Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 49
Devanagari script
कृतप्रणामो राज्ञा स सादरं दत्तमासनम् । भेजेथ कुशलं पृष्टः स राज्ञा तेन भूपतिः
Transliteration
kṛtapraṇāmo rājñā sa sādaraṃ dattamāsanam | bhejetha kuśalaṃ pṛṣṭaḥ sa rājñā tena bhūpatiḥ
Translation
ରାଜା ପ୍ରଣାମ କରିବା ପରେ ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆଦରରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଆସନ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ଭୂପତି କୁଶଳ ପଚାରିଲେ, ସେ ମଙ୍ଗଳମୟ କୁଶଳବାକ୍ୟରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
Word by Word
kṛta-praṇāmaḥhaving made obeisance
kṛta-praṇāmaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootkṛta (√kṛ + क्त) + praṇāma (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास: ‘कृतः प्रणामः येन’ (having made obeisance); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifying saḥ)
rājñāby the king
rājñā:
Karana (Agent in passive sense/करण)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
saḥhe
saḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
sādaramrespectfully
sādaram:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsādara (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणवत् नपुंसक-एकवचन-रूपेण अव्ययीभूत (adverbial accusative), ‘respectfully’
dattamgiven
dattam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Root√dā (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifying āsanam)
āsanamseat
āsanam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootāsana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
bhejeaccepted/partook
bheje:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√bhaj (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
athathen
atha:
Sambandha (Discourse connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formसम्बन्ध/अनन्तरार्थक अव्यय (conjunctive adverb) ‘then’
kuśalamwell-being
kuśalam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootkuśala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
pṛṣṭaḥbeing asked
pṛṣṭaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Root√prach (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘having been asked’
saḥhe
saḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
rājñāby the king
rājñā:
Karta (Agent of asking/कर्ता)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
tenaby him/with that
tena:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
bhūpatiḥthe king
bhūpatiḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootbhūpati (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (apposition to saḥ)
Speaker
Skanda (narrating to Agastya, Kāśīkhaṇḍa convention)
Characters & Entities
D
DivodāsaB
brāhmaṇa (dvija)FAQs
Humility and proper hospitality toward the worthy preserve dharma and harmony.
The setting remains Kāśī; the verse itself emphasizes interpersonal dharma rather than a named tīrtha.
Offering praṇāma and āsana to an honored guest—key elements of atithi-satkāra.