Adhyaya 21
Brahma KhandaBrahmottara KhandaAdhyaya 21

Adhyaya 21

ସୂତ ରାଜସଭାର ସମ୍ବାଦ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି। ଋଷିଙ୍କ ଅମୃତସଦୃଶ ବାଣୀରେ ପ୍ରଭାବିତ ରାଜା ସତ୍ସଙ୍ଗକୁ ପବିତ୍ରକାରୀ ବୋଲି ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି—ଏହା ରାଗଦ୍ୱେଷ ଦମନ କରି ମନକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କରେ। ପରେ ସେ ପରାଶରଙ୍କୁ ପୁତ୍ରର ଭବିଷ୍ୟତ—ଆୟୁ, ଭାଗ୍ୟ, ବିଦ୍ୟା, ଯଶ, ବଳ, ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଭକ୍ତି—ବିଷୟରେ ପଚାରନ୍ତି। ପରାଶର ଅନିଚ୍ଛାରେ ଦୁଃଖଦ ଫଳ କହନ୍ତି: ରାଜକୁମାରଙ୍କ ଆୟୁ କେବଳ ବାରୋ ବର୍ଷ, ଏବଂ ଆଜିଠାରୁ ସପ୍ତମ ଦିନେ ମୃତ୍ୟୁ ନିଶ୍ଚିତ; ଶୁଣି ରାଜା ଶୋକରେ ଢଳି ପଡନ୍ତି। ଋଷି ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ ତତ୍ତ୍ୱୋପଦେଶ କରନ୍ତି—ଶିବ ଆଦ୍ୟ, ନିଷ୍କଳ, ପ୍ରକାଶମୟ ଚେତନା-ଆନନ୍ଦସ୍ୱରୂପ; ବ୍ରହ୍ମା ସୃଷ୍ଟିକାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଶକ୍ତି ପାଇ ଵେଦ ସହ ଉପନିଷଦ୍-ସାର ରୁଦ୍ରାଧ୍ୟାୟ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଧର୍ମ-ଅଧର୍ମରୁ ସ୍ୱର୍ଗ-ନରକ ବ୍ୟବସ୍ଥା; ଯମଙ୍କ ଅଧୀନରେ ପାପପୁରୁଷ ଓ ମହାପାତକ ନରକଦଣ୍ଡ ଚାଲାନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ରୁଦ୍ରାଧ୍ୟାୟ ଜପ କୈବଲ୍ୟର ସିଧା ଉପାୟ ହୋଇ ପ୍ରସାରିତ ହୁଏ, ସେମାନେ କାର୍ଯ୍ୟହୀନ ହୁଅନ୍ତି; ଯମ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ ବ୍ରହ୍ମା ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଦୁର୍ମେଧାକୁ ବାଧା ଭାବେ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି। ତାପରେ ରୁଦ୍ରାଧ୍ୟାୟ-ଜପ ଓ ରୁଦ୍ରାଭିଷେକର ଫଳ କୁହାଯାଏ—ପାପନାଶ, ଦୀର୍ଘାୟୁ, ଆରୋଗ୍ୟ, ଜ୍ଞାନ ଓ ମୃତ୍ୟୁଭୟ ନିବୃତ୍ତି। ରାଜକୁମାରଙ୍କ ମହାଭିଷେକ-ସ୍ନାନ ହୁଏ; ସେ କ୍ଷଣିକ ଦଣ୍ଡରୂପ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ରକ୍ଷା ନିଶ୍ଚିତ ହୁଏ। ନାରଦ ଆସି ଅଦୃଶ୍ୟ ଘଟଣା କହନ୍ତି—ମୃତ୍ୟୁ ନେବାକୁ ଆସିଥିଲା, ଶିବ ବୀରଭଦ୍ରକୁ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ; ଯମର ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ ଆଦି ଆୟୁଲେଖ୍ୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରି ବାରୋ ବର୍ଷର ସ୍ଥାନରେ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ ଲେଖିଦେଲେ। ଶେଷରେ ଏହି ଶିବମାହାତ୍ମ୍ୟର ଶ୍ରବଣ-ପାଠକୁ ମୋକ୍ଷଦାୟକ ବୋଲି ପ୍ରଶଂସା କରି, ରାଜକୁମାରଙ୍କ ଦୀର୍ଘଜୀବନ ପାଇଁ ରୁଦ୍ରସ୍ନାନବିଧି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ହୁଏ।

Shlokas

Verse 1

सूत उवाच । एवं ब्रह्मर्षिणा प्रोक्तां वाणीं पीयूषसन्निभाम् । आकर्ण्य मुदितो राजा प्रांजलिः पुनरब्रवीत्

ସୂତ କହିଲେ—ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିଙ୍କ ଅମୃତସଦୃଶ ବାଣୀ ଶୁଣି ରାଜା ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ ଏବଂ କରଯୋଡ଼ି ପୁନର୍ବାର କହିଲେ।

Verse 2

राजोवाच । अहो सत्संगमः पुंसामशेषाघप्रशोधनः । कामक्रोधनिहंता च इष्टदोग्धा जनस्य हि

ରାଜା କହିଲେ—ଆହା! ସତ୍ସଙ୍ଗ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପକୁ ଶୋଧନ କରେ। ଏହା କାମ ଓ କ୍ରୋଧକୁ ନାଶ କରି, ନିଶ୍ଚୟ ଇଷ୍ଟଫଳ ପ୍ରଦାନ କରେ।

Verse 3

मम मायातमो नष्टं ज्ञानदृष्टिः प्रकाशिता । तव दर्शनमात्रेण प्रायोहममरोत्तमः

ମୋ ଭିତରର ମାୟାର ଅନ୍ଧକାର ନଷ୍ଟ ହୋଇଛି; ଜ୍ଞାନଦୃଷ୍ଟି ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଛି। ଆପଣଙ୍କ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ମୁଁ ଯେନେ ଅମରମାନଙ୍କ ପରି ଉତ୍ତମ ହୋଇଗଲି।

Verse 4

श्रुतं च पूर्वचरितं बालयोः सम्यगेतयोः । भविष्यदपि पृच्छामि मत्पुत्राचरणं मुने

ଏହି ଦୁଇ ବାଳକଙ୍କର ପୂର୍ବଚରିତ୍ର ମୁଁ ଭଲଭାବେ ଶୁଣିଛି। ଏବେ ଭବିଷ୍ୟତ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ପଚାରୁଛି—ହେ ମୁନି, ମୋ ପୁତ୍ରର ଆଗାମୀ ଆଚରଣ କହନ୍ତୁ।

Verse 5

अस्यायुः कति वर्षाणि भाग्यं वद च कीदृ शम् । विद्या कीर्तिश्च शक्तिश्च श्रद्धा भक्तिश्च कीदृशी

ଏହାର ଆୟୁ କେତେ ବର୍ଷ? ତାହାର ଭାଗ୍ୟ କିପରି—କହନ୍ତୁ। ତାହାର ବିଦ୍ୟା, କୀର୍ତ୍ତି, ଶକ୍ତି, ଏବଂ ଶ୍ରଦ୍ଧା-ଭକ୍ତି କିପରି ହେବ?

Verse 6

एतत्सर्वमशेषेण मुने त्वं वक्तुमर्हसि । तव शिष्योस्मि भृत्योस्मि शरणं त्वां गतोस्मयहम्

ହେ ମୁନେ, ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ଏକଟିଓ ଛାଡ଼ିନାହିଁ ଆପଣ କହିବା ଉଚିତ। ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ, ଆପଣଙ୍କ ସେବକ; ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଶରଣକୁ ଆସିଛି।

Verse 7

पराशर उवाच । अत्रावाच्यं हि यत्किंचित्कथं शक्तोस्मि शंसितुम् । यच्छ्रुत्वा धृतिमंतोपि विषादं प्राप्नुयुर्जनाः

ପରାଶର କହିଲେ—ଏଠାରେ କିଛି ଅବାଚ୍ୟ କଥା ଅଛି; ମୁଁ ତାହା କିପରି କହିପାରିବି? ଯାହା ଶୁଣିଲେ ଧୈର୍ଯ୍ୟବାନ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ବିଷାଦକୁ ପାଇପାରନ୍ତି।

Verse 8

तथापि निर्व्यलीकेन भावेन परिपृच्छतः । अवाच्यमपि वक्ष्यामि तव स्नेहान्महीपते

ତଥାପି, ହେ ମହୀପତେ, ତୁମେ ନିଷ୍କପଟ ଭାବରେ ପଚାରୁଛ; ତେଣୁ ତୁମ ପ୍ରତି ସ୍ନେହରୁ ଅବାଚ୍ୟ କଥା ମଧ୍ୟ ମୁଁ କହିବି।

Verse 9

अमुष्य त्वत्कुमारस्य वर्षाणि द्वादशात्ययुः । इतः परं प्रपद्येत सप्तमे दिवसे मृतिम्

ତୁମର ସେଇ କୁମାର ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷର ଆୟୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛି। ଏହା ପରେ, ସପ୍ତମ ଦିନରେ ସେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ।

Verse 10

इति तस्य वचः श्रुत्वा कालकूटमिवोदितम् । मूर्च्छितः सहसा भूमौ पतितो नृपतिः शुचा

ସେହି ବଚନ—କାଳକୂଟ ବିଷ ପରି ଘୋର—ଶୁଣି ରାଜା ଶୋକରେ ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ ହଠାତ୍ ମୂର୍ଛିତ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲେ।

Verse 11

तमुत्थाप्य समाश्वास्य स मुनिः करुणार्द्रधीः । उवाच मा भैर्नृपते पुनर्वक्ष्यामि ते हितम्

ତାଙ୍କୁ ଉଠାଇ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ, କରୁଣାରେ ଆର୍ଦ୍ର ଚିତ୍ତ ମୁନି କହିଲେ—“ହେ ନୃପ, ଭୟ କରନି; ମୁଁ ପୁଣି ତୋ ହିତ କହିବି।”

Verse 12

सर्गात्पुरा निरालोकं यदेकं निष्कलं परम् । चिदानंदमयं ज्योतिः स आद्यः केवलः शिवः

ସୃଷ୍ଟି ପୂର୍ବରୁ ସେ ଏକ ପରମ ତତ୍ତ୍ୱ—ନିଷ୍କଳ, ନିରାଲୋକ—ଚିଦାନନ୍ଦମୟ ଜ୍ୟୋତି ଥିଲା; ସେଇ ଆଦ୍ୟ, କେବଳ ଶିବ।

Verse 13

स एवादौ रजोरूपं सृष्ट्वा ब्रह्माणमात्मना । सृष्टिकर्मनियुक्ताय तस्मै वेदांश्च दत्तवान्

ସେଇ ପ୍ରଭୁ ଆଦିରେ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ରଜୋରୂପ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ସୃଷ୍ଟିକର୍ମରେ ନିୟୁକ୍ତ ତାଙ୍କୁ ବେଦମାନ ଦାନ କଲେ।

Verse 14

पुनश्च दत्तवानीश आत्मतत्त्वैकसंग्रहम् । सर्वोपनिषदां सारं रुद्राध्यायं च दत्तवान्

ପୁଣି ଈଶ୍ୱର ଆତ୍ମତତ୍ତ୍ୱର ଅଦ୍ୱିତୀୟ ସଙ୍ଗ୍ରହ—ସମସ୍ତ ଉପନିଷଦର ସାର—ରୁଦ୍ରାଧ୍ୟାୟକୁ ମଧ୍ୟ ଦାନ କଲେ।

Verse 15

यदेकमव्ययं साक्षाद्ब्रह्मज्योतिः सनातनम् । शिवात्मकं परं तत्त्वं रुद्राध्याये प्रतिष्ठितम्

ଯେ ଏକ, ଅବ୍ୟୟ ଓ ସାକ୍ଷାତ୍ ଜ୍ଞେୟ—ସନାତନ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ୟୋତି; ଶିବସ୍ୱରୂପ ପରମ ତତ୍ତ୍ୱ ରୁଦ୍ରାଧ୍ୟାୟରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।

Verse 16

स आत्मभूः सृजद्विश्वं चतुर्भिर्वदनैर्विराट् । ससर्ज वेदांश्चतुरो लोकानां स्थितिहेतवे

ସେଇ ଆତ୍ମଭୂ ବିରାଟ୍ ବ୍ରହ୍ମା ଚାରି ମୁଖରେ ବିଶ୍ୱ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ଲୋକମାନଙ୍କ ସ୍ଥିତିହେତୁ ଚାରି ବେଦ ପ୍ରକାଶ କଲେ।

Verse 17

तत्रायं यजुषां मध्ये ब्रह्मणो दक्षिणान्मुखात् । अशेषोपनिषत्सारो रुद्राध्यायः समुद्गतः

ସେଠାରେ ଯଜୁର୍ବେଦ ମଧ୍ୟରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣ ମୁଖରୁ ଏହି ରୁଦ୍ରାଧ୍ୟାୟ ଉଦ୍ଭୂତ ହେଲା—ଯାହା ସମସ୍ତ ଉପନିଷଦର ନିଃଶେଷ ସାର।

Verse 18

स एष मुनिभिः सर्वैर्मरीच्यत्रिपुरोगमैः । सह देवैर्धृतस्तेभ्यस्तच्छिष्या जगृहुश्च तम्

ଏହି (ରୁଦ୍ରାଧ୍ୟାୟ) ମରୀଚି-ଅତ୍ରି ଆଦି ଅଗ୍ରଣୀ ସମସ୍ତ ମୁନି ଦେବମାନଙ୍କ ସହ ଧାରଣ କଲେ; ଏବଂ ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନେ ଏହାକୁ ପବିତ୍ର ପରମ୍ପରାରୂପେ ଗ୍ରହଣ କଲେ।

Verse 19

तच्छिष्यशिष्यैस्तत्पुत्रैस्तत्पुत्रैश्च क्रमागतैः । धृतो रुद्रात्मकः सोऽयं वेदसारः प्रसादितः

ସେହି ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଓ ପୌତ୍ର—କ୍ରମପରମ୍ପରାରେ—ଏହାକୁ ଧାରଣ କରିଆସିଲେ; ରୁଦ୍ରସ୍ୱରୂପ ଏହି ଉପଦେଶ, ବେଦସାର, କୃପାରେ ସଂରକ୍ଷିତ ରହିଲା।

Verse 20

एष एव परो मन्त्र एष एव परं तपः । रुद्राध्यायजपः पुंसां परं कैवल्यसाधनम्

ଏହିଏ ପରମ ମନ୍ତ୍ର, ଏହିଏ ପରମ ତପ। ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ରୁଦ୍ରାଧ୍ୟାୟ ଜପ ହିଁ କୈବଲ୍ୟସାଧନର ସର୍ବୋତ୍ତମ ଉପାୟ।

Verse 21

महापातकिनः प्रोक्ता उपपातकिनश्च ये । रुद्राध्यायजपात्सद्यस्तेऽपि यांति परां गतिम्

ମହାପାତକୀ ଭାବେ କୁହାଯାଇଥିବା ଓ ଉପପାତକୀ ଥିବାମାନେ ମଧ୍ୟ—ରୁଦ୍ରାଧ୍ୟାୟ ଜପରେ ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଶୀଘ୍ର ପରମ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 22

भूयोपि ब्रह्मणा सृष्टाः सदसन्मिश्रयोनयः । देवतिर्यङ्मनुष्याद्यास्ततः संपूरितं जगत्

ପୁନର୍ବାର ବ୍ରହ୍ମା ସତ୍-ଅସତ୍ ମିଶ୍ର ଯୋନିମାନଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ଦେବ, ତିର୍ୟକ୍ (ପଶୁ-ପକ୍ଷୀ), ମନୁଷ୍ୟ ଆଦି ଦ୍ୱାରା ଜଗତ୍ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା।

Verse 23

तेषां कर्माणि सृष्टानि स्वजन्मानुगुणानि च । लोकास्तेषु प्रवर्तंते भुंजते चैव तत्फलम्

ସେମାନଙ୍କର କର୍ମ ସେମାନଙ୍କ ନିଜ ଜନ୍ମାନୁଗୁଣ ଭାବେ ସୃଷ୍ଟି ହେଲା; ଜୀବମାନେ ସେହି କର୍ମରେ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ତାହାର ଫଳ ଭୋଗ କରନ୍ତି।

Verse 24

लोकसृष्टिप्रवाहार्थं स्वयमेव प्रजापतिः । धर्माधर्मौ ससर्जाग्रे स्ववक्षःपृष्ठभागतः

ଲୋକସୃଷ୍ଟିର ପ୍ରବାହ ଚାଲୁ ରଖିବା ପାଇଁ, ଆଦିରେ ପ୍ରଜାପତି ସ୍ୱୟଂ ନିଜ ବକ୍ଷସ୍ଥଳ ଓ ପୃଷ୍ଠଭାଗରୁ ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

Verse 25

धर्ममेवानुतिष्ठंतः पुण्यं विंदंति तत्फलम् । अधर्ममनुतिष्ठंतस्ते पापफलभोगिनः

ଯେମାନେ କେବଳ ଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପୁଣ୍ୟ ଓ ତାହାର ଫଳ ପାଆନ୍ତି; ଯେମାନେ ଅଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପାପଫଳର ଭୋଗୀ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 26

पुण्यकर्मफल स्वर्गो नरकस्तद्विपर्ययः । तयोर्द्वावधिपौ धात्रा कृतौ शतमखांतकौ

ପୁଣ୍ୟକର୍ମର ଫଳ ସ୍ୱର୍ଗ, ତାହାର ବିପରୀତ ନରକ। ଏହି ଦୁଇଉପରେ ଧାତା (ବିଧାତା) ‘ଶତମଖାନ୍ତକ’ ନାମକ ଦୁଇ ଅଧିପତିଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ।

Verse 27

कामः क्रोधश्च लोभश्च मदमानादयः परे । अधर्मस्य सुता आसन्सर्वे नरकनायकाः

କାମ, କ୍ରୋଧ, ଲୋଭ ଏବଂ ମଦ-ମାନ ଆଦି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ—ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ଅଧର୍ମର ପୁତ୍ର ଥିଲେ; ଏବଂ ସମସ୍ତେ ନରକନାୟକ ହେଲେ।

Verse 28

गुरुतल्पः सुरापानं तथान्यः पुल्कसीगमः । कामस्य तनया ह्येते प्रधानाः परिकीर्तिताः

ଗୁରୁତଳ୍ପଗମନ (ଗୁରୁଙ୍କ ଶୟ୍ୟା ଉଲ୍ଲଂଘନ), ସୁରାପାନ ଏବଂ ପୁଲ୍କସୀଗମନ—ଏଗୁଡ଼ିକ କାମର ସନ୍ତାନ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି; ଏମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଏହିଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରଧାନ ମନାଯାଏ।

Verse 29

क्रोधात्पितृवधो जातस्तथा मातृवधः परः । ब्रह्महत्या च कन्यैका क्रोधस्य तनया अमी

କ୍ରୋଧରୁ ପିତୃବଧ ଜନ୍ମିଲା, ତଥା ମାତୃବଧ ମଧ୍ୟ; ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣହତ୍ୟା (ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା) ସୁଦ୍ଧା—ଏସବୁ କ୍ରୋଧର ସନ୍ତାନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 30

देवस्वहरणश्चैव ब्रह्मस्वहरणस्तथा । स्वर्णस्तेय इति त्वेते लोभस्य तनयाः स्मृताः

ଦେବସ୍ୱ ହରଣ, ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ୱ ହରଣ ଏବଂ ସୁବର୍ଣ୍ଣଚୋରି—ଏ ତିନିଟିକୁ ଲୋଭର ପୁତ୍ରମାନେ ବୋଲି ସ୍ମୃତି କହେ।

Verse 31

एतानाहूय चांडालान्यमः पातकनायकान् । नरकस्य विवृद्ध्यर्थमाधिपत्यं चकार ह

ସେଇ ଚାଣ୍ଡାଳମାନଙ୍କୁ ଡାକି ଯମ ତାଙ୍କୁ ‘ପାତକ-ନାୟକ’ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ; ନରକର ବିସ୍ତାର ଓ ପ୍ରଶାସନ ପାଇଁ ଅଧିକାର ଦେଲେ।

Verse 32

ते यमेन समादिष्टा नव पातकनायकाः । ते सर्वे संगता भूयो घोराः पातकनायकाः

ଯମଙ୍କ ଆଦେଶରେ ନିଯୁକ୍ତ ସେଇ ନଅଜଣ ପାତକ-ନାୟକ ପୁଣି ଏକତ୍ର ହେଲେ—ଭୟଙ୍କର ସେ ପାତକ-ନାୟକମାନେ।

Verse 33

नरकान्पालयामासुः स्वभृत्यैश्चोपपातकैः । रुद्राध्याये भुवि प्राप्ते साक्षात्कैवल्यसाधने

ସେମାନେ ନିଜ ଭୃତ୍ୟ—ଉପପାତକମାନଙ୍କ—ସହ ନରକମାନଙ୍କୁ ପାଳନ କରୁଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ସାକ୍ଷାତ୍ କୈବଲ୍ୟସାଧନ ରୁଦ୍ରାଧ୍ୟାୟ ଭୂମିରେ ପ୍ରସାରିତ ହେଲାବେଳେ…

Verse 34

भीताः प्रदुद्रुवुः सर्वे तेऽमी पातकनायकाः । यमं विज्ञापयामासुः सहान्यैरुपपातकैः

ଭୟଭୀତ ହୋଇ ସେ ସମସ୍ତ ପାତକ-ନାୟକ ପଳାଇଗଲେ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଉପପାତକମାନଙ୍କ ସହ ଯମଙ୍କୁ ଯାଇ ସୂଚନା ଦେଲେ।

Verse 35

जय देव महाराज वयं हि तव किंकराः । नरकस्य विवृद्ध्यर्थं साधिकाराः कृतास्त्वया

ଜୟ ହେ, ହେ ଦେବମହାରାଜ! ଆମେ ନିଶ୍ଚୟ ତୁମର କିଙ୍କର। ନରକଲୋକର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ତୁମେ ଆମକୁ ଅଧିକାରସହ ନିଯୁକ୍ତ କରିଛ।

Verse 36

अधुना वर्तितुं लोके न शक्ताः स्मो वयं प्रभो । रुद्राध्यायानुभावेन निर्दग्धाश्चैव विद्रुताः

ଏବେ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆମେ ଲୋକେ ଚାଲିବା କିମ୍ବା କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ। ରୁଦ୍ରାଧ୍ୟାୟର ପ୍ରଭାବେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ ପଳାଇଗଲୁ।

Verse 37

ग्रामेग्रामे नदीकूले पुण्येष्वायतनेषु च । रुद्रजाप्ये तु पर्याप्ते कथं लोके चरेमहि

ଗାଁ ଗାଁରେ, ନଦୀତଟରେ ଓ ପୁଣ୍ୟ ଆୟତନମାନେ ରୁଦ୍ରଜପ ବ୍ୟାପି ଯାଇଥିବାବେଳେ, ଆମେ ଲୋକେ କିପରି ଚରିବୁ?

Verse 38

प्रायश्चित्तसहस्रं वै गणयामो न किंचन । रुद्रजाप्याक्षराण्येव सोढुं बत न शक्नुमः

ଆମେ ହଜାର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତକୁ ମଧ୍ୟ କିଛି ମନେ କରୁନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ରୁଦ୍ରଜପର ଅକ୍ଷରମାତ୍ର—ହାୟ!—ଆମେ ସହିପାରୁନାହିଁ।

Verse 39

महापातकमुख्यानामस्माकं लोकघातिनाम् । रुद्रजाप्यं भयं घोरं रुद्रजाप्यं महद्विषम्

ଆମେ—ମହାପାତକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ରଣୀ, ଲୋକଘାତକ—ଆମ ପାଇଁ ରୁଦ୍ରଜପ ଘୋର ଭୟ; ରୁଦ୍ରଜପ ଆମ ପାଇଁ ମହାବିଷ।

Verse 40

अतो दुर्विषहं घोरमस्माक व्यसनं महत् । रुद्रजाप्येन संप्राप्तमपनेतुं त्वमर्हसि

ଅତଏବ ରୁଦ୍ରଜପର ଫଳରେ ଆମ ଉପରେ ଏହି ଘୋର ଓ ଅସହ୍ୟ ମହାବିପଦ ଆସିପଡ଼ିଛି; ଏହାକୁ ଦୂର କରିବାକୁ ଆପଣ ଯୋଗ୍ୟ।

Verse 41

इति विज्ञापितः साक्षाद्यमः पातकनायकैः । ब्रह्मणोंऽतिकमासाद्य तस्मै सर्वं न्यवेदयत्

ଏହିପରି ପାତକନାୟକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ନିବେଦିତ ଯମ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ସମସ୍ତ କଥା ତାଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ।

Verse 42

देवदेव जगन्नाथ त्वामेव शरणं गतः । त्वया नियुक्तो मर्त्यानां निग्रहे पापकारिणाम्

ହେ ଦେବଦେବ, ଜଗନ୍ନାଥ! ମୁଁ କେବଳ ଆପଣଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲି। ଆପଣଙ୍କ ନିଯୁକ୍ତିରେ ପାପକାରୀ ମର୍ତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ନିଗ୍ରହ କରେ।

Verse 43

अधुना पापिनो मर्त्या न संति पृथिवीतले । रुद्राध्यायेन निहतं पातकानां महत्कुलम्

ଏବେ ପୃଥିବୀତଳରେ ପାପୀ ମର୍ତ୍ୟ ନାହାନ୍ତି; ରୁଦ୍ରାଧ୍ୟାୟ ଦ୍ୱାରା ପାତକମାନଙ୍କ ମହାକୁଳ ନିହତ ହୋଇଛି।

Verse 44

पातकानां कुले नष्टे नरकाः शून्यतां गताः । नरके शून्यतां याते मम राज्यं हि निष्फलम्

ପାତକମାନଙ୍କ କୁଳ ନଷ୍ଟ ହେଲେ ନରକଗୁଡ଼ିକ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଯାଏ; ନରକ ଶୂନ୍ୟ ହେଲେ ମୋର ରାଜ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ନିଷ୍ଫଳ ହୁଏ।

Verse 45

तस्मात्त्वयैव भगवन्नुपायः परिचिन्त्यताम् । यथा मे न विहन्येत स्वामित्वं मर्त्यदेहिनाम्

ଏହେତୁ, ହେ ଭଗବାନ, ଆପଣେ ନିଜେ ଉପାୟ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତୁ; ଯେପରି ମର୍ତ୍ୟଦେହଧାରୀମାନଙ୍କ ଉପରେ ମୋର ଅଧିକାର ନ ଭଙ୍ଗ ହେଉ।

Verse 46

इति विज्ञापितो धाता यमेन परिखिद्यता । रुद्रजाप्यविघातार्थमुपायं पर्यकल्पयत्

ଯମ ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ନିବେଦନ କରିବା ପରେ, ଧାତା (ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା) ରୁଦ୍ରଜପକୁ ବିଘ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ଉପାୟ ନିର୍ମାଣ କଲେ।

Verse 47

अश्रद्धां चैव दुर्मेधामविद्यायाः सुते उभे । श्रद्धामेधाविघातिन्यौ मर्त्येषु पर्यचोदयत्

ସେ ଅବିଦ୍ୟାର ଦୁଇ କନ୍ୟା—ଅଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଦୁର୍ମେଧା—କୁ ମର୍ତ୍ୟଲୋକକୁ ପଠାଇଲେ; ସେମାନେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ସଦ୍ବୁଦ୍ଧିକୁ ନାଶ କରନ୍ତି।

Verse 48

ताभ्यां विमोहिते लोके रुद्राध्यायपराङ्मुखे । यमः स्वस्थानमासाद्य कृतार्थ इव सोऽभवत्

ସେଇ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମୋହରେ ଲୋକ ରୁଦ୍ରାଧ୍ୟାୟରୁ ପରାଙ୍ମୁଖ ହେଲା; ତେବେ ଯମ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଫେରି ଯେନେ କୃତାର୍ଥ ହେଲେ।

Verse 49

पूर्वजन्मकृतैः पापैर्जायंतेऽल्पायुषो जनाः । तानि पापानि नश्यंति रुद्रं जप्तवतां नृणाम्

ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ କୃତ ପାପରୁ ଲୋକ ଅଳ୍ପାୟୁ ହୋଇ ଜନ୍ମନେଇଥାନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଯେମାନେ ରୁଦ୍ରଜପ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ସେହି ପାପ ନଶିଯାଏ।

Verse 50

क्षीणेषु सर्वपापेषु दीर्घमायुर्बलं धृतिः । आरोग्यं ज्ञानमैश्वर्यं वर्धते सर्वदेहिनाम्

ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ପାପ କ୍ଷୀଣ ହୁଏ, ସମସ୍ତ ଦେହଧାରୀଙ୍କର ଦୀର୍ଘାୟୁ, ବଳ ଓ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ବଢ଼େ; ଆରୋଗ୍ୟ, ସତ୍ୟଜ୍ଞାନ ଓ ଐଶ୍ୱର୍ୟ ମଧ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ।

Verse 51

रुद्राध्यायेन ये देवं स्नापयंति महेश्वरम् । तज्जलैः कुर्वतः स्नानं ते मृत्युं संतरंति च

ଯେମାନେ ରୁଦ୍ରାଧ୍ୟାୟ ପାଠରେ ଦେବ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ନାପନ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଯେମାନେ ସେହି ପବିତ୍ର ଜଳରେ ନିଜେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି—ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି।

Verse 52

रुद्राध्यायाभिजप्तेन स्नानं कुर्वंति येंऽभसा । तेषां मृत्युभयं नास्ति शिवलो के महीयते

ରୁଦ୍ରାଧ୍ୟାୟ ଜପରେ ଅଭିମନ୍ତ୍ରିତ ଜଳରେ ଯେମାନେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁଭୟ ନାହିଁ; ସେମାନେ ଶିବଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 53

शतरुद्राभिषेकेण शतायुर्जायते नरः । अशेषपापनिर्मुक्तः शिवस्य दयितो भवेत्

ଶତରୁଦ୍ରାଭିଷେକ କରିଲେ ମନୁଷ୍ୟ ଶତାୟୁ ହୁଏ; ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସେ ଶିବଙ୍କ ପ୍ରିୟ ହୁଏ।

Verse 55

अव्याहतबलैश्वर्यो हतशत्रुर्निरामयः । निर्धूताखिलपापौघः शास्ता राज्यमकंटकम्

ଅବ୍ୟାହତ ବଳ ଓ ଐଶ୍ୱର୍ୟରେ ସମ୍ପନ୍ନ, ଶତ୍ରୁନାଶକ, ନିରାମୟ, ସମସ୍ତ ପାପପ୍ରବାହକୁ ଝାଡ଼ିଦେଇ—ସେ କଣ୍ଟକରହିତ, ବାଧାରହିତ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କରେ।

Verse 56

विप्रा वेदविदः शांताः कृतिनः शंसितव्रताः । ज्ञानयज्ञतपोनिष्ठाः शिवभक्तिपरायणाः

ସେମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ—ବେଦବିଦ୍, ମନେ ଶାନ୍ତ, କୃତୀ ଓ ବ୍ରତରେ ପ୍ରଶଂସିତ। ଜ୍ଞାନ, ଯଜ୍ଞ ଓ ତପରେ ନିଷ୍ଠାବାନ, ଶିବଭକ୍ତିରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପରାୟଣ।

Verse 57

रुद्राध्याय जपं सम्यक्कुर्वंतु विमलाशयाः । तेषां जपानुभावेन सद्यः श्रेयो भविष्यति

ନିର୍ମଳ ହୃଦୟବାନମାନେ ରୁଦ୍ରାଧ୍ୟାୟ ଜପକୁ ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ କରନ୍ତୁ; ସେହି ଜପର ପ୍ରଭାବରେ ତାଙ୍କର ପରମ ଶ୍ରେୟ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ହେବ।

Verse 58

इत्युक्तवंतं नृपतिर्महामुनिं तमेव वव्रे प्रथमं क्रियागुरुम् । अथापरांस्त्यक्तधनाशयान्मुनीनावाहयामास सहस्रशः क्षणात्

ଏପରି କହିଥିବା ସେଇ ମହାମୁନିଙ୍କୁ ରାଜା କ୍ରିୟାଗୁରୁ ଭାବେ ପ୍ରଥମେ ବରଣ କଲେ। ପରେ ଧନାଶା ତ୍ୟାଗ କରିଥିବା ଅନ୍ୟ ମୁନିମାନଙ୍କୁ ସେ କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ସହସ୍ରେ ସହସ୍ରେ ଆହ୍ୱାନ କଲେ।

Verse 59

ते विप्राः शांतमनसः सहस्रपरिसंमिताः । कलशानां शतं स्थाप्य पुण्य वृक्षरसैर्युतम्

ସେଇ ଶାନ୍ତମନା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ପ୍ରାୟ ସହସ୍ରସଂଖ୍ୟକ, ପୁଣ୍ୟ ବୃକ୍ଷମାନଙ୍କ ରସରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶତ କଳଶ ସ୍ଥାପନ କଲେ।

Verse 60

रुद्राध्यायेन संस्नाप्य तमुर्वीपतिपुत्रकम् । विधिवत्स्नापयामासुः संप्राप्ते सप्तमे दिने

ରୁଦ୍ରାଧ୍ୟାୟ ଦ୍ୱାରା ସେଇ ଭୂପତିପୁତ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ନାପିତ କରି, ସପ୍ତମ ଦିନ ଆସିଲେ ସେମାନେ ବିଧିମତେ ତାଙ୍କର ସ୍ନାନ-ସଂସ୍କାର ସମ୍ପନ୍ନ କଲେ।

Verse 61

स्नाप्यमानो मुनिजनैः स राजन्यकुमारकः । अकस्मादेव संत्रस्तः क्षणं मूर्च्छामवाप ह

ମୁନିଜନମାନେ ସ୍ନାନ କରାଉଥିବାବେଳେ ସେ ରାଜକୁମାର ହଠାତ୍ ଭୟଭୀତ ହୋଇ କ୍ଷଣମାତ୍ର ପାଇଁ ମୂର୍ଛାଗ୍ରସ୍ତ ହେଲା।

Verse 62

सहसैव प्रबुद्धोऽसौ मुनिभिः कृतरक्षणः । प्रोवाच कश्चित्पुरुषो दंडहस्तः समागतः

ସେ ହଠାତ୍ ସଚେତନ ହେଲା; ମୁନିମାନେ ତାହାକୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ। ସେ କହିଲା—“ହାତରେ ଦଣ୍ଡ ଧରିଥିବା ଜଣେ ପୁରୁଷ ଆସିଛି।”

Verse 63

मां प्रहर्तुं कृतमतिर्भीमदण्डो भयानकः । सोऽपि चान्यैर्महावीरै पुरुषैरभिताडितः

“ସେ ମୋତେ ପ୍ରହାର କରିବାକୁ ଦୃଢ଼ମନସ୍କ—ଭୀମ ଦଣ୍ଡଧାରୀ, ଭୟଙ୍କର। କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟ ମହାବୀର ପୁରୁଷମାନେ ତାକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରହାର କରି ପଛେ ହଟାଇଲେ।”

Verse 64

बद्ध्वा पाशेन महता दूरं नीत इवाभवत् । एतावदहमद्राक्षं भवद्भिः कृतरक्षणः

“ମହାପାଶରେ ବାନ୍ଧି ତାକୁ ଯେନେ ଦୂରକୁ ନେଇଯାଇଥିଲେ। ଆପଣମାନଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ ମୁଁ ଏତିକି ମାତ୍ର ଦେଖିଲି।”

Verse 65

इत्युक्तवंतं नृपतेस्तनूजं द्विजसत्तमाः । आशीर्भिः पूजयामासुर्भयं राज्ञे न्यवेदयन्

ରାଜପୁତ୍ର ଏପରି କହିବା ପରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଆଶୀର୍ବାଦରେ ତାକୁ ସମ୍ମାନ କଲେ ଏବଂ ସେହି ଭୟର କଥା ରାଜାଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ।

Verse 66

अथ सर्वानृषीञ्छ्रेष्ठान्दक्षिणाभिर्नृपोत्तमः । पूजयित्वा वरान्नेन भोजयित्वा च भक्तितः

ତେବେ ନୃପୋତ୍ତମ ରାଜା ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷିମାନଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣା ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ ଏବଂ ଭକ୍ତିସହିତ ଉତ୍ତମ ଅନ୍ନରେ ପୂଜା କରି ଭୋଜନ କରାଇଲେ।

Verse 67

प्रतिगृह्याशिषस्तेषां मुनीनां ब्रह्मवादि नाम् । भक्त्या बंधुजनैः सार्धं सभायां समुपाविशत्

ସେହି ବ୍ରହ୍ମବାଦୀ ମୁନିମାନଙ୍କର ଆଶୀର୍ବାଦ গ্ৰହଣ କରି, ରାଜା ଭକ୍ତିସହ ବନ୍ଧୁଜନଙ୍କ ସହିତ ସଭାରେ ଉପବେଶ କଲେ।

Verse 68

तस्मिन्समागते वीरे मुनिभिः सह पार्थिवे । आजगाम महायोगी देवर्षिर्नारदः स्वयम्

ସେହି ବୀର ରାଜା ମୁନିମାନଙ୍କ ସହ ସମାଗମ କରିଥିବାବେଳେ, ମହାଯୋଗୀ ଦେବର୍ଷି ନାରଦ ସ୍ୱୟଂ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।

Verse 69

तमागतं प्रेक्ष्य गुरुं मुनीनां सार्धं सदस्यैरखिलैर्मुनींद्रैः । प्रणम्य भक्त्या विनिवेश्य पीठे कृतोपचारं नृपतिर्बभाषे

ମୁନିମାନଙ୍କ ଗୁରୁଙ୍କ ଆଗମନ ଦେଖି, ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ସମସ୍ତ ମୁନୀନ୍ଦ୍ର ଓ ସଭାସଦଙ୍କ ସହ ରାଜା ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରଣାମ କରି, ତାଙ୍କୁ ପୀଠରେ ବସାଇ, ଯଥୋଚିତ ଉପଚାର କରି ପରେ କହିଲେ।

Verse 70

राजोवाच । दृष्टं किमस्ति ते ब्रह्मस्त्रिलोक्यां किंचिदद्भुतम् । तन्नो ब्रूहि वयं सर्वे त्वद्वाक्यामृतलालसाः

ରାଜା କହିଲେ—ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍! ତ୍ରିଲୋକରେ ଆପଣ କିଛି ଅଦ୍ଭୁତ ଦେଖିଛନ୍ତି କି? ତାହା ଆମକୁ କହନ୍ତୁ; ଆମେ ସମସ୍ତେ ଆପଣଙ୍କ ବାକ୍ୟାମୃତ ପାଇଁ ଲାଲସିତ।

Verse 71

नारद उवाच । अद्य चित्रं महद्दृष्टं व्योम्नोवतरता मया । तच्छृणुष्व महाराज सहैभिर्मुनिपुंगवैः

ନାରଦ କହିଲେ—ଆଜି ଆକାଶରୁ ଅବତରଣ କରୁଥିବାବେଳେ ମୁଁ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ମହାନ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲି। ହେ ମହାରାଜ, ଏହି ମୁନିପୁଙ୍ଗବମାନଙ୍କ ସହ ଏହା ଶୁଣନ୍ତୁ।

Verse 72

अद्य मृत्युरिहायातो निहंतुं तव पुत्रकम् । दंडहस्तो दुराधर्षो लोकमुद्बाधयन्सदा

ଆଜି ମୃତ୍ୟୁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି—ତୁମ ପୁତ୍ରକୁ ନିହତ କରିବାକୁ; ହାତରେ ଦଣ୍ଡ ଧରି, ଦୁର୍ଜୟ, ସଦା ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ପୀଡ଼ନ କରୁଥାଏ।

Verse 73

ईश्वरोपि विदित्वैनं त्वत्पुत्रं हंतुमागतम् । सहैव पार्षदैः कंचिद्वीरभद्रमचोदयत्

ସେ ତୁମ ପୁତ୍ରକୁ ହତ୍ୟା କରିବାକୁ ଆସିଛି ବୋଲି ଜାଣି, ପ୍ରଭୁ ମଧ୍ୟ ନିଜ ପାର୍ଷଦମାନଙ୍କ ସହ ବୀରଭଦ୍ରଙ୍କୁ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ପଠାଇଲେ।

Verse 74

स आगत्य हठान्मृत्युं त्वत्पुत्रं हंतुमागतम् । गृहीत्वा सुदृढं बद्ध्वा दंडेनाभ्यहनद्रुषा

ସେ ଆସି, ବଳପୂର୍ବକ ତୁମ ପୁତ୍ରକୁ ନିହତ କରିବାକୁ ଆସିଥିବା ମୃତ୍ୟୁକୁ ଧରିଲା; ଦୃଢ଼ଭାବେ ବାନ୍ଧି, କ୍ରୋଧରେ ଦଣ୍ଡଦ୍ୱାରା ପ୍ରହାର କଲା।

Verse 75

तं नीयमानं जगदीशसन्निधिं शीघ्रं विदित्वा भगवान्यमः स्वयम् । कृतांजलिर्देव जयेत्युदीरयन्प्रणम्य मूर्ध्ना निजगाद शूलिनम्

ନିଜକୁ ଜଗଦୀଶ୍ୱରଙ୍କ ସନ୍ନିଧିକୁ ନେଇଯାଉଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୀଘ୍ର ଜାଣି, ଭଗବାନ ଯମ ସ୍ୱୟଂ କୃତାଞ୍ଜଳି ହୋଇ ‘ଦେବ, ଜୟ ହୋକ’ ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ମସ୍ତକ ନମାଇ ଶୂଳଧାରୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନିବେଦନ କଲେ।

Verse 76

यम उवाच । देवदेव महारुद्र वीरभद्र नमोऽस्तु ते । निरागसि कथं मृत्यौ कोपस्तव समुत्थितः

ଯମ କହିଲେ—ହେ ଦେବଦେବ ମହାରୁଦ୍ର, ହେ ବୀରଭଦ୍ର, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ମୃତ୍ୟୁ ନିରପରାଧ; ତେବେ ମୃତ୍ୟୁ ପ୍ରତି ଆପଣଙ୍କ କ୍ରୋଧ କାହିଁକି ଉଦ୍ଭବିଲା?

Verse 77

निजकर्मानुबंधेन राजपुत्रं गतायुषम् । प्रहर्तुमुद्यते मृत्यौ कोपराधो वद प्रभो

ନିଜ କର୍ମାନୁବନ୍ଧ ଅନୁସାରେ ଆୟୁ ଶେଷ ହୋଇଥିବା ରାଜପୁତ୍ରକୁ ପ୍ରହାର କରିବାକୁ ମୃତ୍ୟୁ ଉଦ୍ୟତ। ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କ କ୍ରୋଧର କାରଣ କ’ଣ—ତାହାର ଅପରାଧ କେଉଁଟି?

Verse 78

वीरभद्र उवाच । दशवर्षसहस्रायुः स राजतनयः कथम् । विपत्तिमंतरायाति रुद्रस्नानहताशुभः

ବୀରଭଦ୍ର କହିଲେ—ସେ ରାଜତନୟ ପ୍ରକୃତରେ ଦଶହଜାର ବର୍ଷ ଆୟୁ ଥିବା ଲୋକ; ରୁଦ୍ରସ୍ନାନରେ ଯାହାର ଅଶୁଭ ନଶିଛି, ତାହାକୁ ବିପଦ କିପରି ଆସିପାରିବ?

Verse 79

अस्ति चेत्तव संदेहो मद्वाक्येऽप्यनिवारिते । चित्रगुप्तं समाहूय प्रष्टव्योऽद्यैव मा चिरम्

ମୋ ବାକ୍ୟ ଅନବାର୍ୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଯଦି ତୁମର ସନ୍ଦେହ ରହିଛି, ତେବେ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତଙ୍କୁ ଡାକି ଆଜିହିଁ ପଚାର; ବିଳମ୍ବ କରନି।

Verse 80

नारद उवाच । अथाहूतश्चित्रगुप्तो यमेन सहसागतः । आयुःप्रमाण त्वत्सूनोः परिपृष्टः स चाब्रवीत्

ନାରଦ କହିଲେ—ତାପରେ ଯମ ଡାକିବା ସହିତ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ ତୁରନ୍ତ ଆସିଲେ। ତୁମ ପୁତ୍ରଙ୍କ ଆୟୁର ପ୍ରମାଣ ବିଷୟରେ ପଚାରାଯାଉଥିବାବେଳେ ସେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।

Verse 81

द्वादशाब्दं च तस्यायुरित्युक्त्वाथ विमृश्य च । पुनर्लेख्यगतं प्राह स वर्षायुतजीवितम्

“ଏହାର ଆୟୁ ବାରୋ ବର୍ଷ,” ଏମିତି କହି ସେ ପୁନଃ ବିଚାର କଲା; ପଛେ ଲିଖିତ ଲେଖାକୁ ଆଉଥରେ ଦେଖି—“ଏହା ଦଶହଜାର ବର୍ଷ ଜୀବିବ” ବୋଲି କହିଲା।

Verse 82

अथ भीतो यमो राजा वीरभद्रं प्रणम्य च । कथंचिन्मोचयामास मृत्युं दुर्वारबंधनात्

ତେବେ ଭୀତ ଯମରାଜ ବୀରଭଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ; ଏବଂ କିପରି ନା କିପରି ସେ ଅଦୁର୍ବାର ବନ୍ଧନରୁ ମୃତ୍ୟୁକୁ ମୁକ୍ତ କଲେ।

Verse 83

वीरभद्रेण मुक्तोऽथ यमोऽगान्निजमंदिरम् । वीरभद्रश्च कैलासमहं प्राप्तस्तवांतिकम्

ବୀରଭଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଯମ ନିଜ ମନ୍ଦିରକୁ ଗଲେ; ଏବଂ ବୀରଭଦ୍ର କୈଲାସକୁ ଆସିଲେ—ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ତୁମ ସାନ୍ନିଧ୍ୟକୁ ପହଞ୍ଚିଛି।

Verse 84

अतस्तव कुमारोऽयं रुद्रजाप्यानुभावतः । मृत्योर्भयं समुत्तीर्य सुखी जातोऽयुतं समाः

ଏହେତୁ ତୁମର ଏହି ପୁତ୍ର ରୁଦ୍ରଜପର ପ୍ରଭାବରେ ମୃତ୍ୟୁଭୟକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଦଶହଜାର ବର୍ଷ ସୁଖୀ ହୋଇଛି।

Verse 85

इत्युक्त्वा नृपमामंत्र्य नारदे त्रिदिवं गते । विप्राः सर्वे प्रमुदिताः स्वस्वजग्मुरथाश्रमम्

ଏମିତି କହି ରାଜାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ନେଇ, ନାରଦ ତ୍ରିଦିବକୁ ଯାଇଥିବାବେଳେ, ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ନିଜ ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ।

Verse 86

इत्थं काश्मीरनृपती रुद्राध्यायप्रभावतः । निस्तीर्याशेषदुः खानि कृतार्थोभूत्सपुत्रकः

ଏହିପରି କାଶ୍ମୀରର ନୃପତି ରୁଦ୍ରାଧ୍ୟାୟର ପ୍ରଭାବରେ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ପୁତ୍ରସହିତ କୃତାର୍ଥ ହେଲେ।

Verse 87

ये कीर्तयंति मनुजाः परमेश्वरस्य माहात्म्यमेतदथ कर्णपुटैः पिबंति । ते जन्मकोटिकृतपापगणैर्विमुक्ताः शांताः प्रयांति परमं पदमिंदुमौलेः

ଯେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଏହି ମାହାତ୍ମ୍ୟକୁ କୀର୍ତ୍ତନ କରନ୍ତି ଏବଂ କର୍ଣ୍ଣପୁଟରେ ପାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ କୋଟି ଜନ୍ମର ପାପରାଶିରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଶାନ୍ତିରେ ଇନ୍ଦୁମୌଳି ଶିବଙ୍କ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 94

एष रुद्रायुतस्नानं करोतु तव पुत्रकः । दशवर्षसहस्राणि मोदते भुवि शक्रवत्

ତୁମ ପୁତ୍ର ଏହି ‘ରୁଦ୍ରାୟୁତ-ସ୍ନାନ’ କରୁ; ତେବେ ସେ ପୃଥିବୀରେ ଦଶହଜାର ବର୍ଷ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ପରି ଆନନ୍ଦ କରିବ।