Adhyaya 86

Verse 1

कुंजल उवाच । तस्यास्तु चेष्टितं वत्स दिव्या देव्या वदाम्यहम् । पूर्वजन्मकृतं सर्वं तन्मे निगदतः शृणु

କୁଞ୍ଜଲ କହିଲେ—ବତ୍ସ, ସେଇ ଦିବ୍ୟ ଦେବୀଙ୍କ ଆଚରଣ ମୁଁ କହୁଛି। ତାଙ୍କ ପୂର୍ବଜନ୍ମର ସମସ୍ତ କୃତ୍ୟ ମୋ ମୁଖରୁ ଶୁଣ।

Verse 2

अस्ति वाराणसी पुण्या नगरी पापनाशिनी । तस्यामास्ते महाप्राज्ञः सुवीरो नाम नामतः

ପାପନାଶିନୀ ପୁଣ୍ୟନଗରୀ ବାରାଣସୀ ଅଛି। ସେଠାରେ ସୁବୀର ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଜଣେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ବସୁଥିଲେ।

Verse 3

वैश्यजात्यां समुत्पन्नो धनधान्यसमाकुलः । तस्य भार्या महाप्राज्ञ चित्रा नाम सुविश्रुता

ସେ ବୈଶ୍ୟଜାତିରେ ଜନ୍ମି ଧନ-ଧାନ୍ୟରେ ସମୃଦ୍ଧ ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ମହାପ୍ରାଜ୍ଞା ଓ ସୁପ୍ରସିଦ୍ଧା ‘ଚିତ୍ରା’ ନାମରେ ପରିଚିତ ଥିଲେ।

Verse 4

कुलाचारं परित्यज्य अनाचारेण वर्तते । न मन्यते हि भर्तारं स्वैरवृत्त्या प्रवर्तते

ସେ କୁଳାଚାର ତ୍ୟାଗ କରି ଅନାଚାରରେ ଚାଲେ। ସେ ଭର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ମାନେ ନାହିଁ, ସ୍ୱେଚ୍ଛାଚାରୀ ବୃତ୍ତିରେ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହୁଏ।

Verse 5

धर्मपुण्यविहीना तु पापमेव समाचरेत् । भर्तारं कुत्सते नित्यं नित्यं च कलहप्रिया

ଧର୍ମ ଓ ପୁଣ୍ୟରୁ ବିହୀନ ହୋଇ ସେ ପାପକର୍ମ ମାତ୍ର ଆଚରେ। ସେ ନିତ୍ୟ ଭର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରେ ଏବଂ ସଦା କଳହକୁ ଭଲପାଏ।

Verse 6

नित्यं परगृहे वासो भ्रमते सा गृहे गृहे । परच्छिद्रं समापश्येत्सदा दुष्टा च प्राणिषु

ସେ ସଦା ପରଘରେ ବାସ କରି ଘରେଘରେ ଭ୍ରମଣ କରେ। ଅନ୍ୟର ଦୋଷ-ଛିଦ୍ର ସଦା ଖୋଜି ଦେଖେ ଏବଂ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ନିତ୍ୟ ଦୁଷ୍ଟଭାବ ରଖେ।

Verse 7

साधुनिंदापरा दुष्टा सदा हास्यकरा च सा । अनाचारां महापापां ज्ञात्वा वीरेण निंदिता

ସେ ଦୁଷ୍ଟା, ସଦା ସାଧୁମାନଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରୁଥିଲା ଏବଂ ସବୁବେଳେ ଉପହାସର କାରଣ ହୁଏ। ତାକୁ ଅନାଚାରିଣୀ ଓ ମହାପାପିଣୀ ଜାଣି ବୀର ତାକୁ ନିନ୍ଦା କଲା।

Verse 8

स तां त्यक्त्वा महाप्राज्ञ उपयेमे महामतिः । अन्य वैश्यस्य वै कन्यां तया सह प्रवर्तते

ତାକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ସେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଓ ମହାମତି ପୁରୁଷ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ବୈଶ୍ୟଙ୍କ କନ୍ୟାକୁ ବିବାହ କଲା ଏବଂ ତାଙ୍କ ସହ ଜୀବନ ଚାଲାଇଲା।

Verse 9

धर्माचारेण पुण्यात्मा सत्यधर्ममतिः सदा । निरस्ता तेन सा चित्रा प्रचंडा भ्रमते महीम्

ଧର୍ମାଚରଣରେ, ସଦା ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମରେ ମନ ଲଗାଇଥିବା ସେ ପୁଣ୍ୟାତ୍ମା ତାକୁ ଦୂରେ ହଟାଇଦେଲା; ତେଣୁ ସେ ଚିତ୍ରା ଓ ପ୍ରଚଣ୍ଡା ନାରୀ ପୃଥିବୀରେ ଭ୍ରମଣ କରୁଛି।

Verse 10

दुष्टानां संगतिं प्राप्ता नराणां पापिनां सदा । दूतीकर्म चकाराथ सा तेषां पापनिश्चया

ଦୁଷ୍ଟ ଓ ପାପୀ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ସଙ୍ଗତି ପାଇ ସେ ପାପରେ ଦୃଢ଼ନିଶ୍ଚୟ କରି, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଦୂତୀ (ସନ୍ଦେଶବାହିକା) କାମ କରିବାକୁ ଲାଗିଲା।

Verse 11

गृहभंगं चकाराथ साधूनां पापकारिणी । साध्वीं नारीं समाहूय पापवाक्यैः सुलोभयेत्

ତେବେ ସେ ପାପିଣୀ ସାଧୁଜନଙ୍କ ଘର ଭାଙ୍ଗିବାକୁ ଲାଗିଲା। ଏକ ସାଧ୍ବୀ ନାରୀକୁ ଡାକି ପାପମୟ ବାକ୍ୟରେ ତାକୁ ପ୍ରଲୋଭିତ କରୁଥିଲା।

Verse 12

धर्मभंगं चकाराथ वाक्यैः प्रत्ययकारकैः । साधूनां सा स्त्रियं चित्रा अन्यस्मै प्रतिपादयेत्

ତାପରେ ବିଶ୍ୱାସ ଜଗାଉଥିବା ପ୍ରଲୋଭନମୟ ବାକ୍ୟରେ ସେ ଧର୍ମଭଙ୍ଗ କରାଇଲା। ସେ ଚିତ୍ରା ସାଧୁମାନଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ଅନ୍ୟଜନଙ୍କୁ ସମର୍ପଣ କରୁଥିଲା।

Verse 13

एवं गृहशतं भग्नं चित्रया पापनिश्चयात् । संग्रामं सा महादुष्टाऽकारयत्पतिपुत्रकैः

ଏଭଳି ଚିତ୍ରାର ପାପନିଶ୍ଚୟରୁ ଶତ ଘର ଭଙ୍ଗିଗଲା। ସେ ମହାଦୁଷ୍ଟା ନିଜ ପତି ଓ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ନিয়ে ସଂଗ୍ରାମ କରାଇଲା।

Verse 14

मनांसि चालयेत्पापा पुरुषाणां स्त्रियः प्रति । अकारयच्च संग्रामं यमग्रामविवर्धनम्

ସେ ପାପିଣୀ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମନକୁ ପରସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଚଞ୍ଚଳ କରୁଥିଲା। ଏବଂ ଯମଲୋକ ବଢ଼ାଇବା ପରି ସଂଗ୍ରାମ ମଧ୍ୟ କରାଉଥିଲା।

Verse 15

एवं गृहशतं भंक्त्वा पश्चात्सा निधनं गता । शासिता यमराजेन बहुदंडैः सुनंदन

ଏଭଳି ଶତ ଘର ଭାଙ୍ଗି ପରେ ସେ ଶେଷରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲା। ହେ ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ର, ତାପରେ ଯମରାଜ ତାକୁ ବହୁ ଦଣ୍ଡରେ ଦଣ୍ଡିତ କଲେ।

Verse 16

अभोजयत्सुनरकान्रौरवांस्तरणेः सुतः । पाचिता रौरवे चित्रा चित्राः पीडाः प्रदर्शिताः

ତରଣ (ସୂର୍ଯ୍ୟ)ଙ୍କ ପୁତ୍ର ତାଙ୍କୁ ‘ରୌରବ’ ନାମକ ଭୟଙ୍କର ନରକମାନଙ୍କ ଭୋଗ କରାଇଲେ। ରୌରବରେ ସେମାନେ ଦଗ୍ଧ ହେଲେ, ଏବଂ ନାନାପ୍ରକାର ଘୋର ଓ ବିଚିତ୍ର ପୀଡା ଦର୍ଶାଯାଇଲା।

Verse 17

यादृशं क्रियते कर्म तादृशं परिभुज्यते । तया गृहशतं भग्नं चित्रया पापनिश्चयात्

ଯେପରି କର୍ମ କରାଯାଏ, ସେପରି ଫଳ ନିଶ୍ଚୟ ଭୋଗ କରିବାକୁ ପଡେ। ଚିତ୍ରାର ପାପନିଶ୍ଚୟ ହେତୁ ତାହାରେ ଶତ ଗୃହ ଭଙ୍ଗ ହେଲା।

Verse 18

तत्तत्कर्मविपाकोऽयं तया भुक्तो द्विजोत्तम । यस्माद्गृहशतं भग्नं तस्माद्दुःखं प्रभुंजति

ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ! ଏହିଏ ସେଇ କର୍ମର ବିପାକ, ଯାହା ସେ ଭୋଗ କରିଛି। ଯେହେତୁ ଶତ ଗୃହ ଭଙ୍ଗ ହୋଇଥିଲା, ସେହି କାରଣରୁ ସେ ଏବେ ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଛି।

Verse 19

विवाहसमये प्राप्ते दैवं च पाकतां गतम् । प्राप्ते विवाहसमये भर्ता मृत्युं प्रयाति च

ବିବାହ ସମୟ ଆସିଲେ ଦୈବ ମଧ୍ୟ ପାକତାକୁ ପହଞ୍ଚେ; ଏବଂ ବିବାହକାଳ ଆସିଲେ ସ୍ୱାମୀ ମଧ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 20

यथा गृहशतं भग्नं तथा वरशतं मृतम् । स्वयंवरे तदा वत्स विवाहे चैकविंशतिः

ଯେପରି ଶତ ଗୃହ ଭଙ୍ଗ ହେଲା, ସେପରି ଶତ ବର ମୃତ ହେଲେ। ସେତେବେଳେ ସ୍ୱୟଂବରରେ, ହେ ବତ୍ସ, ଏବଂ ବିବାହରେ ମଧ୍ୟ—ଏକୋଇଶି (ମୃତ୍ୟୁ) ଘଟିଲା।

Verse 21

दिव्या देव्या मया ख्यातं यथा मे पृच्छितं त्वया । एतत्ते सर्वमाख्यातं तस्याः पूर्वविचेष्टितम्

ହେ ଦିବ୍ୟ ଦେବୀ, ତୁମେ ଯେପରି ମୋତେ ପଚାରିଥିଲ, ସେପରି ମୁଁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଛି। ତାହାର ପୂର୍ବକୃତ କର୍ମ ଓ ଆଚରଣ ସହ ସବୁ କଥା ତୁମକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କହିଦେଲି।

Verse 22

उज्ज्वल उवाच । दिव्या देव्यास्त्वया ख्यातं यत्पूर्वं पूर्वचेष्टितम् । तथा पापं कृतं घोरं गृहभंगाख्यमेव च

ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କହିଲେ—ହେ ଦିବ୍ୟ ଦେବୀ, ତୁମେ ପୂର୍ବରୁ ତୁମ ପୂର୍ବଚେଷ୍ଟା କଥା କହିଛ; ଏବଂ ‘ଗୃହଭଙ୍ଗ’ ନାମରେ ପରିଚିତ ସେଇ ଘୋର ପାପକର୍ମ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ କହିଛ।

Verse 23

प्लक्षद्वीपस्य भूपस्य दिवोदासस्य वै सुता । केन पुण्यप्रभावेण तया प्राप्तं महाकुलम्

ସେ ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ୱୀପର ରାଜା ଦିବୋଦାସଙ୍କର ନିଶ୍ଚୟ କନ୍ୟା ଥିଲା। କେଉଁ ପୁଣ୍ୟପ୍ରଭାବରେ ସେ ଏପରି ମହାନ ଓ ଉଚ୍ଚକୁଳ ପ୍ରାପ୍ତ କଲା?

Verse 24

एतन्मे संशयं तात तदेतत्प्रब्रवीतु मे । एवं पापसमाचारा कथं जाता नृपात्मजा

ହେ ତାତ, ଏହି ମୋର ସନ୍ଦେହ—ଦୟାକରି ମୋତେ କହନ୍ତୁ: ରାଜକନ୍ୟା ହୋଇ ସେ କିପରି ଏପରି ପାପମୟ ଆଚରଣରେ ପଡ଼ିଲା?

Verse 25

कुंजल उवाच । चित्रायाश्चेष्टितं पुण्यं तत्सर्वं प्रवदाम्यहम् । श्रूयतामुज्ज्वल सुत चित्रया यत्कृतं पुरा

କୁଞ୍ଜଳ କହିଲେ—ଚିତ୍ରାଙ୍କ ପୁଣ୍ୟକୃତ୍ୟ ସବୁ ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହିବି। ହେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳପୁତ୍ର, ଶୁଣ—ଚିତ୍ରା ପୂର୍ବକାଳରେ ଯାହା କରିଥିଲା।

Verse 26

भ्रममाणो महाप्राज्ञः कश्चित्सिद्धः समागतः । कुचैलो वस्त्रहीनश्च संन्यासी स च दंडधृक्

ଭ୍ରମଣ କରୁଥିବାବେଳେ ଏକ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ସିଦ୍ଧ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ। ସେ କୁଚୈଳ, ପ୍ରାୟ ବସ୍ତ୍ରହୀନ; ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ଏବଂ ଦଣ୍ଡଧାରୀ ଥିଲେ।

Verse 27

कौपीनेन समायुक्तः पाणिपात्रो दिगंबरः । गृहद्वारं समाश्रित्य चित्रायाः परिसंश्रितः

କୌପୀନ ଧାରଣ କରି, ହାତକୁ ହିଁ ପାତ୍ର କରି, ଦିଗମ୍ବର ସଦୃଶ ସେ ଗୃହଦ୍ୱାରକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ଚିତ୍ରାଙ୍କ ନିକଟେ ଦାଁଡ଼ିଲେ।

Verse 28

स मौनी सर्वमुंडस्तु विजितात्मा जितेंद्रियः । निराहारो जिताहारः सर्वतत्त्वार्थदर्शकः

ସେ ମୌନୀ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁଣ୍ଡିତ, ଆତ୍ମଜୟୀ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ ଥିଲେ। ସେ ନିରାହାରୀ, ଆହାରେ ସଂଯମୀ, ଏବଂ ସର୍ବତତ୍ତ୍ୱାର୍ଥଦର୍ଶୀ ଥିଲେ।

Verse 29

दूराध्वानपरिश्रांत आतपाकुलमानसः । श्रमेण खिद्यमानश्च तृषाक्रांतः सुपुत्रक

ଦୀର୍ଘ ପଥ ଚାଲି ଅତ୍ୟନ୍ତ ପରିଶ୍ରାନ୍ତ, ତାପରେ ମନ ବ୍ୟାକୁଳ; ଶ୍ରମରେ ପୀଡ଼ିତ ଏବଂ ତୃଷାରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ଥିଲେ, ହେ ସୁପୁତ୍ରକ।

Verse 30

चित्रा द्वारं समाश्रित्य च्छायामाश्रित्य संस्थितः । तया दृष्टो महात्मा स चित्रया श्रमपीडितः

ଚିତ୍ରାଙ୍କ ଦ୍ୱାରକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ସେ ଛାୟାରେ ଦାଁଡ଼ିଥିଲେ। ଶ୍ରମରେ ପୀଡ଼ିତ ସେଇ ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ଚିତ୍ରା ଦେଖିଲେ।

Verse 31

सेवां चक्रे च चित्रा सा तस्यैव सुमहात्मनः । पादप्रक्षालनं कृत्वा दत्वा आसनमुत्तमम्

ଚିତ୍ରା ସେଇ ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ସେବା କଲା; ତାଙ୍କ ପାଦ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ କରି ଉତ୍ତମ ଆସନ ଅର୍ପଣ କଲା।

Verse 32

आस्यतामासने तात सुखेनापि सुकोमले । क्षुधापनोदनार्थं हि भुज्यतामन्नमुत्तमम्

ହେ ତାତ, ଏହି ସୁକୋମଳ ସୁଖାସନରେ ବସ; କ୍ଷୁଧା ନିବାରଣ ପାଇଁ ଏହି ଉତ୍ତମ ଅନ୍ନ ଭୁଞ୍ଜ।

Verse 33

स्वेच्छया परितुष्टश्च शीतलं सलिलं पिब । एवमुक्त्वा तथा कृत्वा देववत्पूज्य तं सुत

“ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ଶୀତଳ ଜଳ ପିଇ ତୃପ୍ତ ହୁଅ।” ଏମିତି କହି ସେ ତଦନୁସାରେ କଲା ଏବଂ, ହେ ପୁତ୍ର, ଦେବବତ୍ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କଲା।

Verse 34

अंगसंवाहनं कृत्वा नाशितश्रम एव च । तयोक्तो हि महात्मा स भुक्त्वा पीत्वा द्विजोत्तम

ଅଙ୍ଗସଂବାହନ କରି ଶ୍ରମ ନାଶ କରାଗଲା; ତାଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ ସେ ମହାତ୍ମା ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ ଭୁଞ୍ଜି ପିଲେ।

Verse 35

एवं संतोषितः सिद्धस्तया तत्त्वार्थदर्शकः । संतुष्टः सर्वधर्मात्मा किंचित्कालं स्थिरोभवत्

ଏଭଳି ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସନ୍ତୋଷିତ ସେ ସିଦ୍ଧ ତତ୍ତ୍ୱାର୍ଥଦର୍ଶୀ, ସର୍ବଧର୍ମାତ୍ମା ମହାତ୍ମା ତୃପ୍ତ ହୋଇ କିଛିକାଳ ସ୍ଥିର ରହିଲେ।

Verse 36

स्वेच्छया स गतो विप्रो महायोगी यथागतम् । गते तस्मिन्महाभागे सिद्धे चैव महात्मनि

ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ—ମହାଯୋଗୀ—ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ, ଯେପରି ଆସିଥିଲେ ସେପରି ଚାଲିଗଲେ। ସେ ମହାଭାଗ୍ୟବାନ ସିଦ୍ଧ ମହାତ୍ମା ଯାଇଗଲାପରେ…

Verse 37

सा चित्रा मरणं प्राप्ता स्वकर्मवशमागता । शासिता धर्मराजेन महादंडैः सुदुःखदैः

ସେ ଚିତ୍ରା ନିଜ କର୍ମବଶରେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା; ଧର୍ମରାଜ ତାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖଦାୟକ କଠୋର ମହାଦଣ୍ଡରେ ଶାସନ କଲେ।

Verse 38

सा चित्रा नरकं प्राप्ता वेदना व्रातदायकम् । भुंक्ते दुःखं महाराज सा वै युगसहस्रकम्

ସେ ନାରୀ ଚିତ୍ରା ନରକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ—ଯେଉଁଠି ଯନ୍ତ୍ରଣାର ଗୋଷ୍ଠୀ ଦିଆଯାଏ—ହେ ମହାରାଜ, ସେ ସହସ୍ର ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖ ଭୋଗେ।

Verse 39

भोगांते तु पुनर्जन्म संप्राप्तं मानुषस्य च । पूर्वं संपूजितः सिद्धस्तया पुण्यवतां वरः

କିନ୍ତୁ ଭୋଗର ଶେଷରେ ମନୁଷ୍ୟ ପୁନର୍ଜନ୍ମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ; ଏବଂ ସେ ପୂର୍ବେ ଯାହାକୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜିଥିଲା, ସେ ସିଦ୍ଧ ପୁଣ୍ୟବାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେଲେ।

Verse 40

तस्य कर्मविपाकोयं प्राप्ता पुण्यवतां कुले । क्षत्रियाणां महाराज्ञो दिवोदासस्य वै गृहे

ଏହା ତାହାର କର୍ମବିପାକ—ସେ ପୁଣ୍ୟବାନମାନଙ୍କ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଲା; ଅର୍ଥାତ୍ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ମହାରାଜ ଦିବୋଦାସଙ୍କ ଗୃହରେ।

Verse 41

दिव्यादेवी च तन्नाम जातं तस्या नरोत्तम । सा हि दत्तवती चान्नं पानं पुण्यं महात्मने

ହେ ନରୋତ୍ତମ, ତାହାର ନାମ “ଦିବ୍ୟାଦେବୀ” ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା। ସେ ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ ଅନ୍ନ ଓ ପାନ ଦାନ କଲା।

Verse 42

तस्य दानस्य सा भुंक्ते महत्पुण्यफलोदयम् । पिबते शीतलं तोयं मिष्टान्नं च भुनक्ति वै

ସେହି ଦାନର ଫଳୋଦୟରୁ ସେ ମହାପୁଣ୍ୟଫଳ ଭୋଗ କରେ; ସେ ଶୀତଳ ଜଳ ପାନ କରେ ଓ ମିଷ୍ଟାନ୍ନ ଭୁଞ୍ଜେ।

Verse 43

दिव्यान्भोगान्प्रभुंजाना वर्तते पितृमंदिरे । सिद्धस्यास्य प्रभावाच्च राजकन्या व्यजायत

ଦିବ୍ୟ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରି ସେ ପିତୃମନ୍ଦିରେ ବସେ; ଏହି ସିଦ୍ଧଙ୍କ ପ୍ରଭାବରୁ ଏକ ରାଜକନ୍ୟା ଜନ୍ମ ନେଲା।

Verse 44

पापकर्मप्रभावाच्च गृहभंगान्महीपते । विधवात्वं भुंजते सा दिव्यादेवी सुपुत्रक

ହେ ମହୀପତେ, ପାପକର୍ମର ପ୍ରଭାବ ଓ ଗୃହଭଙ୍ଗ ହେତୁ ସେ ଦିବ୍ୟାଦେବୀ ମଧ୍ୟ, ହେ ସୁପୁତ୍ର, ବିଧବାତ୍ୱ ଭୋଗ କରେ।

Verse 45

एतत्ते सर्वमाख्यातं दिव्यादेव्या विचेष्टितम् । अन्यत्किन्ते प्रवक्ष्यामि यत्त्वं पृच्छसि मामिह

ଦିବ୍ୟାଦେବୀଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ ଚେଷ୍ଟା ସମସ୍ତ ତୁମକୁ କହିଦେଲି। ଏବେ ଏଠାରେ ତୁମେ ଯାହା ପଚାରୁଛ, ସେ ବିଷୟରେ ଆଉ କ’ଣ କହିବି?

Verse 46

उज्ज्वल उवाच । कथं सा मुच्यते शोकान्महादुःखाद्वदस्व मे । सास्याच्च कीदृशी बाला महादुःखेन पीडिता

ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କହିଲେ—ମୋତେ କୁହ, ସେ କିପରି ଶୋକ ଓ ମହାଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହେବ? ଏତେ ମହାଦୁଃଖରେ ପୀଡିତ ସେ ବାଳିକା କେମିତି?

Verse 47

तत्सुखं कीदृशं तस्माद्विपाकश्च भविष्यति । एतन्मे संशयं तात सांप्रतं छेत्तुमर्हसि

ସେ ସୁଖ କେମିତି, ଏବଂ ତାହାରୁ କେଉଁ ବିପାକ (ଫଳ) ହେବ? ହେ ପ୍ରିୟ, ଏବେ ମୋର ଏହି ସନ୍ଦେହ ଛେଦ କରିବାକୁ ଆପଣ ଯୋଗ୍ୟ।

Verse 48

कथं सा लभते मोक्षं तंचोपायं वदस्व मे । एकाकिनी महाभागा महारण्ये प्ररोदिति

ସେ କିପରି ମୋକ୍ଷ ପାଏ? ତାହାର ଉପାୟ ମଧ୍ୟ ମୋତେ କୁହ। ସେ ମହାଭାଗ୍ୟା ଏକାକି ମହାଅରଣ୍ୟରେ ରୋଦନ କରୁଛି।

Verse 49

विष्णुरुवाच । पुत्रवाक्यं महच्छ्रुत्वा क्षणमेकं विचिंत्य सः । प्रत्युवाच महाप्राज्ञः कुंजलः पुत्रकं प्रति

ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ—ପୁତ୍ରର ଗୁରୁତର ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ସେ ଏକ କ୍ଷଣ ଚିନ୍ତା କଲେ; ପରେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ କୁଞ୍ଜଳ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରତ୍ୟୁତ୍ତର ଦେଲେ।

Verse 50

शृणु वत्स महाभाग सत्यमेतद्वदाम्यहम् । पापयोनिं तु संप्राप्य पूर्वकर्मसमुद्भवाम्

ଶୁଣ ବତ୍ସ, ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବାନ, ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି। ପୂର୍ବକର୍ମରୁ ଉଦ୍ଭବିତ ପାପଯୋନିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ (ଜୀବ ତଦନୁସାରେ ଦୁଃଖ ଭୋଗେ)।

Verse 51

तिर्यक्त्वेन च मे ज्ञानं नष्टं संप्रति पुत्रक । अस्य वृक्षस्य संगाच्च प्रयतस्य महात्मनः

ହେ ପୁତ୍ର, ତିର୍ୟକ୍‌ଯୋନିରେ ପତିତ ହେବାରୁ ମୋର ଜ୍ଞାନ ଏବେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଛି; ଏବଂ ସେହି ସଂଯମୀ ମହାତ୍ମାଙ୍କର ଏହି ବୃକ୍ଷର ସଙ୍ଗରୁ ମଧ୍ୟ ତାହା ଲୁପ୍ତ ହୋଇଛି।

Verse 52

रेवायाश्च प्रसादेन विष्णोश्चैव प्रसादतः । येन सा लभते ज्ञानं मोक्षस्थानं निवर्तते

ରେବାଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ସେ ସେହି ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରେ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ମୋକ୍ଷସ୍ଥାନର ଧାରଣାରୁ ମଧ୍ୟ ନିବୃତ୍ତ ହୁଏ।

Verse 53

उपदेशं प्रवक्ष्यामि मोक्षमार्गमनुत्तमम् । यास्यते कल्मषान्मुक्ता यथा हेम हुताशनात्

ମୁଁ ମୋକ୍ଷର ଅନୁତ୍ତମ ମାର୍ଗ ଉପଦେଶରୂପେ କହିବି; ଯାହାଦ୍ୱାରା କଲ୍ମଷରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ—ଯେପରି ଅଗ୍ନିରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ।

Verse 54

शुद्धं च जायते वत्स संगाद्वह्नेः स्वरूपवत् । हरेर्ध्यानान्महाप्राज्ञ शीघ्रं तस्य महात्मनः

ବତ୍ସ, ଅଗ୍ନିର ସଙ୍ଗରେ ଯେପରି ବସ୍ତୁ ଅଗ୍ନିସ୍ୱରୂପ ପରି ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ; ହେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ, ହରିଧ୍ୟାନରେ ସେହି ମହାତ୍ମା ଶୀଘ୍ର ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ।

Verse 55

जपहोमव्रतात्पापं नाशं याति हि पापिनाम् । मदं त्यजेद्यथा नागो भयात्सिंहस्य सर्वदा

ଜପ, ହୋମ ଓ ବ୍ରତ ଦ୍ୱାରା ପାପୀମାନଙ୍କର ପାପ ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ନାଶ ପାଏ; ଯେପରି ସିଂହର ଭୟରେ ହାତୀ ସଦା ନିଜ ମଦ ତ୍ୟାଗ କରେ।

Verse 56

नामोच्चारेण कृष्णस्य तत्प्रयाति हि किल्बिषम् । तेजसा वैनतेयस्य विषहीना इवोरगाः

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ନାମ ମାତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ମଧ୍ୟ ପାପ ନିଶ୍ଚୟ ଦୂର ହୁଏ; ଯେପରି ବୈନତେୟ (ଗରୁଡ)ଙ୍କ ତେଜରେ ସର୍ପମାନେ ଯେନ ବିଷହୀନ ହୋଇଯାନ୍ତି।

Verse 57

ब्रह्महत्यादिकाः पापाः प्रलयं यांति नान्यथा । नामोच्चारेण तस्यापि चक्रपाणेः प्रयांति ते

ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ଆଦି ପାପମାନେ ପ୍ରଳୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି—ଅନ୍ୟ ଉପାୟ ନାହିଁ; ସେଇ ଚକ୍ରପାଣି (ବିଷ୍ଣୁ)ଙ୍କ ନାମୋଚ୍ଚାରଣରେ ହିଁ ସେମାନେ ନଶିଯାନ୍ତି।

Verse 58

यदा नामशतं पुण्यमघराशिविनाशनम् । सा जपेत स्थिरा भूत्वा कामक्रोधविवर्जिता

ଯେତେବେଳେ ସେ ପାପରାଶି-ବିନାଶକ ପୁଣ୍ୟମୟ ଶତନାମ ଜପ କରେ, ସେତେବେଳେ ସ୍ଥିରଚିତ୍ତ ହୋଇ, କାମ-କ୍ରୋଧ ବର୍ଜିତ ହୋଇ ଜପ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 59

सर्वेंद्रियाणि संयम्य आत्मज्ञानेन गोपयेत् । तस्य ध्यानप्रविष्टा सा एकभूता समाहिता

ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟକୁ ସଂଯମ କରି ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ; ତେବେ ସେଇ ଚେତନା ଧ୍ୟାନରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଏକାଗ୍ର ଓ ସମ୍ୟକ୍ ସମାହିତ ହୁଏ।

Verse 60

सा जपेत्परमं ज्ञानं तदा मोक्षं प्रयाति च । तन्मनास्तत्पदे लीना योगयुक्ता यदा भवेत्

ସେ ପରମ ଜ୍ଞାନକୁ ଜପ କଲେ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ; ଯେତେବେଳେ ତାହାର ମନ ତତ୍ତ୍ୱରେ ନିଶ୍ଚଳ ହୋଇ ସେଇ ପଦରେ ଲୀନ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ସେ ଯୋଗଯୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 61

उज्ज्वल उवाच । वद तात परं ज्ञानं परमं मम सांप्रतम् । पश्चाद्ध्यान व्रतं पुण्यं नाम्नां शतमिहैव च

ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କହିଲେ—ହେ ପିତା, ମୋ ହିତ ପାଇଁ ଏବେ ପରମ ଓ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଜ୍ଞାନ କହନ୍ତୁ। ତାପରେ ପୁଣ୍ୟ ଧ୍ୟାନ-ବ୍ରତ ଏବଂ ଏଠି ହିଁ ଶତ ପବିତ୍ର ନାମ ମଧ୍ୟ କହନ୍ତୁ।

Verse 62

कुंजल उवाच । परं ज्ञानं प्रवक्ष्यामि यन्न दृष्टं तु केनचित् । श्रूयतां पुत्र कैवल्यं केवलं मलवर्जितम्

କୁଞ୍ଜଲ କହିଲେ—ମୁଁ ସେହି ପରମ ଜ୍ଞାନ କହିବି, ଯାହା କେହି ମଧ୍ୟ ଦେଖିନାହାନ୍ତି। ଶୁଣ ପୁତ୍ର, ସେହିଟା କୈବଲ୍ୟ—କେବଳ ଶୁଦ୍ଧ ଏକାନ୍ତ ଅବସ୍ଥା, ସମସ୍ତ ମଳରହିତ।

Verse 63

सूत उवाच । यथा दीपो निवातस्थो निश्चलो वायुवर्जितः । प्रज्वलन्नाशयेत्सर्वमंधकारं महामते

ସୂତ କହିଲେ—ଯେପରି ବାତାସ-ରହିତ ସ୍ଥାନରେ ରଖା ଦୀପ ନିଶ୍ଚଳ ଥାଏ; ଏବଂ ଯେତେବେଳେ ସେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଭାବେ ଜ୍ୱଳେ, ହେ ମହାମତେ, ସମସ୍ତ ଅନ୍ଧକାରକୁ ନାଶ କରେ।

Verse 64

तद्वद्दोषविहीनात्मा भवत्येव निराश्रयः । निराशो निर्मलो वत्स न मित्रं न रिपुः कदा

ସେହିପରି ଦୋଷରହିତ ଆତ୍ମାବାନ୍ ବ୍ୟକ୍ତି ସତ୍ୟରେ ନିରାଶ୍ରୟ ହୁଏ। ହେ ବତ୍ସ, ସେ ଆଶାରହିତ ଓ ନିର୍ମଳ ହୋଇ କେବେ ମଧ୍ୟ କାହାକୁ ମିତ୍ର କିମ୍ବା ରିପୁ ଭାବେ ମାନେ ନାହିଁ।

Verse 65

न शोको न च हर्षश्च न लोभो न च मत्सरः । एको विषादहर्षैश्च सुखदुःखैर्विमुच्यते

ନ ଶୋକ, ନ ହର୍ଷ; ନ ଲୋଭ, ନ ମତ୍ସର। ଯେ ଏକତ୍ୱରେ ନିଷ୍ଠିତ, ସେ ବିଷାଦ-ହର୍ଷ ଏବଂ ସୁଖ-ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 66

विषयैश्चापि सर्वैश्च इंद्रियाणि स संहरेत् । तदा स केवलो जातः केवलत्वं प्रजायते

ସମସ୍ତ ବିଷୟରୁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ସଂହରି ଯେତେବେଳେ ସାଧକ ଆତ୍ମାରେ ନିଷ୍ଠିତ ହୁଏ, ସେ ‘କେବଳ’ ହୁଏ; ତାହାରୁ କେବଳତ୍ୱ—ପରମ ସ୍ୱାତନ୍ତ୍ର୍ୟ—ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।

Verse 67

अग्निकर्मप्रसंगेन दीपस्तैलं प्रशोषयेत् । वर्त्याधारेण राजेंद्र निःसंगो वायुवर्जितः

ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର! ଅଗ୍ନିକର୍ମରେ ଦୀପ ତେଲକୁ ଶୋଷି (ଖର୍ଚ୍ଚ କରି) ଦେଉଛି; କେବଳ ବତିର ଆଧାରରେ ଥାଇ ସେ ବାୟୁବର୍ଜିତ, ନିଃସଙ୍ଗ ରହେ।

Verse 68

कज्जलं वमते पश्चात्तैलस्यापि महामते । कृष्णासौ दृश्यते रेखा दीपस्याग्रे महामते

ତାପରେ ଦୀପ କଜ୍ଜଳ (କାଳି) ବମନ କରେ, ହେ ମହାମତେ, ଏହା ତେଲରୁ ମଧ୍ୟ (ଉତ୍ପନ୍ନ) ହୁଏ; ଦୀପର ଅଗ୍ରଭାଗରେ, ହେ ମହାମତେ, କଳା ରେଖା ଦେଖାଯାଏ।

Verse 69

स्वयमाकृष्यते तैलं तेजसा निर्मलो भवेत् । कायवर्तिस्थितस्तद्वत्कर्मतैलं प्रशोषयेत्

ତେଲ ସ୍ୱୟଂ ଆକୃଷ୍ଟ ହୁଏ ଓ ତେଜରେ ନିର୍ମଳ ହୁଏ; ସେପରି ଦେହକୁ ବତି କରି (ସାଧକ) କର୍ମ-ତେଲକୁ ଶୋଷି ଶେଷ କରୁ।

Verse 70

विषयान्कज्जलीकृत्य प्रत्यक्षं संप्रदर्शयेत् । जनयेन्निर्मलोभूत्वा स्वयमेव प्रकाशयेत्

ବିଷୟଗୁଡ଼ିକୁ କଜ୍ଜଳ ସମ ତୁଚ୍ଛ କରି ତତ୍ତ୍ୱକୁ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ପ୍ରଦର୍ଶନ କର; ନିର୍ମଳ ହୋଇ ତାହାକୁ ସ୍ୱୟଂ ଜାଗ୍ରତ କର—ଏବଂ ସେ ନିଜେ ନିଜେ ପ୍ରକାଶିତ ହେବ।

Verse 71

क्रोधादिभिः क्लेशसंज्ञैर्वायुभिः परिवर्जितः । निःस्पृहो निश्चलो भूत्वा तेजसा स्वयमुज्ज्वलेत्

କ୍ରୋଧାଦି କ୍ଲେଶରୂପ ବାୟୁମାନଙ୍କୁ ପରିହାର କରି, ନିଃସ୍ପୃହ ଓ ନିଶ୍ଚଳ ହେଲେ, ନିଜ ଅନ୍ତଃତେଜରେ ସ୍ୱୟଂ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ।

Verse 72

त्रैलोक्यं पश्यते सर्वं स्वस्थानस्थः स्वतेजसा । केवलज्ञानरूपोऽयं मया ते परिकीर्तितः

ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ ସେ ନିଜ ତେଜରେ ସମଗ୍ର ତ୍ରିଲୋକକୁ ଦେଖେ। କେବଳ ଶୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନସ୍ୱରୂପ ଏହି ତତ୍ତ୍ୱକୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଏପରି କହିଲି।

Verse 73

ध्यानं तस्य प्रवक्ष्यामि द्विविधं तस्य चक्रिणः । केवलज्ञानरूपेण दृश्यते ज्ञानचक्षुषा

ସେଇ ଚକ୍ରଧାରୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଧ୍ୟାନ ମୁଁ କହିବି—ତାହା ଦ୍ୱିବିଧ। ଜ୍ଞାନଚକ୍ଷୁରେ ସେ କେବଳ ଶୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନରୂପେ ଦୃଶ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 74

योगयुक्ता महात्मानः परमार्थपरायणाः । यं पश्यंति विनिद्रास्तु यत्तपः सर्वदर्शकम्

ଯୋଗଯୁକ୍ତ ଓ ପରମାର୍ଥପରାୟଣ ମହାତ୍ମାମାନେ ନିଦ୍ରାହୀନ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି—ସର୍ବଦର୍ଶୀ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇଥିବା ସେଇ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା।

Verse 75

हस्तपादविहीनं च सर्वत्र परिगच्छति । सर्वं गृह्णाति त्रैलोक्यं स्थावरं जंगमं सुत

ହାତପାଦ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ସର୍ବତ୍ର ଗମନ କରେ; ସ୍ଥାବର ଓ ଜଙ୍ଗମ ସହିତ ସମଗ୍ର ତ୍ରିଲୋକକୁ ସେ ଗ୍ରହଣ କରେ, ହେ ପୁତ୍ର।

Verse 76

नासामुखविहीनस्तु घ्राति जक्षिति पुत्रक । अकर्णः शृणुते सर्वं सर्वसाक्षी जगत्पतिः

ହେ ପୁତ୍ର! ନାକ ଓ ମୁଖ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଘ୍ରାଣ କରେ ଓ ଭୋଗ କରେ। କାନ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ସବୁ ଶୁଣେ—ଜଗତ୍ପତି, ସର୍ବସାକ୍ଷୀ ପ୍ରଭୁ।

Verse 77

अरूपो रूपसंबद्धः पंचवर्गवशंगतः । सर्वलोकस्य यः प्राणः पूजितः स चराचरैः

ସେ ଅରୂପ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ରୂପ ସହିତ ସମ୍ବନ୍ଧିତ, ଏବଂ ପଞ୍ଚବର୍ଗର ବଶରେ ଥିବାପରି ଦିଶେ। ଯିଏ ସମସ୍ତ ଲୋକର ପ୍ରାଣ, ସେଇ ଚରାଚର ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ।

Verse 78

अजिह्वो वदते सर्वं वेदशास्त्रानुगं सुत । अत्वचः स्पर्शनं चापि सर्वेषामेव जायते

ହେ ସୁତ! ଜିଭ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ବେଦ-ଶାସ୍ତ୍ରାନୁଗ ସବୁ କହେ; ଚର୍ମ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସ୍ପର୍ଶାନୁଭୂତି ହୁଏ—ଏହା ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ହୁଏ।

Verse 79

सदानंदो विरक्तात्मा एकरूपो निराश्रयः । निर्जरो निर्ममो न्यायी सगुणो निर्ममोमलः

ସେ ସଦା ଆନନ୍ଦସ୍ୱରୂପ, ଅନ୍ତରେ ବିରକ୍ତ, ଏକରସ ଓ ନିରାଶ୍ରୟ। ଅଜର, ନିର୍ମମ, ନ୍ୟାୟୀ, ସଦ୍ଗୁଣସମ୍ପନ୍ନ ଓ ନିର୍ମଳ ପ୍ରଭୁ।

Verse 80

अवश्यः सर्ववश्यात्मा सर्वदः सर्ववित्तमः । तस्य धाता न चैवास्ति स वै सर्वमयो विभुः

ସେ ଅପରାଜେୟ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବଶ କରୁଥିବା ଅନ୍ତରାତ୍ମା, ସର୍ବଦାତା ଓ ପରମଜ୍ଞାନୀ। ତାଙ୍କର କୌଣସି ଧାତା ନାହିଁ; ସେଇ ସର୍ବମୟ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ବିଭୁ।

Verse 81

एवं सर्वमयं ध्यानं पश्यते यो महात्मनः । स याति परमं स्थानममूर्तममृतोपमम्

ହେ ମହାତ୍ମନ୍! ଯେ ଏହି ଧ୍ୟାନକୁ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଭାବେ ଦର୍ଶନ କରେ, ସେ ପରମ ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ—ଯାହା ଅମୂର୍ତ୍ତ ଓ ଅମୃତସଦୃଶ।

Verse 82

द्वितीयं तु प्रवक्ष्यामि अस्य ध्यानं महात्मनः । मूर्ताकारं तु साकारं निराकारं निरामयम्

ଏବେ ମୁଁ ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କର ଦ୍ୱିତୀୟ ଧ୍ୟାନ କହୁଛି—ସେ ମୂର୍ତ୍ତାକାର ଓ ସାକାର, ତଥାପି ନିରାକାର ଓ ନିରାମୟ।

Verse 83

ब्रह्माण्डं सर्वमतुलं वासितं यस्य वासना । स तस्माद्वासुदेवेति उच्यते मम नंदन

ହେ ମୋ ପୁତ୍ର! ଯାହାଙ୍କର ବାସନା (ବ୍ୟାପକ ସତ୍ତା) ଅତୁଳ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ସର୍ବତ୍ର ସୁଗନ୍ଧିତ କରେ, ସେହିପାଇଁ ସେ ‘ବାସୁଦେବ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 84

वर्षमाणस्य मेघस्य यद्वर्णं तस्य तद्भवेत् । सूर्यतेजःप्रतीकाशं चतुर्बाहुं सुरेश्वरम्

ବର୍ଷା କରୁଥିବା ମେଘର ଯେ ରଙ୍ଗ, ସେହି ରଙ୍ଗ ତାଙ୍କର ହୁଏ; ସୂର୍ଯ୍ୟତେଜ ସଦୃଶ ଦୀପ୍ତ, ଚତୁର୍ଭୁଜ ଓ ସୁରେଶ୍ୱର।

Verse 85

दक्षिणे शोभते शंखो हेमरत्नविभूषितः । सूर्यबिंबसमाकारं चक्रं पद्मप्रतिष्ठितम्

ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ-ରତ୍ନରେ ବିଭୂଷିତ ଶଙ୍ଖ ଶୋଭା ପାଏ; ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟବିମ୍ବ ସଦୃଶ ଆକାରର ଚକ୍ର କମଳ ଉପରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।

Verse 86

कौमोदकी गदा तस्य महासुरविनाशिनी । वामे च शोभते वत्स हस्ते तस्य महात्मनः

ହେ ବତ୍ସ, ସେଇ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ବାମହସ୍ତରେ ମହାସୁରବିନାଶିନୀ କୌମୋଦକୀ ଗଦା ଶୋଭିତ ହେଲା।

Verse 87

महापद्मं सुगंधाढ्यं तस्य दक्षिणहस्तगम् । शोभमानः सदैवास्ते सायुधः कमलाप्रियः

ତାଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣହସ୍ତରେ ସୁଗନ୍ଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମହାପଦ୍ମ; ଆୟୁଧଧାରୀ କମଳାପ୍ରିୟ ପ୍ରଭୁ ସଦା ଶୋଭାମୟ ରହନ୍ତି।

Verse 88

कंबुग्रीवं वृत्तमास्यं पद्मपत्रनिभेक्षणम् । राजमानं हृषीकेशं दशनै रत्नसन्निभैः

ଶଙ୍ଖସଦୃଶ ଗ୍ରୀବା, ବୃତ୍ତମୁଖ ଓ ପଦ୍ମପତ୍ରସମ ନୟନବିଶିଷ୍ଟ ହୃଷୀକେଶ ରତ୍ନସଦୃଶ ଦନ୍ତରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ।

Verse 89

गुडाकेशाः सन्ति यस्य अधरो विद्रुमाकृतिः । शोभते पुंडरीकाक्षः किरीटेनापि पुत्रक

ହେ ପୁତ୍ରକ, ଯାହାଙ୍କ କେଶ ଘନଶ୍ୟାମ ଓ ଅଧର ବିଦ୍ରୁମସଦୃଶ, ସେଇ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ ପ୍ରଭୁ କିରୀଟରେ ମଧ୍ୟ ଅତି ଶୋଭିତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 90

विशालेनापि रूपेण केशवस्तु सुवर्चसा । कौस्तुभेनांकितेनैव राजमानो जनार्दनः

ବିଶାଳ ରୂପରେ ମଧ୍ୟ କେଶବ ଦିବ୍ୟ କାନ୍ତିରେ ଦୀପ୍ତ ଥିଲେ; କୌସ୍ତୁଭମଣିରେ ଅଙ୍କିତ ଜନାର୍ଦନ ପ୍ରଭୁ ରାଜମାନ ହେଲେ।

Verse 91

सूर्यतेजः प्रतीकाश कुंडलाभ्यां प्रभाति च । श्रीवत्सांकेन पुण्येन सर्वदा राजते हरिः

ସୂର୍ଯ୍ୟତେଜ ସମ ଦୀପ୍ତ ହରି କୁଣ୍ଡଳଦ୍ୱୟରେ ପ୍ରଭାସିତ; ବକ୍ଷସ୍ଥ ପବିତ୍ର ଶ୍ରୀବତ୍ସଚିହ୍ନରେ ସେ ସଦା ରାଜମାନ।

Verse 92

केयूरकंकणैर्हारैर्मौक्तिकैरृक्षसन्निभैः । वपुषा भ्राजमानस्तु विजयो जयतां वरः

କେୟୂର, କଙ୍କଣ, ହାର ଓ ତାରାସମ ଦୀପ୍ତ ମୌକ୍ତିକରେ ଅଲଙ୍କୃତ, ଦୀପ୍ତ ଦେହଧାରୀ ‘ବିଜୟ’ ବିଜୟୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୋଇ ଜୟ ପାଏ।

Verse 93

भ्राजते सोपि गोविंदो हेमवर्णेन वाससा । मुद्रिकारत्नयुक्ताभिरंगुलीभिर्विराजते

ସେଇ ଗୋବିନ୍ଦ ମଧ୍ୟ ସୁବର୍ଣ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ ବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ କରି ଦୀପ୍ତିମାନ; ରତ୍ନଯୁକ୍ତ ମୁଦ୍ରିକାଧାରୀ ଅଙ୍ଗୁଳିମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅଧିକ ବିରାଜିତ କରେ।

Verse 94

सर्वायुधैः सुसंपूर्णैर्दिव्यैराभरणैर्हरिः । वैनतेयसमारूढो लोककर्ता जगत्पतिः

ସମସ୍ତ ଆୟୁଧରେ ସୁସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଦିବ୍ୟ ଆଭରଣରେ ଅଲଙ୍କୃତ ହରି, ବୈନତେୟ (ଗରୁଡ଼) ଉପରେ ଆରୂଢ ହୋଇ ଲୋକକର୍ତ୍ତା ଓ ଜଗତ୍ପତି।

Verse 95

एवंतं ध्यायते नित्यमनन्यमनसा नरः । मुच्यते सर्वपापेभ्यो विष्णुलोकं स गच्छति

ଯେ ନର ଅନନ୍ୟ ମନରେ ନିତ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁଲୋକକୁ ଗଚ୍ଛେ।

Verse 96

एतत्ते सर्वमाख्यातं ध्यानमेव जगत्पतेः । व्रतं चैव प्रवक्ष्यामि सर्वपापनिवारणम्

ହେ ପ୍ରିୟ, ଜଗତ୍ପତିଙ୍କ ଧ୍ୟାନ ବିଷୟରେ ସବୁକିଛି ମୁଁ ତୁମକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହିଦେଲି। ଏବେ ସମସ୍ତ ପାପ ନିବାରଣକାରୀ ବ୍ରତକୁ ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି।