तारकवधोत्तरं देवस्तुतिः पर्वतवरप्रदानं च / Devas’ Hymn after Tāraka’s Slaying and the Bestowal of Boons upon the Mountains

Verse 1

ब्रह्मोवाच । निहतं तारकं दृष्ट्वा देवा विष्णुपुरोगमाः । तुष्टुवुश्शांकरिं भक्त्या सर्वेऽन्ये मुदिताननाः

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ତାରକ ନିହତ ହୋଇଥିବା ଦେଖି, ବିଷ୍ଣୁ-ପ୍ରମୁଖ ଦେବମାନେ ଭକ୍ତିରେ ଶାଙ୍କରୀଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ; ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତେ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦମୁଖରେ ସ୍ତୋତ୍ରାର୍ଚ୍ଚନା କଲେ।

Verse 2

देवा ऊचुः । नमः कल्याणरूपाय नमस्ते विश्वमंगल । विश्वबंधो नमस्तेऽस्तु नमस्ते विश्वभावन

ଦେବମାନେ କହିଲେ: କଲ୍ୟାଣସ୍ୱରୂପ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ହେ ବିଶ୍ୱମଙ୍ଗଳ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ହେ ବିଶ୍ୱବନ୍ଧୁ, ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ; ହେ ବିଶ୍ୱଭାବନ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 3

नमोस्तु ते दानववर्यहंत्रे बाणासुरप्राणहराय देव । प्रलंबनाशाय पवित्ररूपिणे नमोनमश्शंकरतात तुभ्यम्

ହେ ଦେବ! ଦାନବଶ୍ରେଷ୍ଠ-ହନ୍ତା, ବାଣାସୁରର ପ୍ରାଣହର, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ପ୍ରଲମ୍ବନାଶକ, ପବିତ୍ରସ୍ୱରୂପ—ହେ ଶଙ୍କରତାତ, ଆପଣଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର।

Verse 4

त्वमेव कर्त्ता जगतां च भर्त्ता त्वमेव हर्त्ता शुचिज प्रसीद । प्रपञ्चभूतस्तव लोकबिंबः प्रसीद शम्भ्वात्मज दीनबंधो

ହେ ଶୁଚିଜ! ତୁମେ ହିଁ ସମସ୍ତ ଜଗତର କର୍ତ୍ତା ଓ ଭର୍ତ୍ତା, ତୁମେ ହିଁ ସଂହାରକ—ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅ। ଏହି ପ୍ରପଞ୍ଚ ତୁମ ଲୋକର ପ୍ରତିବିମ୍ବ; ହେ ଶମ୍ଭୁପୁତ୍ର, ଦୀନବନ୍ଧୁ, କୃପା କର।

Verse 5

देवरक्षाकर स्वामिन्रक्ष नस्सर्वदा प्रभो । देवप्राणावन कर प्रसीद करुणाकर

ହେ ଦେବରକ୍ଷକ ପ୍ରଭୁ, ହେ ସ୍ୱାମୀ! ଆମକୁ ସଦା ରକ୍ଷା କର। ହେ ଦେବମାନଙ୍କ ପ୍ରାଣର ରକ୍ଷକ, କରୁଣାକର! ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅ, ଦୟା କର।

Verse 6

हत्वा ते तारकं दैत्यं परिवारयुतं विभो । मोचितास्सकला देवा विपद्भ्यः परमेश्वर

ହେ ବିଭୋ, ହେ ପରମେଶ୍ୱର! ତୁମେ ପରିବାର ସହିତ ତାରକ ଦୈତ୍ୟକୁ ବଧ କଲ; ତେଣୁ ସମସ୍ତ ଦେବତା ବିପଦରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ।

Verse 7

ब्रह्मोवाच । एवं स्तुतः कुमारोऽसौ देवैर्विष्णुमुखैः प्रभुः । वरान्ददावभिनवान्सर्वेभ्यः क्रमशो मुने

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ— ହେ ମୁନେ! ବିଷ୍ଣୁ-ପ୍ରମୁଖ ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏପରି ସ୍ତୁତ ହୋଇ ସେ ପ୍ରଭୁ କୁମାର ସମସ୍ତଙ୍କୁ କ୍ରମେ କ୍ରମେ ନୂତନ ନୂତନ ବର ଦେଲେ।

Verse 8

शैलान्निरीक्ष्य स्तुवतस्ततस्स गिरिशात्मजः । सुप्रसन्नतरो भूत्वा प्रोवाच प्रददद्वरान्

ପର୍ବତ ଉପରେ ସ୍ତୁତି କରୁଥିବା ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ଗିରୀଶଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ; ପରେ କହି ବର ଦାନ କଲେ।

Verse 9

स्कन्द उवाच । यूयं सर्वे पर्वता हि पूजनीयास्तपस्विभिः । कर्मिभिर्ज्ञानिभिश्चैव सेव्यमाना भविष्यथ

ସ୍କନ୍ଦ କହିଲେ— “ତୁମେ ସମସ୍ତ ପର୍ବତ ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜନୀୟ ହେବ; କର୍ମକାଣ୍ଡୀ ଓ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ତୁମକୁ ସେବା କରିବେ।”

Verse 10

शंभोर्विशिष्टरूपाणि लिंगरूपाणि चैव हि । भविष्यथ न संदेहः पर्वता वचनान्मम

ହେ ପର୍ବତନନ୍ଦିନୀ! ମୋ ବଚନରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ—ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ବିଶିଷ୍ଟ ରୂପମାନେ ଓ ତାଙ୍କର ଲିଙ୍ଗରୂପମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ପ୍ରକଟ ହେବେ।

Verse 11

योऽयं मातामहो मेऽद्य हिमवान्पर्वतोत्तमः । तपस्विनां महाभागः फलदो हि भविष्यति

ଏହି ହିମବାନ୍—ମୋ ମାତାମହ, ପର୍ବତଶ୍ରେଷ୍ଠ—ଆଜି ନିଶ୍ଚୟ ମହାଭାଗ ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କୁ ଫଳ (ସିଦ୍ଧି) ଦେବେ।

Verse 12

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां चतुर्थे कुमारखंडे स्वामिकार्तिकचरितगर्भितशिवाशिवचरितवर्णनं नाम द्वादशोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀଶିବମହାପୁରାଣର ଦ୍ୱିତୀୟ ରୁଦ୍ରସଂହିତାର ଚତୁର୍ଥ କୁମାରଖଣ୍ଡରେ ‘ସ୍ୱାମୀ କାର୍ତ୍ତିକେୟଚରିତରେ ଗର୍ଭିତ ଶିବ ଓ ଅଶିବଚରିତ ବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଦ୍ୱାଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 13

इदानीं खलु सुप्रीत्या कैलासं गिरिशालयम् । जननी जनकौ द्रष्टुं शिवाशंभू त्वमर्हसि

ଏବେ ତୁମେ ଆନନ୍ଦପୂର୍ବକ କୈଳାସକୁ—ଗିରୀଶଙ୍କ ନିବାସକୁ—ଯାଇ, ତୁମ ଜନନୀ-ଜନକ ଶିବା ଓ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଦର୍ଶନ କର; ଏହା ତୁମ ପାଇଁ ଯଥୋଚିତ।

Verse 14

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा निखिला देवा विष्ण्वाद्या प्राप्तशासनाः । कृत्वा महोत्सवं भूरि सकुमारा ययुर्गिरिम्

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ଏପରି କହି, ବିଷ୍ଣୁ ଆଦି ସମସ୍ତ ଦେବତା ଆଜ୍ଞା ପାଇ, ବହୁତ ବଡ଼ ମହୋତ୍ସବ କରି, କୁମାରମାନଙ୍କ ସହ ପର୍ବତକୁ ଗଲେ।

Verse 15

कुमारे गच्छति विभौ कैलासं शंकरालयम् । महामंगलमुत्तस्थौ जयशब्दो बभूव ह

ଯେତେବେଳେ ମହିମାମୟ କୁମାର ଶଙ୍କରଙ୍କ ଆଳୟ କୈଲାସକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ, ସେତେବେଳେ ମହାମଙ୍ଗଳ ଉଦିତ ହେଲା ଏବଂ “ଜୟ” ଧ୍ୱନି ଗୁଞ୍ଜିଲା।

Verse 16

आरुरोह कुमारोऽसौ विमानं परमर्द्धिमत् । सर्वतोलंकृतं रम्यं सर्वोपरि विराजितम्

ସେ କୁମାର ପରମ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟମୟ ବିମାନରେ ଆରୋହଣ କଲେ—ଯାହା ସବୁଦିଗରୁ ଅଲଙ୍କୃତ, ରମଣୀୟ ଏବଂ ସର୍ବୋପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଭାବେ ବିରାଜିତ ଥିଲା।

Verse 17

अहं विष्णुश्च समुदौ तदा चामरधारिणौ । गुह मूर्ध्नि महाप्रीत्या मुनेऽभूव ह्यतंद्रितौ

ହେ ମୁନେ! ସେତେବେଳେ ମୁଁ ଓ ବିଷ୍ଣୁ ଏକସାଥି ଚାମରଧାରୀ ହୋଇ ଦାଁଡ଼ିଲୁ; ମହାପ୍ରୀତିରେ ଗୁହ (କୁମାର)ଙ୍କ ମସ୍ତକରେ ଅକ୍ଳାନ୍ତ ଚାମର ହଲାଇଲୁ।

Verse 18

इन्द्राद्या अमरास्सर्वे कुर्वंतो गुहसेवनम् । यथोचितं चतुर्दिक्षु जग्मुश्च प्रमुदास्तदा

ତେବେ ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ସମସ୍ତ ଅମରମାନେ ଗୁହ (କୁମାର)ଙ୍କୁ ଯଥୋଚିତ ସେବା-ପୂଜା କରି, ପରମ ପ୍ରମୋଦରେ ଚାରି ଦିଗକୁ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଚାଲିଗଲେ।

Verse 19

शंभोर्जयं प्रभाषंतः प्रापुस्ते शंभुपर्वतम् । सानंदा विविशुस्तत्रोच्चरितो मंगलध्वनिः

“ଶମ୍ଭୋର୍ ଜୟ!” ବୋଲି ଘୋଷ କରି କରି ସେମାନେ ଶମ୍ଭୁ ପର୍ବତକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ଆନନ୍ଦରେ ସେଠାରେ ପ୍ରବେଶ କରି ସର୍ବତ୍ର ଗୁଞ୍ଜିଉଠୁଥିବା ମଙ୍ଗଳଧ୍ୱନି ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ।

Verse 20

दृष्ट्वा शिवं शिवां चैव सर्वे विष्ण्वादयो द्रुतम् । प्रणम्य शंकरं भक्त्या करौ बद्ध्वा विनम्रकाः

ଶିବ ଓ ଶିବାଙ୍କୁ ଏକସାଥି ଦେଖି ବିଷ୍ଣୁ ଆଦି ସମସ୍ତ ଦେବତା ଶୀଘ୍ର ଆଗେଇ ଆସିଲେ। ଭକ୍ତିରେ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, କରଯୋଡ଼ି ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିନମ୍ର ହେଲେ।

Verse 21

कुमारोऽपि विनीतात्मा विमानादवतीर्य च । प्रणनाम मुदा शंभुं शिवां सिंहासनस्थिताम्

ବିନୀତମନା କୁମାର ମଧ୍ୟ ବିମାନରୁ ଅବତରି, ଆନନ୍ଦରେ ସିଂହାସନସ୍ଥ ଶମ୍ଭୁ-ଶିବ ଓ ଶିବା (ପାର୍ବତୀ)ଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ।

Verse 22

अथ दृष्ट्वा कुमारं तं तनयं प्राणवल्लभम् । तौ दंपती शिवौ देवौ मुमुदातेऽति नारद

ତାପରେ ପ୍ରାଣସମ ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ର ସେଇ କୁମାରଙ୍କୁ ଦେଖି, ହେ ନାରଦ, ସେଇ ଦିବ୍ୟ ଦମ୍ପତି—ଶିବ ଓ ତାଙ୍କ ଦେବୀ—ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।

Verse 23

महाप्रभुस्समुत्थाप्य तमुत्संगे न्यवेशयत् । मूर्ध्नि जघ्रौ मुदा स्नेहात्तं पस्पर्श करेण ह

ମହାପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କୁ ଉଠାଇ ନିଜ କୋଳରେ ବସାଇଲେ। ଆନନ୍ଦମୟ ସ୍ନେହରେ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡକୁ ଘ୍ରାଣ କରି (ଚୁମ୍ବନ କରି), ହାତରେ ପ୍ରେମରେ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ।

Verse 24

महानंदभरः शंभुश्चकार मुखचुंबनम् । कुमारस्य महास्नेहात् तारकारेर्महाप्रभोः

ମହାନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭଗବାନ ଶମ୍ଭୁ କୁମାରଙ୍କ ମୁଖକୁ ଚୁମ୍ବନ କଲେ; ତାରକାସୁରବଧକ ସେଇ ମହାପ୍ରଭୁ ପ୍ରତି ମହାସ୍ନେହରୁ ଏହା କଲେ।

Verse 25

शिवापि तं समुत्थाप्य स्वोत्संगे संन्यवेशयत् । कृत्वा मूर्ध्नि महास्नेहात् तन्मुखाब्जं चुचुम्ब हि

ଶିବା ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଉଠାଇ ନିଜ କୋଳରେ ବସାଇଲେ; ପରେ ମହାମାତୃସ୍ନେହରେ ତାଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡରେ ରଖି, ତାଙ୍କର ପଦ୍ମମୁଖକୁ ନିଶ୍ଚୟ ଚୁମ୍ବନ କଲେ।

Verse 26

तयोस्तदा महामोदो ववृधेऽतीव नारद । दंपत्योः शिवयोस्तात भवाचारं प्रकुर्वतोः

ହେ ନାରଦ, ସେତେବେଳେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହା ଆନନ୍ଦ ବଢ଼ିଗଲା; କାରଣ ଦିବ୍ୟ ଦମ୍ପତି ଶିବ ଓ ତାଙ୍କ ସହଧର୍ମିଣୀ ପବିତ୍ର ଦାମ୍ପତ୍ୟଧର୍ମଯୋଗ୍ୟ ଆଚାର-ବିଧି ପାଳନ କରୁଥିଲେ।

Verse 27

तदोत्सवो महानासीन्नानाविधिः शिवालये । जयशब्दो नमश्शब्दो बभूवातीव सर्वतः

ଶିବାଳୟରେ ସେ ଉତ୍ସବ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହାନ ହେଲା; ନାନାବିଧ ବିଧି-ବିଧାନ ସମ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ସର୍ବତ୍ର ‘ଜୟ’ ଓ ‘ନମଃ’ ଧ୍ୱନି ଅତିଶୟ ଗୁଞ୍ଜିଲା।

Verse 28

ततस्सुरगणास्सर्वे विष्ण्वाद्या मुनयस्तथा । सुप्रणम्य मुदा शंभुं तुष्टुवुस्सशिवं मुने

ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁ ଆଦି ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ ଓ ମୁନିଗଣ ମଧ୍ୟ, ହେ ମୁନି, ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ଭକ୍ତିପୂର୍ବକ ପ୍ରଣାମ କରି, ଆନନ୍ଦରେ ସେଇ ଶୁଭ ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 29

देवा ऊचुः । देवदेव महादेव भक्तानामभयप्रद । नमो नमस्ते बहुशः कृपाकर महेश्वर

ଦେବମାନେ କହିଲେ—ହେ ଦେବଦେବ ମହାଦେବ, ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ଅଭୟ ଦେବାଳୁ! ହେ କୃପାକର ମହେଶ୍ୱର, ଆମେ ତୁମକୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର କରୁଛୁ।

Verse 30

अद्भुता ते महादेव महालीला सुखप्रदा । सर्वेषां शंकर सतां दीनबंधो महाप्रभो

ହେ ମହାଦେବ, ତୁମ ମହାଲୀଳା ଅଦ୍ଭୁତ; ଏହା ସୁଖ ପ୍ରଦାନ କରେ। ହେ ଶଙ୍କର, ହେ ମହାପ୍ରଭୋ, ତୁମେ ସତ୍ଜନମାନଙ୍କର ହିତକାରୀ ଓ ଦୀନମାନଙ୍କର ବନ୍ଧୁ-ଆଶ୍ରୟ।

Verse 31

एवं मूढधियश्चाज्ञाः पूजायां ते सनातनम् । आवाहनं न जानीमो गतिं नैव प्रभोद्भुताम्

ଏହିପରି ଆମେ ମୂଢବୁଦ୍ଧି ଓ ଅଜ୍ଞ; ପୂଜାର ସନାତନ ବିଧି ଆମେ ଜାଣୁନାହିଁ। ଆବାହନର ବିଧାନ ମଧ୍ୟ ଅଜଣା, ଏବଂ ସତ୍ୟ ବୋଧରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ପରମ ଗତି ଓ ଫଳକୁ ଆମେ ବୁଝୁନାହିଁ।

Verse 32

गंगासलिलधाराय ह्याधाराय गुणात्मने । नमस्ते त्रिदशेशाय शंकराय नमोनमः

ଗଙ୍ଗାଜଳଧାରାସ୍ୱରୂପ, ସର୍ବାଧାର, ଗୁଣାତ୍ମକ ଅନ୍ତର୍ୟାମୀ—ହେ ତ୍ରିଦଶେଶ୍ୱର ଶଙ୍କର! ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର।

Verse 33

वृषांकाय महेशाय गणानां पतये नमः । सर्वेश्वराय देवाय त्रिलोकपतये नमः

ବୃଷଚିହ୍ନଧାରୀ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଗଣମାନଙ୍କ ପତିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ସର୍ବେଶ୍ୱର ଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ତ୍ରିଲୋକପତି ଓ ପାଳକଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 34

संहर्त्रे जगतां नाथ सर्वेषां ते नमो नमः । भर्त्रे कर्त्रे च देवेश त्रिगुणेशाय शाश्वते

ହେ ଜଗନ୍ନାଥ, ସମସ୍ତଙ୍କ ସଂହର୍ତ୍ତା, ଆପଣଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର। ହେ ଦେବେଶ, ଆପଣ ଭର୍ତ୍ତା ଓ କର୍ତ୍ତା; ତ୍ରିଗୁଣାଧୀଶ ଶାଶ୍ୱତ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 35

विसंगाय परेशाय शिवाय परमात्मने । निष्प्रपंचाय शुद्धाय परमायाव्ययाय च

ବିସଙ୍ଗ, ପରେଶ, ପରମାତ୍ମା ଶିବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଯିଏ ନିଷ୍ପ୍ରପଞ୍ଚ, ପରମ ଶୁଦ୍ଧ, ପରମ ଓ ଅବ୍ୟୟ।

Verse 36

दण्डहस्ताय कालाय पाशहस्ताय ते नमः । वेदमंत्रप्रधानाय शतजिह्वाय ते नमः

ଦଣ୍ଡହସ୍ତ କାଳସ୍ୱରୂପ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ପାଶହସ୍ତ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ବେଦମନ୍ତ୍ରପ୍ରଧାନ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ନମସ୍କାର; ଶତଜିହ୍ୱା ପ୍ରଭୁ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 37

भूतं भव्यं भविष्यच्च स्थावरं जंगमं च यत् । तव देहात्समुत्पन्नं सर्वथा परमेश्वर

ହେ ପରମେଶ୍ୱର! ଭୂତ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ—ସ୍ଥାବର ଓ ଜଙ୍ଗମ ଯାହା କିଛି ଅଛି—ସବୁ ସର୍ବଥା ତୁମ ଦିବ୍ୟ ଦେହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।

Verse 38

पाहि नस्सर्वदा स्वामिन्प्रसीद भगवन्प्रभो । वयं ते शरणापन्नाः सर्वथा परमेश्वर

ହେ ସ୍ୱାମୀ! ସର୍ବଦା ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର। ହେ ଭଗବନ୍ ପ୍ରଭୋ! ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉ। ହେ ପରମେଶ୍ୱର! ଆମେ ସର୍ବଥା ତୁମ ଶରଣାଗତ।

Verse 39

शितिकण्ठाय रुद्राय स्वाहाकाराय ते नमः । अरूपाय सरूपाय विश्वरूपाय ते नमः

ଶିତିକଣ୍ଠ ରୁଦ୍ର, ଯଜ୍ଞରେ ‘ସ୍ୱାହା’କାରର ସ୍ୱରୂପ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ତୁମେ ଅରୂପ, ସରୂପ, ଏବଂ ବିଶ୍ୱରୂପ—ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 40

शिवाय नीलकंठाय चिताभस्मांगधारिणे । नित्यं नीलशिखंडाय श्रीकण्ठाय नमोनमः

ନୀଳକଣ୍ଠ ଶିବଙ୍କୁ, ଚିତାଭସ୍ମ ଅଙ୍ଗରେ ଧାରଣ କରୁଥିବା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ, ନିତ୍ୟ ନୀଳଶିଖଣ୍ଡରେ ଶୋଭିତ ଶ୍ରୀକଣ୍ଠଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର।

Verse 41

सर्वप्रणतदेहाय संयमप्रणताय च । महादेवाय शर्वाय सर्वार्चितपदाय च

ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରଣାମରେ ଯାହାଙ୍କ ଦେହ ନତ, ସଂୟମରେ ନିବିଷ୍ଟ, ମହାଦେବ ଶର୍ବଙ୍କୁ, ଏବଂ ସର୍ବେ ଅର୍ଚ୍ଚିତ ପଦଯୁଗଳ ଥିବା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 42

त्वं ब्रह्मा सर्वदेवानां रुद्राणां नीललोहितः । आत्मा च सर्वभूतानां सांख्यैः पुरुष उच्यसे

ତୁମେ ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମା; ରୁଦ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ନୀଳଲୋହିତ। ତୁମେ ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କ ଅନ୍ତରାତ୍ମା, ଏବଂ ସାଂଖ୍ୟମାନେ ତୁମକୁ ‘ପୁରୁଷ’ ବୋଲି କହନ୍ତି।

Verse 43

पर्वतानां सुमेरुस्त्वं नक्षत्राणां च चन्द्रमा । ऋषीणां च वशिष्ठस्त्वं देवानां वासवस्तथा

ପର୍ବତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ସୁମେରୁ, ନକ୍ଷତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା। ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ବଶିଷ୍ଠ, ଏବଂ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତଥା ବାସବ (ଇନ୍ଦ୍ର) ତୁମେ।

Verse 44

अकारस्सर्ववेदानां त्राता भव महेश्वर । त्वं च लोकहितार्थाय भूतानि परिषिंचसि

ହେ ମହେଶ୍ୱର! ‘ଅ’ ଆଦ୍ୟବୀଜଧ୍ୱନିରେ ଯୁକ୍ତ ସମସ୍ତ ବେଦର ତୁମେ ତ୍ରାତା ହେଉ। ଏବଂ ଲୋକହିତାର୍ଥେ ତୁମେ ସମସ୍ତ ଭୂତ-ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ସଦା ଅନୁଗ୍ରହରେ ପରିଷିଞ୍ଚନ କରି ପୋଷଣ କର।

Verse 45

महेश्वर महाभाग शुभाशुभनिरीक्षक । आप्यायास्मान्हि देवेश कर्तॄन्वै वचनं तव

ହେ ମହେଶ୍ୱର, ହେ ମହାଭାଗ, ଶୁଭାଶୁଭର ବିଚାରକ! ହେ ଦେବେଶ, ଆମେ ତୁମ ସେବକ କର୍ତ୍ତାମାନଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରି ବଳବାନ କର; ତୁମ ବଚନ ହିଁ ଆମ ଆଜ୍ଞା।

Verse 46

रूपकोटिसहस्रेषु रूपकोटिशतेषु ते । अंतं गंतुं न शक्ताः स्म देवदेव नमोस्तु ते

ହଜାର ହଜାର ଏବଂ ଶତ ଶତ କୋଟି ରୂପରେ ତୁମ ଦର୍ଶନ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ଆମେ ତୁମ ଅନ୍ତକୁ ପହଞ୍ଚି ପାରିଲୁ ନାହିଁ। ହେ ଦେବଦେବ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 47

ब्रह्मोवाच । इति स्तुत्वाखिला देवा विष्ण्वाद्या प्रमुखस्थिताः । मुहुर्मुहुस्सुप्रणम्य स्कंदं कृत्वा पुरस्सरम्

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ଏପରି ସ୍ତୁତି କରି, ବିଷ୍ଣୁ ଆଦିଙ୍କୁ ଅଗ୍ରଣୀ କରି ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ପୁନଃପୁନଃ ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରଣାମ କଲେ ଏବଂ ସ୍କନ୍ଦଙ୍କୁ ଅଗ୍ରେ ରଖି ଆଗେଇଲେ।

Verse 48

देवस्तुतिं समाकर्ण्य शिवस्सर्वेश्वरस्स्वराट् । सुप्रसन्नो बभूवाथ विजहास दयापरः

ଦେବମାନଙ୍କ ସ୍ତୁତି ଶୁଣି ସର୍ବେଶ୍ୱର ସ୍ୱରାଟ୍ ଶିବ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ; ପରେ ଦୟାପର ହୋଇ ଆନନ୍ଦରେ ହସିଲେ।

Verse 49

उवाच सुप्रसन्नात्मा विष्ण्वादीन्सुरसत्तमान् । शंकरः परमेशानो दीनबंधुस्सतां गतिः

ତେବେ ପରମେଶ୍ୱର ଶଙ୍କର—ଦୀନବନ୍ଧୁ ଓ ସତ୍ଜନଙ୍କ ଶରଣ—ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ଓ ଶାନ୍ତ ହୃଦୟରେ ବିଷ୍ଣୁ ଆଦି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବମାନଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 50

शिव उवाच । हे हरे हे विधे देवा वाक्यं मे शृणुतादरात् । सर्वथाहं सतां त्राता देवानां वः कृपानिधिः

ଶିବ କହିଲେ—ହେ ହରେ! ହେ ବିଧାତା! ହେ ଦେବମାନେ! ମୋର ବାକ୍ୟକୁ ଆଦରରେ ଶୁଣ। ମୁଁ ସର୍ବଥା ସତ୍ଜନଙ୍କ ତ୍ରାତା, ତୁମ ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ କୃପାନିଧି।

Verse 51

दुष्टहंता त्रिलोकेशश्शंकरो भक्तवत्सलः । कर्ता भर्ता च हर्ता च सर्वेषां निर्विकारवान्

ଶଙ୍କର ଦୁଷ୍ଟହନ୍ତା, ତ୍ରିଲୋକେଶ୍ୱର ଓ ଭକ୍ତବତ୍ସଳ। ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ କର୍ତ୍ତା, ଭର୍ତ୍ତା ଓ ହର୍ତ୍ତା, ତଥାପି ନିର୍ବିକାର।

Verse 52

यदा यदा भवेद्दुःखं युष्माकं देवसत्तमाः । तदा तदा मां यूयं वै भजंतु सुखहेतवे

ହେ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ! ଯେତେବେଳେ ଯେତେବେଳେ ତୁମମାନଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ହେବ, ସେତେବେଳେ ସେତେବେଳେ ସୁଖର ହେତୁ ଭାବେ ମୋତେ ନିଶ୍ଚୟ ଭଜ।

Verse 53

ब्रह्मोवाच । इत्याज्ञप्तस्तदा देवा विष्ण्वाद्यास्समुनीश्वराः । शिवं प्रणम्य सशिवं कुमारं च मुदान्विताः

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ଏପରି ଆଜ୍ଞା ପାଇ ବିଷ୍ଣୁ ଆଦି ଦେବମାନେ ଓ ମୁନୀଶ୍ୱରମାନେ ଶିବଙ୍କୁ ଶକ୍ତି ସହିତ ପ୍ରଣାମ କଲେ, କୁମାରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବନ୍ଦନା କରି ଆନନ୍ଦରେ ଯଥୋଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।

Verse 54

कथयंतो यशो रम्यं शिवयोश्शांकरेश्च तत् । आनन्दं परमं प्राप्य स्वधामानि ययु र्मुने

ହେ ମୁନେ, ଶିବ ଓ ଶଙ୍କରଙ୍କ ରମ୍ୟ ଯଶ କଥା କହି କହି ସେମାନେ ପରମ ଆନନ୍ଦ ପାଇଲେ ଏବଂ ନିଜ ନିଜ ଦିବ୍ୟ ଧାମକୁ ଗଲେ।

Verse 55

शिवोपि शिवया सार्द्धं सगणः परमेश्वरः । कुमारेणयुतः प्रीत्योवास तस्मिन्गिरौ मुदा

ତେବେ ପରମେଶ୍ୱର ଶିବ ମଧ୍ୟ ଶିବାଙ୍କ ସହ, ଗଣମାନଙ୍କ ସହିତ, ଦିବ୍ୟ କୁମାରଙ୍କ ସଙ୍ଗେ, ପ୍ରୀତିରେ ଆନନ୍ଦ କରି ସେଇ ପର୍ବତରେ ବାସ କଲେ।

Verse 56

इत्येवं कथितं सर्वं कौमारं चरितं मुने । शैवं च सुखदं दिव्यं किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि

ଏହିପରି, ହେ ମୁନେ, କୁମାରଙ୍କ ସମଗ୍ର ଦିବ୍ୟ, ସୁଖଦ ଓ ଶୈବ ଚରିତ୍ର କଥିତ ହେଲା। ଆପଣ ଆଉ କ’ଣ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି?