର୍ଷରେ ଗଦ୍ଗଦ କଣ୍ଠରେ ସେଇ ମୁନିଶାର୍ଦୂଳଙ୍କୁ କହିଲି।

Verse 85

त्वत्प्रसादात्करिष्यामि भृगो स्थानमनुत्तमम् । स्वस्थानं गम्यतां ब्रह्मन्नतः कृत्यं विचिंतये

ହେ ଭୃଗୁ! ତୁମ ପ୍ରସାଦରେ ମୁଁ ଏହି ଅନୁତ୍ତମ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ସ୍ଥାପନ କରିବି। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ! ତୁମ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଫେରିଯାଅ; ଏହାପରେ କରଣୀୟ ମୁଁ ଚିନ୍ତା କରିବି।

Verse 86

एवं भृगुं चास्मिविसर्जयित्वा कल्लोलकोलाहलकौतुकीतटे । अथोपविश्येदमचिंतयं तदा किं कृत्यमात्मानमिवैकयोगी

ଏଭଳି ଭୃଗୁଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ତରଙ୍ଗର କୋଳାହଳରେ ଆଶ୍ଚର୍ୟମୟ ସେଇ ତଟରେ ମୁଁ ବସିଲି; ତାପରେ ଚିନ୍ତା କଲି—“ଏବେ କେଉଁ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଅବଶିଷ୍ଟ?” ଯେପରି ଏକାକୀ ଯୋଗୀ ଆତ୍ମଚିନ୍ତନ କରେ।