Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 83

Devanagari script

मम चैवं वचः श्रुत्वा भृगुः सह मयययौ । समस्तं तु महापुण्यं महीकूलं निरीक्षितम्

Transliteration

mama caivaṃ vacaḥ śrutvā bhṛguḥ saha mayayayau | samastaṃ tu mahāpuṇyaṃ mahīkūlaṃ nirīkṣitam

Translation

ମୋ କଥା ଶୁଣି ଭୃଗୁ ମଧ୍ୟ ମୋ ସହ ଗଲେ; ତାପରେ ମହୀ ନଦୀର ସମଗ୍ର ମହାପୁଣ୍ୟମୟ ତଟ ଦର୍ଶିତ ହେଲା।

Word by Word

• मम: my
• मम: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: सर्वनाम, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), एकवचनम् (Singular)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक-अव्ययम् (conjunction)

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्ययम् (adverb: thus)

• वचः: speech, words
• वचः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम् (Singular)

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्तम् (Gerund/Absolutive), ‘having heard’

• भृगुः: Bhṛgu
• भृगुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भृगु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम्, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम् (Singular)

• सह: with
• सह: Sahakaraka (Accompaniment/सहकारक)
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)
• Form: सहकारक-अव्ययम् (with; takes instrumental)

• मया: with me / by me
• मया: Sahakaraka (Accompaniment/सहकारक)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: सर्वनाम, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental), एकवचनम् (Singular)

• ययौ: went
• ययौ: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथम-पुरुषः (3rd person), एकवचनम् (Singular), परस्मैपदम्

• समस्तम्: entire, whole
• समस्तम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: समस्त (प्रातिपदिक)
• Form: विशेषणम्, नपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम् (Singular)

• तु: indeed, but
• तु: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विरोध/पुनरुक्ति-बोधक-अव्ययम् (particle: but/indeed)

• महापुण्यम्: very holy, greatly meritorious
• महापुण्यम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महा + पुण्य (प्रातिपदिके)
• Form: कर्मधारय-समासः (‘महद् पुण्यम्’), नपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम् (Singular)

• महीकूलम्: the riverbank/shore
• महीकूलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मही + कूल (प्रातिपदिके)
• Form: तत्पुरुष-समासः (षष्ठी-तत्पुरुषः: ‘मही-या: कूलम्’), नपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम् (Singular)

• निरीक्षितम्: was observed/seen
• निरीक्षितम्: Kriya (Result state/क्रिया-फल)
• Type: Verb
• Root: नि + ईक्ष् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त-भूतकृदन्तम् (Past Passive Participle), नपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः (Nom./Acc.), एकवचनम् (Singular)

Speaker

Nārada

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Mahī-kūla

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Implied audience within the frame; immediate action involves Bhṛgu

Visual Art Cues

Scene: Bhṛgu, dignified and luminous, walks beside the narrator; the riverbank unfolds as a continuous sacred panorama—ghats, trees, and subtle shrine markers.

Characters & Entities

• Nārada
• Bhṛgu
• Mahī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Approaching and seeing a holy landscape is itself described as a puṇya-generating act.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Mahī-kūla (the sacred bank/shoreline of the River Mahī).

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual instruction is explicit; the verse centers on pilgrimage and sight (nirīkṣaṇa).