The Vision of Mohinī (मोहिनी-दर्शनम्)

Verse 1

वसिष्ठ उवाच । तच्छ्रुत्वा नृपतेर्वाक्यं महाज्ञानी मुनीश्वरः । चिंतयित्वा क्षणं ज्ञात्वा कारणं तमुचाव ह ॥ १ ॥

ବସିଷ୍ଠ କହିଲେ—ରାଜାଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ସେ ମହାଜ୍ଞାନୀ ମୁନୀଶ୍ୱର କ୍ଷଣମାତ୍ର ଚିନ୍ତା କରି କାରଣ ଜାଣି ତାଙ୍କୁ କହିଲେ ॥ ୧ ॥

Verse 2

वामदेव उवाच । पुरा त्वमवनीपाल शूद्रजातिसमुद्भवः । दारिद्र्येण पराभूतो दुष्टया भार्यया तथा ॥ २ ॥

ବାମଦେବ କହିଲେ—ହେ ଅବନୀପାଳ, ପୂର୍ବେ ତୁମେ ଶୂଦ୍ରକୁଳରେ ଜନ୍ମିଥିଲ; ଦାରିଦ୍ର୍ୟରେ ପରାଭୂତ ଏବଂ ଦୁଷ୍ଟା ଭାର୍ଯ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ପୀଡିତ ଥିଲ ॥ ୨ ॥

Verse 3

परसेवनया चैव वेतनेन भुजिक्रिया । निवसन्दुःखसंतप्तो बहुवर्षाणि पार्थिव ॥ ३ ॥

ପରସେବା କରି ଏବଂ ସେହି ଜୀବିକାରେ ବେତନ ଉପାର୍ଜନ କରି ସେ, ହେ ରାଜନ୍, ଦୁଃଖତାପରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ ବହୁବର୍ଷ ରହିଲା।

Verse 4

कदाचिद्द्विजसंसर्गात्तीर्थयात्रां गतो भवान् । ततः सर्वाणि तीर्थानि परिक्रम्य महीपते ॥ ४ ॥

କେବେ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ସତ୍ସଙ୍ଗରୁ ଆପଣ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାକୁ ଗଲେ; ତାପରେ, ହେ ମହୀପତେ, ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ପରିକ୍ରମା କରି ଦର୍ଶନ କଲେ।

Verse 5

द्विजसेवापरो जातो मथुरां पुण्यरूपिणीम् । तत्र स्नातं त्वया विप्रसंगेन यमुनाजले ॥ ५ ॥

ଦ୍ୱିଜସେବାରେ ନିରତ ହୋଇ ଆପଣ ପୁଣ୍ୟରୂପିଣୀ ମଥୁରାକୁ ଆସିଲେ; ସେଠାରେ ବିପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଯମୁନାଜଳରେ ସ୍ନାନ କଲେ।

Verse 6

विश्रांतिसंज्ञके तीर्थे सर्वतीर्थोत्तमोत्तमे । मंदिरे च वराहस्य कथ्यमानां कथां नृप ॥ ६ ॥

ହେ ନୃପ, ‘ବିଶ୍ରାନ୍ତି’ ନାମକ ତୀର୍ଥରେ—ଯାହା ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତମୋତ୍ତମ—ଏବଂ ବରାହ ମନ୍ଦିରରେ, ଏହି କଥା କୁହାଯାଉଛି।

Verse 7

पुराणोक्तां च शुश्राव अशून्यशयनव्रतम् । चतुर्भिः पारणैर्यस्य निष्पत्तिस्तु विधीयते ॥ ७ ॥

ସେ ପୁରାଣୋକ୍ତ ‘ଅଶୂନ୍ୟଶୟନ’ ବ୍ରତ ମଧ୍ୟ ଶୁଣିଲା; ଯାହାର ସମାପ୍ତି ଚାରିଟି ପାରଣା (ବ୍ରତସମାପନ) ଦ୍ୱାରା ବିଧିତ।

Verse 8

येन चीर्णेन देवेशो जीमूताभः प्रसीदति । लक्ष्मीभर्ता जगन्नाथो निःशेषाघौघनाशनः ॥ ८ ॥

ଯେହି ବ୍ରତ ଆଚରଣ କଲେ ମେଘଶ୍ୟାମ ଦେବେଶ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି—ଲକ୍ଷ୍ମୀପତି ଜଗନ୍ନାଥ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ପାପସମୂହ ନାଶ କରନ୍ତି।

Verse 9

तत्कृतं भवता राजन्पुनरभ्येत्य मंदिरम् । अशून्यशयनं पुण्यं गृहे वृद्धिकरं परम् ॥ ९ ॥

ହେ ରାଜନ୍, ତାହା କରି ପୁନର୍ବାର ନିଜ ଗୃହକୁ ଫେରନ୍ତୁ। ଦାମ୍ପତ୍ୟ-ଶୟ୍ୟା ଶୂନ୍ୟ ନ ରଖିବା ପୁଣ୍ୟ ଏବଂ ଗୃହରେ ପରମ ବୃଦ୍ଧିକର।

Verse 10

अकृत्वेदं महाराज व्रतं पातकनाशनम् । गार्हस्थ्यमनुतिष्ठेत वंध्यावन्निष्फलो भवेत् । सुखमीदृग्विधं लोके दुर्लभं प्रतिभाति मे ॥ १० ॥

ହେ ମହାରାଜ, ଏହି ପାତକନାଶକ ବ୍ରତ ନ କରି ଯଦି କେହି ଗାର୍ହସ୍ଥ୍ୟଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରେ, ତେବେ ସେ ବନ୍ଧ୍ୟା ନାରୀ ପରି ନିଷ୍ଫଳ ହୁଏ। ଏପରି ସୁଖ ଲୋକେ ଦୁର୍ଲଭ ବୋଲି ମୋତେ ଲାଗେ।

Verse 11

श्रावणस्य तु मासस्य द्वितीययां महीपते । ग्राह्यमेतद्व्रतं पुण्यं जन्ममृत्युजरापहम् ॥ ११ ॥

ହେ ମହୀପତେ, ଶ୍ରାବଣ ମାସର ଦ୍ୱିତୀୟା ତିଥିରେ ଏହି ପୁଣ୍ୟ ବ୍ରତ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ; ଏହା ଜନ୍ମ-ମୃତ୍ୟୁ-ଜରାର କ୍ଳେଶ ହରେ।

Verse 12

लक्ष्मीयुक्तो जगन्नाथः पूजनीयोऽत्र पार्थिव । फलैः पुष्पैस्तथा धूपैश्चारुरक्तानुलेपनैः । शय्यादानैर्वस्त्रदानैस्तथा ब्राह्मणभोजनैः ॥ १२ ॥

ହେ ପାର୍ଥିବ, ଏଠାରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀସହିତ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ଫଳ, ପୁଷ୍ପ, ଧୂପ ଓ ମନୋହର ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ଅନୁଲେପନରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ଶୟ୍ୟାଦାନ, ବସ୍ତ୍ରଦାନ, ବ୍ରାହ୍ମଣଭୋଜନ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ।

Verse 13

तत्त्वया सर्वमेतद्धिकृतं राजन्सुदुस्तरम् । तस्यैव कर्मणः पुष्टिरशून्यस्य महीपते । इमानेवाग्रतः पुण्यास्त्वयोक्तान्विस्तराच्छृणु ॥ १३ ॥

ହେ ରାଜନ୍, ତୁମ ତତ୍ତ୍ୱବୁଦ୍ଧିରେ ଏ ସବୁ ସିદ્ધ ହୋଇଛି, ଯଦ୍ୟପି ଏହା ଅତି ଦୁସ୍ତର। ହେ ମହୀପତେ, ଏହିଟି ହେଉଛି ସେ ଅଶୂନ୍ୟ (ଅର୍ଥବତ୍) କର୍ମର ପୁଷ୍ଟି ଓ ଫଳସିଦ୍ଧି। ଏବେ ତୁମେ ପଚାରିଥିବା ଏହି ପୁଣ୍ୟ ବିଷୟଗୁଡ଼ିକୁ ମୋ ପାଖରୁ ବିସ୍ତାରେ ଶୁଣ॥१३॥

Verse 14

नाप्रसन्नें जगन्नाथे भवेयुरिति निश्चितम् । पूर्वजन्मनि देवेशस्त्वयाशून्येन पूजितः ॥ १४ ॥

ଜଗନ୍ନାଥ ପ୍ରସନ୍ନ ନ ହେଲେ କୌଣସି ଶୁଭ ଫଳ ହୁଏ ନାହିଁ—ଏହା ନିଶ୍ଚିତ। ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ଦେବେଶଙ୍କୁ ତୁମେ ଅଚଳ, ନିଷ୍କପଟ ଭକ୍ତିରେ (ଅଶୂନ୍ୟଭାବରେ) ପୂଜା କରିଥିଲ॥१४॥

Verse 15

इह जन्मनि राजेंद्र द्वादश्यार्चयसे हरिम् । अवश्यं प्राप्यसे राजन् विष्णोः सायुज्यतां ध्रुवम् ॥ १५ ॥

ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଏହି ଜନ୍ମରେ ଯଦି ତୁମେ ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନ ହରିଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କର, ତେବେ ହେ ରାଜନ୍, ନିଶ୍ଚୟ ତୁମେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଧ୍ରୁବ ସାୟୁଜ୍ୟ (ଏକତ୍ୱ) ପ୍ରାପ୍ତ କରିବ॥१५॥

Verse 16

एष प्रश्नो मया राजन्व्याख्यातस्ते सुमंगलः । संपदां प्रभवोपेतो ज्ञातेरुत्कर्षणार्थकः ॥ १६ ॥

ହେ ରାଜନ୍, ତୁମର ଏହି ପ୍ରଶ୍ନକୁ ମୁଁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଛି; ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ମଙ୍ଗଳମୟ—ସମ୍ପଦାର ଉତ୍ସ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ଏବଂ ବଂଶର ଉତ୍କର୍ଷ ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ॥१६॥

Verse 17

किमन्यत्ते महीपाल ददामीह करोमि च । अवश्यं सर्वयोग्योऽसि भक्तोऽसि त्वं जनार्दने ॥ १७ ॥

ହେ ମହୀପାଳ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଆଉ କ’ଣ ଦେବି, ଏଠାରେ ଆଉ କ’ଣ କରିବି? ନିଶ୍ଚୟ ତୁମେ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ, କାରଣ ତୁମେ ଜନାର୍ଦନ (ବିଷ୍ଣୁ)ଙ୍କ ଭକ୍ତ॥१७॥

Verse 18

राजोवाच । उत्सुकोऽहं द्विजश्रेष्ठ मंदरं पर्वतं प्रति । तत्राश्चर्याण्यनेकानि द्रष्टुकामस्तवाज्ञया ॥ १८ ॥

ରାଜା କହିଲେ—ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ! ମୁଁ ମନ୍ଦର ପର୍ବତ ପ୍ରତି ଯିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ। ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସେଠାରେ ଥିବା ଅନେକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି।

Verse 19

लघुर्भूत्वा गुरुं त्यक्त्वा पुत्रोपरि द्विजोत्तम । राज्यशासनजं भारं दुर्वहं यच्च भूमिपैः ॥ १९ ॥

ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ! ଗୁରୁଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରି ସେ ନିଜକୁ ହାଲୁକା (ଦାୟିତ୍ୱମୁକ୍ତ) କଲା, ଏବଂ ରାଜ୍ୟଶାସନଜନିତ—ଭୂପତିମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁର୍ବହ—ଭାର ପୁତ୍ର ଉପରେ ରଖିଲା।

Verse 20

सोऽहं स्वेच्छाचरो यातो मत्कृत्यं तनयश्चरेत् । तछ्रुत्वा वचनं राज्ञो वामदेवोऽब्रवीदिदम् ॥ २० ॥

“ମୁଁ ଏବେ ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ଯାଉଛି; ମୋ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୁତ୍ର ପାଳନ କରୁ।” ରାଜାଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି ବାମଦେବ କହିଲେ—

Verse 21

एतद्धि परमं कृत्यं पुत्रस्य नृपपुंगवं । यत्क्लेशात्पितरं प्रेम्णा विमोचयति सर्वदा ॥ २१ ॥

ହେ ନୃପପୁଙ୍ଗବ! ପୁତ୍ରର ପରମ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଏହି—ପ୍ରେମରେ ସେ ସଦା ପିତାଙ୍କୁ କ୍ଲେଶ ଓ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ କରୁ।

Verse 22

पितुर्वचनकारी च मनोवाक्कायशक्तितः । तस्य भागीरथीस्नानमहन्यहनि जायते ॥ २२ ॥

ଯେ ମନ, ବାକ୍, କାୟାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତିରେ ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରେ, ତାହାର ପ୍ରତିଦିନ ଭାଗୀରଥୀ (ଗଙ୍ଗା) ସ୍ନାନ ସମ ପୁଣ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 23

निरस्य पितृवाक्यं तु व्रजेत्स्नातुं सुरापगाम् । नो शुद्धिस्तस्य पुत्रस्य इतीत्थं वैदिकी श्रुतिः ॥ २३ ॥

ଯେ ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ଅବହେଳା କରି ସୁରାପଗା ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଯାଏ, ସେ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ତାହାରୁ ଶୁଦ୍ଧି ମିଳେ ନାହିଁ—ଏହିପରି ବୈଦିକ ଶ୍ରୁତି କହେ।

Verse 24

स त्वं गच्छ यथाकामं कृतकृत्योऽसि भूपते । हरिप्रसादात्ते जातो वंशे पुत्रः स पुण्यकृत् ॥ २४ ॥

ଏହେତୁ, ହେ ଭୂପତେ, ତୁମେ ଯଥାଇଚ୍ଛା ଯାଅ; ତୁମେ କୃତକୃତ୍ୟ। ହରିଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ତୁମ ବଂଶରେ ପୁଣ୍ୟକର୍ତ୍ତା ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଛି।

Verse 25

एवमुक्ते तु मुनिना समारुह्य तुरंगमम् । ययौ शीघ्रगतिः श्रीमान्सदागतिरिव स्वयम् ॥ २५ ॥

ମୁନି ଏପରି କହିବା ପରେ, ଶ୍ରୀମାନ୍ ଶୀଘ୍ରଗତି ଥିବା ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ଘୋଡ଼ାରେ ଚଢ଼ି ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଯାତ୍ରା କଲେ—ମନେ ହେଲା ସ୍ୱୟଂ ସଦାଗତି।

Verse 26

वीक्ष्यमाणो गिरीन्सर्वान्वनानि सरितस्तथा । सर्वाश्चर्याणि राजेंद्रः सरांस्युपवनानि च ॥ २६ ॥

ସମସ୍ତ ପର୍ବତ, ବନ ଓ ନଦୀମାନଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ସେ ସମସ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ—ସରୋବର ଓ ଉପବନ ସହିତ।

Verse 27

सोऽचिरेणैव कालेन संप्राप्तो मंदराचलम् । भ्रामयित्वा गिरिं श्वेतं गंधमादनमेव च ॥ २७ ॥

ଅଳ୍ପ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ସେ ମନ୍ଦରାଚଳକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ; ଶ୍ୱେତଗିରି ଓ ଗନ୍ଧମାଦନକୁ ମଧ୍ୟ ପରିଭ୍ରମଣ କରି।

Verse 28

अतीत्य च महामेरुं दृष्ट्वा चैवोत्तरान्कुरून् । शतसूर्यप्रतीकाशं सर्वतः कांचनावृतम् ॥ २८ ॥

ମହାମେରୁକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଉତ୍ତର କୁରୁମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଶତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ଦୀପ୍ତିମାନ ଏବଂ ସବୁଦିଗରୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣାବୃତ ଏକ ଲୋକ ଦିଶେ।

Verse 29

संघृष्टं हरिबाहुभ्यां स्रवंतं कांचनं रसम् । तद्भूभागं नगाकीर्णं बहुधातुविभूषितम् ॥ २९ ॥

ହରିଙ୍କ ବାହୁଦ୍ୱୟର ଘର୍ଷଣରୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣରସ ବହିଲା; ତାହାରେ ସେ ଭୂଭାଗ ପର୍ବତରେ ଭରିଗଲା ଏବଂ ବହୁ ଧାତୁରେ ଭୂଷିତ ହେଲା।

Verse 30

बहुनिर्झरसंयुक्तं बहुकंदरभूषितम् । निम्नागायुतसंपूर्णं धौतं गंगाजलैः शुभैः ॥ ३० ॥

ସେ ଅନେକ ଝରଣାଧାରାରେ ସଂଯୁକ୍ତ, ବହୁ କନ୍ଦରାରେ ଭୂଷିତ, ଅସଂଖ୍ୟ ନିମ୍ନ ଉପତ୍ୟକାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏବଂ ଶୁଭ ଗଙ୍ଗାଜଳରେ ଧୌତ ଓ ପବିତ୍ର।

Verse 31

विश्वस्तैर्युवतीवृन्दैः कांताशर्मोपसेविभिः । घटप्रमाणैर्नृपते परिपक्वैः सुगंधिभिः ॥ ३१ ॥

ହେ ନୃପତେ! ସେଠାରେ ବିଶ୍ୱସ୍ତ ଯୁବତୀମାନଙ୍କ ଦଳ କାନ୍ତାଶର୍ମଙ୍କୁ ସେବା କରେ, ଏବଂ ଘଟପ୍ରମାଣ ପାତ୍ରରେ ପରିପକ୍ୱ ସୁଗନ୍ଧିତ ନିବେଦନ ବହି ଆଣେ।

Verse 32

फलैर्युवतिसंभूतैः कुचैरिव विभूषितम् । द्विरेफध्वनिसंयुक्तं कोकिलस्वरनादितम् ॥ ३२ ॥

ସେ ଯୁବତୀଙ୍କ କୁଚ ସଦୃଶ ଫଳରେ ଭୂଷିତ; ଭ୍ରମର ଗୁଞ୍ଜନରେ ସଂଯୁକ୍ତ ଏବଂ କୋକିଳର ମଧୁର ସ୍ୱରରେ ନିନାଦିତ।

Verse 33

अनेकसत्त्वविरुतैः समंतान्नादितं गिरिम् । संपश्यमानो नृपतिर्विवेश स महागिरिम् ॥ ३३ ॥

ଅନେକ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ନାଦରେ ଚାରିଦିଗରୁ ଗୁଞ୍ଜିତ ସେଇ ମହାଗିରିକୁ ଦେଖି ରାଜା ସେ ଉଚ୍ଚ ପର୍ବତପ୍ରଦେଶରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

Verse 34

आरोढुकामस्तु कुतूहलात्तमन्वेषयन्केन पथा प्ररोहम् । स वीक्षते यावदसौ समंतात्तावत्समस्तं द्रुमपक्षिसंघम् ॥ ३४ ॥

ଚଢ଼ିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ଓ କୌତୁହଳରେ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱଗମନର ପଥ ଖୋଜୁଥିବା ସେ ଚାରିଦିଗକୁ ଦେଖିଲେ; ଯେତେବେଳେ ଦେଖୁଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ଗଛମାନଙ୍କ ଉପରେ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ସମଗ୍ର ଦଳକୁ ମାତ୍ର ଦେଖିଲେ।

Verse 35

विसर्पमाणं ध्वनिना गृहीतं विमोहिनीवक्त्रसमुद्भवेन । उपप्लवंतं तरसा महीपस्तेनैव सार्द्धं स जगाम तूर्णम् ॥ ३५ ॥

ବିମୋହିନୀର ମୁଖରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ଧ୍ୱନି ତାକୁ ଆବଦ୍ଧ କଲା; ଅସ୍ଥିରତାରେ ସେ ଆଗକୁ ଧାଇଲା, ଏବଂ ରାଜା ମଧ୍ୟ ସେଇ ବଳରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ତାଙ୍କ ସହ ଶୀଘ୍ର ଗଲେ।

Verse 36

तस्याऽपि कर्णे ध्वनिराविवेश विमोहिनीवक्त्रसमुद्भवो यः । विमोहितो येन विमुच्य वाहं त्रिविक्रमेणेव विलंघ्यमानम् ॥ ३६ ॥

ବିମୋହିନୀର ମୁଖରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ସେଇ ଧ୍ୱନି ତାଙ୍କ କାନରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରବେଶ କଲା; ତାହାରେ ମୋହିତ ହୋଇ ସେ ନିଜ ବାହନକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ଯେପରି ତ୍ରିବିକ୍ରମ (ବିଷ୍ଣୁ) ତାହାକୁ ଲଂଘନ କରୁଛନ୍ତି।

Verse 37

मार्गं गिरेर्मोहिनिगीतमुग्धं क्षणेन राजा सहसा ददर्श । गिरौ स्थितां तप्तसुवर्णभासं कामस्य यष्टीमिव निर्मितां च ॥ ३७ ॥

କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ରାଜା ପର୍ବତର ସେଇ ପଥକୁ ହଠାତ୍ ଦେଖିଲେ, ଯେପରି ମୋହିନୀର ଗୀତରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇଛି। ଏବଂ ପର୍ବତ ଉପରେ ସେ ତପ୍ତ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପରି ଦୀପ୍ତ ଏକ ରୂପ ଦେଖିଲେ, ଯେପରି କାମଦେବଙ୍କ ଯଷ୍ଟି ଗଢ଼ାଯାଇଛି।

Verse 38

शक्रस्य लिंगं गगने प्रसक्तं संपूजयंतीमिव लोकसूत्यै । क्षमास्वरूपामिव वै रसाया गिरेः सुताया इव रूपराशिम् ॥ ३८ ॥

ତାହା ଆକାଶରେ ଉଚ୍ଚେ ସ୍ଥିତ ଇନ୍ଦ୍ରଧ୍ୱଜଚିହ୍ନ ପରି ଦିଶୁଥିଲା; ଯେନେ ଲୋକମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ପୂଜିତ ହେଉଛି; ଯେନେ କ୍ଷମାର ମୂର୍ତ୍ତି; ଯେନେ ରସା—ପୃଥିବୀ—ନିଜେ; ଏବଂ ଯେନେ ପର୍ବତକନ୍ୟା ପରି ସୌନ୍ଦର୍ୟରାଶି।

Verse 39

सिंधोस्तु वेलामिव रूपयुक्तां तस्यास्तनुं वै रतिमंदिराख्याम् । विकर्षमाणां सहसा त्रिनेत्रं लिंगाश्रयं देवविनोदनार्थम् ॥ ३९ ॥

ସମୁଦ୍ରତଟର ରେଖା ପରି ସୁସଂଗଠିତ ରୂପବତୀ, ‘ରତିମନ୍ଦିର’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ତାହାର ଦେହକୁ ଦେବମାନଙ୍କ ବିନୋଦନାର୍ଥେ ତ୍ରିନେତ୍ର ପ୍ରଭୁ (ଶିବ) ହଠାତ୍ ନିଜ ଲିଙ୍ଗାଶ୍ରୟ ପ୍ରତି ଟାଣିନେଲେ।

Verse 40

तत्पुण्यकर्त्तुर्मनसाभिलाषां व्यवस्थितो मोहिनिरूपदर्शी । विमोहितोऽसौ निपपात राजा विमोहिनीकामशरेण विद्धः ॥ ४० ॥

ସେହି ପୁଣ୍ୟକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ମନୋଭିଲାଷକୁ ମନେ ଧରି ରାଜା ମୋହିନୀର ରୂପ ଦେଖିଲା; ମୋହିନୀର କାମଶରରେ ବିଦ୍ଧ ହୋଇ ମୋହିତ ହେଇ ସେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା।

Verse 41

ज्वरेण तीव्रेण गृहीतदेहः समीपमस्याः स ससर्प शीघ्रम् । विसर्पिणं भूमिपतिं सुनेत्रा विलोकयामास कटाक्षदृष्ट्या ॥ ४१ ॥

ତୀବ୍ର ଜ୍ୱରରେ ଗ୍ରସ୍ତ ଦେହ ନେଇ ସେ ଶୀଘ୍ର ତାହାର ସମୀପକୁ ରେଙ୍ଗିଗଲା। ତେବେ ସୁନେତ୍ରା ସେ କଟାକ୍ଷଦୃଷ୍ଟିରେ ରେଙ୍ଗୁଥିବା, କଷ୍ଟରେ ଛଟପଟୁଥିବା ଭୂପତିକୁ ଦେଖିଲା।

Verse 42

विमुच्य वीणां विरराम गीताप्राप्तं च कार्यं सहसैव मेने । विधूनयंती मृगपक्षिसघान्सुवाससा गंडभुजौ निवार्य ॥ ४२ ॥

ସେ ବୀଣାକୁ ଛାଡ଼ି ଗୀତ ଥାମିଲା; ହଠାତ୍ ଏକ କାର୍ଯ୍ୟ ଆସିପହଞ୍ଚିଛି ବୋଲି ଭାବିଲା। ମୃଗମାନଙ୍କ ଝୁଣ୍ଡ ଓ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ଦଳକୁ ଝାଡ଼ି ଦେଇ, ସୁବାସିତ ବସ୍ତ୍ରରେ ଗଣ୍ଡ ଓ ଭୁଜାକୁ ସମ୍ଭାଳି, ସେ ନିଜକୁ ସଂଯତ କଲା।

Verse 43

शिलीमुखान् श्वाससुगंधमुग्धान् जगाम देवी नृपतेः समीपम् । त्यक्त्वा हरं पूज्यतमं सुलिंगं गगत्वा तु पार्श्वे तमुदारचेष्टा ॥ ४३ ॥

ଶ୍ୱାସର ସୁଗନ୍ଧରେ ମୋହିତ କରି ଏବଂ ପୁଷ୍ପଶର ଛାଡ଼ି ଦେବୀ ରାଜାଙ୍କ ସମୀପକୁ ଗଲେ। ପୂଜ୍ୟତମ ହର ଓ ସେଇ ଶୁଭ ଲିଙ୍ଗକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ଉଦାର ଚେଷ୍ଟାରେ ତାଙ୍କ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଯାଇ ଦାଁଡ଼ାଇଲେ।

Verse 44

विमोहिनी नीरजपत्रनेत्रा उवाच वाक्यं मधुरं मनोज्ञम् । रुक्मांगदं कामशराभितप्तमुत्तिष्ठ राजन्वशगा तवाहम् ॥ ४४ ॥

ପଦ୍ମପତ୍ରନୟନା ବିମୋହିନୀ କାମଶରରେ ଦଗ୍ଧ ରୁକ୍ମାଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ମଧୁର ଓ ମନୋହର ବାକ୍ୟ କହିଲେ— “ଉଠ, ହେ ରାଜନ; ମୁଁ ତୁମ ବଶରେ ଅଛି।”

Verse 45

किं मूर्च्छया देहमिमं क्षिणोषि यस्त्वं धराभारमिमं महांतम् । तृणीकृतं भूप समुद्वहेथा यन्मामकं रूपमवेक्ष्य हारि ॥ ४५ ॥

ମୂର୍ଛାରେ ଏହି ଦେହକୁ କାହିଁକି କ୍ଷୀଣ କରୁଛ? ହେ ଭୂପ, ତୁମେ ଏହି ମହାନ ଧରାଭାରକୁ ତୃଣ ସମ ଭାବି ବହନ କର; ତେବେ ମୋ ହୃଦୟହାରୀ ରୂପ ଦେଖି କାହିଁକି ମୂର୍ଛିତ ହେଲ?

Verse 46

किं मुह्यसे दुर्बलगौरिवेह पंके निमग्ना भव त्वम् । धीरोऽसि विडंबयेथाः किमर्थमात्मानमुदारचेष्टम् ॥ ४६ ॥

ଏଠାରେ କାଦୁଆରେ ଫସିଥିବା ଦୁର୍ବଳ ଗାଈ ପରି କାହିଁକି ମୋହିତ ହେଉଛ? ତୁମେ ଧୀର; ତେବେ ନିଜ ଉଦାର ଚେଷ୍ଟାକୁ କାହିଁକି ଉପହାସ କରୁଛ?

Verse 47

यद्यस्ति वांछा तव भूपतीश ममानुकूले सुरतेऽतिहृद्ये । प्रदाय दानं च सुधर्ममुक्तं भुंक्ष्व स्वदासीमिव मां रतिज्ञाम् ॥ ४७ ॥

ହେ ଭୂପତୀଶ, ଯଦି ମୋ ସହ ଅନୁକୂଳ ଓ ଅତିହୃଦୟ ସୁରତରେ ତୁମର ଇଚ୍ଛା ଥାଏ, ତେବେ ପ୍ରଥମେ ସୁଧର୍ମରେ କହିଥିବା ଦାନ ଦିଅ; ପରେ ରତିଜ୍ଞା ମୋତେ ନିଜ ଦାସୀ ପରି ଭୋଗ କର।

Verse 48

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरेभागे मोहिनीदर्शनं नाम एकादशोऽध्यायः ॥ ११ ॥

ଏହିପରି ଶ୍ରୀବୃହନ୍ନାରଦୀୟପୁରାଣର ଉତ୍ତରଭାଗରେ ‘ମୋହିନୀଦର୍ଶନ’ ନାମକ ଏକାଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା ॥ ୧୧ ॥