Adhyaya 7

Verse 1

व्यास उवाच । संप्राप्य धर्मवाप्यां च यः कुर्यात्पितृतर्पणम् । तृप्तिं प्रयांति पितरो यावदिंद्राश्चतुर्दश

ବ୍ୟାସ କହିଲେ—ଯେ ଧର୍ମବାପୀକୁ ପହଞ୍ଚି ପିତୃତର୍ପଣ କରେ, ତାହାର ପିତୃମାନେ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୃପ୍ତି ପାଆନ୍ତି।

Verse 2

पितरश्चात्र पूज्याश्च स्वर्गता ये च पूर्वजाः । पिंडांश्च निर्वपेत्तेषां प्राप्येमां मुक्तिदायिकाम्

ଏଠାରେ ପିତୃମାନେ ପୂଜ୍ୟ—ଯେ ପୂର୍ବଜମାନେ ସ୍ୱର୍ଗଗତ। ଏହି ମୁକ୍ତିଦାୟିନୀ ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପିଣ୍ଡ ନିବେଦନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 3

त्रेतायां पंच दिवसैर्द्वापरे त्रिदिनेन तु । एकचित्तेन यो विप्राः पिंडं दद्यात्कलौ युगे

ତ୍ରେତାୟୁଗରେ ପାଞ୍ଚ ଦିନରେ, ଦ୍ୱାପରରେ ତିନି ଦିନରେ ଫଳ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ; କିନ୍ତୁ କଳିଯୁଗରେ, ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ଯେ ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତେ ପିଣ୍ଡଦାନ କରେ ସେ ଶୀଘ୍ର ଫଳ ପାଏ।

Verse 4

लोलुपा मानवा लोके संप्राप्ते तु कलौ युगे । परदाररता लोकाः स्त्रियोऽतिचपलाः पुनः

କଳିଯୁଗ ଆସିଲେ ଲୋକେ ଲୋଭୀ ହୁଅନ୍ତି; ପୁରୁଷମାନେ ପରସ୍ତ୍ରୀରେ ଆସକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି, ନାରୀମାନେ ପୁନଃ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚଞ୍ଚଳ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 5

परद्रोहरताः सर्वे नरनारीनपुंसकाः । परनिन्दापरा नित्यं परच्छिद्रोपदर्शकाः

ସମସ୍ତେ—ପୁରୁଷ, ନାରୀ ଓ ନପୁଂସକ—ପରଦ୍ରୋହରେ ରତ ହୁଅନ୍ତି; ସେମାନେ ନିତ୍ୟ ପରନିନ୍ଦା କରନ୍ତି ଏବଂ ସଦା ଅନ୍ୟର ଛିଦ୍ର ଦେଖାନ୍ତି।

Verse 6

परोद्वेगकरा नूनं कलहा मित्रभेदिनः । सर्वे ते शुद्धतां यांति काजेशाः स्वयमब्रुवन्

ନିଶ୍ଚୟ ସେମାନେ ପରକୁ ଉଦ୍ବେଗ କରାନ୍ତି, କଳହପ୍ରିୟ ଓ ମିତ୍ରଭେଦକ ହୁଅନ୍ତି; ତଥାପି ଏହି ପବିତ୍ର ପ୍ରଭାବରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଶୁଦ୍ଧତା ପାଆନ୍ତି—ଏହା ପ୍ରଭୁ ସ୍ୱୟଂ କହିଥିଲେ।

Verse 7

एतदुक्तं महाभाग धर्मारण्यस्य वर्णनम् । फलं चैवात्र सर्वं हि यदुक्तं शूलपाणिना

ହେ ମହାଭାଗ! ଧର୍ମାରଣ୍ୟର ଏହି ବର୍ଣ୍ଣନ କୁହାଗଲା; ଏଠାର ସମସ୍ତ ଫଳ ଶୂଳପାଣି ପ୍ରଭୁ ଯେପରି କହିଛନ୍ତି ସେପରି ହିଁ।

Verse 8

वाङ्मनः कायशुद्धाश्च परदारपराङ्मुखाः । अद्रोहाश्च समाः क्रुद्धा मातापितृपरायणाः

ସେମାନେ ବାଣୀ, ମନ ଓ ଶରୀରରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି; ପରସ୍ତ୍ରୀ ପ୍ରତି ବିମୁଖ ରହନ୍ତି; ଅଦ୍ରୋହୀ, କ୍ରୋଧରେ ମଧ୍ୟ ସମଭାବୀ, ଏବଂ ମାତାପିତାଙ୍କ ପ୍ରତି ପରାୟଣ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 9

अलौल्या लोभरहिता दानधर्मपरायणाः । आस्तिकाश्चैव धर्मज्ञाः स्वामिभक्तिरताश्च ये

ଯେମାନେ ଚଞ୍ଚଳତାରହିତ, ଲୋଭମୁକ୍ତ, ଦାନ ଓ ଧର୍ମାଚରଣରେ ପରାୟଣ—ଆସ୍ତିକ, ଧର୍ମଜ୍ଞ ଏବଂ ନିଜ ସ୍ୱାମୀ-ଈଶ୍ୱରଭକ୍ତିରେ ଦୃଢ଼, ସେମାନେ ଏଠାରେ ପ୍ରଶଂସିତ।

Verse 10

पतिव्रता तु या नारी पतिशुश्रूषणे रता । अहिंसका आतिथेयाः स्वधर्मनिरताः सदा

ଯେ ନାରୀ ପତି-ଶୁଶ୍ରୂଷାରେ ରତ, ସେଇ ସତ୍ୟ ପତିବ୍ରତା; ଯେ ଅହିଂସକା, ଅତିଥି-ସତ୍କାରରେ ନିଷ୍ଠାବାନ ଏବଂ ସଦା ନିଜ ସ୍ୱଧର୍ମରେ ନିରତ।

Verse 11

शौनक उवाच । शृणु सूत महाभाग सर्वधर्मविदांवर । गृहस्थानां सदाचारः श्रुतश्च त्वन्मुखान्मया

ଶୌନକ କହିଲେ—ହେ ମହାଭାଗ ସୂତ, ସର୍ବଧର୍ମବିଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଗୃହସ୍ଥମାନଙ୍କ ସଦାଚାର ମୁଁ ତୁମ ମୁଖରୁ ଶୁଣିଛି।

Verse 12

एकं मनेप्सितं मेद्य तत्कथयस्व सूतज । पतिव्रतानां सर्वासां लक्षणं कीदृशं वद

ମୋ ମନକୁ ପ୍ରିୟ ଏକ କଥା ଅଛି—ତାହା କହ, ହେ ସୂତପୁତ୍ର! ସମସ୍ତ ପତିବ୍ରତାଙ୍କ ଲକ୍ଷଣ କିପରି ହୁଏ, ବର୍ଣ୍ଣନା କର।

Verse 13

सूत उवाच । पतिव्रता गृहे यस्य सफलं तस्य जीवनम् । यस्यांगच्छायया तुल्या यत्कथा पुण्यकारिणी

ସୂତ କହିଲେ—ଯାହାର ଘରେ ପତିବ୍ରତା ବସନ୍ତି, ତାହାର ଜୀବନ ସଫଳ ହୁଏ। ତାଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ରକ୍ଷାକାରୀ ଛାୟା ସମାନ; ତାଙ୍କ କଥା-କୀର୍ତ୍ତନ ପୁଣ୍ୟକାରକ ହୁଏ।

Verse 14

पतिव्रतास्त्वरुंधत्या सावित्र्याप्यनसूयया । शांडिल्या चैव सत्या च लक्ष्म्या च शतरूपया

ପତିବ୍ରତା-ଧର୍ମର ଆଦର୍ଶ ଅରୁନ୍ଧତୀ, ସାବିତ୍ରୀ ଓ ଅନସୂୟା; ତଥା ଶାଣ୍ଡିଲ୍ୟା, ସତ୍ୟା, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ଶତରୂପା ମଧ୍ୟ କୀର୍ତ୍ତିତ।

Verse 15

मेनया च सुनीत्या च संज्ञया स्वाहया समाः । पतिव्रतानां धर्मा हि मुनिना च प्रकीर्तिताः

ସେମାନେ ମେନା, ସୁନୀତି, ସଂଜ୍ଞା ଓ ସ୍ୱାହାଙ୍କ ସମାନ ମଧ୍ୟ। ନିଶ୍ଚୟ ପତିବ୍ରତା ନାରୀମାନଙ୍କ ଧର୍ମ ମୁନିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତ।

Verse 16

भुंक्ते भुक्ते स्वामिनि च तिष्ठ ति त्वनुतिष्ठति । विनिद्रिते या निद्राति प्रथमं परिबुध्यति

ସ୍ୱାମୀ ଭୋଜନ କଲେ ସେ ମଧ୍ୟ ଭୋଜନ କରେ; ସେ ଦାଁଡ଼ିଲେ ସେ ଅନୁସରି ଦାଁଡ଼େ। ସେ ଶୋଇଲେ ସେ ମଧ୍ୟ ଶୋଏ, କିନ୍ତୁ ପ୍ରଥମେ ଜାଗେ ସେଇ।

Verse 17

अनलंकृतमात्मानं देशांते भर्तरि स्थिते । कार्यार्थं प्रोषिते क्वापि सर्व्वमंड नवर्जिता

ଭର୍ତ୍ତା କର୍ତ୍ତବ୍ୟାର୍ଥେ ଅନ୍ୟ ଦେଶରେ କେଉଁଠି ପ୍ରବାସରେ ଥିଲେ, ସେ ନିଜକୁ ଅଲଙ୍କାରହୀନ ରଖେ ଓ ସମସ୍ତ ଶୃଙ୍ଗାର-ମଣ୍ଡନ ତ୍ୟାଗ କରେ।

Verse 18

भर्तुर्नाम न गृह्णाति ह्यायुषोऽस्य हि वृद्धये । पुरुषांतरनामापि न गृह्णति कदाचन

ସେ ଭର୍ତ୍ତାଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରେନାହିଁ—କୁହାଯାଏ ଏହା ତାଙ୍କ ଆୟୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ। ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷର ନାମ ମଧ୍ୟ ସେ କେବେ ଗ୍ରହଣ କରେନାହିଁ।

Verse 19

आकृष्टापि च नाक्रोशेत्ताडितापि प्रसीदति । इदं कुरु कृतं स्वामिन्मन्यतामिति वक्ति च

ଟାଣିନେଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଚିତ୍କାର କରିବ ନାହିଁ; ମାଡ଼ ପଡ଼ିଲେ ମଧ୍ୟ ଶାନ୍ତ ଓ ପ୍ରସନ୍ନ ରହିବ। ସେ କହିବ—“ସ୍ୱାମୀ, ଏହା କରନ୍ତୁ; କରାହୋଇଛି ବୋଲି ମନେ କରନ୍ତୁ।”

Verse 20

आहूता गृहकार्याणि त्यक्त्वा गच्छति सत्वरम् । किमर्थं व्याहृता नाथ स प्रसादो विधीयताम्

ଡାକିଲେ ସେ ଗୃହକାର୍ଯ୍ୟ ଛାଡ଼ି ଶୀଘ୍ର ଆସେ। ଏବଂ ପଚାରେ—“ନାଥ, କେଉଁ କାରଣରେ ଡାକିଲେ? କୃପାକରି ଆଜ୍ଞା ଦିଅନ୍ତୁ।”

Verse 21

न चिरं तिष्ठति द्वारि न द्वारमुपसेवते । अदातव्यं स्वयं किंचित्कर्हिचिन्न ददात्यपि

ସେ ଦ୍ୱାରରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହିବ ନାହିଁ, ପ୍ରବେଶଦ୍ୱାର ପାଖେ ଅକାରଣେ ଘୁରିବ ନାହିଁ। ଯାହା ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ତାହା କେବେ ନିଜେ ଦେବ ନାହିଁ।

Verse 22

पूजोपकरणं सर्वम नुक्ता साधयेत्स्वयम् । नियमोदकबर्हींषि यत्र पुष्पाक्षतादिकम्

ପୂଜାର ସମସ୍ତ ଉପକରଣ ସେ କହିବା ଛଡ଼ା ନିଜେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବ—ନିୟମୋଦକ, ବର୍ହି/କୁଶ, ଏବଂ ପୁଷ୍ପ, ଅକ୍ଷତ ଆଦି।

Verse 23

प्रतीक्षमाणा च वरं यथाकालोचितं हि यत् । तदुपस्थापयेत्सर्वमनुद्वि ग्नातिहृष्टवत्

ସତର୍କ ଭାବେ ପ୍ରତୀକ୍ଷା କରି, ସମୟୋଚିତ ଯାହା ଉଚିତ୍, ସେ ସବୁ ଉପସ୍ଥାପନ କରିବ—ନ ଉଦ୍ବିଗ୍ନ ହୋଇ, ନ ଅତିହୃଷ୍ଟ ହୋଇ, ସ୍ଥିରଚିତ୍ତରେ।

Verse 24

सेवते भर्त्तुरुच्छिष्टमिष्टमन्नं फलादिकम् । दूरतो वर्ज्जयेदेषा समाजोत्सवदर्शनम्

ସେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ—ପ୍ରିୟ ଅନ୍ନ, ଫଳ ଆଦି—ମାତ୍ର ସେବନ କରୁ। ଏବଂ ସମାଜୀକ ସଭା ଓ ଉତ୍ସବ-ବିନୋଦନର ଦର୍ଶନକୁ ଦୂରରୁ ବର୍ଜନ କରୁ।

Verse 25

न गच्छेत्तीर्थयात्रादिविवाहप्रेक्षणा दिषु । सुखसुप्तं सुखासीनं रममाणं यदृच्छया

ସେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ଆଦିକୁ ଯାଉ ନାହିଁ, ବିବାହ-ପ୍ରେକ୍ଷଣ ଭଳି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମକୁ ମଧ୍ୟ ଯାଉ ନାହିଁ। ସ୍ୱାମୀ ଯଦି ଯାଦୃଚ୍ଛିକ ଭାବେ ସୁଖରେ ଶୋଇଥାନ୍ତି, ସୁଖାସୀନ ଥାନ୍ତି କିମ୍ବା ଆନନ୍ଦରେ ଥାନ୍ତି, ତଥାପି ତାଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରି ସ୍ୱେଚ୍ଛାଚାର କରୁ ନାହିଁ।

Verse 26

अंतरायेऽपि कार्येषु पतिं नोत्थापयेत्क्वचित् । स्त्रीधर्मिणी त्रिरात्रं तु स्वमुखं नैव दर्शयेत्

କାର୍ଯ୍ୟରେ ବାଧା ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେ କେବେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଜଗାଇବ ନାହିଁ। ଏବଂ ସ୍ତ୍ରୀଧର୍ମ ନିୟମ ପାଳନକାରୀ ନାରୀ ତିନି ରାତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିଜ ମୁହଁ ଦର୍ଶାଇବ ନାହିଁ।

Verse 27

स्ववाक्यं श्रावयेन्नापि यावत्स्नात्वा न शुध्यति । सुस्नाता भर्तृवदनमीक्षेतान्यस्य न क्वचित् । अथवा मनसि ध्यात्वा पतिं भानुं विलोकयेत्

ସ୍ନାନ କରି ଶୁଦ୍ଧ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ନିଜ କଥା ମଧ୍ୟ କହିବ ନାହିଁ। ଭଲଭାବେ ସ୍ନାନ କରି ସେ କେବଳ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ମୁହଁ ଦେଖୁ; ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷଙ୍କୁ କେବେ ନୁହେଁ। କିମ୍ବା ମନରେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି ସୂର୍ଯ୍ୟଦର୍ଶନ କରୁ।

Verse 28

हरिद्रां कुकुमं चैव सिंदूरं कज्जलं तथा । कूर्पासकं च तांबूलं मांगल्याभरणं शुभम्

ହଳଦୀ, କୁଙ୍କୁମ (କେଶର), ସିନ୍ଦୂର ଓ କଜ୍ଜଳ; ତଥା କପାସ ଓ ତାମ୍ବୂଳ; ଏବଂ ସୌଭାଗ୍ୟର ଶୁଭ ମାଙ୍ଗଳିକ ଆଭୂଷଣ—ଏସବୁକୁ ଶୁଭକର ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।

Verse 29

केशसंस्कारकं चैव करकर्णादिभूषणम् । भर्तुरायुष्यमिच्छंती दूरयेन्न पतिव्रता

ପତିବ୍ରତା ନାରୀ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ଅତ୍ୟଧିକ କେଶସଜ୍ଜା ଓ ହାତ, କାନ ଆଦିର ଆଭୂଷଣରୁ ଦୂରେ ରହିବା ଉଚିତ।

Verse 30

भर्तृविद्वेषिणीं नारीं नैषा संभाषते क्वचित् । नैकाकिनी क्वचिद्भूयान्न नग्ना स्नाति च क्वचित्

ଯେ ନାରୀ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଦ୍ୱେଷ କରେ, ତାଙ୍କ ସହ ସେ କେବେ ମଧ୍ୟ କଥା ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ସେ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଏକା ରହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଏବଂ କେବେ ନଗ୍ନ ହୋଇ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

Verse 31

नोलूखले न मुशले न वर्द्धन्यां दृषद्यपि । न यंत्रके न देहल्यां सती चोपविशेत्क्वचित्

ସତୀ ସ୍ତ୍ରୀ କେବେ ମଧ୍ୟ ଓଖଳ, ମୁସଳ, ବର୍ଦ୍ଧନୀ (ଛାଜ/ଛାଣି), ଦଳନ ପଥର ଉପରେ ମଧ୍ୟ ବସିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଯନ୍ତ୍ର ଉପରେ କିମ୍ବା ଦେହଳୀ (ଦ୍ୱାର ଉମ୍ବର) ଉପରେ ମଧ୍ୟ ବସିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

Verse 32

विना व्यवायसमयात्प्रागल्भ्यं न क्वचिच्चरेत । यत्रयत्र रुचिर्भर्तुस्तत्र प्रेमवती सदा

ଯଥୋଚିତ ଦାମ୍ପତ୍ୟ ସମୟ ବ୍ୟତୀତ ସେ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଧୃଷ୍ଟତା/ଅତିସାହସ ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଯେଉଁଠି ଯେଉଁଠି ରୁଚି ଥାଏ, ସେଉଁଠି ସେ ସଦା ପ୍ରେମମୟ ଓ ଅନୁକୂଳ ରହିବା ଉଚିତ।

Verse 33

इदमेव व्रतं स्त्रीणामयमेव परो वृषः । इयमेव च पूजा च भर्तुर्वाक्यं न लंघयेत्

ନାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହିଏ ବ୍ରତ, ଏହିଏ ପରମ ଧର୍ମ; ଏହିଏ ପୂଜା ମଧ୍ୟ—ସେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ବାକ୍ୟକୁ କେବେ ମଧ୍ୟ ଲଂଘନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

Verse 34

क्लीबं वा दुरवस्थं वा व्याधितं वृद्धमेव वा । सुस्थिरं दुःस्थिरं वापि पतिमेकं न लंघयेत्

ପତି ନପୁଂସକ ହେଉ କି ଦୁରବସ୍ଥାରେ ଥାଉ, ରୋଗୀ ହେଉ କି ବୃଦ୍ଧ—ସ୍ଥିର ହେଉ କି ଅସ୍ଥିର—ସ୍ତ୍ରୀ ନିଜ ଏକମାତ୍ର ପତିଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କିମ୍ବା ଅତିକ୍ରମ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

Verse 35

सर्पिर्लव णहिंग्वादिक्षयेऽपि व पति व्रता । पतिं नास्तीति न ब्रूयादायसीषु न भोजयेत्

ଘିଅ, ଲୁଣ, ହିଙ୍ଗ ଆଦି ଶେଷ ହୋଇଗଲେ ମଧ୍ୟ ପତିବ୍ରତା ସ୍ତ୍ରୀ ‘ପତି ପାଇଁ କିଛି ନାହିଁ’ ବୋଲି କହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଏବଂ ଲୋହା ପାତ୍ରରେ ଭୋଜନ ପରିବେଷଣ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

Verse 36

तीर्थस्नानार्थिनी चैव पतिपादोदकं पिबेत् । शंकरादपि वा विष्णोः पतिरेवाधि कः स्त्रियः

ତୀର୍ଥସ୍ନାନର ପୁଣ୍ୟ ଚାହିଲେ ସେ ପତିଙ୍କ ପାଦପ୍ରକ୍ଷାଳନ ଜଳ ପିବା ଉଚିତ; କାରଣ ସ୍ତ୍ରୀ ପାଇଁ ପତି ଶଙ୍କର କିମ୍ବା ବିଷ୍ଣୁଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ପୂଜ୍ୟ ବୋଲି ମନାଯାଏ।

Verse 37

व्रतोपवामनियमं पतिमुल्लंघ्य या चरेत् । आयुष्यं हरते भर्तुर्मृता निरयमृच्छति

ଯେ ସ୍ତ୍ରୀ ପତିଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରି ବ୍ରତ, ଉପବାସ କିମ୍ବା ନିୟମାଚରଣ କରେ, ସେ ଭର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଆୟୁଷ୍ୟ ହରଣ କରେ; ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ନରକକୁ ଯାଏ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 38

उक्ता प्रत्युत्तरं दद्यान्नारी या क्रोधत त्परा । सरमा जायते ग्रामे शृगाली निर्जने वने

ଉପଦେଶ ପାଇଲା ପରେ ମଧ୍ୟ ଯେ ସ୍ତ୍ରୀ କ୍ରୋଧରେ ପ୍ରତ୍ୟୁତ୍ତର ଦିଏ, ସେ ଗ୍ରାମରେ କୁକୁରୀ ଭାବେ ଏବଂ ନିର୍ଜନ ବନରେ ଶୃଗାଳୀ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଏ—ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 39

स्त्रीणां हि परमश्चैको नियमः समुदाहृतः । अभ्यर्च्य चरणौ भतुर्भो क्तव्यं कृतनिश्चया

ନାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ପରମ ନିୟମ ଘୋଷିତ—ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟରେ ପତିଙ୍କ ଚରଣ ପୂଜି ତାପରେ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 40

उच्चासनं न सेवेत न व्रजेत्परवेश्मसु । तत्र पारुष्यवाक्यानि ब्रूयान्नैव कदाचन

ସେ ଉଚ୍ଚ ଆସନ ସେବନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ପରଙ୍କ ଘରକୁ ଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଏବଂ ସେଠାରେ କେବେ ବି କଠୋର କଥା କହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

Verse 41

गुरूणां सन्निधौ वापि नोच्चैर्ब्रु यान्नवाहयेत्

ଗୁରୁ/ବଡ଼ମାନଙ୍କ ସନ୍ନିଧିରେ ମଧ୍ୟ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରେ କଥା କହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଏବଂ ଅଶିଷ କିମ୍ବା ଅନୁଚିତ ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

Verse 42

या भर्तारं परित्यज्य रहश्चरति दुर्मतिः । उलूकी जायते क्रूरा वृक्षकोटरशायिनी

ଯେ ଦୁର୍ମତି ନାରୀ ପତିଙ୍କୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରି ଗୁପ୍ତରେ ଚରଣ କରେ, ସେ କ୍ରୂର ମାଦା ପେଚା ହୋଇ ବୃକ୍ଷକୋଟରରେ ଶୟନ କରୁଥିବା ରୂପେ ଜନ୍ମ ନେଏ।

Verse 43

ताडिता ताडयेच्चेत्तं सा व्याघ्री वृषदंशिका । कटाक्षयति याऽन्यं वै केकराक्षी तु सा भवेत्

ମାଡ଼ ଖାଇଲେ ମଧ୍ୟ ଯଦି ସେ ପ୍ରତିମାଡ଼ ମାରେ, ତେବେ ସେ ‘ବୃଷଦଂଶିକା’ ବ୍ୟାଘ୍ରୀ ହୁଏ; ଏବଂ ଯେ ଅନ୍ୟକୁ କଟାକ୍ଷ କରେ, ସେ ‘କେକରାକ୍ଷୀ’ (ଭେଙ୍ଗା ଚକ୍ଷୁବତୀ) ହୁଏ।

Verse 44

या भर्तारं परित्यज्य मिष्टमश्नाति केवलम् । ग्रामे सा सूकरी भूयाद्वल्गुली वाथ विङ्भुजा

ଯେଉଁ ନାରୀ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରି କେବଳ ମିଷ୍ଟାନ୍ନ ଭୋଜନ କରେ, ସେ ଗ୍ରାମରେ ଶୂକରୀ, ବାଦୁଡ଼ି କିମ୍ବା ବିଷ୍ଠାଭୋଜୀ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନିଏ ।

Verse 45

हुन्त्वंकृत्याप्रियं ब्रूते मूका सा जायते खलु । या सपत्नीं सदैर्ष्येत दुर्भगा सा पुनःपुनः । दृष्टिं विलुप्य भर्तुर्या कंचिदन्यं समीक्षते

ଯେ ହୁଙ୍କାର କରି ଅପ୍ରିୟ କଥା କହେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ମୂକ ହୁଏ । ଯେ ସपत्नी ପ୍ରତି ଈର୍ଷା କରେ, ସେ ବାରମ୍ବାର ଦୁର୍ଭାଗା ହୁଏ । ଯେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଠାରୁ ଦୃଷ୍ଟି ଫେରାଇ ଅନ୍ୟକୁ ଦେଖେ...

Verse 46

काणा च विमुखा वापि कुरूपापि च जायते । बाह्यादायांतमालोक्य त्वरिता च जलासनैः । तांबूलैर्व्यजनैश्चैव पादसंवाहनादिभिः

ସେ କାଣୀ, ବିମୁଖ କିମ୍ବା କୁରୂପା ହୋଇ ଜନ୍ମ ନିଏ । ସ୍ୱାମୀ ବାହାରୁ ଆସିବା ଦେଖି ଜଳ, ଆସନ, ତାମ୍ବୁଳ, ପଙ୍ଖା ଓ ପାଦସେବା ଦ୍ୱାରା ଶୀଘ୍ର ସତ୍କାର କରିବା ଉଚିତ୍ ।

Verse 47

तथैव चारुवचनैः स्वेदसंनोदनैः परैः । या प्रियं प्रीणयेत्प्रीता त्रिलोकी प्रीणिता तया । मितं ददाति हि पिता मितं भ्राता सुतं सुतः

ସେହିପରି ମଧୁର ବଚନ ଓ ଝାଳ ପୋଛିବା ଦ୍ୱାରା ଯେ ପତିଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରେ, ସେ ତ୍ରିଲୋକକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରେ । ପିତା, ଭାଇ ଓ ପୁତ୍ର କେବଳ ପରିମିତ ଦାନ କରନ୍ତି ।

Verse 48

अमितस्य हि दातारं भर्तारं का न पूजयेत् । भर्ता देवो गुरुर्भर्ता धर्मतीर्थव्रतानि च । तस्मात्सर्वं परित्यज्य पतिमेकं समर्चयेत्

ଅମିତ ସୁଖ ପ୍ରଦାନକାରୀ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ କିଏ ବା ପୂଜା ନ କରିବ? ସ୍ୱାମୀ ହିଁ ଦେବତା, ସ୍ୱାମୀ ହିଁ ଗୁରୁ, ସ୍ୱାମୀ ହିଁ ଧର୍ମ, ତୀର୍ଥ ଓ ବ୍ରତ ଅଟନ୍ତି । ତେଣୁ ସବୁକିଛି ତ୍ୟାଗ କରି କେବଳ ପତିଙ୍କର ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିବା ଉଚିତ୍ ।

Verse 49

जीवहीनो यथा देही क्षणादशुचितां व्रजेत् । भर्तृहीना तथा योषित्सुस्नाताप्य शुचिः सदा

ଯେପରି ଜୀବହୀନ ଦେହ କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ଅଶୁଚି ହୋଇଯାଏ, ସେପରି ଭର୍ତ୍ତୃହୀନା ନାରୀ ସୁସ୍ନାନ କଲେ ମଧ୍ୟ ସଦା ଅଶୁଚି ବୋଲି ଏହି ଧର୍ମବଚନ କହେ।

Verse 50

अमंगलेभ्यः सर्वेभ्यो विधवा स्यादमंगला । विधवादर्शनात्सिद्धिः क्वापि जातु न जायते

ସମସ୍ତ ଅମଙ୍ଗଳ ମଧ୍ୟରେ ବିଧବାକୁ ପରମ ଅମଙ୍ଗଳ କୁହାଯାଇଛି; ବିଧବା ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ କେବେ ସିଦ୍ଧି ଜନ୍ମେ ନାହିଁ—ଏହି ବଚନ ଏମିତି କହେ।

Verse 51

विहाय मातरं चैकां सर्वा मंगलवर्जिताः । तदाशिषमपि प्राज्ञस्त्यजेदाशीविषोपमाम्

ମାତାଙ୍କୁ ଏକାକୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତେ ମଙ୍ଗଳବର୍ଜିତ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି; ତେଣୁ ସେମାନଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାଜ୍ଞ ଜଣେ ବିଷଧର ସର୍ପ ସମାନ ଭାବି ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 52

कन्याविवाहसमये वाचयेयुरिति द्विजाः । भर्तुः सहचरी भूयाज्जीवतो ऽजीवतोपि वा

କନ୍ୟାବିବାହ ସମୟରେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ତାଙ୍କୁ ଏହି ବଚନ ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଇବେ—“ଭର୍ତ୍ତା ଜୀବିତ ଥାଉନ୍ତୁ କି ନ ଥାଉନ୍ତୁ, ମୁଁ ତାଙ୍କର ସହଚରୀ ହେଉ।”

Verse 53

अनुव्रजन्ती भर्तारं गृहात्पितृवनं मुदा । पदेपदेश्वमेधस्य फलं प्राप्नोत्यसंशयम्

ଯେ ସ୍ତ୍ରୀ ଆନନ୍ଦରେ ଘରୁ ଭର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରି ‘ପିତୃବନ’କୁ ଯାଏ, ସେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଦକ୍ଷେପରେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 54

व्यालग्राही यथा व्यालं बलादुद्धरते बिलात् । एवमुत्क्रम्य दूतेभ्यः पतिं स्वर्गं व्रजेत्सती

ଯେପରି ସାପଧରା ବଳପୂର୍ବକ ବିଲରୁ ସାପକୁ ବାହାର କାଢ଼େ, ସେପରି ସତୀ ଯମଦୂତମାନଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ପତିଙ୍କୁ ନେଇ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଏ।

Verse 55

यमदूताः पलायंते तामालोक्य पतिव्रताम् । तपनस्तप्यते नूनं दहनोपि च दह्यते

ସେହି ପତିବ୍ରତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଯମଦୂତମାନେ ପଳାଇଯାନ୍ତି; ନିଶ୍ଚୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ତପେ, ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟ ଦହିଯାଏ ବୋଲି ଲାଗେ।

Verse 56

कंपंते सर्वतेजांसि दृष्ट्वा पातिव्रतं महः । यावत्स्वलोमसंख्यास्ति तावत्कोट्ययुतानि च

ପତିବ୍ରତାର ମହାତେଜ ଦେଖି ସମସ୍ତ ତେଜସ୍ବୀ ଶକ୍ତି କମ୍ପିତ ହୁଏ; ଦେହରେ ଯେତେ ରୋମ, ସେତେ କୋଟି-ଅୟୁତ ପୁଣ୍ୟଫଳ ମିଳେ।

Verse 57

भर्त्रा स्वर्गसुखं भुंक्ते रममाणा पतिव्रता । धन्या सा जननी लोके धन्योऽसौ जनकः पुनः

ପତିବ୍ରତା ସ୍ତ୍ରୀ ଭର୍ତ୍ତା ସହ ଆନନ୍ଦରେ ସ୍ୱର୍ଗସୁଖ ଭୋଗ କରେ; ଲୋକେ ତାହାର ମାତା ଧନ୍ୟ, ଏବଂ ତାହାର ପିତା ମଧ୍ୟ ପୁନଃ ଧନ୍ୟ।

Verse 58

धन्यः स च पतिः श्रीमान्येषां गेहे पतिव्रता । पितृवंश्या मातृवंश्याः पतिवंश्यास्त्रयस्त्रयः । पतिव्रतायाः पुण्येन स्वर्गसौख्यानि भुंजते

ଯାହାର ଘରେ ପତିବ୍ରତା ସ୍ତ୍ରୀ ଅଛନ୍ତି, ସେହି ପତି ଧନ୍ୟ ଓ ଶ୍ରୀମାନ। ପିତୃବଂଶ, ମାତୃବଂଶ ଓ ପତିବଂଶର ତିନି-ତିନି ପିଢ଼ି ସେହି ପତିବ୍ରତାଙ୍କ ପୁଣ୍ୟରେ ସ୍ୱର୍ଗସୁଖ ଭୋଗ କରେ।

Verse 59

शीलभंगेन दुर्वृत्ताः पातयंति कुलत्रयम् । पितुर्मातुस्तथा पत्युरिहारमुत्र च दुःखिताः

ଶୀଳଭଙ୍ଗରେ ଦୁର୍ବୃତ୍ତମାନେ ତ୍ରିକୁଳକୁ ପତିତ କରନ୍ତି; ପିତା, ମାତା ଓ ପତିଙ୍କୁ ଇହଲୋକ ଓ ପରଲୋକ—ଦୁହିଁଠାରେ ଦୁଃଖ ଦିଅନ୍ତି।

Verse 60

पतिव्रतायाश्चरणो यत्रयत्र स्पृशेद्भुवम् । सा तीर्थभूमिर्म्मान्येति नात्र भारोऽस्ति पावनः

ପତିବ୍ରତାର ଚରଣ ଯେଉଁଯେଉଁଠି ଭୂମିକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରେ, ସେଠା ତୀର୍ଥଭୂମି ଭାବେ ମାନ୍ୟ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ—ତାହାର ପାବନଶକ୍ତି ମହାନ।

Verse 61

बिभ्यत्पतिव्रतास्पर्शं कुरुते भानुमानपि । सोमो गन्धर्व एवापि स्वपावित्र्याय नान्यथा

ପତିବ୍ରତାସ୍ପର୍ଶକୁ ଭୟ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଦୀପ୍ତିମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାହାକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରେ; ସୋମ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବ ମଧ୍ୟ କେବଳ ନିଜ ପାବନତା ପାଇଁ—ଅନ୍ୟ କାରଣ ନୁହେଁ—ତାହା ଚାହାନ୍ତି।

Verse 62

आपः पतिव्रतास्पर्शमभिलष्यंति सर्वदा । गायत्र्याघविनाशो नो पातिव्रत्येन साऽघनुत्

ଜଳ ସଦା ପତିବ୍ରତାର ସ୍ପର୍ଶକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରେ। ଆମ ପାଇଁ ଗାୟତ୍ରୀ-ସମ୍ବନ୍ଧିତ ପାପନାଶକ ଶକ୍ତି ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ପତିବ୍ରତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ—ସେ ଏହି ନିଷ୍ଠାରେ ପାପ ନାଶ କରନ୍ତି।

Verse 63

गृहेगृहे न किं नार्य्यो रूपलावण्यगर्विताः । परं विश्वेशभक्त्यैव लभ्यते स्त्री पति व्रता

ଘରେଘରେ ରୂପ-ଲାବଣ୍ୟର ଗର୍ବ କରୁଥିବା ନାରୀ ଥାଆନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ସତ୍ୟ ପତିବ୍ରତା ସତୀ କେବଳ ପରମ ବିଶ୍ୱେଶ-ଭକ୍ତିରେ ହିଁ ଲଭ୍ୟ।

Verse 64

भार्या मूलं गृहस्थस्य भार्या मूलं सुखस्य च । भार्या धर्मफलायैव भार्या संतानवृद्धये

ଗୃହସ୍ଥର ଜୀବନର ମୂଳ ହେଉଛି ଭାର୍ଯ୍ୟା, ସୁଖର ମୂଳ ମଧ୍ୟ ସେଇ। ଧର୍ମଫଳ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ଭାର୍ଯ୍ୟା, ସନ୍ତାନବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଭାର୍ଯ୍ୟା ହିଁ।

Verse 65

परलोकस्त्वयं लोको जीयते भार्यया द्वयम् । देवपित्रतिथीनां च तृप्तिः स्याद्भार्यया गृहे । गृहस्थः स तु विज्ञेयो गृहे यस्य पतिव्रता

ଏହି ଲୋକ ଓ ପରଲୋକ—ଦୁହେଁ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଧାରିତ ହୁଏ। ଗୃହରେ ଦେବ, ପିତୃ ଓ ଅତିଥିମାନଙ୍କ ତୃପ୍ତି ମଧ୍ୟ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ହୁଏ। ଯାହାର ଘରେ ପତିବ୍ରତା ଭାର୍ଯ୍ୟା ଅଛି, ସେଇ ନିଶ୍ଚୟ ଗୃହସ୍ଥ।

Verse 66

यथा गंगावगाहेन शरीरं पावनं भवेत् । तथा पतिव्रतां दृष्ट्वा सदनं पावनं भवेत्

ଯେପରି ଗଙ୍ଗାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଶରୀର ପବିତ୍ର ହୁଏ, ସେପରି ପତିବ୍ରତାଙ୍କୁ ଦେଖିମାତ୍ରେ ଗୃହ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର ହୁଏ।

Verse 67

पर्यंकशायिनी नारी विधवा पातयेत्पतिम् । तस्माद्भूशयनं कार्य्यं पतिसौख्यसमीहया

ଉଚ୍ଚ ଶଯ୍ୟାରେ ଶୋଇଥିବା ନାରୀ ପତିଙ୍କୁ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟରେ ପତିତ କରି ନିଜେ ବିଧବା ହୋଇପାରେ; ତେଣୁ ପତିଙ୍କ ସୁଖ-ମଙ୍ଗଳ ଚାହିଁ ଭୂମିରେ ଶୟନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 68

नैवांगोद्वर्त्तनं कार्य्यं स्त्रिया विधवया क्वचित् । गन्धद्रव्यस्य संभोगो नैव कार्य्यस्तया क्वचित्

ବିଧବା ସ୍ତ୍ରୀ କେବେ ମଧ୍ୟ ଅଙ୍ଗରେ ଉବଟନ/ମର୍ଦ୍ଦନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଏବଂ ସୁଗନ୍ଧିତ ଦ୍ରବ୍ୟ, ଇତର ଆଦିର ଉପଭୋଗ ମଧ୍ୟ କେବେ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

Verse 69

तर्प्पणं प्रत्यहं कार्यं भर्तुः कुशतिलोदकैः । तत्पितुस्तत्पितुश्चापि नामगोत्रादिपूर्वकम्

ପ୍ରତିଦିନ କୁଶା ଓ ତିଳମିଶ୍ରିତ ଜଳରେ ପତିଙ୍କ ତର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ; ତଦ୍ରୂପ ତାଙ୍କ ପିତା ଓ ପିତାମହଙ୍କୁ ନାମ‑ଗୋତ୍ରାଦି ଉଚ୍ଚାରଣପୂର୍ବକ ତର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 70

विष्णोः संपूजनं कार्यं पतिबुद्ध्या न चान्यथा । पतिमेव सदा ध्यायेद्विष्णुरूपधरं हरिम्

ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୂଜା ପତି‑ବୁଦ୍ଧିରେ ହିଁ କରିବା ଉଚିତ, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ; ବିଷ୍ଣୁରୂପଧାରୀ ହରିରୂପେ ପତିଙ୍କୁ ସଦା ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 71

यद्यदिष्टतमं लोके यद्यत्पत्युः समीहितम् । तत्तद्गुणवते देयं पतिप्रीणनकाम्यया

ଲୋକରେ ଯାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ ଓ ପତିଙ୍କ ଯାହା ଅଭିଲଷିତ, ସେହି ସେହି ବସ୍ତୁ ଗୁଣବାନ ଯୋଗ୍ୟଙ୍କୁ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ—ପତିପ୍ରୀତିର କାମନାରେ।

Verse 72

वैशाखे कार्त्तिके मासे विशेषनियमांश्चरेत् । स्नानं दानं तीर्थयात्रां पुराणश्रवणं मुहुः

ବୈଶାଖ ଓ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ବିଶେଷ ନିୟମ ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ; ପୁନଃପୁନଃ ପବିତ୍ର ସ୍ନାନ, ଦାନ, ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ଓ ପୁରାଣଶ୍ରବଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 73

वैशाखे जलकुम्भाश्च कार्त्तिके घृतदीपिकाः । माघे धान्यतिलोत्सर्गः स्वर्गलोके विशिष्यते

ବୈଶାଖରେ ଜଳକୁମ୍ଭ ଦାନ, କାର୍ତ୍ତିକରେ ଘୃତଦୀପ ଅର୍ପଣ, ମାଘରେ ଧାନ୍ୟ ଓ ତିଳ ଦାନ—ଏଗୁଡ଼ିକ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକରେ ବିଶେଷ ଫଳଦାୟକ ବୋଲି ପ୍ରଶଂସିତ।

Verse 74

प्रपा कार्या च वैशाखे देवे देया गलंतिका । उशीरं व्यजनं छत्रं सूक्ष्मवासांसि चंदनम्

ବୈଶାଖ ମାସରେ ପ୍ରପା (ପାନୀୟଜଳ ଛାଉଣି) ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଦେବସେବାର୍ଥେ ଗଲନ୍ତିକା (ଜଳ ଛାଣି) ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ସୁଗନ୍ଧି ଉଶୀର, ପଖା, ଛତା, ସୂକ୍ଷ୍ମ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଚନ୍ଦନ ମଧ୍ୟ ଦାନ କରୁ।

Verse 75

सकर्पूरं च तांबूलं पुष्पदानं तथैव च । जलपात्राण्यनेकानि तथा पुष्पगृहाणि च

କର୍ପୂରସହିତ ତାମ୍ବୂଳ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ ଏବଂ ପୁଷ୍ପଦାନ ମଧ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ଅନେକ ଜଳପାତ୍ର ଦାନ କରୁ, ଏବଂ ପୁଷ୍ପଗୃହ (ଫୁଲ ଅର୍ପଣ ସ୍ଥାନ) ମଧ୍ୟ ଦାନ କରୁ।

Verse 76

पानानि च विचित्राणि द्राक्षारंभाफलानि च । देयानि द्विजमुख्येभ्यः पतिर्मे प्रीयतामिति

ବିଭିନ୍ନ ପାନୀୟ, ଦ୍ରାକ୍ଷା, କଦଳୀ ଓ ଅନ୍ୟ ଫଳ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମୁଖ୍ୟ (ବ୍ରାହ୍ମଣ)ମାନଙ୍କୁ ଦାନ କରି—“ମୋ ପତି ପ୍ରୀତ ହେଉନ୍ତୁ” ବୋଲି କହିବା ଉଚିତ।

Verse 77

ऊर्ज्जे यवान्नमश्नीयादेकान्नमथवा पुनः । वृन्ताकं सूरणं चैव शूकशिंबीं च वर्जयेत्

ଊର୍ଜ (କାର୍ତ୍ତିକ) ମାସରେ ଯବାନ୍ନ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ, କିମ୍ବା ଦିନକୁ ଏକବାର ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ। ବେଗୁନ, ସୂରଣ (ଚେନା) ଏବଂ ଶୁଖ-ଶିମ୍ବୀ (ଶୁଂଟି ଥିବା ଡାଲ/ବିନ୍ସ) ବର୍ଜନ କରୁ।

Verse 78

कार्त्तिके वर्जयेत्तैलं कांस्यं चापि विवर्जयेत् । कार्त्तिके मौननियमे चारुघण्टां प्रदापयेत्

କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ତେଲ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ ଏବଂ କାଂସ୍ୟ (କାଂସା/ବେଲ୍-ମେଟାଲ) ବ୍ୟବହାର ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ। କାର୍ତ୍ତିକର ମୌନନିୟମରେ ସୁନ୍ଦର ଘଣ୍ଟା ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 79

पत्रभोजी कांस्यपात्रं घृतपूर्णं प्रयच्छति । भूमिशय्याव्रते देया शय्या श्लक्ष्णा सतूलिका

ଯେ ପତ୍ରପାତ୍ରରେ ଭୋଜନ କରେ, ସେ ଘିଅରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କାଂସ୍ୟପାତ୍ର ଦାନ କରୁ। ଭୂମିଶୟ୍ୟାବ୍ରତରେ ଗଦି ସହିତ ମୃଦୁ ଶୟ୍ୟା ଦାନ ଦେୟ।

Verse 80

फलत्यागे फलं देयं रसत्यागे च तद्रसः । धान्यत्यागे च तद्धान्यमथवा शालयः स्मृताः । धेनुं दद्यात्प्रयत्ने न सालंकारा सकांचनाम्

ଫଳତ୍ୟାଗେ ଫଳ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ, ରସତ୍ୟାଗେ ସେଇ ରସ। ଧାନ୍ୟତ୍ୟାଗେ ସେଇ ଧାନ୍ୟ—କିମ୍ବା ପରମ୍ପରାନୁସାରେ ଧାନ୍ୟଶାଳା/ଭଣ୍ଡାର ମଧ୍ୟ। ବିଶେଷ ଯତ୍ନରେ ଅଳଙ୍କାରଯୁକ୍ତ, ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣସହିତ ଧେନୁ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 82

इत्यादिविधवानां च नियमाः संप्रकीर्तिताः । तेषां फलमिदं राजन्नान्येषां च कदाचन

ଏହିପରି ଏବଂ ଏହାସଦୃଶ ବ୍ରତମାନଙ୍କର ନିୟମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହାଗଲା। ହେ ରାଜନ୍, ଏହି ଫଳ ସେମାନଙ୍କର; ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର କେବେ ନୁହେଁ।

Verse 83

धर्मवापीं समासाद्य दानं दद्याद्विचक्षणः । कोटिधा वर्द्धते नित्यं ब्रह्मणो वचनं यथा

ଧର୍ମବାପୀକୁ ସମୀପ କରି ବିଚକ୍ଷଣ ବ୍ୟକ୍ତି ଦାନ କରୁ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ବଚନାନୁସାରେ ସେହି ଦାନ ନିତ୍ୟ କୋଟିଗୁଣ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ।

Verse 85

धर्मक्षेत्रे तु संप्राप्य श्राद्धं कुर्यादतंद्रितः । तस्य संवत्सरं यावत्तृप्ताः स्युः पितरो धुवम्

ଧର୍ମକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପହଞ୍ଚି ଅବହେଳା ବିନା ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ। ତାହାଦ୍ୱାରା ପିତୃଗଣ ନିଶ୍ଚୟ ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୃପ୍ତ ରହନ୍ତି।

Verse 86

ये चान्ये पूर्वजाः स्वर्गे ये चान्ये नरकौकसः । ये च तिर्यक्त्वमापन्ना ये च भूतादिसंस्थिताः

ଏବଂ ଯେ ଅନ୍ୟ ପିତୃଗଣ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଅବସ୍ଥିତ, ଯେ ଅନ୍ୟେ ନରକବାସୀ; ଯେମାନେ ତିର୍ୟକ୍-ଯୋନି (ପଶୁ ଆଦି) ପ୍ରାପ୍ତ, ଏବଂ ଯେମାନେ ଭୂତ-ପ୍ରେତାଦି ସତ୍ତ୍ୱମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ—

Verse 87

तान्सर्वान्धर्मकूपे वै श्राद्धं कुर्याद्यथाविधि । अत्र प्रकिरणं यत्तु मनुष्यैः क्रियते भुवि । तेन ते तृप्तिमायांति ये पिशाचत्वमागताः

ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଧର୍ମକୂପରେ ବିଧିଅନୁସାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ। ଏଠାରେ ପୃଥିବୀରେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ କରୁଥିବା ଅନ୍ନାଦିର ପ୍ରକିରଣ (ଛିଟାଇବା/ଛଡ଼ାଇବା) ଦ୍ୱାରା ପିଶାଚତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ ପିତୃଗଣ ତୃପ୍ତି ପାଆନ୍ତି।

Verse 88

येषां तु स्नानवस्त्रोत्थं भूमौ पतति पुत्रक । तेन ये तरुतां प्राप्तास्तेषां तृप्तिः प्रजायते

ହେ ପୁତ୍ର! ଯାହାଙ୍କ ସ୍ନାନବସ୍ତ୍ରରୁ ଝରିଥିବା ଜଳ ଭୂମିରେ ପଡ଼େ, ସେହି ପୁଣ୍ୟଦ୍ୱାରା ବୃକ୍ଷତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ ପିତୃଗଣଙ୍କର ତୃପ୍ତି ଜନ୍ମେ।

Verse 89

या वै यवानां कणिकाः पतंति धरणीतले । ताभिराप्यायनं तेषां ये तु देवत्वमागताः

ଧରଣୀତଳରେ ପଡ଼ୁଥିବା ଯବର କଣିକାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦେବତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ ପିତୃଗଣଙ୍କର ପୋଷଣ ଓ ବଳବୃଦ୍ଧି ହୁଏ।

Verse 90

उद्धृतेष्यथ पिंडेषु यावान्नकणिका भुवि । ताभिराप्यायनं तेषां ये च पातालमागताः

ପିଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକୁ ଉଠାଇନେବା ପରେ ଭୂମିରେ ଯେତେ ଅନ୍ନର ସୂକ୍ଷ୍ମ କଣିକା ରହିଯାଏ, ସେଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ପାତାଳକୁ ଯାଇଥିବା ପିତୃଗଣଙ୍କର ପୋଷଣ ହୁଏ।

Verse 91

ये वा वर्णाश्रमाचारक्रियालोपा ह्यसंस्कृताः । विपन्नास्ते भवंत्यत्र संमार्जनजलाशिनः

ଯେମାନେ ବର୍ଣ୍ଣାଶ୍ରମର ଆଚାର‑କ୍ରିୟା ତ୍ୟାଗ କରି, ଯଥାଯଥ ସଂସ୍କାରବିହୀନ ହୋଇ ଧର୍ମପଥରୁ ପତିତ ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନେ ଏଠାରେ ଝାଡୁ‑ପୋଛାର ଶୁଚିଜଳରେ ଜୀବନ ଧାରଣ କରନ୍ତି।

Verse 92

भुक्त्वा वाचमनं यच्च जलं पतति भूतले । ब्राह्मणानां तथैवान्ये तेन तृप्तिं प्रयांति वै

ଭୋଜନ ପରେ ଆଚମନର ଯେ ଜଳ ଭୂମିରେ ପଡ଼େ, ସେହି ଜଳଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ପରଲୋକରେ ତୃପ୍ତି ପାଆନ୍ତି।

Verse 93

एवं यो यजमानश्च यच्च तेषां द्विजन्मनाम् । क्वचिज्जलान्नविक्षेपः शुचिरस्पृष्ट एव च

ଏହିପରି ଯଜମାନ ଓ ସେହି ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ପାଇଁ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଜଳ କିମ୍ବା ଅନ୍ନକୁ ଅସାବଧାନରେ ଛିଟାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଶୁଚି ରହି ଅଶୁଚି‑ସ୍ପର୍ଶରୁ ଅସ୍ପୃଷ୍ଟ ରହିବା ଉଚିତ।

Verse 94

ये चान्ये नरके जातास्तत्र योन्यंतरं गताः । प्रयांत्याप्यायनं वत्स सम्यक्छ्राद्धक्रियावताम्

ଏବଂ ଯେ ଅନ୍ୟମାନେ ନରକରେ ଜନ୍ମ ନେଇ ସେଠାରେ ଅନ୍ୟ ଯୋନିକୁ ଗଲେ, ହେ ବତ୍ସ, ସମ୍ୟକ୍ ଶ୍ରାଦ୍ଧକ୍ରିୟା କରୁଥିବାମାନଙ୍କ ଶ୍ରାଦ୍ଧଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ପୋଷଣ ଓ ଉପଶମ ପାଆନ୍ତି।

Verse 95

अन्यायोपार्जितैर्द्रव्यैः श्राद्धं यत्क्रियते नरैः । तृप्यंति तेन चण्डालपुल्कसादिषु योनिषु

ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଅନ୍ୟାୟରେ ଉପାର୍ଜିତ ଧନରେ ଯଦି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ତେବେ ସେହି ଅର୍ପଣଦ୍ୱାରା ଚାଣ୍ଡାଳ, ପୁଲ୍କସ ଆଦି ଯୋନିରେ ଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ ତୃପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 96

एवमाप्यायिता वत्स तेन चानेक । बांधवाः श्राद्धं कर्तुमशक्तिश्चेच्छाकैरपि हि जायते

ଏଭଳି, ବତ୍ସ, ତାହାଦ୍ୱାରା ଅନେକ ବାନ୍ଧବ ତୃପ୍ତ ଓ ପୋଷିତ ହୁଅନ୍ତି; ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଅସମର୍ଥ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଶାକଦ୍ୱାରା ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବାର ଇଚ୍ଛା ଜାଗେ—ସେଇ ଇଚ୍ଛା ମଧ୍ୟ ଫଳଦାୟକ।

Verse 97

तस्माच्छ्राद्धं नरो भक्त्या शाकैरपि यथाविधि । कुरुते कुर्वतः श्राद्धं कुलं क्वचिन्न सीदति

ଏହେତୁ ମନୁଷ୍ୟ ଭକ୍ତିସହିତ ବିଧିଅନୁସାରେ, ଶାକଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ; ଯେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରେ, ତାହାର କୁଳ କେବେ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 98

पापं यदि कृतं सर्वं पापं च वर्द्धते ध्रुवम् । कुर्वाणो नरके घोरे पच्यते नात्र संशयः

ପାପ କରିଲେ ସେହି ପାପ ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ବଢ଼େ; ତାହାରେ ଲାଗି ରହୁଥିବା ମନୁଷ୍ୟ ଘୋର ନରକରେ ଦଗ୍ଧ ହୁଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 99

यथा पुण्यं तथा पापं कृतं कर्म शुभाशुभम् । तत्सर्वं वर्द्धते नूनं धर्मारण्ये नृपोत्तम

ହେ ନୃପୋତ୍ତମ! ପୁଣ୍ୟ ଯେପରି, ପାପ ମଧ୍ୟ ସେପରି; ଶୁଭ କିମ୍ବା ଅଶୁଭ ଯେ କର୍ମ କରାଯାଏ, ଧର୍ମାରଣ୍ୟରେ ସେ ସବୁ ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ବଢ଼େ।

Verse 100

कामिकं कामदं देवं योगिनां मुक्तिदायकम् । सिद्धानां सिद्धिदं प्रोक्तं धर्मारण्यं तु सर्वदा

ଧର୍ମାରଣ୍ୟ ସଦା ଏପରି କୁହାଯାଇଛି—କାମନାବାନଙ୍କ ପାଇଁ କାମଦ ଦେବସ୍ୱରୂପ, ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୁକ୍ତିଦାୟକ, ଏବଂ ସିଦ୍ଧମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସିଦ୍ଧିପ୍ରଦ।