Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 84

Devanagari script

तद्दृष्ट्वा चातिहृष्टोहमासं रोमांचकंचुकः । अब्रवं मुनिशार्दूलं हर्षगद्गदया गिरा

Transliteration

taddṛṣṭvā cātihṛṣṭohamāsaṃ romāṃcakaṃcukaḥ | abravaṃ muniśārdūlaṃ harṣagadgadayā girā

Translation

ତାହା ଦେଖି ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ହର୍ଷିତ ହେଲି, ଦେହରେ ରୋମାଞ୍ଚ ହେଲା; ହର୍ଷରେ ଗଦ୍ଗଦ କଣ୍ଠରେ ସେଇ ମୁନିଶାର୍ଦୂଳଙ୍କୁ କହିଲି।

Word by Word

• तत्: that (place/thing)
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम् (Singular)

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्तम् (Gerund/Absolutive), ‘having seen’

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक-अव्ययम् (conjunction)

• अतिहृष्टः: overjoyed
• अतिहृष्टः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अतिहृष्ट (प्रातिपदिक)
• Form: विशेषणम्, पुंलिङ्गम्, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम् (Singular)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: सर्वनाम, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम् (Singular)

• आसम्: was
• आसम्: Kriya (Copula/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लङ्-लकारः (Imperfect/Past), उत्तम-पुरुषः (1st person), एकवचनम् (Singular), परस्मैपदम्

• रोमाञ्चकञ्चुकः: with body covered in goosebumps
• रोमाञ्चकञ्चुकः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रोमाञ्च + कञ्चुक (प्रातिपदिके)
• Form: तत्पुरुष-समासः (षष्ठी-तत्पुरुषः: ‘रोमाञ्चस्य कञ्चुकः’ = ‘one whose garment is horripilation’ → ‘covered with goosebumps’), पुंलिङ्गम्, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम् (Singular)

• अब्रवम्: I said
• अब्रवम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लङ्-लकारः (Imperfect/Past), उत्तम-पुरुषः (1st person), एकवचनम् (Singular), परस्मैपदम्

• मुनिशार्दूलम्: to the tiger among sages
• मुनिशार्दूलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मुनि + शार्दूल (प्रातिपदिके)
• Form: तत्पुरुष-समासः (षष्ठी-तत्पुरुषः: ‘मुनीनां शार्दूलः’ = ‘tiger among sages’), पुंलिङ्गम्, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम् (Singular)

• हर्षगद्गदया: with a joy-choked (stammering)
• हर्षगद्गदया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: हर्ष + गद्गद (प्रातिपदिके)
• Form: तत्पुरुष-समासः (तृतीया-तत्पुरुषः/हेतौ: ‘हर्षेण गद्गदा’ = ‘stammering due to joy’), स्त्रीलिङ्गम्, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental), एकवचनम् (Singular)

• गिरा: voice, speech
• गिरा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: गिर्/गीर् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गम्, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental), एकवचनम् (Singular)

Speaker

Nārada

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Mahī-tīra

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Bhṛgu (muniśārdūla)

Visual Art Cues

Scene: At the riverbank, the narrator stands with gooseflesh, hands slightly raised in reverence; Bhṛgu is seated/standing calmly like a lion among sages; the river shimmers behind them.

Characters & Entities

• Nārada
• Bhṛgu

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Direct encounter with a tīrtha can awaken intense devotion and reverence.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The sacred Mahī riverbank region previously described, associated with great puṇya.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit prescription; it describes devotional transformation upon darśana.