Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 12

Devanagari script

सर्गात्पुरा निरालोकं यदेकं निष्कलं परम् । चिदानंदमयं ज्योतिः स आद्यः केवलः शिवः

Transliteration

sargātpurā nirālokaṃ yadekaṃ niṣkalaṃ param | cidānaṃdamayaṃ jyotiḥ sa ādyaḥ kevalaḥ śivaḥ

Translation

ସୃଷ୍ଟି ପୂର୍ବରୁ ସେ ଏକ ପରମ ତତ୍ତ୍ୱ—ନିଷ୍କଳ, ନିରାଲୋକ—ଚିଦାନନ୍ଦମୟ ଜ୍ୟୋତି ଥିଲା; ସେଇ ଆଦ୍ୟ, କେବଳ ଶିବ।

Word by Word

• सर्गात्: from creation
• सर्गात्: Apadana (Ablative point/अपादान)
• Type: Noun
• Root: सर्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; पञ्चमी (5th/Ablative); एकवचन

• पुरा: formerly; before
• पुरा: Kriya-visheshana (Temporal/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक (temporal adverb)

• निरालोकम्: without light; unmanifest
• निरालोकम्: Visheshana (Qualifier of yad ekam/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निर् + आलोक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन; नञ्-समासार्थे ‘आलोकः नास्ति यस्य’ (without light/without perception)

• यत्: that which
• यत्: Karta (Subject of implied ‘asti’/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन; सम्बन्धबोधक (relative pronoun)

• एकम्: one
• एकम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन

• निष्कलम्: partless
• निष्कलम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निष्कल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन; ‘कलारहित’ (partless)

• परम्: supreme
• परम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन

• चिदानन्दमयम्: made of consciousness and bliss
• चिदानन्दमयम्: Visheshana (Qualifier of jyotiḥ/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चित् + आनन्द + मय (प्रातिपदिक-समूह)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन; तृतीया/षष्ठी-तत्पुरुषार्थः ‘चिदानन्देन मयम्’ (consisting of consciousness and bliss)

• ज्योतिः: light; radiance
• ज्योतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ज्योतिस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन

• आद्यः: primordial
• आद्यः: Visheshana (Qualifier of śivaḥ/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आद्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन

• केवलः: alone; absolute
• केवलः: Visheshana (Qualifier of śivaḥ/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: केवल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन

• शिवः: Śiva
• शिवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन

Speaker

Muni (continuing instruction to the king)

Visual Art Cues

Scene: A vast, dark pre-cosmic expanse with a single, serene, formless radiance—Śiva as pure light—suggested without anthropomorphic detail; the sage narrates while the king listens in awe.

Characters & Entities

• Śiva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The highest reality is the One, partless Śiva—pure consciousness and bliss—prior to and beyond creation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No particular sacred site is named; the verse presents a universal Śaiva metaphysics.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; it is a doctrinal statement about the supreme principle.