Adhyaya 6

Verse 1

स्कंद उवाच । अथेशाज्ञां समादाय गजवक्त्रः प्रतस्थिवान् । शंभोः काश्यागमोपायं चिंतयन्मंदराद्रितः

ସ୍କନ୍ଦ କହିଲେ—ତାପରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଗ୍ରହଣ କରି ଗଜବକ୍ତ୍ର (ଗଣେଶ) ମନ୍ଦର ପର୍ବତରୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ, ଏବଂ ଶମ୍ଭୁ କାଶୀକୁ ଆସିବାର ଉପାୟ ମନେ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ।

Verse 2

प्राप्य वाराणसीं तूर्णमाशु स्यंदनगो विभुः । वाडवीं मूर्तिमालंब्य प्राविशच्छकुनैः स्तुतः

ଶୀଘ୍ରେ ବାରାଣସୀକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ସେ ବିଭୁ ରଥାରୂଢ ହେଲେ; ବାଡବୀ (ଘୋଡ଼ୀ) ମୂର୍ତ୍ତି ଧାରଣ କରି, ଶୁଭ ଶକୁନ-ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ସ୍ତୁତି ସହ ନଗରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

Verse 3

नक्षत्रपाठको भूत्वा वृद्धः प्रत्यवरोधगः । चचार मध्ये नगरं पौराणां प्रीतिमावहन्

ନକ୍ଷତ୍ରପାଠକ ହୋଇ, ବୃଦ୍ଧ ରୂପେ, କୌଣସି ଅବରୋଧ ବିନା ସେ ନଗରମଧ୍ୟରେ ଚାରିଦିଗେ ଘୁରିଲେ ଏବଂ ପୌରମାନଙ୍କୁ ପ୍ରୀତି ଦେଲେ।

Verse 4

स्वयमेव निशाभागे स्वप्नं संदर्शयन्नृणाम् । प्रातस्तेषां गृहान्गत्वा तेषां वक्ति बलाबलम्

ରାତ୍ରିଭାଗରେ ସେ ସ୍ୱୟଂ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖାଉଥିଲେ; ଏବଂ ପ୍ରଭାତେ ତାଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଇ ତାଙ୍କ ଅବସ୍ଥାର ବଳ-ଅବଳ (ସାମର୍ଥ୍ୟ-ଅସାମର୍ଥ୍ୟ) କହୁଥିଲେ।

Verse 5

भवद्भिरद्य रात्रौ यद्दृष्टं स्वप्नविचेष्टितम् । भवत्कौतूहलोत्पत्त्यै तदेव कथयाम्यहम्

ଆଜି ରାତିରେ ଆପଣମାନେ ଯେ ସ୍ୱପ୍ନ-ବିଚେଷ୍ଟିତ ଦେଖିଛନ୍ତି, ଆପଣଙ୍କ କୌତୁହଳ ନିବାରଣ ପାଇଁ ସେହି କଥା ମୁଁ କହୁଛି।

Verse 6

स्वपता भवता रात्रौ तुर्ये यामे महाह्रदः । अदर्शि तत्र च भवान्मज्जन्मज्जंस्तटंगतः

ରାତିରେ ଶୋଇଥିବାବେଳେ, ଚତୁର୍ଥ ଯାମରେ, ଆପଣ ଏକ ମହାହ୍ରଦ ଦେଖିଲେ; ସେଠାରେ ଆପଣ ପୁନଃପୁନଃ ଡୁବି ତଟକୁ ପହଞ୍ଚୁଥିବା ପରି ଦେଖାଗଲେ।

Verse 7

तदंबुपिच्छिले पंके मग्नोन्मग्नोसि भूरिशः । दुःस्वप्नस्यास्य च महान्विपाकोति भयप्रदः

ଜଳରେ ପିଛିଳ ହୋଇଥିବା ସେହି କାଦୁଆରେ ତୁମେ ପୁନଃପୁନଃ ଡୁବୁଛ ଓ ଉଠୁଛ। ଏହି ଦୁଃସ୍ୱପ୍ନର ବିପାକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହାନ ଓ ଭୟପ୍ରଦ।

Verse 8

काषायवसनो मुंडः प्रैक्ष्यहो भवतापि यः । परितापं महानेष जनयिष्यति दारुणम्

କାଷାୟ ବସ୍ତ୍ରଧାରୀ ସେହି ମୁଣ୍ଡିତ ପୁରୁଷ, ଯାହାକୁ ତୁମେ ମଧ୍ୟ—ହାୟ—ଦେଖିଥିଲ, ସେ ମହାନ ଓ ଦାରୁଣ ପରିତାପ ଜନ୍ମାଇବ।

Verse 9

रात्रौ सूर्यग्रहो दृष्टो महानिष्टकरो ध्रुवम् । ऐंद्रधनुर्द्वयं रात्रौ यदलोकि न तच्छुभम्

ରାତିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଗ୍ରହଣ ଦେଖାଯିବା ନିଶ୍ଚୟ ମହା ଅନିଷ୍ଟକର। ରାତିରେ ଯଦି ଦ୍ୱିତୀୟ ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ ଦେଖାଯାଏ, ସେଥି ମଧ୍ୟ ଶୁଭ ନୁହେଁ।

Verse 10

प्रतीच्यां रविरागत्य प्रोद्यंतं व्योम्नि शीतगुम् । पातयामास भूपृष्ठे तद्राज्यभयसूचकम्

ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରୁ ଆସି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆକାଶରେ ଉଦୟମାନ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ପାତି ଭୂମିପୃଷ୍ଠରେ ପକାଇଦେଲା—ଏହା ରାଜ୍ୟରେ ଭୟ ଓ ବିପଦର ସୂଚନା।

Verse 11

युगपत्केतुयुगलं युध्यमानं परस्परम् । यददर्शि न तद्भद्रं राष्ट्रभंगाय केवलम्

ଏକାସାଥିରେ ପରସ୍ପର ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ଯେ ଦୁଇ କେତୁ ତୁମେ ଦେଖିଲ, ସେ ଶୁଭ ନୁହେଁ; ଏହା କେବଳ ରାଷ୍ଟ୍ରଭଙ୍ଗର ସୂଚନା।

Verse 12

विशीर्यत्केशदशनं नीयमानं च दक्षिणे । आत्मानं यत्समद्राक्षीः कुटुंबस्यापि भीषणम्

ତୁମେ ନିଜକୁ ଦେଖିଲ—କେଶ ଓ ଦାନ୍ତ ଝଡ଼ିଯାଉଛି, ଏବଂ ତୁମକୁ ଦକ୍ଷିଣଦିଗକୁ ଟାଣିନେଉଛନ୍ତି; ଏହା କୁଟୁମ୍ବ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଅଶୁଭ ସୂଚନା।

Verse 13

प्रासादध्वजभंगोयस्त्वयैक्षत निशाक्षये । राज्यक्षयकरं विद्धि महोत्पाताय निश्चितम्

ରାତ୍ରିର ଶେଷେ ତୁମେ ଯେ ପ୍ରାସାଦ-ଧ୍ୱଜଭଙ୍ଗ ଦେଖିଲ, ତାହାକୁ ରାଜ୍ୟକ୍ଷୟକାରକ ବୋଲି ଜାଣ; ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ମହୋତ୍ପାତ, ମହାବିପଦର ସୂଚନା।

Verse 14

नगरी प्लाविता स्वप्ने तरंगैः क्षीरनीरधेः । पक्षैस्त्रिचतुरैः शंके महाशंकां पुरौकसाम्

ସ୍ୱପ୍ନରେ ନଗରୀ କ୍ଷୀରସମୁଦ୍ରର ତରଙ୍ଗଦ୍ୱାରା ପ୍ଲାବିତ ହେଲା; ମୋର ଶଙ୍କା—ତିନି ଚାରି ପକ୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ପୁରବାସୀମାନଙ୍କୁ ମହାଭୟ ଆସିପଡ଼ିବ।

Verse 15

स्वप्ने वानरयानेन यत्त्वमूढोसि दक्षिणाम् । अतस्तद्वंचनोपायः पुरत्यागो महामते

ସ୍ୱପ୍ନରେ ତୁମେ ବାନରଯାନରେ ମୋହିତ ହୋଇ ଦକ୍ଷିଣକୁ ନିଆଯାଇଥିଲ; ତେଣୁ, ହେ ମହାମତେ, ସେଇ ଅଶୁଭକୁ ଟାଳିବାର ଉପାୟ ହେଉଛି ପୁରତ୍ୟାଗ।

Verse 16

रुदती या त्वया दृष्टा महिलैका निशात्यये । मुक्तकेशी विवसना सा नारी श्रीरिवोद्गता

ପ୍ରଭାତବେଳେ ତୁମେ ଯେ ଏକା ନାରୀକୁ କାନ୍ଦୁଥିବା ଦେଖିଲ—ମୁକ୍ତକେଶୀ, ବିବସନା—ସେ ନାରୀ ଯେନେ ଶ୍ରୀ (ଲକ୍ଷ୍ମୀ) ଦେବୀ ନିଜେ ଉଠି ଚାଲିଯାଉଛନ୍ତି, ଏମିତି ଅଶୁଭ ସୂଚନା।

Verse 17

देवालयस्य कलशो यत्त्वया वीक्षितः पतन् । दिनैः कतिपयैरेव राज्यभंगो भविष्यति

ତୁମେ ଦେବାଳୟର କଳଶ ପଡ଼ୁଥିବା ଦେଖିଛ; ତେଣୁ କିଛି ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ରାଜ୍ୟଭଙ୍ଗ ନିଶ୍ଚୟ ହେବ।

Verse 18

पुरी परिवृता स्वप्ने मृगयूथैः समंततः । रोरूयमाणैरत्यर्थं मासेनैवोद्वसी भवेत्

ସ୍ୱପ୍ନରେ ପୁରୀକୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ବନ୍ୟମୃଗ ଦଳ ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର କରି ଘେରିଥିବା ଦେଖାଗଲେ, ଏକ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ସେ ପୁରୀ ନିର୍ଜନ ହୋଇଯାଏ।

Verse 19

आतायियूकगृध्राद्यैः पुरीमुपरिचारिभिः । सूच्यतेत्याहितं किंचिद्ध्रुवमत्र निवासिनाम्

ଯେତେବେଳେ ପୁରୀରେ ଡାକୁ, ଉକୁଣି, ଗିଧ ଆଦିର ଅଧିକ ଚଳାଚଳ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ଏଠାରେ ବସୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ କିଛି ଅହିତ ନିଶ୍ଚୟ ବୋଲି ସୂଚିତ ହୁଏ।

Verse 20

स्वप्नोत्पातानिति बहूञ्शंसञ्शंसन्नितस्ततः । बहूनुच्चाटयांचक्रे स विघ्नेशः पुरौकसः

ସେ ବିଘ୍ନେଶ ପୁରବାସୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏଠି-ସେଠି ଅନେକ ସ୍ୱପ୍ନ-ଉତ୍ପାତ ଘୋଷଣା କରି, ଭୟରେ ଅନେକଙ୍କୁ ପୁରୀ ଛାଡ଼ାଇଦେଲା।

Verse 21

केषांचित्पुरतो वादीद्ग्रहचारं प्रदर्शयन् । एकराशिस्थिताः सौरि सितभौमा न शोभनाः

କେତେକଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଜଣେ ବକ୍ତା ଗ୍ରହଚାର ଦେଖାଇ କହିଲେ—‘ଶନି, ଶୁକ୍ର ଓ ମଙ୍ଗଳ ଏକେ ରାଶିରେ ଥିଲେ ଶୁଭ ନୁହେଁ।’

Verse 22

सोयं धूमग्रहो व्योम्नि भित्त्वा सप्तर्षिमंडलम् । प्रयातः पश्चिमामाशां स नाशाय विशांपतेः

ଏହି ଧୂମକେତୁ-ଗ୍ରହ ଆକାଶରେ ସପ୍ତର୍ଷିମଣ୍ଡଳକୁ ଭେଦି ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ଗଲା; ଏହା ପ୍ରଜାଧିପତି ରାଜାଙ୍କ ବିନାଶର ସୂଚନା।

Verse 23

अतिचारगतो मंदः पुनर्वक्राध्व संस्थितः । पापग्रहसमायुक्तो न युक्तोयमिहेष्यते

ଶନି ଅତିଚାରଗତ ହୋଇ ପୁନର୍ବାର ବକ୍ରଗତିରେ ଅବସ୍ଥିତ; ପାପଗ୍ରହସଂଯୁକ୍ତ ଏହି ଯୋଗ ଏଠାରେ ଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ, ଅଶୁଭଫଳଦାୟକ।

Verse 24

व्यतीते वासरे योयं भूकंपः समपद्यत । कंपं जनयतेऽतीव हृदो मेपि पुरौकसः

ଗତଦିନ ଯେ ଭୂକମ୍ପ ଘଟିଥିଲା, ହେ ନଗରବାସୀ, ସେହିଟି ଆଜି ମଧ୍ୟ ମୋ ହୃଦୟରେ ଅତ୍ୟଧିକ କମ୍ପନ ଜନମାଏ।

Verse 25

उदीच्यादक्षिणाशायां येयमुल्का प्रधाविता । विलीना च वियत्येव स निर्घातं न सा शुभा

ଉତ୍ତର ଦିଗରୁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଧାଇଥିବା ଏହି ଉଲ୍କା ଆକାଶରେ ଲୀନ ହୋଇଗଲା ଏବଂ ଘୋର ନାଦ ହେଲା; ଏହା ଶୁଭ ନୁହେଁ।

Verse 26

उन्मूलितो महामूलो महानिलरयेण यः । चत्वरे चैत्यवृक्षोयं महोत्पातं प्रशंसति

ଚତ୍ୱରରେ ଥିବା ଏହି ଚୈତ୍ୟବୃକ୍ଷ, ଗଭୀର ମୂଳ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମହାବାୟୁବେଗରେ ଉପଡ଼ିଗଲା; ଏହା ମହୋତ୍ପାତର ସୂଚନା ଦେଉଛି।

Verse 27

सूर्योदयमनुप्राप्य प्राच्यां शुष्कतरूपरि । करटो रारटीत्येष कटूत्कट भयप्रदः

ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ସମୟରେ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଏକ ଶୁଷ୍କ ଗଛ ଉପରେ ଉଷ୍ଟ୍ର ‘ରାରଟୀ’ ବୋଲି କଟୁ, କର୍କଶ ଧ୍ୱନି କଲା; ସେ ଧ୍ୱନି ହଠାତ୍ ଭୟ ପ୍ରଦାନ କଲା।

Verse 28

मध्ये विपणि यतूर्णं कौचिच्चारण्यचारिणौ । मृगौ मृगयतां यातौ पौराणां पुरतोऽहितौ

ବଜାର ମଧ୍ୟରେ ଜଙ୍ଗଲରେ ଘୁରୁଥିବା ଦୁଇ ହରିଣ ହଠାତ୍ ଦୌଡ଼ିଆସି ନଗରବାସୀଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପଡ଼ିଲେ; ଏହାକୁ ଅଶୁଭ ଦୃଶ୍ୟ ମନାଗଲା।

Verse 29

रसालशालमुकुलं वीक्ष्यते यच्छरद्यदः । महाकालभयं मन्येप्यकालेपि पुरौकसाम्

ଯେତେବେଳେ ଆମ୍ବ ଓ ଶାଳ ଗଛରେ ଋତୁବିପରୀତ ଭାବେ, ଶରତ୍କାଳରେ ଯେପରି, କୁଡ଼ିଆ ଦେଖାଯାଏ, ତେବେ ମୁଁ ଏହାକୁ ନଗରବାସୀଙ୍କ ଉପରେ ମହାକାଳଙ୍କ ଭୟ—ଅକାଳରେ ପଡ଼ୁଥିବା ତ୍ରାସ—ବୋଲି ମନେ କରେ।

Verse 30

साध्वसंजनयित्वेति केचिदुच्चाटिताः पुरः । तेन विघ्नकृतापौराः कपटद्विजरूपिणा

ଏଭଳି ଆତଙ୍କ ସୃଷ୍ଟି କରି କେତେକଙ୍କୁ ନଗରରୁ ବାହାର କରାଗଲା; ଏବଂ କପଟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପଧାରୀ ଜଣେ ପୌରମାନଙ୍କ ଉପରେ ବିଘ୍ନ-ପୀଡ଼ା ଆଣିଲା।

Verse 31

अथ मध्येवरोधं स प्रविश्य निजमायया । दृष्टार्थमेव कथयन्स्त्रीणां विस्रंभभूरभूत्

ତାପରେ ସେ ନିଜ ମାୟାଦ୍ୱାରା ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ଅନ୍ତଃପୁରରେ ପ୍ରବେଶ କଲା; ‘ଦେଖାଯାଇଥିବା କଥା’ ମାତ୍ର ବୋଲି ବିଶ୍ୱସନୀୟ ଭାବେ କହି କହି ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କର ବିଶ୍ୱାସସ୍ଥଳ ହେଲା।

Verse 32

तव पुत्रशतं जज्ञे सप्तोनं शुभलक्षणे । तेष्वेकस्तुरगारूढो बाह्याल्यां पतितो मृतः

ହେ ଶୁଭଲକ୍ଷଣେ! ତୋର ଶତ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ, କିନ୍ତୁ ସାତ କମ୍; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ଘୋଡ଼ାରେ ଚଢ଼ି ବାହାର ଗଲିରେ ପଡ଼ି ମରିଗଲା।

Verse 33

अंतर्वत्नी त्वियं कन्या जनयिष्यति शोभनाम् । एषा हि दुर्भगा पूर्वं सांप्रतं सुभगाऽभवत्

ଏହି କନ୍ୟା ଗର୍ଭବତୀ; ସେ ଏକ ଶୋଭନ ସନ୍ତାନକୁ ଜନ୍ମ ଦେବ। ପୂର୍ବେ ଯେ ଦୁର୍ଭାଗିନୀ ଥିଲା, ସେ ଏବେ ସୁଭାଗିନୀ ହୋଇଛି।

Verse 34

असौ हि राज्ञो राज्ञीनामत्यंतमिहवल्लभा । मुक्तालंकृतिरेतस्यै राज्ञा दत्ता निजोरसः

ସେ ଏଠାରେ ରାଜା ଓ ରାଣୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟା; ରାଜା ନିଜ ବକ୍ଷସ୍ଥଳରୁ ଖୋଲି ତାକୁ ମୁକ୍ତା-ଅଳଙ୍କାର ଦେଇଛନ୍ତି।

Verse 35

पंचसप्तदिनान्येव जातानीतीह तर्क्यते । अस्यै राज्ञा प्रसादेन ग्रामौ दातुमुदीरितौ

ଏହା ଘଟି କେବଳ ପାଞ୍ଚରୁ ସାତ ଦିନ ହୋଇଛି ବୋଲି ଏଠାରେ ଗଣାଯାଏ; ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ତାକୁ ଦୁଇଟି ଗ୍ରାମ ଦାନ ଦେବାକୁ ଘୋଷଣା ହୋଇଛି।

Verse 36

इति दृष्टार्थकथनै राज्ञीमान्योभवद्द्विजः । वर्णयंति च ता राज्ञः परोक्षेपि गुणान्बहून्

ଏପରି ‘ଦୃଷ୍ଟାର୍ଥ’ କଥନଦ୍ୱାରା ସେ ଦ୍ୱିଜ ରାଣୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ; ଏବଂ ରାଜା ଅନୁପସ୍ଥିତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ନାରୀମାନେ ତାଙ୍କର ବହୁ ଗୁଣ ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଥିଲେ।

Verse 37

अहो यादृगसौ विप्रः सर्वत्रातिविचक्षणः । सुशीलश्च सुरूपश्च सत्यवाङ्मितभाषणः

ଆହୋ! ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ସର୍ବ ବିଷୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଚକ୍ଷଣ; ସୁଶୀଳ ଓ ସୁରୂପ; ସତ୍ୟବାଦୀ ଏବଂ ମିତଭାଷୀ।

Verse 38

अलोलुप उदारश्च सदाचारो जितेंद्रियः । अपि स्वल्पेन संतुष्टः प्रतिग्रहपराङ्मुखः

ସେ ଲୋଭରହିତ ଓ ଉଦାର; ସଦାଚାରରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ; ଅଳ୍ପରେ ମଧ୍ୟ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଏବଂ ପ୍ରତିଗ୍ରହ (ଦାନ ଗ୍ରହଣ)ରୁ ପରାଙ୍ମୁଖ।

Verse 39

जितक्रोधः प्रसन्नास्यस्त्वनसूयुरवंचकः । कृतज्ञः प्रीतिसुमुखः परिवादपराङ्मुखः

ସେ କ୍ରୋଧଜୟୀ, ପ୍ରସନ୍ନମୁଖ; ଅସୂୟାରହିତ ଓ ଅବଞ୍ଚକ (ଛଳରହିତ); କୃତଜ୍ଞ, ପ୍ରୀତିରେ ସୁମୁଖ, ଏବଂ ପରିବାଦ-ନିନ୍ଦାରୁ ପରାଙ୍ମୁଖ।

Verse 40

पुण्योपदेष्टा पुण्यात्मा सर्वव्रतपरायणः । शुचिः शुचिचरित्रश्च श्रुतिस्मृतिविशारदः

ସେ ପୁଣ୍ୟର ଉପଦେଷ୍ଟା, ପୁଣ୍ୟାତ୍ମା, ସମସ୍ତ ବ୍ରତରେ ପରାୟଣ; ନିଜେ ଶୁଚି ଓ ଶୁଚିଚରିତ୍ର; ଏବଂ ଶ୍ରୁତି-ସ୍ମୃତିରେ ବିଶାରଦ।

Verse 41

धीरः पुण्येतिहासज्ञः सर्वदृक्सर्वसंमतः । कलाकलापकुशलो ज्योतिःशास्त्रविदुत्तमः

ସେ ଧୀର ଓ ପ୍ରାଜ୍ଞ; ପୁଣ୍ୟ ଇତିହାସର ଜ୍ଞାତା; ସର୍ବଦୃକ୍ ଓ ସର୍ବସମ୍ମତ; କଳାକଳାପରେ କୁଶଳ, ଏବଂ ଜ୍ୟୋତିଷଶାସ୍ତ୍ରରେ ଉତ୍ତମ ବିଦ୍ୱାନ।

Verse 42

क्षमी कुलीनोऽकृपणो भोक्ता निर्मलमानसः । इत्यादि गुणसंपन्नः कोपि क्वापि न दृग्गतः

କ୍ଷମାଶୀଳ, କୁଳୀନ, ଅକୃପଣ, ଯଥୋଚିତ ଭୋଗ କରିପାରୁଥିବା ଏବଂ ନିର୍ମଳମନା—ଏପରି ଆଦି ଗୁଣସମ୍ପନ୍ନ ପୁରୁଷ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ ଦେଖାଯାଏ।

Verse 43

इत्थं तास्तद्गुणग्रामं वर्णयंत्यः पदेपदे । कालं विनोदयंति स्म अंतःपुरचराः स्त्रियः

ଏଭଳି ଅନ୍ତଃପୁରର ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ପଦେପଦେ ତାଙ୍କର ଗୁଣସମୂହକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରି, ମଧୁର କଥାବାର୍ତ୍ତାରେ ସମୟ କାଟୁଥିଲେ।

Verse 44

एकदावसरं प्राप्य दिवोदासस्य भूभुजः । राज्ञी लीलावती नाम राज्ञे तं विन्यवेदयत्

ଏକଦା ଯଥୋଚିତ ଅବସର ପାଇ, ଦିବୋଦାସ ନୃପତିଙ୍କ ରାଣୀ ଲୀଳାବତୀ ରାଜାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ଜଣାଇଲେ।

Verse 45

राजन्वृद्धो गुणैर्वृद्धो ब्राह्मणः सुविचक्षणः । एकोस्ति स तु द्रष्टव्यो मूर्तो ब्रह्मनिधिः परः

ହେ ରାଜନ୍! ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅଛନ୍ତି—ବୟସରେ ବୃଦ୍ଧ, ଗୁଣରେ ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ବୃଦ୍ଧ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଚକ୍ଷଣ। ସେ ଅନନ୍ୟ; ତାଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଅବଶ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ—ଦେହଧାରୀ ହୋଇ ପ୍ରକଟିତ ପରବ୍ରହ୍ମନିଧି ପରି।

Verse 46

राज्ञी राज्ञा कृतानुज्ञा सखीं प्रेष्य विचक्षणाम् । आनिनाय च तं विप्रं ब्राह्मं तेज इवांगवत्

ରାଜାଙ୍କ ଅନୁମତି ପାଇ ରାଣୀ ଜଣେ ବିଚକ୍ଷଣ ସଖୀକୁ ପଠାଇ, ସେହି ବିପ୍ରଙ୍କୁ ଆଣିଲେ—ଯେନେ ବ୍ରାହ୍ମ ତେଜ ଦେହ ଧାରଣ କରି ଆସିଛି।

Verse 47

राजापि दूरादायांतं त विलोक्यमहीसुरम् । यत्राकृतिर्गुणास्तत्र जहर्षेति वदन्हृदि

ରାଜା ମଧ୍ୟ ଦୂରରୁ ଆସୁଥିବା ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣ-ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଦେଖି ହୃଦୟରେ ହର୍ଷିତ ହେଲେ ଏବଂ ଭାବିଲେ—ଯେଉଁଠି ଏପରି ଉଦାତ୍ତ ଆକୃତି, ସେଠି ଗୁଣ ନିଶ୍ଚୟ ଥାଏ।

Verse 48

पदैर्द्वित्रैर्नृपतिना कृताभ्युत्थानसत्कृतिः । चतुर्निगमजाभिः स तमाशीर्भिरनंदयत्

ରାଜା ଏକ-ଦୁଇ ପଦ ଆଗକୁ ବଢ଼ି ଉଠି ଆଦରରେ ସ୍ୱାଗତ-ସତ୍କାର କଲେ; ସେହି ଦ୍ୱିଜ ଚାରି ବେଦଜନ୍ୟ ଆଶୀର୍ବାଦବାଣୀରେ ତାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦିତ କଲେ।

Verse 49

कृतप्रणामो राज्ञा स सादरं दत्तमासनम् । भेजेथ कुशलं पृष्टः स राज्ञा तेन भूपतिः

ରାଜା ପ୍ରଣାମ କରିବା ପରେ ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆଦରରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଆସନ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ଭୂପତି କୁଶଳ ପଚାରିଲେ, ସେ ମଙ୍ଗଳମୟ କୁଶଳବାକ୍ୟରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।

Verse 50

परस्परं कुशलिनौ कुशलौ च कथागमे । प्रश्नोत्तराभ्यां संतुष्टौ द्विजवर्य क्षमाभृतौ

ଉଭୟେ ପରସ୍ପର କୁଶଳ-କ୍ଷେମ ପଚାରିଲେ; ଶିଷ୍ଟ କଥାବାର୍ତ୍ତାରେ ଦୁହେଁ ନିପୁଣ ଥିଲେ। ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତରରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ—ହେ ଦ୍ୱିଜବର୍ୟ—ଦୁହେଁ କ୍ଷମା ଓ ସହନଶୀଳତା ଧାରଣ କଲେ।

Verse 51

कथावसाने राज्ञाथ गेहं विससृजे द्विजः । लब्धमानमहापूजः स स्वमाश्रममाविशत्

କଥାବାର୍ତ୍ତା ଶେଷ ହେଲାପରେ ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ରାଜଗୃହରୁ ବିଦାୟ ନେଲେ। ସମ୍ମାନ ଓ ମହାପୂଜା ପାଇ ସେ ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

Verse 52

गतेऽथ स्वाश्रमं विप्रे दिवोदासो नरेश्वरः । लीलावत्याः पुरो विप्रं वर्णयामास भूरिशः

ବ୍ରାହ୍ମଣଟି ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇସାରିଲାପରେ, ନରେଶ୍ୱର ରାଜା ଦିବୋଦାସ ଲୀଳାବତୀଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ନେଇ ବିସ୍ତାରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ।

Verse 53

महादेवि महाप्राज्ञे लीलावति गुणप्रिये । यथाशंसि तथा विप्रस्ततोपि गुणवत्तरः

ହେ ମହାଦେବୀ, ହେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞା ଗୁଣପ୍ରିୟା ଲୀଳାବତୀ! ତୁମେ ଯେପରି ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କର, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସେହିପରି; ତଥାପି ସେ ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ଗୁଣସମ୍ପନ୍ନ।

Verse 54

अतीतं वेत्ति सकलं वर्तमानमवैति च । प्रष्टव्यः प्रातराहूय भविष्यं किंचिदेष वै

ସେ ସମଗ୍ର ଅତୀତ ଜାଣେ ଏବଂ ବର୍ତ୍ତମାନକୁ ମଧ୍ୟ ବୁଝେ। ତେଣୁ ପ୍ରଭାତେ ଡାକି ଭବିଷ୍ୟତ ବିଷୟରେ କିଛି ପଚାରିବା ଉଚିତ—ନିଶ୍ଚୟ ଏ ଲୋକ କହିଦେବ।

Verse 55

महाविभव संभारैर्महाभोगैरनेकधा । व्युष्टायां स नृपो रात्र्यां प्रातराहूतवान्द्विजम्

ବହୁ ପ୍ରକାର ମହାବିଭବ-ସମ୍ଭାର ଓ ମହାଭୋଗ ସହିତ, ରାତି ବିତିଗଲାପରେ ସେ ରାଜା ପ୍ରଭାତେ ସେହି ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ ଡାକିଲେ।

Verse 56

सत्कृत्य तं द्विजं भक्त्या दुकूलादि प्रदानतः । एकांते तं द्विजं राजा पप्रच्छ निजहृत्स्थितम्

ଭକ୍ତିରେ ସେହି ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ ସତ୍କାର କରି, ଉତ୍ତମ ବସ୍ତ୍ର ଆଦି ଦାନ ଦେଇ, ରାଜା ଏକାନ୍ତରେ ନିଜ ହୃଦୟରେ ଥିବା ବିଷୟ ବିଷୟରେ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ।

Verse 57

राजोवाच । द्विजवर्यो भवानेकः प्रतिभातीति निश्चितम् । यथातत्त्ववती ते धीर्न तथान्यस्य मे मतिः

ରାଜା କହିଲେ—ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ! ମୋର ନିଶ୍ଚୟ, ଆପଣ ଏକମାତ୍ର ସତ୍ୟଦର୍ଶୀ। ଆପଣଙ୍କ ବୁଦ୍ଧି ଯଥାତତ୍ତ୍ୱରେ ସ୍ଥିର; ଅନ୍ୟ କାହା ପ୍ରତି ମୋର ଏମିତି ମତ ନାହିଁ।

Verse 58

दृष्ट्वा त्वां तु महाप्राज्ञं शांतं दांतं तपोनिधिम् । किंचित्प्रष्टुमना विप्र तदाख्याहि यथार्थवत्

ଆପଣଙ୍କୁ—ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ, ଶାନ୍ତ, ଦାନ୍ତ, ତପୋନିଧି—ଭାବେ ଦେଖି, ହେ ବିପ୍ର! ମୋ ମନେ କିଛି ପଚାରିବା ଇଚ୍ଛା ହେଲା। ଦୟାକରି ତାହା ଯଥାର୍ଥଭାବେ କହନ୍ତୁ।

Verse 59

शासितेयं मया पृथ्वी न तथान्यैस्तु पार्थिवैः । यावद्भूति मया भुक्ता दिव्या भोगा अनेकधा

ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ମୁଁ ଶାସନ କରିଛି—ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ସେପରି ନୁହେଁ। ଏବଂ ଯେତେ ସମୃଦ୍ଧି ଥିଲା, ସେତେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ନାନାପ୍ରକାର ଦିବ୍ୟ, ସ୍ୱର୍ଗସଦୃଶ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରିଛି।

Verse 60

निजौरसेभ्योप्यधिकं रात्रिंदिवमतंद्रितम् । विनिर्जित्य हठाद्दुष्टान्प्रजेयं परिपालिता

ମୋ ନିଜ ପୁଅମାନଙ୍କଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ, ମୁଁ ରାତିଦିନ ଅପ୍ରମାଦରେ ଏହି ରାଜ୍ୟକୁ ରକ୍ଷା କରିଛି। ଦୁଷ୍ଟମାନଙ୍କୁ ବଳପୂର୍ବକ ଜୟ କରି, ମୁଁ ଏହି ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ପରିପାଳନ କରିଛି।

Verse 61

द्विजपादार्चनात्किंचित्सुकृतं वेद्मि नापरम् । अनेनापरिकथ्येन कथितेनेह किं मम

ମୁଁ ଅଳ୍ପ ପୁଣ୍ୟ ମାତ୍ର ଜାଣେ—ସେହିଟା ଦ୍ୱିଜଙ୍କ ପାଦପୂଜା; ଏହାଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କିଛି ନୁହେଁ। କହିବାକୁ ମଧ୍ୟ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ ଏହି କଥାକୁ ଏଠାରେ ବିସ୍ତାରେ କହିଲେ ମୋର କଣ ଲାଭ?

Verse 62

निर्विस्ममिव मे चेतः सांप्रतं सर्वकर्मसु । विचार्यार्य शुभोदर्कमत आख्याहि सत्तम

ଏବେ ମୋ ଚିତ୍ତ ସମସ୍ତ କର୍ମରେ ଯେନ ଉଦାସୀନ ହୋଇଯାଇଛି। ହେ ଆର୍ୟ, ବିଚାର କରି ଶୁଭଫଳଦାୟକ ଉପଦେଶ ମୋତେ କହ, ହେ ସତ୍ତମ।

Verse 63

द्विज उवाच । अपि स्वल्पतरं कृत्यं यद्भवेद्भूभुजामिह । एकांते तत्तु पृष्टेन वक्तव्यं सुधिया सदा

ଦ୍ୱିଜ କହିଲେ—ଏହି ଲୋକରେ ରାଜାମାନଙ୍କ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଅତି ସ୍ୱଳ୍ପ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ପଚାରିଲେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ସଦା ଏକାନ୍ତରେ ତାହା କହିବା ଉଚିତ।

Verse 64

अमात्येनाप्यपृष्टेन न वक्तव्यं नृपाग्रतः । महापमानभीतेन स्तोकमप्यत्र किंचन

ଅମାତ୍ୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ପଚାରା ନହେଲେ ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ କହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ମହା ଅପମାନର ଭୟରେ ଏଠାରେ ଅଳ୍ପମାତ୍ର କଥା ମଧ୍ୟ କହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

Verse 65

पृष्टश्चेत्कथयामीह मा तत्र कुरु संशयम् । तत्कृते तव गंता वै मनो निर्वेदकारणम्

କିନ୍ତୁ ଯଦି ମୋତେ ପଚାରିବ, ମୁଁ ଏଠାରେ କହିବି—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ କରନି। ସେହି କାରଣରୁ ତୋର ମନ ନିଶ୍ଚୟ ନିର୍ବେଦ-ବୈରାଗ୍ୟର କାରଣକୁ ପହଞ୍ଚିବ।

Verse 66

शृणु राजन्महाबुद्धे नायथार्थं ब्रवीम्यहम् । विक्रांतोस्यतिशूरोसि भाग्यवानसि सर्वदा

ହେ ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ ରାଜନ, ଶୁଣ—ମୁଁ ଅସତ୍ୟ କହେନି। ତୁମେ ପରାକ୍ରମୀ, ଅତିଶୂର, ଏବଂ ସଦା ଭାଗ୍ୟବାନ।

Verse 67

पुण्येन यशसा बुद्ध्या संपन्नोस्ति भवान्यथा । मन्ये तथामरावत्यां त्रिदशेशोपि नैव हि

ପୁଣ୍ୟ, ଯଶ ଓ ବୁଦ୍ଧିରେ ଆପଣ ଏତେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଯେ ଅମରାବତୀରେ ମଧ୍ୟ ଦେବମୁଖ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କଠାରେ ଏପରି ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଅଛି ବୋଲି ମୁଁ ଭାବେ ନାହିଁ।

Verse 68

सुधिया त्वां गुरुं मन्ये प्रसादेन सुधाकरम् । तेजसास्ति भवानर्कः प्रतापेनाशुशुक्षणिः

ଆପଣଙ୍କ ସୁବୁଦ୍ଧିରେ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେବଗୁରୁ ବୃହସ୍ପତି ଭାବେ ମାନେ; ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ଆପଣ ଚନ୍ଦ୍ର। ତେଜରେ ଆପଣ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଏବଂ ପ୍ରତାପରେ ଆପଣ ଶୀଘ୍ର ଶୋଷକ ଅଗ୍ନି ସମ।

Verse 69

प्रभंजनो बलेनासि श्रीदोसि श्रीसमर्पणैः । शासनेन भवान्रुद्रो निरृतिस्त्वं रणांगणे

ବଳରେ ଆପଣ ପ୍ରଭଞ୍ଜନ (ଝଡ଼ବାତାସ) ସମ; ଶ୍ରୀକୁ ଅର୍ପଣ ଓ ଦାନ କରିବାରେ ଆପଣ ଶ୍ରୀଦାତା। ଶାସନରେ ଆପଣ ସ୍ୱୟଂ ରୁଦ୍ର; ରଣାଙ୍ଗଣରେ ଆପଣ ନିରୃତି ସମ।

Verse 70

दुष्टपाशयिता पाशी यमो नियमनेऽसताम् । इंदनात्त्वं महेंद्रोसि क्षमया त्वमसि क्षमा

ଦୁଷ୍ଟମାନଙ୍କୁ ପାଶରେ ବାନ୍ଧିବାରେ ଆପଣ ସତ୍ୟ ପାଶୀ; ଅଧର୍ମୀଙ୍କୁ ନିୟମେ ରଖିବାରେ ଆପଣ ଯମ। ସାହସ ଜାଗ୍ରତ କରିବା ଶକ୍ତିରେ ଆପଣ ମହେନ୍ଦ୍ର, ଏବଂ କ୍ଷମାରେ ଆପଣ ସ୍ୱୟଂ କ୍ଷମା।

Verse 71

मर्यादया भवानब्धिर्महत्त्वे हिमवानसि । भार्गवो राजनीत्यासि राज्येन मनुना समः

ମର୍ଯ୍ୟାଦା ପାଳନରେ ଆପଣ ସମୁଦ୍ର ସମ; ମହତ୍ତ୍ୱରେ ଆପଣ ହିମବାନ ସମ। ରାଜନୀତିରେ ଆପଣ ଭାର୍ଗବ, ଏବଂ ରାଜ୍ୟଶାସନରେ ଆପଣ ମନୁ ସମାନ।

Verse 72

संतापहर्तांबुदवत्पवित्रो गांगनामवत् । सर्वेषामेव जंतूनां काशीव सुगतिप्रदः

ତୁମେ ବର୍ଷାମେଘ ପରି ସନ୍ତାପ ହର କର ଏବଂ ଗଙ୍ଗା ପରି ପବିତ୍ର କର। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ କାଶୀ ପରି ସୁଗତି ପ୍ରଦାନ କର।

Verse 73

रुद्रः संहाररूपेण पालनेन चतुर्भुजः । विधिवत्त्वं विधातासि भारती ते मुखांबुजे

ସଂହାରରୂପେ ତୁମେ ରୁଦ୍ର, ପାଳନରେ ଚତୁର୍ଭୁଜ ପ୍ରଭୁ। ବିଧିଅନୁସାରେ ତୁମେ ନିଜେ ବିଧାତା, ତୁମ ମୁଖକମଳେ ଭାରତୀ ବିରାଜନ୍ତି।

Verse 74

त्वत्पाणिपद्मे कमला त्वत्क्रोधेस्ति हलाहलः । अमृतं तव वागेव त्वद्भुजावश्विनीसुतौ

ତୁମ ହସ୍ତପଦ୍ମେ କମଳା (ଲକ୍ଷ୍ମୀ) ଅଛନ୍ତି; ତୁମ କ୍ରୋଧରେ ହଲାହଲ ବିଷ ଅଛି। ତୁମ ବାଣୀ ହିଁ ଅମୃତ; ତୁମ ଦୁଇ ଭୁଜା ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାରଙ୍କ ପରି।

Verse 75

तत्किं यत्त्वयि भूजानौ सर्वदेवमयो ह्यसि । तस्मात्तव शुभोदर्को मया ज्ञातोस्ति तत्त्वतः

ତେବେ ଏଥିରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କ’ଣ? କାରଣ ତୁମେ ସତ୍ୟରେ ସର୍ବଦେବମୟ। ତେଣୁ ତୁମ ଶୁଭ ଉଦୟ ଓ ଫଳକୁ ମୁଁ ତତ୍ତ୍ୱତଃ ଜାଣିଛି।

Verse 76

आरभ्याद्य दिनाद्भूप ब्राह्मणोऽष्टादशेहनि । उदीच्यः कश्चिदागत्य ध्रुवं त्वामुपदेक्ष्यति

ହେ ରାଜନ୍! ଆଜିଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଅଠରୋତମ ଦିନେ ଉତ୍ତରଦେଶର ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆସି ନିଶ୍ଚୟ ତୁମକୁ ଉପଦେଶ ଦେବେ।

Verse 77

तस्य वाक्यं त्वया राजन्कर्तव्यमविचारितम् । ततस्ते हृत्स्थितं सर्वं सेत्स्यत्येव महामते

ହେ ରାଜନ୍, ତାହାଙ୍କ ବଚନ ତୁମେ ନିର୍ବିଚାରେ, ନିର୍ଦ୍ୱିଧାୟ କରିବା ଉଚିତ। ତେବେ ତୁମ ହୃଦୟରେ ସ୍ଥିତ ସମସ୍ତ କାମ ନିଶ୍ଚୟ ସିଦ୍ଧ ହେବ, ହେ ମହାମତେ।

Verse 78

इत्युक्त्वा पृच्छ्य राजानं लब्धानुज्ञो द्विजोत्तमः । विवेश स्वाश्रमं तुष्टो नृपोप्याश्चर्यवानभूत्

ଏହିପରି କହି, ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରି ତାଙ୍କର ଅନୁମତି ପାଇ, ସେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ରାଜା ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ଭରିଗଲେ।

Verse 79

इत्थं विघ्नजिता सर्वा पुरी स्वात्मवशीकृता । सपौरा सावरोधा च सनृपा निजमायया

ଏହିପରି ନିଜ ମାୟାଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା ବିଘ୍ନଜିତ ସମଗ୍ର ପୁରୀକୁ—ପୌରମାନଙ୍କ ସହ, ଅନ୍ତଃପୁର ସହ ଏବଂ ରାଜା ସହିତ—ନିଜ ବଶରେ କରିନେଲା।

Verse 80

कृतकृत्यमिवात्मानं ततो मत्वा स विघ्नजित् । विधाय बहुधात्मानं काश्यां स्थितिमवाप च

ତାପରେ ବିଘ୍ନଜିତ ନିଜକୁ କୃତକୃତ୍ୟ ଭାବି, ବହୁ ରୂପ ଧାରଣ କରି, କାଶୀରେ ସ୍ଥିର ନିବାସ ଲାଭ କଲା।

Verse 81

यदा स न दिवोदासः प्रागासीत्कुंभसंभव । तदातनं निजं स्थानमलंचक्रे गणाधिपः

ହେ କୁମ୍ଭସମ୍ଭବ ଅଗସ୍ତ୍ୟ, ପୂର୍ବେ ଯେତେବେଳେ ସେ ଦିବୋଦାସ ଉପସ୍ଥିତ ନଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ଗଣାଧିପ ନିଜ ପାଇଁ ନିଜ ପୁରାତନ ଆସନ-ସ୍ଥାନକୁ ସଜାଇ ସ୍ଥାପନ କଲେ।

Verse 82

दिवोदासे नरपतौ विष्णुनोच्चाटिते सति । पुनर्नवीकृतायां च नगर्यां विश्वकर्मणा

ଯେତେବେଳେ ନରପତି ଦିବୋଦାସଙ୍କୁ ବିଷ୍ଣୁ ନଗରରୁ ଉଚ୍ଚାଟିତ କଲେ ଏବଂ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ସେହି ନଗରୀକୁ ପୁନଃ ନବୀକୃତ କଲେ,

Verse 83

स्वयमागत्य देवेन मंदरात्सुंदरां पुरीम् । वाराणसीं प्रथमतस्तुष्टुवे गणनायकम्

ତାପରେ ଦେବତା ସ୍ୱୟଂ ମନ୍ଦରରୁ ସେହି ସୁନ୍ଦର ପୁରୀ ବାରାଣସୀକୁ ଆସି, ପ୍ରଥମେ ଗଣନାୟକଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 84

अगस्त्य उवाच । कथं स्तुतो भगवता देवदेवेन विघ्नजित् । कथं च बहुधात्मानं स चकार विनायकः

ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ଦେବଦେବ ଭଗବାନ ବିଘ୍ନଜିତଙ୍କୁ କିପରି ସ୍ତୁତି କଲେ? ଏବଂ ସେହି ବିନାୟକ ନିଜକୁ କିପରି ବହୁରୂପ କଲେ?

Verse 85

केनकेन स वै नाम्ना काशिपुर्यां व्यवस्थितः । इति सर्वं समासेन कथयस्व षडानन

ସେ କାଶୀପୁରୀରେ କେଉଁ କେଉଁ ନାମରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ? ହେ ଷଡାନନ, ଏ ସବୁ ସଂକ୍ଷେପରେ ମୋତେ କହ।

Verse 86

इत्युदीरितमाकर्ण्य कुंभयोनेः षडाननः । यथावत्कथयामास गणराज कथां शुभाम्

କୁମ୍ଭଯୋନି ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଷଡାନନ ଯଥାକ୍ରମେ ଗଣରାଜଙ୍କ ଶୁଭ କଥା ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ।