Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 17
Devanagari script
अनलंकृतमात्मानं देशांते भर्तरि स्थिते । कार्यार्थं प्रोषिते क्वापि सर्व्वमंड नवर्जिता
Transliteration
analaṃkṛtamātmānaṃ deśāṃte bhartari sthite | kāryārthaṃ proṣite kvāpi sarvvamaṃḍa navarjitā
Translation
ଭର୍ତ୍ତା କର୍ତ୍ତବ୍ୟାର୍ଥେ ଅନ୍ୟ ଦେଶରେ କେଉଁଠି ପ୍ରବାସରେ ଥିଲେ, ସେ ନିଜକୁ ଅଲଙ୍କାରହୀନ ରଖେ ଓ ସମସ୍ତ ଶୃଙ୍ଗାର-ମଣ୍ଡନ ତ୍ୟାଗ କରେ।
Word by Word
अनलंकृतम्unadorned
अनलंकृतम्:
Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootअन् + अलंकृत (कृदन्त; √अलङ्कृ)
Formकृदन्त (क्त, PPP) नकार-निषेधपूर्वक; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; ‘आत्मानम्’ इति विशेषणम्
आत्मानम्herself
आत्मानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
देशान्तेat the edge of the place / in a corner
देशान्ते:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदेशान्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः: देशस्य अन्तः
भर्तरिwhen the husband
भर्तरि:
Adhikarana (With respect to/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभर्तृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)
स्थितेbeing present/standing
स्थिते:
Adhikarana (Locative absolute/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु)
Formकृदन्त (क्त, PPP) सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; ‘भर्तरि स्थिते’ = ‘when the husband is present/standing’ (locative absolute)
कार्यार्थम्for some task/purpose
कार्यार्थम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootकार्य + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः: कार्यस्य अर्थः (purpose of work)
प्रोषितेwhen (he) is away
प्रोषिते:
Adhikarana (Locative absolute/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootप्र + वस् (धातु)
Formकृदन्त (क्त, PPP) सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; ‘(भर्तरि) प्रोषिते’ = ‘when the husband is away’ (locative absolute)
क्वापिsomewhere
क्वापि:
Desha-adhikarana (Place adverb/देश)
TypeIndeclinable
Rootक्व + अपि (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक-अव्यय (indefinite adverb: somewhere/anywhere)
सर्वमण्डनवर्जिताdevoid of all adornment
सर्वमण्डनवर्जिता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसर्व + मण्डन + वर्जित (कृदन्त; √वर्ज्) + टाप्
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः: सर्वं मण्डनं वर्जितं यस्याः सा; कृदन्त (क्त) ‘वर्जित’
नnot
न:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध-निपात (negation particle)
अवर्जिताnot excluded/deprived (textually problematic)
अवर्जिता:
Karta (Predicate qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootअन् + वर्जित (कृदन्त; √वर्ज्)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कृदन्त (क्त) नकार-निषेधपूर्वक; (पाठदोष/पाठभेदः—‘न अवर्जिता’ = ‘not devoid’, अर्थतः ‘वर्जिता’ अपेक्षितम्)
Speaker
Sūta
Visual Art Cues
Scene: A wife in simple garments, hair unadorned, seated near a lamp in a quiet home while the husband is shown traveling for duty in the distance; her renunciation of finery becomes visible austerity.
FAQs
Self-restraint and modesty are presented as outward signs supporting inner fidelity and disciplined dharma.
No holy site is referenced in this verse.
A niyama (observance) is described: avoiding adornment while the husband is away.