ମୋହିନୀ–ବସୁ ସମ୍ବାଦରେ ପ୍ରଥମେ ପୁଣ୍ୟକାଳ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ—ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ମାସ, ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଦ୍ୱାଦଶୀ; ଏବଂ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ-ଦର୍ଶନ ଦୀର୍ଘ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର-ତପସ୍ୟାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଳଦାୟକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ବସୁ ପଞ୍ଚତୀର୍ଥୀ ଆଚରଣର କ୍ରମ କହନ୍ତି—ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ସରୋବରେ ତିନିଥର ସ୍ନାନ, ଶିବସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ମନ୍ତ୍ରଜପ, ଦେବ-ଋଷି-ପିତୃ ତର୍ପଣ; ପରେ ଶିବାଳୟରେ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା, ପୂଜା ଓ ଅଘୋର ମନ୍ତ୍ରରେ କ୍ଷମାପ୍ରାର୍ଥନା—ଶିବଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତି ଓ ଶେଷରେ ମୋକ୍ଷ। ତା’ପରେ କଳ୍ପବଟ (ନ୍ୟଗ୍ରୋଧ) ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା ଓ ସ୍ତୁତି, ଗରୁଡଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ବିଷ୍ଣୁ ମନ୍ଦିରକୁ ପ୍ରବେଶ; ସଂକର୍ଷଣ (ବଳରାମ), ସୁଭଦ୍ରା ଏବଂ ଶେଷରେ କୃଷ୍ଣ/ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କୁ ଦ୍ୱାଦଶାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ରରେ ପୂଜା, ‘ଜୟ’ ସ୍ତୁତି ଓ ଧ୍ୟାନବର୍ଣ୍ଣନାରେ ସମାପ୍ତି। କେବଳ ଦର୍ଶନ-ନମସ୍କାରରେ ବେଦ, ଯଜ୍ଞ, ଦାନ ଓ ଆଶ୍ରମଧର୍ମର ସମସ୍ତ ଫଳ ମିଳେ, କୁଳୋଦ୍ଧାର ସହ ମୁକ୍ତି ହୁଏ ବୋଲି ଗ୍ରନ୍ଥ ଜୋର ଦେଇ କହେ। ପରେ ନୃସିଂହ ଉପାସନା—ତାଙ୍କ ନିତ୍ୟ ସନ୍ନିଧି, ଧର୍ମ-ଅର୍ଥ-କାମ-ମୋକ୍ଷର ଶରଣ; ସରଳ ଉପଚାର, କବଚ/ଅଗ୍ନିଶିଖା ଜପ, ଉପବାସ, ହୋମ, ରକ୍ଷାକର୍ମ ଓ ସିଦ୍ଧିବିଧି ଦ୍ୱାରା ପାପନାଶ, ସଙ୍କଟରକ୍ଷା ଓ ଇଷ୍ଟସିଦ୍ଧିର ଆଶ୍ୱାସନ ଦିଆଯାଏ।
Verse 1
मोहिन्युवाच । कस्मिन्कालें द्विजश्रेष्ठ गंतव्यं पुरुषोत्तमे । विधिना केन कर्तव्या पंचतीर्थ्यपि मानद ॥ १ ॥
ମୋହିନୀ କହିଲେ—ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ! ପୁରୁଷୋତ୍ତମକୁ କେଉଁ ସମୟରେ ଯିବା ଉଚିତ? ଏବଂ ହେ ମାନଦ! ପଞ୍ଚତୀର୍ଥୀ କେଉଁ ବିଧିରେ କରିବା ଉଚିତ?
Verse 2
एकैकस्य च तीर्थस्य स्नाने दाने च यत्फलम् । देवताप्रेक्षणे चैव ब्रूहि सर्वं पृथक् पृथक् ॥ २ ॥
ପ୍ରତ୍ୟେକ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ, ଦାନ ଏବଂ ସେଠାରେ ଦେବତାଙ୍କ ଦର୍ଶନରୁ ଯେ ଫଳ ମିଳେ, ସେ ସବୁକୁ ମୋତେ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଭାବେ କହନ୍ତୁ।
Verse 3
वसुरुवाच । निराहारः कुरुक्षेत्रे पादेनैकेन यस्तपेत् । जितेंद्रियो जितक्रोधः सप्तसंवत्सरायुतम् ॥ ३ ॥
ବସୁ କହିଲେ—ଯେ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ନିରାହାର ରହି, ଗୋଟିଏ ପାଦରେ ଦାଁଡି ତପ କରେ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ ଓ କ୍ରୋଧଜୟୀ ହୋଇ, ସେ ସାତ ଅୟୁତ ବର୍ଷ (ଅତିଦୀର୍ଘ କାଳ) ତପ କଲେ ମହାଫଳ ପାଏ।
Verse 4
दृष्ट्वा सकृज्ज्येष्ठशुक्लद्वादश्यां पुरुषोत्तमम् । कृतोपवासः प्राप्नोति ततोऽधिकतरं फलम् ॥ ४ ॥
ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଶୁକ୍ଳ ଦ୍ୱାଦଶୀରେ ଏକଥର ମାତ୍ର ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କଲେ, ଉପବାସ କରିଥିବା ମନୁଷ୍ୟ ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ମହାଫଳ ପାଏ।
Verse 5
तस्माज्ज्येष्ठे तु सुभगे प्रयत्नेन सुसंयतैः । स्वर्गलोकेप्सुभिर्मर्त्यैर्द्रष्टव्यः पुरुषोत्तमः ॥ ५ ॥
ଏହେତୁ ଶୁଭ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ମାସରେ, ସଂଯମୀ ଓ ପ୍ରୟତ୍ନଶୀଳ, ସ୍ୱର୍ଗଲୋକ ଆକାଂକ୍ଷୀ ମର୍ତ୍ୟମାନେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 6
पंचतीर्थीं च विधिवत्कृत्वा ज्येष्ठे नरोत्तमः । द्वादश्यां शुक्लपक्षस्य पश्येत्तं पुरुषोत्तमम् ॥ ६ ॥
ହେ ନରୋତ୍ତମ! ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ମାସରେ ବିଧିମତେ ପଞ୍ଚତୀର୍ଥୀ କରି, ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ଦ୍ୱାଦଶୀରେ ସେହି ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 7
ये पश्यंत्यव्ययं देवं द्वादश्यां पुरुषोत्तमम् । ते विष्णुलोकमासाद्य न च्यवंते कदाचन ॥ ७ ॥
ଯେମାନେ ଦ୍ୱାଦଶୀରେ ଅବ୍ୟୟ ଦେବ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ବିଷ୍ଣୁଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରି କେବେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରୁ ଚ୍ୟୁତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।
Verse 8
तस्माज्ज्येष्ठे प्रयत्नेन गंतव्यं विधिनंदिनि । कृत्वा सम्यक्पंचतीर्थीं द्रष्टव्यः पुरुषोत्तमः ॥ ८ ॥
ଏହେତୁ, ହେ ବିଧିନନ୍ଦିନୀ! ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ମାସରେ ପ୍ରୟତ୍ନପୂର୍ବକ ଗମନ କରିବା ଉଚିତ; ସମ୍ୟକ୍ ପଞ୍ଚତୀର୍ଥୀ କରି ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 9
सुदूरस्थोऽपि प्रीतात्मा कीर्तयेत्पुरुषोत्तमम् । अहन्यहनि शुद्धात्मा सोऽपि विष्णुपुरं व्रजेत् ॥ ९ ॥
ଦୂରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଯେ ପ୍ରେମଭରା ହୃଦୟରେ ପ୍ରତିଦିନ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କୁ କୀର୍ତ୍ତନ କରେ, ସେ ଶୁଦ୍ଧଚିତ୍ତ ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
Verse 10
यात्रां करोति कृष्णस्य श्रद्धया यः समाहितः । सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुलोकं व्रजेन्नरः ॥ १० ॥
ଯେ ନର ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଏକାଗ୍ର ମନରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଯାତ୍ରା କରେ, ସେ ସର୍ବପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁଲୋକକୁ ଯାଏ।
Verse 11
चक्रं दृष्ट्वा हरेर्दूरात्प्रासादोपरि संस्थितम् । सहसा मुच्यते पापान्नरो भक्त्या प्रणम्य तम् ॥ ११ ॥
ମନ୍ଦିର ଶିଖର ଉପରେ ସ୍ଥିତ ହରିଙ୍କ ଚକ୍ରକୁ ଦୂରରୁ ଦେଖି, ଯେ ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରଣାମ କରେ, ସେ ନର ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ପାପମୁକ୍ତ ହୁଏ।
Verse 12
पंचतीर्थीविधिं वक्ष्ये श्रृणु मोहिनि सांप्रतम् । यस्यां कृतायां मनुजो माधवस्य प्रियो भवेत् ॥ १२ ॥
ହେ ମୋହିନୀ, ଏବେ ଶୁଣ—ମୁଁ ପଞ୍ଚତୀର୍ଥୀ ବ୍ରତର ବିଧି କହୁଛି; ଏହା କରିଲେ ମନୁଷ୍ୟ ମାଧବ (ବିଷ୍ଣୁ)ଙ୍କ ପ୍ରିୟ ହୁଏ।
Verse 13
मार्गंडेयह्रदं गत्वा स्नात्वा चोदङ्मुखः शुचिः । निमज्जेत्तत्र त्रीन्वारानिमं मंत्रमुदीरयेत् ॥ १३ ॥
ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ହ୍ରଦକୁ ଯାଇ ସ୍ନାନ କରି, ଉତ୍ତରମୁଖ ଓ ଶୁଚି ହୋଇ, ସେଠାରେ ତିନିଥର ନିମଜ୍ଜନ କରି ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବ।
Verse 14
संसारसागरे मग्नि पापग्रस्तमचेतनम् । त्राहि मां भगनेत्रघ्न त्रिपुरारे नमोऽस्तु ते ॥ १४ ॥
ସଂସାରସାଗରେ ମଗ୍ନ, ପାପଗ୍ରସ୍ତ ଓ ଅଚେତନ ମୋତେ—ହେ ଭଗନେତ୍ରଘ୍ନ, ହେ ତ୍ରିପୁରାରି, ଉଦ୍ଧାର କର; ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।
Verse 15
नमः शिवाय शांताय सर्वपापहराय च । स्नानं करोमि देवेश मम नश्यतु पातकम् ॥ १५ ॥
ଶାନ୍ତ ସ୍ୱରୂପ, ସର୍ବପାପହର ଶିବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ହେ ଦେବେଶ, ମୁଁ ସ୍ନାନ କରୁଛି; ମୋ ପାତକ ନଶିଯାଉ।
Verse 16
नाभिमात्रे जले स्थित्वा विधिवद्देवता ऋषीन् । तिलोदकेन मतिमान्पितॄनन्यांश्च तर्पयेत् ॥ १६ ॥
ନାଭି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜଳରେ ଦାଁଡ଼ି, ବିଧିମତେ ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ ଦେବା ଉଚିତ। ତିଳମିଶ୍ରିତ ଜଳରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ତୃପ୍ତ କରିବ।
Verse 17
स्नात्वैवं च तथाचम्य ततो गच्छेच्छिवालयम् । प्रविश्य देवतागारं कृत्वा तं त्रिः प्रदक्षिणम् ॥ १७ ॥
ଏଭଳି ସ୍ନାନ କରି ଏବଂ ପରେ ଆଚମନ କରି, ତାପରେ ଶିବାଳୟକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ଦେବଗୃହରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ତାହାକୁ ତିନିଥର ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ କରିବ।
Verse 18
मूलमंत्रेण संपूज्य मार्कंडेयेशमादरात् । अघोरेण तु मंत्रेण प्रणिपत्य क्षमापयेत् ॥ १८ ॥
ମୂଳମନ୍ତ୍ରରେ ଆଦରସହ ମାର୍କଣ୍ଡେୟେଶଙ୍କୁ ସମ୍ୟକ୍ ପୂଜା କରିବ। ପରେ ଅଘୋର ମନ୍ତ୍ରରେ ପ୍ରଣାମ କରି କ୍ଷମା ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବ।
Verse 19
त्रिलोचन नमस्तेऽस्तु नमस्ते शशिभूषण । त्राहि मां पुंडरीकाक्ष महादेव नमोऽस्तुते ॥ १९ ॥
ହେ ତ୍ରିଲୋଚନ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ହେ ଶଶିଭୂଷଣ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ହେ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ ପ୍ରଭୁ, ମୋତେ ରକ୍ଷା କର; ହେ ମହାଦେବ, ତୁମକୁ ପ୍ରଣାମ।
Verse 20
मार्कण्डेयह्रदे त्वेवं स्नात्वा दृष्ट्वा च शंकरम् । दशानामश्वमेधानां फलं प्राप्नोति मानवः ॥ २० ॥
ଏହିପରି ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ହ୍ରଦରେ ସ୍ନାନ କରି ଶଂକରଙ୍କ ଦର୍ଶନ କଲେ, ମନୁଷ୍ୟ ଦଶ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ସମ ପୁଣ୍ୟ ପାଏ।
Verse 21
पापैः सर्वैर्विनिर्मुक्तः शिवलोकं स गच्छति । तत्र भुक्त्वा वरान्भोगान्यावदाभूतसंप्लवम् ॥ २१ ॥
ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସେ ଶିବଲୋକକୁ ଯାଏ। ସେଠାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରି, ପ୍ରଳୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହେ।
Verse 22
इह लोकं समासाद्य भवेद्विप्रो बहुश्रुतः । शांकरंयोगमासाद्य ततो मोक्षमवाप्नुयात् ॥ २२ ॥
ଏହି ଲୋକରେ ଜନ୍ମ ନେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବହୁଶ୍ରୁତ (ଅତ୍ୟନ୍ତ ପଣ୍ଡିତ) ହୁଏ; ପରେ ଶାଂକର ଯୋଗ ପାଇ ତାପରେ ମୋକ୍ଷ ଲାଭ କରେ।
Verse 23
कल्पवृक्षं ततो गत्वा कृत्वा तं त्रिः प्रदक्षिणम् । पूजयेत्परया भक्त्या मंत्रेणानेन तं वटम् ॥ २३ ॥
ତାପରେ କଳ୍ପବୃକ୍ଷ ପାଖକୁ ଯାଇ ତାହାକୁ ତିନିଥର ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ କରି, ଏହି ମନ୍ତ୍ରରେ ସେହି ବଟବୃକ୍ଷକୁ ପରମ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
Verse 24
ॐ नमोऽव्यक्तरूपाय महते नतपालिने । महोदकोपविष्टाय न्यग्रोधाय नमोऽस्तु ते ॥ २४ ॥
ଓଁ! ଅବ୍ୟକ୍ତ-ସ୍ୱରୂପ ମହାନ, ନତଜନଙ୍କ ପାଳକ; ମହାଜଳରେ ଅଧିଷ୍ଠିତ ହେ ନ୍ୟଗ୍ରୋଧ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।
Verse 25
अवसस्त्वं सदा कल्पे हरेश्चायतने वटे । न्यग्रोध हर मे पापं कल्पवृक्ष नमोऽस्तु ते ॥ २५ ॥
ହେ ବଟବୃକ୍ଷ! ତୁମେ ଯୁଗଯୁଗାନ୍ତରେ ହରିଙ୍କ ପବିତ୍ର ଧାମରେ ସଦା ବସ କର। ହେ ନ୍ୟଗ୍ରୋଧ, ମୋ ପାପ ହର; ହେ କଳ୍ପବୃକ୍ଷ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।
Verse 26
भक्त्या प्रदक्षिणं कृत्वा गत्वा कल्पवटं नरः । सहसोज्झति पापौघं जीर्णां त्वचमिवोरगः ॥ २६ ॥
ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି କଳ୍ପବଟକୁ ଯେ ନର ଯାଏ, ସେ ସହସା ପାପର ଢେରକୁ ତ୍ୟାଗ କରେ—ଯେପରି ସର୍ପ ଜୀର୍ଣ୍ଣ ଚର୍ମ ଛାଡ଼େ।
Verse 27
छायां तस्य समाक्रम्य कल्पवृक्षस्य मोहिनि । ब्रह्मह्त्यां नरो जह्यात्पापेष्वन्येषु का कथा ॥ २७ ॥
ହେ ମୋହିନି! ସେହି କଳ୍ପବୃକ୍ଷର ଛାୟାରେ ପଦାର୍ପଣ କରିଲେ ନର ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ପାପ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରେ; ଅନ୍ୟ ପାପର କଥା କ’ଣ!
Verse 28
दृष्ट्वा कृष्णांगसंभूते ब्रह्मतेजोमयं परम् । न्यग्रोधाकृतिकं विष्णुं प्रणिपत्य च वैधसि ॥ २८ ॥
କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅଙ୍ଗରୁ ସମ୍ଭୂତ, ବ୍ରହ୍ମତେଜରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ନ୍ୟଗ୍ରୋଧ-ଆକୃତିରେ ପ୍ରକାଶିତ ପରମ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦେଖି ବୈଧସି ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରଣିପାତ କଲେ।
Verse 29
राजसूयाश्वमेधाभ्यां फल प्राप्नोति चाधिकम् । तथा कुलं समुद्धृत्य विष्णुलोकं स गच्छति ॥ २९ ॥
ସେ ରାଜସୂୟ ଓ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ଫଳ ପାଏ; ଏବଂ ନିଜ କୁଳକୁ ଉଦ୍ଧାର କରି ବିଷ୍ଣୁଲୋକକୁ ଯାଏ।
Verse 30
वैनतेयं नमस्कृत्य कृष्णस्य पुरतः स्थितम् । सर्वपापविनिर्मुक्तस्ततो विष्णुपुरं व्रजेत् ॥ ३० ॥
କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ବୈନତେୟ (ଗରୁଡ)ଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ସର୍ବପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ; ପରେ ବିଷ୍ଣୁପୁର (ବୈକୁଣ୍ଠ)କୁ ଯାଏ।
Verse 31
दृष्ट्वा वटं वैनतेयं यः पश्येत्पुरुषोत्तमम् । संकर्षणं सुभद्रां च स याति परमां गतिम् ॥ ३१ ॥
ଯେ ପବିତ୍ର ବଟବୃକ୍ଷ ଓ ବୈନତେୟ (ଗରୁଡ)ଙ୍କୁ ଦେଖି, ପରେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କୁ—ସଙ୍କର୍ଷଣ ଓ ସୁଭଦ୍ରା ସହିତ—ଦର୍ଶନ କରେ, ସେ ପରମ ଗତି ପାଏ।
Verse 32
प्रविश्यायतनं विष्णोः कृत्वा तं त्रिः प्रदक्षिणम् । संकर्षणं सुभद्रां च भक्त्या पूज्य प्रसादयेत् ॥ ३२ ॥
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଆୟତନରେ ପ୍ରବେଶ କରି ତିନିଥର ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ କରିବା ଉଚିତ; ପରେ ସଙ୍କର୍ଷଣ ଓ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜି ତାଙ୍କ ପ୍ରସାଦ (କୃପା) ପାଇବା ଉଚିତ।
Verse 33
नमस्ते हलधृङ्नाम्ने नमस्ते मुसलायुध । नमस्ते रेवतीकांत नमस्ते भक्तवत्सल ॥ ३३ ॥
ହଳଧୃକ୍ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ମୁସଳ ଆୟୁଧଧାରୀ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ରେବତୀକାନ୍ତ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ଭକ୍ତବତ୍ସଳ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।
Verse 34
नमस्ते बलिनां श्रेष्ठ नमस्ते धरणीधर । प्रलंबारे नमस्तेऽस्तु त्रीहि मां कृष्णपूर्वज ॥ ३४ ॥
ହେ ବଳବାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ହେ ଧରଣୀଧର! ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ହେ ପ୍ରଲମ୍ବବଧକ! ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର—ହେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅଗ୍ରଜ, ମୋତେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।
Verse 35
एवं प्रसाद्य चानंतमजेयं त्रिदशार्चितम् । कैलासशिखराकारं चंद्रकांतवराननम् ॥ ३५ ॥
ଏଭଳି ଅନନ୍ତ, ଅଜେୟ ଏବଂ ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆର୍ଚ୍ଚିତ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି (ସେ) କୈଲାସ-ଶିଖର ସଦୃଶ ଆକୃତି ଓ ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତ ମଣିର ଦ୍ୟୁତି ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସୁନ୍ଦର ମୁଖ ଥିବା ତାଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କଲା।
Verse 36
नीलवस्त्रधरं देवं फणाविकटमस्तकम् । महाबलं हलधरं कुंडलैकविभूषितम् ॥ ३६ ॥
ନୀଳବସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଦେବଙ୍କୁ, ଫଣାର ବିସ୍ତାରରେ ଭବ୍ୟ ମସ୍ତକ ଥିବା, ମହାବଳୀ ହଳଧର, ଏକ କୁଣ୍ଡଳରେ ବିଭୂଷିତ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କର।
Verse 37
रौहिणेयं नरो भक्त्या लभेदभिमतं फलम् । सर्वपापैर्विनिर्मुक्तो विष्णुलोकं च गच्छति ॥ ३७ ॥
ଭକ୍ତିରେ ରୌହିଣେୟ (ବଳରାମ)ଙ୍କୁ ଉପାସନା କରୁଥିବା ମନୁଷ୍ୟ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ପାଏ; ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁଲୋକକୁ ମଧ୍ୟ ଯାଏ।
Verse 38
आभूतसंप्लवं यावद्भुक्त्वा तत्र स्वयं बुधः । पुण्यक्षयादिहागत्य प्रवरो योगिनां कुले ॥ ३८ ॥
ସେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଜନ ସେଠାରେ ଭୂତସମ୍ପ୍ଲବ (ପ୍ରଳୟ) ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୁଣ୍ୟଫଳ ଭୋଗ କରି, ପୁଣ୍ୟ କ୍ଷୟ ହେଲେ ଏଠାକୁ ଫେରିଆସେ ଏବଂ ପୁନଃ ଯୋଗୀମାନଙ୍କ କୁଳରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
Verse 39
ब्राह्मणप्रवरो भूत्वा सर्वशास्त्रार्थपारगः । ज्ञानं तत्र समासाद्य मुक्तिं प्राप्नोति दुर्लभाम् ॥ ३९ ॥
ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହୋଇ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥରେ ପାରଙ୍ଗତ ହୋଇ, ସେଠାରେ ସତ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ପାଏ; ଏହି ଜ୍ଞାନରେ ଦୁର୍ଲଭ ମୋକ୍ଷ ଲଭେ।
Verse 40
एवमभ्यर्च्य हलिनं ततः कृष्णं विचक्षणः । द्वादशाक्षरमंत्रेण पूजयेत्सुसमाहितः ॥ ४० ॥
ଏଭଳି ହଲିନ (ବଳରାମ)ଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରି, ପରେ ବିଚକ୍ଷଣ ଭକ୍ତ ସୁସମାହିତ ଚିତ୍ତରେ ଦ୍ୱାଦଶାକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁ।
Verse 41
द्विषट्कवर्णमंत्रेण भक्त्या ये पुरुषोत्तमम् । पूजयंति सदा धीरास्ते मोक्षं प्राप्नुवन्ति वै ॥ ४१ ॥
ଦ୍ୱିଷଟ୍କବର୍ଣ୍ଣ (ଦ୍ୱାଦଶାକ୍ଷର) ମନ୍ତ୍ରରେ ଭକ୍ତିସହ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କୁ ସଦା ପୂଜା କରୁଥିବା ଧୀର ଭକ୍ତମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ମୋକ୍ଷ ପାଆନ୍ତି।
Verse 42
न तां गतिं सुरा यांति योगिनो नैव सोमपाः । यां गतिं यांति विधिजे द्वादशाक्षरतत्पराः ॥ ४२ ॥
ହେ ବିଧିଜ (ବ୍ରହ୍ମଜ)! ଦ୍ୱାଦଶାକ୍ଷରରେ ତତ୍ପର ଯେମାନେ ଯେ ପରମ ଗତିକୁ ପାଆନ୍ତି, ସେ ଗତିକୁ ନ ଦେବତା, ନ ଯୋଗୀ, ନ ସୋମପାନୀ ପାଆନ୍ତି।
Verse 43
तस्मात्तेनैव मंत्रेण भक्त्या कृष्णं जगद्गुरुम् । संपूज्य गंधपुष्पाद्यैः प्रणिपत्य प्रसादयेत् ॥ ४३ ॥
ଏହେତୁ ସେଇ ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ଭକ୍ତିସହ ଜଗଦ୍ଗୁରୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସମ୍ୟକ୍ ପୂଜା କର; ଗନ୍ଧ, ପୁଷ୍ପ ଆଦି ଦ୍ୱାରା ଅର୍ଚ୍ଚନା କରି, ପ୍ରଣିପାତ କରି ତାଙ୍କ ପ୍ରସାଦ-କୃପା ପ୍ରାର୍ଥନା କର।
Verse 44
जय कृष्ण जगन्नाथ जय सर्वाघनाशन । जय चाणूरकेशिघ्नजय कंसनिषूदन ॥ ४४ ॥
ଜୟ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଜଗନ୍ନାଥ, ଜୟ ସର୍ବ ପାପନାଶକ। ଜୟ ଚାଣୂର-କେଶୀହନ୍ତା, ଜୟ କଂସନିଷୂଦନ।
Verse 45
जय पद्मपलाशाक्ष जय चक्रगदाधर । जय नीलांबुदश्याम जय सर्वसुखप्रद ॥ ४५ ॥
ଜୟ ପଦ୍ମପଲାଶାକ୍ଷ, ଜୟ ଚକ୍ର-ଗଦାଧର। ଜୟ ନୀଳାମ୍ବୁଦଶ୍ୟାମ, ଜୟ ସର୍ବସୁଖପ୍ରଦ।
Verse 46
जय देव जगत्पूज्य जय संसारनाशन । जय लोकपते नाथ जय वांछाफलप्रद ॥ ४६ ॥
ଜୟ ଦେବ, ଜଗତ୍ପୂଜ୍ୟ, ଜୟ ସଂସାରନାଶନ। ଜୟ ଲୋକପତେ ନାଥ, ଜୟ ବାଞ୍ଛାଫଳପ୍ରଦ।
Verse 47
संसारसागरे घोरे निःसारे दुःखफेनिले । क्रोधग्राहाकुले रौद्रे विषयोदकसंप्लवे ॥ ४७ ॥
ଏହି ଘୋର ସଂସାରସାଗରେ—ନିଃସାର, ଦୁଃଖଫେନରେ ଉଫାନ; କ୍ରୋଧ-ଗ୍ରାହରେ ଆକୁଳ, ରୌଦ୍ର, ଓ ବିଷୟ-ଜଳରେ ପ୍ଲାବିତ।
Verse 48
नानारोगोर्मिकलिले मोहावर्तसुदुस्तरे । निमग्नोऽहं सुरश्रेष्ठ त्राहि मां पुरुषोत्तम ॥ ४८ ॥
ନାନାରୋଗର ତରଙ୍ଗରେ କଲୁଷିତ, ମୋହର ଦୁଷ୍ଟର ଆବର୍ତ୍ତରେ ପଡ଼ି ମୁଁ ନିମଗ୍ନ। ହେ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ହେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ—ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କର।
Verse 49
एवं प्रसाद्य देवेशं वरदं भक्तवत्सलम् । सर्वपापहरं देवं सर्वकामफलप्रदम् ॥ ४९ ॥
ଏହିପରି ଦେବେଶ, ବରଦ, ଭକ୍ତବତ୍ସଳ, ସର୍ବପାପହର ଓ ସର୍ବକାମଫଳପ୍ରଦ ଭଗବାନଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି ଇଷ୍ଟଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
Verse 50
पीनांसं द्विभुजं कृष्णं पद्मपत्रायतेक्षणम् । महोरस्कं महाबाहुं पीतवस्त्रं शुभाननम् ॥ ५० ॥
ସେ ପୀନାଂସ, ଦ୍ୱିଭୁଜ, ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ, ପଦ୍ମପତ୍ରସଦୃଶ ନୟନ; ବିଶାଳ ବକ୍ଷ, ମହାବାହୁ, ପୀତବସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଓ ଶୁଭମୁଖ।
Verse 51
शंखचक्रगदापाणिं मुकुटांगदभूषणम् । सर्वलक्षणसंयुक्तं वनमालाविभूषितम् ॥ ५१ ॥
ଶଙ୍ଖ-ଚକ୍ର-ଗଦା ଧାରଣ କରିଥିବା, ମୁକୁଟ ଓ ଅଙ୍ଗଦରେ ଭୂଷିତ; ସର୍ବ ଶୁଭଲକ୍ଷଣଯୁକ୍ତ ଏବଂ ବନମାଳାରେ ସୁଶୋଭିତ।
Verse 52
दृष्ट्वा नरोंऽजलिं कृत्वा दंडवत्प्रणिपत्य च । अश्वमेधसहस्राणां फलं प्राप्नोति मोहिनि ॥ ५२ ॥
ହେ ମୋହିନୀ! ଯେ ନର ଦର୍ଶନ କରି ଅଞ୍ଜଳି ବାନ୍ଧି ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କରେ, ସେ ସହସ୍ର ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ।
Verse 53
यत्फलं सर्वतीर्थेषु स्नाने दाने प्रकीर्तितम् । नरस्तत्फलमाप्नोति दृष्ट्वा कृष्णं प्रणम्य च ॥ ५३ ॥
ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ ଓ ଦାନରୁ ଯେ ଫଳ କଥିତ, ନର ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖି ପ୍ରଣାମ କଲେ ସେଇ ଫଳ ପାଏ।
Verse 54
यत्फलं सर्ववेदेषु सर्वयज्ञेषु यत्फलम् । तत्फलं समवाप्नोति नरः कृष्णं प्रणम्य च ॥ ५४ ॥
ସମସ୍ତ ବେଦରେ ଯେ ଫଳ ଓ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞରେ ଯେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ସେଇ ଫଳ ମନୁଷ୍ୟ କେବଳ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ପାଏ।
Verse 55
यत्फलं सर्वदानेषु व्रतेषु नियमेषु च । नरस्तत्फलमाप्नोति दृष्ट्वा कृष्णं प्रणम्य च ॥ ५५ ॥
ସମସ୍ତ ଦାନ, ବ୍ରତ ଓ ନିୟମାଚରଣରୁ ଯେ ଫଳ ମିଳେ, ମନୁଷ୍ୟ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖି ପ୍ରଣାମ କଲେ ସେଇ ଫଳ ପାଏ।
Verse 56
यत्फलं ब्रह्मचर्येण सम्यक् चीर्णेन कीर्तितम् । नरस्तत्फलमाप्नोति दृष्ट्वा कृष्णं प्रणम्य च ॥ ५६ ॥
ଯଥାବିଧି ପାଳିତ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟରୁ ଯେ ଫଳ କୁହାଯାଇଛି, ମନୁଷ୍ୟ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖି ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରଣାମ କଲେ ସେଇ ଫଳ ପାଏ।
Verse 57
गार्हस्थ्येन यथोक्तेन यत्फलं समुदाहृतम् । नरस्त्फलमाप्नोति दृष्ट्वा चीर्णेन कीर्तितम् ॥ ५७ ॥
ଯଥାବିଧି ଗାର୍ହସ୍ଥ୍ୟଧର୍ମ ପାଳନରୁ ଯେ ଫଳ ଘୋଷିତ, ମନୁଷ୍ୟ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖି ପ୍ରଣାମ କଲେ ସେଇ ଫଳ ପାଏ।
Verse 58
यत्फलं वनवासेन वानप्रस्थस्य कीर्तितम् । नरस्तत्फलमाप्नोति दृष्ट्वा चीर्णेन कीर्तितम् ॥ ५७ ॥
ବନବାସୀ ବାନପ୍ରସ୍ଥ ପାଇଁ ଯେ ଫଳ ଘୋଷିତ, ମନୁଷ୍ୟ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖି ପ୍ରଣାମ କଲେ ସେଇ ଫଳ ପାଏ।
Verse 59
सन्यासेन यथोक्तेन यत्फलं समुदाहृतम् । नरस्तत्फलमाप्नोति दृष्ट्वा चीर्णेन कीर्तितम् ॥ ५९ ॥
ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତ ବିଧିରେ କୃତ ସନ୍ନ୍ୟାସର ଯେ ଫଳ ଘୋଷିତ, ସନ୍ନ୍ୟାସାଚାରୀଙ୍କୁ କେବଳ ଦର୍ଶନ କଲେ ମଧ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟ ସେଇ ଫଳ ପାଏ—ଏହିପରି କୀର୍ତ୍ତିତ।
Verse 60
किं चात्र बहुनोक्तेन माहात्म्यं तस्य भामिनि । दृष्ट्वा कृष्णं नरोभक्त्या मोक्षं प्राप्नोति दुर्लभम् ॥ ६० ॥
ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ଏଠାରେ ଅଧିକ କ’ଣ କହିବି? ଭକ୍ତିସହିତ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ ମୋକ୍ଷ ପାଏ।
Verse 61
पापैर्विमुक्तः शुद्धात्मा कल्पकोटिसमुद्भवैः । श्रिया परमया युक्तः सर्वैः समुदितो गुणैः ॥ ६१ ॥
ସେ ପାପମୁକ୍ତ, ଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା, କୋଟି କୋଟି କଳ୍ପରେ ସଞ୍ଚିତ ପୁଣ୍ୟରେ ଯୁକ୍ତ; ପରମ ଶ୍ରୀ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ସର୍ବ ଗୁଣରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ।
Verse 62
सर्वकामसमृद्धेन विमानेन सुवर्चसा । त्रिःसप्तकुलमृद्धृत्य नरो विष्णुपुरं व्रजेत् ॥ ६२ ॥
ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣକାରୀ ଦୀପ୍ତିମାନ ବିମାନରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ଏକୋଇଶ କୁଳକୁ ଉଦ୍ଧାର କରି ମନୁଷ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁପୁରକୁ ଯାଏ।
Verse 63
ततः कल्पशतं यावद्बुक्त्वा भोगान्मनोरमान् । गंधर्वाप्सरसैः सार्धं यथा विष्णुश्चतुर्भुजः ॥ ६३ ॥
ତାପରେ ସେ ଶତ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ସହ ମନୋହର ଭୋଗ ଭୋଗି, ଚତୁର୍ଭୁଜ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପରି ତେଜରେ ବିରାଜେ।
Verse 64
च्युतस्तस्मादिहायातो विप्राणां प्रवरे कुले । सर्वज्ञः सर्ववेदी च जायते गतमत्सरः ॥ ६४ ॥
ସେହି ଅବସ୍ଥାରୁ ଚ୍ୟୁତ ହୋଇ ସେ ଏହି ଲୋକରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ। ସେ ସର୍ବଜ୍ଞ, ସର୍ବବେଦବିଦ୍ ଏବଂ ମତ୍ସରରହିତ ହୋଇ ଜନ୍ମେ।
Verse 65
स्वधर्मनिरतः शांतो दाता भूतहिते रतः । आसाद्य वैष्णवं ज्ञानं ततो मुक्तिमवाप्नुयात् ॥ ६५ ॥
ଯେ ନିଜ ସ୍ୱଧର୍ମରେ ନିରତ, ଶାନ୍ତ, ଦାତା ଏବଂ ସର୍ବଭୂତହିତରେ ରତ—ସେ ବୈଷ୍ଣବ ଜ୍ଞାନ ପ୍ରାପ୍ତ କରି ପରେ ମୁକ୍ତିକୁ ପାଏ।
Verse 66
ततः संपूज्य मंत्रेण सुभद्रां भक्तवत्सलाम् । प्रसादयेच्च विधिजेप्रणिपत्य कृतांजलिः ॥ ६६ ॥
ତତଃ ଭକ୍ତବତ୍ସଳା ସୁଭଦ୍ରା ଦେବୀଙ୍କୁ ନିୟତ ମନ୍ତ୍ରରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ସମ୍ପୂଜା କରି, ବିଧିଜ୍ଞ ବ୍ୟକ୍ତି କୃତାଞ୍ଜଳି ହୋଇ ପ୍ରଣାମ କରି ତାଙ୍କ ପ୍ରସାଦ ଯାଚନା କରୁ।
Verse 67
नमस्ते सर्वगे देवि नमस्ते शुभसौख्यदे । त्राहि मां पद्मपत्राक्षि कात्यायनि नमोऽस्तु ते ॥ ६७ ॥
ହେ ସର୍ବଗେ ଦେବୀ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ହେ ଶୁଭସୌଖ୍ୟଦେ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ହେ ପଦ୍ମପତ୍ରାକ୍ଷି, ମୋତେ ରକ୍ଷା କର; ହେ କାତ୍ୟାୟନୀ, ତୁମକୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର।
Verse 68
एवं प्रसाद्य तां देवीं जगद्धात्रीं जगद्धिताम् । बलदेवस्य भगिनीं सुभद्रां वरदां शिवाम् ॥ ६८ ॥
ଏଭଳି ଜଗଦ୍ଧାତ୍ରୀ, ଜଗଦ୍ଧିତା, ବଳଦେବଙ୍କ ଭଗିନୀ, ବରଦାୟିନୀ ଓ ଶିବା—ସେହି ସୁଭଦ୍ରା ଦେବୀଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି (ତାଙ୍କ କୃପା ଲଭେ)।
Verse 69
कामगेन विमानेन नरो विष्णुपुरं व्रजेत् । आभूतसंप्लवं यावत्क्रीडित्वा तत्र देववत् ॥ ६९ ॥
କାମନାପୂରକ ବିମାନରେ ମନୁଷ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁପୁରକୁ ଯାଏ। ସେଠାରେ ଦେବତା ପରି କ୍ରୀଡ଼ା କରି, ଭୂତସମ୍ପ୍ଲବ ପ୍ରଳୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହେ॥
Verse 70
इह मानुषतां प्राप्तो ब्राह्मणो वेदविद्भवेत् । प्राप्य योगं हरेस्तत्र मोक्षं च लभते ध्रुवम् ॥ ७० ॥
ଏଠାରେ ମାନବଜନ୍ମ ପାଇ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବେଦବିଦ୍ ହୁଏ। ଏବଂ ସେଠାରେ ହରିଙ୍କ ଯୋଗ ପାଇ ନିଶ୍ଚୟ ମୋକ୍ଷ ଲଭେ॥
Verse 71
निष्क्रम्य देवतागारात्कृतकृत्यो भवेन्नरः । प्रणम्यायतने पश्चाद्व्रजेत्तत्र समाहितः ॥ ७१ ॥
ଦେବାଳୟରୁ ବାହାରି ମନୁଷ୍ୟ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ ହେଲା ବୋଲି ଭାବୁ। ପଛରେ ପବିତ୍ର ପରିସରରେ ପୁନଃ ପ୍ରଣାମ କରି, ସମାହିତ ମନେ ସେଠାରୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରୁ॥
Verse 72
इंद्रनीलमयो विष्णुर्यत्रास्ते वालुकावृतः । अंतर्धानेऽपि तं नत्वा ततो विष्णुपुरं व्रजेत् ॥ ७२ ॥
ଯେଉଁଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ରନୀଳମୟ ବିଷ୍ଣୁ ବାଲୁକାରେ ଆବୃତ ହୋଇ ବିରାଜନ୍ତି—ସେ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ପରେ ବିଷ୍ଣୁପୁରକୁ ଯିବା ଉଚିତ॥
Verse 73
सर्वदेवमयो देवो हिरण्यकशिपूद्धरः । यत्रास्ते नित्यदा देवि सिंहार्द्धकृतविग्रहः ॥ ७३ ॥
ହେ ଦେବୀ! ସେଠାରେ ସର୍ବଦେବମୟ ଦେବ, ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧରି (ବଧ କରି) ରକ୍ଷା କରିଥିବା ପ୍ରଭୁ, ସିଂହାର୍ଦ୍ଧ ରୂପ ଧାରଣ କରି ସଦା ବିରାଜନ୍ତି॥
Verse 74
भक्त्या दृष्ट्वा तु तं देवं प्रणम्य नृहरिं शुभे । मुच्यते पातकैर्मर्त्यः समस्तैर्नात्र संशयः ॥ ७४ ॥
ହେ ଶୁଭେ! ଭକ୍ତିରେ ସେଇ ଦେବ ନୃହରିଙ୍କୁ ଦେଖି ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ ମର୍ତ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
Verse 75
नरसिंहस्य ये भक्त्या भवंति भुवि मानवाः । न तेषां दुष्कृतं किंचित्फलं च स्याद्यदीप्सितम् ॥ ७५ ॥
ଭୂମିରେ ଯେ ମାନବମାନେ ଭକ୍ତିରେ ନରସିଂହଙ୍କ ଭକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଦୁଷ୍କୃତ୍ୟର କୌଣସି ଫଳ ହୁଏ ନାହିଁ; ଯାହା ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି ସେ ଫଳ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ।
Verse 76
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन नरसिंहं समाश्रयेत् । धर्मार्थकाममोक्षाणां फलं यस्मात्प्रयच्छति ॥ ७६ ॥
ଏହିହେତୁ ସର୍ବ ପ୍ରୟତ୍ନରେ ନରସିଂହଙ୍କ ଶରଣ ନେବା ଉଚିତ; କାରଣ ସେ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଓ ମୋକ୍ଷର ଫଳ ଦାନ କରନ୍ତି।
Verse 77
तस्मात्तं ब्रह्मतनये भक्त्या संपूजयेत्सदा । मृगराजं महावीर्यं सर्वकामफलप्रदम् ॥ ७७ ॥
ଏହିହେତୁ, ହେ ବ୍ରହ୍ମତନୟ! ମହାବୀର୍ୟଶାଳୀ ସେଇ ମୃଗରାଜ (ନରସିଂହ), ଯିଏ ସର୍ବ କାମନାର ଫଳ ଦିଅନ୍ତି—ତାଙ୍କୁ ସଦା ଭକ୍ତିରେ ସମ୍ପୂଜନ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 78
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः स्त्रियः शूद्रांत्यजादयः । संपूज्य तु सुरश्रेष्ठं भक्ताः सिंहवपुर्द्धरम् ॥ ७८ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ସ୍ତ୍ରୀ, ଶୂଦ୍ର ଏବଂ ଅନ୍ତ୍ୟଜ ଆଦି—ସିଂହରୂପଧାରୀ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ (ନରସିଂହ)ଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରି ତାଙ୍କର ଭକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
Verse 79
मुच्यंते चाशुभाहुःखाज्जन्मकोटिसमुद्भवात् । संपूज्य तं सुरश्रेष्ठं प्राप्नुवंत्यभिवांछितम् ॥ ७९ ॥
କୋଟି କୋଟି ଜନ୍ମରେ ସଞ୍ଚିତ ଅଶୁଭ ଶୋକ-ଦୁଃଖରୁ ସେମାନେ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି; ଏବଂ ସେଇ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜି ଅଭୀଷ୍ଟ ଫଳ ପାଆନ୍ତି।
Verse 80
देवत्वममरेशत्वं धनेशत्वं च भामिनि । यक्षविद्याधरत्वं च तथान्यच्च प्रयच्छति ॥ ८० ॥
ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ଏହା ଦେବତ୍ୱ, ଅମରମାନଙ୍କ ଉପରେ ଅଧିପତ୍ୟ, ଧନାଧିପତି ପଦ, ଏବଂ ଯକ୍ଷତ୍ୱ ଓ ବିଦ୍ୟାଧରତ୍ୱ—ଏପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଲାଭ ମଧ୍ୟ ଦେଇଥାଏ।
Verse 81
श्रृणुष्व नरसिंहस्य प्रभावं विधिनंदिनि । अजितस्याप्रमेयस्य भुक्तिमुक्तिप्रदस्य च ॥ ८१ ॥
ହେ ବିଧି (ବ୍ରହ୍ମା)ଙ୍କ ପ୍ରିୟ କନ୍ୟା, ନରସିଂହଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ଶୁଣ—ଅଜିତ, ଅପ୍ରମେୟ ପ୍ରଭୁଙ୍କର, ଯିଏ ଭୁକ୍ତି ଓ ମୁକ୍ତି ଉଭୟ ଦାନ କରନ୍ତି।
Verse 82
कः शक्नोति गुणान्वक्तुं समस्तांस्तस्य सुव्रते । सिंहार्द्धकृतदेहस्य प्रवक्ष्यामि समासतः ॥ ८२ ॥
ହେ ସୁବ୍ରତେ, ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ଗୁଣ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କିଏ କହିପାରିବ? ସିଂହାର୍ଧ ଦେହଧାରୀ ସେଇ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ କହିବି।
Verse 83
याः काश्चित्सिद्धयश्चात्र श्रूयंते दैवमानुषाः । प्रसादात्तस्य ताः सर्वाः सिद्ध्यंते नात्र संशयः ॥ ८३ ॥
ଏଠାରେ ଶୁଣାଯାଉଥିବା ଯେକୌଣସି ସିଦ୍ଧି—ଦୈବ କିମ୍ବା ମାନବ—ସବୁ ତାଙ୍କ ପ୍ରସାଦରୁ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
Verse 84
स्वर्गे मर्त्ये च पाताले दिवितोये सुरे नगे । प्रसादात्तस्य देवस्य भवत्यव्याहता गतिः ॥ ८४ ॥
ସ୍ୱର୍ଗ, ମର୍ତ୍ୟ ଓ ପାତାଳରେ—ଦେବ, ଦିବ୍ୟଗଣ ଓ ନାଗଜାତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ—ସେଇ ଦେବଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ଭକ୍ତଙ୍କ ଗତି ଅବ୍ୟାହତ ହୁଏ।
Verse 85
असाध्यं तस्य देवस्य नास्त्यत्र सचराचरे । नरसिंहस्य सुभगे सदा भक्तानुकंपिन ॥ ८५ ॥
ହେ ସୁଭଗେ! ଏହି ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜଗତରେ ସେଇ ଦେବ—ନରସିଂହ—ପାଇଁ ଅସାଧ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ; ସେ ସଦା ଭକ୍ତାନୁକମ୍ପୀ।
Verse 86
विधानं तस्य वक्ष्यामि भक्तानामुपकारकम् । येन प्रसीदते चासौ सिंहार्द्धकृतविग्रहः ॥ ८६ ॥
ଏବେ ମୁଁ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ଉପକାରକ ସେଇ ବିଧାନ କହିବି; ଯାହାଦ୍ୱାରା ସିଂହାର୍ଧ-ରୂପଧାରୀ ସେ ଦେବ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।
Verse 87
यत्तत्वं तस्य देवस्य तदज्ञातं सुरासुरैः । शाकयावकमूलैस्तु फलपिण्याकसक्तुभिः ॥ ८७ ॥
ସେଇ ଦେବଙ୍କ ତତ୍ତ୍ୱ ଦେବ ଓ ଅସୁରମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅଜଣା; ତଥାପି ଶାକ, ଯବ, ମୂଳ, ଫଳ, ପିଣ୍ୟାକ ଓ ସତ୍ତୁ ପରି ସରଳ ନୈବେଦ୍ୟରେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।
Verse 88
पयोभक्ष्येण वा भद्रे वर्तते साधकेश्वरः । कासकौपीनवासाश्च ध्यानयुक्तो जितेन्द्रियः ॥ ८८ ॥
ହେ ଭଦ୍ରେ! ସିଦ୍ଧ ସାଧକେଶ୍ୱର କେବଳ ଦୁଧ ଆହାରରେ ମଧ୍ୟ ଜୀବନ ଯାପନ କରେ; କାସବସ୍ତ୍ର ଓ କୌପୀନ ପିନ୍ଧି, ଧ୍ୟାନରେ ଯୁକ୍ତ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜିତ ରହେ।
Verse 89
अरण्ये विजने देशे नदीसंगमपर्वते । सिद्धक्षेत्रे चोषरे च नरसिंहाश्रमे तथा ॥ ८९ ॥
ଅରଣ୍ୟରେ, ନିର୍ଜନ ସ୍ଥାନରେ, ନଦୀସଙ୍ଗମରେ, ପର୍ବତରେ, ସିଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ, ଉଷର ପ୍ରଦେଶରେ ଏବଂ ନରସିଂହ ଆଶ୍ରମରେ ମଧ୍ୟ—ସେଠାରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ସାଧନା କରିବା ଉଚିତ।
Verse 90
प्रतिष्ठाप्य स्वयं चापि पूजांकृत्वा विधानतः । उपपातकवान्देवि महापातकवानपि ॥ ९० ॥
ହେ ଦେବୀ! ଉପପାତକରେ ଲିପ୍ତ ହେଉ କି ମହାପାତକୀ ହେଉ—ସେ ନିଜେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କଲେ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ।
Verse 91
मुक्तो भवेत्पातकेभ्यः साधको नात्र संशयः । कृत्वा प्रदक्षिणं तत्र नरसिंहं प्रपूजयेत् ॥ ९१ ॥
ସାଧକ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ସେଠାରେ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ କରି ନରସିଂହଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
Verse 92
गंधपुष्पादिभिर्धूपैः प्रणम्य शिरसा प्रभुम् । कर्पूरचंदनाक्तानि जातीपुष्पाणि मस्तके ॥ ९२ ॥
ଗନ୍ଧ, ପୁଷ୍ପାଦି ଓ ଧୂପ ଅର୍ପଣ କରି ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଶିରସା ପ୍ରଣାମ କର; ପରେ କର୍ପୂର ଓ ଚନ୍ଦନ ଲେପିତ ଜାତୀ (ଜୁଇ) ପୁଷ୍ପ ମସ୍ତକରେ ଧାରଣ କର।
Verse 93
प्रदद्यान्नरसिंहस्य ततः सिद्धिः प्रजायते । भगवान्सर्वकार्येषु न क्वचित्प्रतिदूयते ॥ ९३ ॥
ନରସିଂହଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କଲେ ସିଦ୍ଧି ଜନ୍ମ ନେଉଛି। ଭଗବାନ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ କେବେ ମଧ୍ୟ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ମୁହଁ ଫେରାନ୍ତି ନାହିଁ।
Verse 94
न शक्तास्तं समाक्रांतुं ब्रह्मरुद्रादयः सुराः । किं पुनर्दानवा लोके सिद्धगंधर्वमानुषाः ॥ ९४ ॥
ବ୍ରହ୍ମା, ରୁଦ୍ର ଆଦି ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରି ପରାଜିତ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ତେବେ ଏହି ଲୋକର ଦାନବ, ସିଦ୍ଧ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ମନୁଷ୍ୟ କିପରି ପାରିବେ?
Verse 95
विद्याधरां यक्षगणाः सकिन्नरमहोरगाः । ते सर्वे प्रलयं यांति दिव्या दिव्याग्नितेजसा ॥ ९५ ॥
ବିଦ୍ୟାଧର, ଯକ୍ଷଗଣ, କିନ୍ନର ଓ ମହୋରଗ—ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଦିବ୍ୟ ଅଗ୍ନିର ତେଜରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ ପ୍ରଳୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
Verse 96
सकृज्जप्त्वाग्निशिखया हन्यात्सर्वानुपद्रवान् । त्रिर्जप्त्वा कवचं दिव्यं संरक्षेद्दैत्यदानवात् ॥ ९६ ॥
ଅଗ୍ନିଶିଖା ମନ୍ତ୍ର ଏକଥର ଜପ କଲେ ସମସ୍ତ ଉପଦ୍ରବ ନଶିଯାଏ; ଦିବ୍ୟ କବଚ ତିନିଥର ଜପ କଲେ ଦୈତ୍ୟ-ଦାନବରୁ ଦୃଢ଼ ରକ୍ଷା ମିଳେ।
Verse 97
भूतात्पिशाचाद्रक्षोभ्यो ये चान्ये परिपंथिनः । त्रिर्जप्तं कवचं दिव्यमभेद्यं च सुरासुरैः ॥ ९७ ॥
ଭୂତ, ପିଶାଚ, ରାକ୍ଷସ ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ବାଧାକାରୀ ଶକ୍ତିଠାରୁ—ଏହି ଦିବ୍ୟ କବଚ ତିନିଥର ଜପ କଲେ ଦେବ-ଅସୁରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅଭେଦ୍ୟ ହୁଏ।
Verse 98
योजनद्वादशांतस्तु देवो रक्षति सर्वदा । नरसिंहो महाभागे महाबलपराक्रमः ॥ ९८ ॥
ହେ ମହାଭାଗେ! ବାରୋ ଯୋଜନ ପରିଧି ମଧ୍ୟରେ ସେ ଦେବ ସଦା ରକ୍ଷା କରନ୍ତି—ମହାବଳ ଓ ମହାପରାକ୍ରମୀ ଶ୍ରୀ ନରସିଂହ।
Verse 99
ततो गत्वा बिलद्वारमुपोष्य रजनत्रयम् । पलाशकाष्ठैः प्रज्वाल्य भगवज्जातवेदसम् ॥ ९९ ॥
ତାପରେ ଗୁହାଦ୍ୱାରକୁ ଯାଇ ତିନି ରାତି ଉପବାସ କରି, ପଲାଶ କାଠରେ ଭଗବାନ୍ ଜାତବେଦସ୍-ରୂପ ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରିବ।
Verse 100
पालाशसमिधं तत्र जुहुयात्त्रिमधुप्लुताम् । द्वेऽयुते कंजनयने शकटश्चैव साधकः ॥ १०० ॥
ସେଠାରେ ତ୍ରିମଧୁରେ ଭିଜାଇଥିବା ପଲାଶ ସମିଧାକୁ ଅଗ୍ନିରେ ଆହୁତି ଦେବ। ହେ କଞ୍ଜନୟନ! ବିଶ ହଜାର ଆହୁତି ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ ସାଧକ ଶକଟ ସମାନ ସମର୍ଥ ହୁଏ।
Verse 101
ततः कवल्लीविवरं प्रकटं जायते क्षणात् । ततो विशेत्तु निःशंकः कवल्लीविवरं बुधः ॥ १०१ ॥
ତାପରେ କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ‘କବଲ୍ଲୀ-ବିବର’ ନାମକ ଏକ ମୁହାଁ ପ୍ରକଟ ହୁଏ। ତେବେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ନିର୍ଭୟ ହୋଇ ସେହି କବଲ୍ଲୀ-ବିବରରେ ପ୍ରବେଶ କରିବ।
Verse 102
गच्छतः शकटस्याथ तमो मोहश्च नश्यति । राजमार्गस्तु विस्तीर्णो दृश्यते तत्र मोहिनि ॥ १०२ ॥
ଶକଟ ଆଗକୁ ଯାଉଥିବା ସମୟରେ ଅନ୍ଧକାର ଓ ମୋହ ନଶିଯାଏ; ହେ ମୋହିତ! ସେଠାରେ ବିସ୍ତୃତ ରାଜମାର୍ଗ ସ୍ପଷ୍ଟ ଦିଶେ।
Verse 103
नरसिंहं स्मरंस्तत्र पातालं विशते तदा । गत्वा तत्र जपेच्छुद्धो नरसिंहं तमव्ययम् ॥ १०३ ॥
ସେଠାରେ ନରସିଂହଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ସେ ପାତାଳରେ ପ୍ରବେଶ କରେ। ସେଠାକୁ ଯାଇ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ ସେହି ଅବ୍ୟୟ ନରସିଂହଙ୍କ ଜପ କରିବ।
Verse 104
ततः स्त्रीणां सहस्राणि वीणाचामरकर्मणाम् । निर्गच्छँति पुराच्चैव स्वागतं ता वदंति च ॥ १०४ ॥
ତାପରେ ବୀଣାବାଦନ ଓ ଚାମର-ସେବାରେ ନିୟୁକ୍ତ ସହସ୍ର ସହସ୍ର ନାରୀ ନଗରରୁ ବାହାରି ଆସି “ସ୍ୱାଗତମ୍!” ବୋଲି କହନ୍ତି।
Verse 105
प्रवेशयंति तं हस्ते गृहीत्वा साधकेश्वरम् । ततो रसायनं दिव्यं पाययंति सुलोचने ॥ १०५ ॥
ସେମାନେ ସାଧକେଶ୍ୱରଙ୍କ ହାତ ଧରି ତାଙ୍କୁ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରାନ୍ତି; ପରେ, ହେ ସୁଲୋଚନେ, ତାଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ରସାୟନ ପାନ କରାନ୍ତି।
Verse 106
पीतमात्रे दिव्यदेहो जायते सुमहाबलः । क्रीडते दिव्यकन्याभिर्यावदाभूतसंप्लवम् ॥ १०६ ॥
ପାନ କରିବାମାତ୍ରେ ଦିବ୍ୟ ଦେହ ପ୍ରକଟ ହୁଏ ଓ ସେ ଅତିମହାବଳୀ ହୁଏ; ଭୂତସମ୍ପ୍ଲବ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦିବ୍ୟ କନ୍ୟାମାନଙ୍କ ସହ କ୍ରୀଡ଼ା କରେ।
Verse 107
भिन्नदेहो वासुदेवं नीयते नात्र संशयः । यदा न रोचयन्त्येतास्ततो निर्गच्छते पुनः ॥ १०७ ॥
ଦେହ ଛାଡ଼ିଲେ ଜୀବକୁ ବାସୁଦେବଙ୍କ ନିକଟକୁ ନେଇଯାଯାଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ଏହି ଭୋଗ ରୁଚେ ନାହିଁ, ସେ ପୁଣି ସେଠାରୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରେ।
Verse 108
पट्टं शूलं च खङ्गं च रोचनां च मणिं तथा । रसं रसायनं चैव पादुकांजनमेव च ॥ १०८ ॥
ପଟ୍ଟବସ୍ତ୍ର, ଶୂଳ ଓ ଖଡ୍ଗ, ଏବଂ ଗୋରୋଚନା ଓ ମଣି; ସେପରି ରସ, ରସାୟନ, ଓ ପାଦୁକା ସହ ଅଞ୍ଜନ ମଧ୍ୟ (ଅର୍ପଣ/ଲାଭ୍ୟ)।
Verse 109
कृष्णांजलिं च सुभगे गुटिकां च मनःशिलाम् । मुंडलां चाक्षसूत्रं च षष्ठीं संजीवनीं तथा ॥ १०९ ॥
ହେ ସୁଭଗେ! କୃଷ୍ଣ ଦ୍ରବ୍ୟର ଅଞ୍ଜଳି, ଛୋଟ ଗୁଟିକା ଓ ମନଃଶିଳା ଅର୍ପଣ କର; ଏବଂ ମୁଣ୍ଡନ, ଜପମାଳା, ‘ଷଷ୍ଠୀ’ ବ୍ରତ ଓ ‘ସଂଜୀବନୀ’ ନାମକ ବିଧି ମଧ୍ୟ କର।
Verse 110
सिद्धां विद्यां च शास्त्राणि गृहीत्वा साधकोत्तमः । ज्वलद्वह्निस्फुलिंगोर्मिवेष्टितं त्रिदशं हृदि ॥ ११० ॥
ସିଦ୍ଧ ବିଦ୍ୟା ଓ ଶାସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଗ୍ରହଣ କରି ସାଧକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସାଧକ ହୃଦୟରେ ଦିବ୍ୟ ସନ୍ନିଧିକୁ ଧାରଣ କରେ—ଯେନେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିର ତରଙ୍ଗ ଓ ସ୍ଫୁଲିଙ୍ଗରେ ଆବୃତ।
Verse 111
सकृन्न्यस्तं दहेत्सर्वं वृजिनं जन्मकोटिकम् । विषेन्यस्तं विषं हन्यात्कुष्ठं हन्यात्तनौ स्थितम् ॥ १११ ॥
ଏକଥର ମାତ୍ର ନ୍ୟାସ କଲେ ମଧ୍ୟ କୋଟି କୋଟି ଜନ୍ମର ସମସ୍ତ ପାପ ଦଗ୍ଧ ହୁଏ। ବିଷ ସମ୍ମୁଖେ ରଖିଲେ ବିଷକୁ ନାଶ କରେ, ଏବଂ ଦେହରେ ଥିବା କୁଷ୍ଠକୁ ମଧ୍ୟ ହରେ।
Verse 112
सुदेहभ्रूणहत्यादि कृत्वा दिव्येन शुध्यति । महाग्रहगृहीतेषु ज्वलमानं विचिंतयेत् ॥ ११२ ॥
ଭ୍ରୂଣହତ୍ୟା ଆଦି ମହାପାପ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ଉପାୟରେ ଶୁଦ୍ଧି ହୁଏ। ମହାଗ୍ରହରେ ଗୃହୀତ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଜ୍ୱଳମାନ ତେଜସ୍ୱୀ ସନ୍ନିଧିକୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 113
रुदंतिं वै ततः शीघ्रं नश्येयुर्दारुणा ग्रहाः । बालानां कंठके बद्ध्वा रक्षा भवति नित्यशः ॥ ११३ ॥
ତାପରେ ସେଇ ଦାରୁଣ ଗ୍ରହମାନେ ଶୀଘ୍ର ନଶିଯାନ୍ତି। ଶିଶୁମାନଙ୍କ କଣ୍ଠରେ ବାନ୍ଧିଦେଲେ ଏହା ନିତ୍ୟ ରକ୍ଷା ହୁଏ।
Verse 114
गंडपिंडककृत्यानां नाशनं कुरुते ध्रुवम् । व्याधिघाते समिद्भिश्च घृतं क्षीरेण होभयेत् ॥ ११४ ॥
ଏହା ଗଣ୍ଡ‑ପିଣ୍ଡକ ଆଦି ଦୁଷ୍ଟ କୃତ୍ୟାମାନଙ୍କର ନିଶ୍ଚିତ ନାଶ କରେ। ରୋଗନିବାରଣ ପାଇଁ ସମିଧା ସହ ଘିଅକୁ ଦୁଧରେ ମିଶାଇ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ॥
Verse 115
त्रिसंध्यं मासमेकं तु सर्वरोगान्विनाशयेत् । असाध्यं नास्य पश्यामि तत्वस्य सचराचरे ॥ ११५ ॥
ଯେ ଏକ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତ୍ରିସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଏହା କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ରୋଗ ନାଶ କରେ। ଏହି ତତ୍ତ୍ୱ ପାଇଁ ଚରାଚର ଜଗତରେ କିଛି ଅସାଧ୍ୟ ମୁଁ ଦେଖୁନାହିଁ॥
Verse 116
यां यां कामयते सिद्धिं तां तां प्राप्नोत्यपि ध्रुवम् । अष्टोत्तरशतं त्वेकं पूजयित्वा मृगाधिपम् ॥ ११६ ॥
ମଣିଷ ଯେଉଁ ଯେଉଁ ସିଦ୍ଧି କାମନା କରେ, ସେହି ସେହି ସିଦ୍ଧି ନିଶ୍ଚୟ ପାଏ—ମୃଗାଧିପ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଏକଶେ ଆଠଥର ପୂଜା କରି॥
Verse 117
मृत्तिकां सप्त वल्मीके श्मशाने च चतुष्पथे । रक्तचंदनसंमिश्रां गवां क्षीरेण लेपयेत् ॥ ११७ ॥
ସାତଟି ବଲ୍ମୀକରୁ ମାଟି, ଏବଂ ଶ୍ମଶାନ ଓ ଚତୁଷ୍ପଥରୁ ମାଟି ନେଇ, ତାହାକୁ ରକ୍ତଚନ୍ଦନ ସହ ମିଶାଇ ଗୋଦୁଧରେ ଲେପ କରିବା ଉଚିତ॥
Verse 118
सिंहस्य प्रतिमां कृत्वा प्रमाणेन षडंगुलाम् । भूर्जपत्रे विशेषेण लिखेद्रोचनया तथा ॥ ११८ ॥
ଛଅ ଅଙ୍ଗୁଳ ପ୍ରମାଣର ସିଂହ ପ୍ରତିମା କରି, ବିଶେଷକରି ଭୂର୍ଜପତ୍ରରେ ରୋଚନା ରଙ୍ଗରେ ବିଧିମତେ ଲେଖିବା ଉଚିତ॥
Verse 119
नरसिंहस्य कंठे तु बद्ध्वा चैव समंत्रवत् । जपेत्संख्याविहीनं तु पूजयित्वा जलाशये ॥ ११९ ॥
ନରସିଂହଙ୍କ କଣ୍ଠରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ମନ୍ତ୍ରସହିତ ତାହା ବାନ୍ଧି, ସଂଖ୍ୟା-ନିୟମ ବିନା ଜପ କରିବ; ପୂଜା ପରେ ଜଳାଶୟ (ସର/କୁଣ୍ଡ) ନିକଟେ ଏହା କରିବ।
Verse 120
यावन्मंत्रं तु जपति सप्ताहं संयतेन्द्रियः । जलाकीर्णा मुहूर्तेन जायते सर्वमेदिनी ॥ १२० ॥
ସଂଯତେନ୍ଦ୍ରିୟ ପୁରୁଷ ଯେତେବେଳେ ସେହି ମନ୍ତ୍ରକୁ ସପ୍ତାହ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜପ କରେ, ସେତେବେଳେ ମୁହୂର୍ତ୍ତମାତ୍ରେ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ଜଳରେ ପୂରିଯାଏ।
Verse 121
अथवा शुद्धवृक्षाग्रे नरसिंहं तु पूजयेत् । जप्त्वा चाष्टशतं तत्त्वं वर्षं तद्विनिवारयेत् ॥ १२१ ॥
ଅଥବା ପବିତ୍ର ବୃକ୍ଷମୂଳେ ନରସିଂହଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବ; ମନ୍ତ୍ରକୁ ୧୦୮ ଥର ଜପ କରି ସେହି (ଅପକାରକ) ବର୍ଷାକୁ ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିବାରଣ କରିବ।
Verse 122
तमेव पिंजके बद्ध्वा भ्रामयेत्साधकोत्तमः । महावातो मुहूर्तेन आगच्छेन्नात्र संशयः ॥ १२२ ॥
ସେହି (ପ୍ରତିମା)କୁ ପିଞ୍ଜରାରେ ବାନ୍ଧି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସାଧକ ଘୁରାଇବ; ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ମହାବାତ ଉଠିବ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
Verse 123
पुनश्च वारयन्सिक्तां सप्तजप्तेन वारिणा । अथ तां प्रतिमां द्वारे निखनेद्यस्य साधकः ॥ १२३ ॥
ପୁନର୍ବାର ସପ୍ତବାର ଜପିତ ଜଳ ଛିଟାଇ (ଶାନ୍ତ କରି), ସାଧକ ଯାହା ପାଇଁ କ୍ରିୟା କରୁଛି ତାହାର ଦ୍ୱାରେ ସେହି ପ୍ରତିମାକୁ ପୋତିଦେବ।
Verse 124
गोत्रोत्सादो भवेत्तस्य उद्धृते चैव शांतिदः । तस्माद्वै ब्रह्मतनये पूजयेद्भक्तितः सदा ॥ १२४ ॥
ତାହାର ବଂଶନାଶ ହୁଏ; ଏବଂ ଉଦ୍ଧାର ହେଲେ ନିଶ୍ଚୟ ଶାନ୍ତି ଦାନ ହୁଏ। ତେଣୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ସଦା ଭକ୍ତିରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
Verse 125
मृगराजं महावीर्यं सर्वकामफलप्रदम् । दृष्ट्वा स्तुत्वा नमस्कृत्य संपूज्य नृहरिं शुभे ॥ १२५ ॥
ହେ ଶୁଭେ! ମହାବୀର୍ୟ ମୃଗରାଜ, ସର୍ବକାମଫଳଦାତା ନୃହରିଙ୍କୁ ଦେଖି, ସ୍ତୁତି କରି, ନମସ୍କାର କରି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
Verse 126
प्राप्नुवंति नरा राज्यं स्वर्गं मोक्षं च दुर्लभम् । नरसिंहं नरो दृष्ट्वा लभेदभिमतं फलम् ॥ १२६ ॥
ମନୁଷ୍ୟମାନେ ରାଜ୍ୟ, ସ୍ୱର୍ଗ ଏବଂ ଦୁର୍ଲଭ ମୋକ୍ଷ ମଧ୍ୟ ପାଆନ୍ତି; କାରଣ ନରସିଂହଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କଲେ ଅଭିଷ୍ଟ ଫଳ ମିଳେ।
Verse 127
विमुक्तः सर्वपापेभ्यो विष्णु लोकं च गच्छति । सकृद्दृष्टवा तु तं देवं भक्त्या सिंहवपुर्द्धरम् ॥ १२७ ॥
ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁଲୋକକୁ ଯାଏ। ଭକ୍ତିରେ ସିଂହରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ସେଇ ଦେବଙ୍କୁ ଏକଥର ଦର୍ଶନ କଲେ ମଧ୍ୟ (ଏହି ଫଳ ମିଳେ)।
Verse 128
मुच्यते पातकैः सर्वैः कायवाक्चित्तसंभवैः । संग्रामे संकटे दुर्गे चौख्याघ्रादिपीडिते ॥ १२८ ॥
ଦେହ, ବାକ୍, ଚିତ୍ତରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ସମସ୍ତ ପାତକରୁ ସେ ମୁକ୍ତ ହୁଏ—ଯୁଦ୍ଧରେ, ସଙ୍କଟରେ, ଦୁର୍ଗମ ସ୍ଥାନରେ, କିମ୍ବା ରୋଗାଦି ପୀଡାରେ ପୀଡିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ।
Verse 129
कांतारे प्राणसंदेहे विषवह्निजलेषु च । राजादिभीषु संग्रामे ग्रहरोगादिपीडिते ॥ १२९ ॥
ଅରଣ୍ୟରେ ପ୍ରାଣସନ୍ଦେହ ହେଲେ, ବିଷ–ଅଗ୍ନି–ଜଳ ମଧ୍ୟରେ, ରାଜାଦିଙ୍କ ଭୟରେ, ସଂଗ୍ରାମରେ, ଏବଂ ଗ୍ରହଦୋଷ, ରୋଗ ଆଦି ପୀଡାରେ ପୀଡିତ ହେଲେ—ଏହି ପବିତ୍ର ଶରଣକୁ ସ୍ମରି ଆଶ୍ରୟ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 130
स्मृत्वा तं यो हि पुरुषः संकटैर्विप्रमुच्यते । सूर्योदये यथा नाशं तमोऽभ्येति महत्तरम् ॥ १३० ॥
ଯେ ପୁରୁଷ ତାଙ୍କୁ ସ୍ମରେ, ସେ ଶୀଘ୍ର ସଙ୍କଟରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ; ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟରେ ଯେପରି ଘୋର ଅନ୍ଧକାର ନଶିଯାଏ।
Verse 131
तथा संदर्शने तस्य विनाशं यांत्युपद्रवाः । गुटिकां जनपाताले पादलेपरसायनम् ॥ १३१ ॥
ସେହିପରି, କେବଳ ତାହାର ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ଉପଦ୍ରବ ନଶିଯାଏ। ପାତାଳର ଜନପାତାଳରେ ‘ଗୁଟିକା’ ନାମକ ଏକ (ଦିବ୍ୟ) ଗୋଳି ଅଛି; ତାହା ପାଦଳ-ଲୋକର ପରମ ରସାୟନ।
Verse 132
नरसिंहे प्रसन्ने तु प्राप्नोत्यन्यांश्च वांछितान् । यान्यान्कामानभिध्यायन्भजेत नृहरिं नरः ॥ १३२ ॥
ନରସିଂହ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ମନୁଷ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଇଚ୍ଛିତ ବରମାନେ ମଧ୍ୟ ପାଏ। ତେଣୁ ଯେଯେ କାମନା ଥାଉ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଧ୍ୟାନ କରି ନୃହରିଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ଭଜିବା ଉଚିତ।
Verse 133
तांस्तान्कामानवाप्नोति नरो नास्त्यत्र संशयः ॥ १३३ ॥
ମନୁଷ୍ୟ ସେ ସେ କାମନା ପ୍ରାପ୍ତ କରେ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
Verse 134
इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे मोहिनीवसुसंवादे पुरुषोत्तममाहात्म्ये पंचपंचाशत्तमोऽध्यायः ॥ ५५ ॥
ଏହିପରି ଶ୍ରୀବୃହନ୍ନାରଦୀୟପୁରାଣର ଉତ୍ତରଭାଗରେ ମୋହିନୀ–ବସୁ ସଂବାଦାନ୍ତର୍ଗତ ‘ପୁରୁଷୋତ୍ତମ-ମାହାତ୍ମ୍ୟ’ ନାମକ ପଞ୍ଚପଞ୍ଚାଶତ୍ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା ॥୫୫॥
The chapter presents it as a calendrical convergence where vrata discipline (fasting and self-control) and tīrtha-darśana amplify each other, yielding merit described as surpassing even hyperbolic ascetic feats; it frames Dvādaśī as a decisive liminal day for attaining Viṣṇu-loka and non-fall (acyuta-pada).
A structured sequence: snāna (triple immersion) at Mārkaṇḍeya Lake with prescribed mantras; tarpana to devas/ṛṣis and pitṛs (tila-udaka); ācamana; pradakṣiṇā and worship at Mārkaṇḍeyeśa (Śiva) including forgiveness (Aghora); Kalpavaṭa circumambulation and mantra-worship; salutation to Garuḍa; then temple entry, circumambulation, and worship of Saṃkarṣaṇa, Subhadrā, and Kṛṣṇa with the dvādaśākṣarī and stotra.
It treats Śiva worship (Mārkaṇḍeyeśa) as an integral purificatory and merit-generating station within a Viṣṇu-centered itinerary, presenting tīrtha practice as a network where sectarian shrines function sequentially toward the culminating Puruṣottama darśana and mokṣa-oriented bhakti.
It asserts a sweeping equivalence: the fruits of Vedas, sacrifices, charities, vows, and even the four āśrama disciplines are obtained simply by beholding and prostrating to Kṛṣṇa—culminating in liberation that is otherwise difficult to attain.
It expands the tīrtha framework into protective and siddhi-oriented upāsanā, presenting Narasiṃha as an ever-present refuge at the site and as a practical means for removing calamities (graha, bhūta, disease, fear), thereby integrating pilgrimage devotion with mantra-kavaca and homa technologies.