Adhyaya 2

Verse 1

इति श्रीलैङ्गे महापुराणे प्रथमो ऽध्यायः सूत उवाच ईशानकल्पवृत्तान्तम् अधिकृत्य महात्मना ब्रह्मणा कल्पितं पूर्वं पुराणं लैङ्गम् उत्तमम्

ଏହିପରି ଶ୍ରୀଲୈଙ୍ଗ ମହାପୁରାଣର ପ୍ରଥମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ। ସୂତ କହିଲେ—ପୂର୍ବେ ମହାତ୍ମା ବ୍ରହ୍ମା ଈଶାନକଳ୍ପର ବୃତ୍ତାନ୍ତକୁ ଆଧାର କରି ଉତ୍ତମ ଲିଙ୍ଗପୁରାଣ ରଚନା କରିଥିଲେ।

Verse 2

ग्रन्थकोटिप्रमाणं तु शतकोटिप्रविस्तरे चतुर्लक्षेण संक्षिप्ते व्यासैः सर्वान्तरेषु वै

ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥର ପରିମାଣ ଏକ କୋଟି ଶ୍ଲୋକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିସ୍ତାରରେ ଏହା ଶତ କୋଟି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସାରିତ। କିନ୍ତୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ମନ୍ୱନ୍ତରରେ ବ୍ୟାସମାନେ ଏହାକୁ ଚାରି ଲକ୍ଷ ଶ୍ଲୋକରେ ସଂକ୍ଷେପ କରନ୍ତି।

Verse 3

व्यस्तेष्टा दशधा चैव ब्रह्मादौ द्वापरादिषु लिङ्गमेकादशं प्रोक्तं मया व्यासाच्छ्रुतं च तत्

ଦ୍ୱାପର ଆଦି ଯୁଗରେ ବ୍ରହ୍ମା ଆଦିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କର୍ମାଚାର ଦଶ ପ୍ରକାରେ ଭେଦକରି କୁହାଗଲା; ଏବଂ ଏକାଦଶ—ଲିଙ୍ଗତତ୍ତ୍ୱ—ବ୍ୟାସଙ୍କଠାରୁ ଯେପରି ଶୁଣିଥିଲି ସେପରି ମୁଁ ଘୋଷଣା କରିଛି।

Verse 4

अस्यैकादशसाहस्रे ग्रन्थमानमिह द्विजाः तस्मात्संक्षेपतो वक्ष्ये न श्रुतं विस्तरेण यत्

ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥର ଏଠାରେ ପରିମାଣ ଏକାଦଶ ସହସ୍ର ଶ୍ଲୋକ। ତେଣୁ ଯାହା ବିସ୍ତାରରେ ଶୁଣା ଯାଇନାହିଁ, ତାହାକୁ ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ କହିବି।

Verse 5

चतुर्लक्षेण संक्षिप्ते कृष्णद्वैपायनेन तु अत्रैकादशसाहस्रैः कथितो लिङ्गसम्भवः

କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ (ବ୍ୟାସ) ଯେତେବେଳେ ଚାରି ଲକ୍ଷ ଶ୍ଲୋକର ଗ୍ରନ୍ଥକୁ ସଂକ୍ଷେପ କଲେ, ସେତେବେଳେ ଏଠାରେ ଲିଙ୍ଗସମ୍ଭବ ଏକାଦଶ ସହସ୍ର ଶ୍ଲୋକରେ କଥିତ ହେଲା।

Verse 6

सर्गः प्राधानिकः पश्चात् प्राकृतो वैकृतानि च अण्डस्यास्य च सम्भूतिर् अण्डस्यावरणाष्टकम्

ପ୍ରଥମେ ପ୍ରାଧାନିକ ସର୍ଗ, ପରେ ପ୍ରାକୃତ ଓ ବୈକୃତ ସୃଷ୍ଟି; ତାପରେ ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ-ଅଣ୍ଡର ସମ୍ଭୂତି ଏବଂ ଅଣ୍ଡକୁ ଢାକିଥିବା ଅଷ୍ଟ ଆବରଣ ବର୍ଣ୍ଣିତ।

Verse 7

अण्डोद्भवत्वं शर्वस्य रजोगुणसमाश्रयात् विष्णुत्वं कालरुद्रत्वं शयनं चाप्सु तस्य च

ରଜୋଗୁଣର ଆଶ୍ରୟ ନେଇ ଶର୍ବ (ଶିବ) ଅଣ୍ଡୋଦ୍ଭବତ୍ୱ ଧାରଣ କରନ୍ତି; ସେହି ଦିବ୍ୟ ଲୀଳାରେ ସେ ବିଷ୍ଣୁତ୍ୱ, କାଳରୁଦ୍ରରୂପ ଏବଂ ଜଳରେ ଶୟନ ଭଙ୍ଗୀ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି।

Verse 8

प्रजापतीनां सर्गश् च पृथिव्युद्धरणं तथा ब्रह्मणश् च दिवारात्रम् आयुषो गणनं पुनः

ଏଠାରେ ପ୍ରଜାପତିମାନଙ୍କ ସୃଷ୍ଟି, ପୃଥିବୀର ଉଦ୍ଧାର, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦିନ-ରାତିର ବ୍ୟବସ୍ଥା, ଏବଂ ପୁନଃ ଆୟୁ (କାଳ-ପରିମାଣ)ର ଗଣନା ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି।

Verse 9

सवनं ब्रह्मणश्चैव युगकल्पश् च तस्य तु दिव्यं च मानुषं वर्षम् आर्षं वै ध्रौव्यमेव च

କାଳମାନ ଏହି—ସବନ (ଯଜ୍ଞୀୟ ଦିନମାପ), ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦିନ, ତାଙ୍କର ଯୁଗ ଓ କଳ୍ପ; ଏହିପରି ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷ, ମାନବ ବର୍ଷ, ଋଷି-ବର୍ଷ ଏବଂ ଧ୍ରୁବ (ନକ୍ଷତ୍ରୀୟ) ଗଣନା ମଧ୍ୟ।

Verse 10

पित्र्यं पितॄणां सम्भूतिर् धर्मश्चाश्रमिणां तथा अवृद्धिर्जगतो भूयो देव्याः शक्त्युद्भवस्तथा

ଦେବୀଙ୍କ ଶକ୍ତିରୁ ପିତୃତତ୍ତ୍ୱ, ପିତୃମାନଙ୍କ ସମ୍ଭୂତି ଓ ତାଙ୍କର ଧର୍ମ୍ୟ କ୍ରିୟା ପ୍ରକାଶ ପାଏ; ଆଶ୍ରମସ୍ଥମାନଙ୍କ ଧର୍ମ ମଧ୍ୟ ସେହିଠାରୁ ଉଦ୍ଭବିତ। ସେହି ଶକ୍ତିରେ ଜଗତ ଅବନତି ପାଏ ନାହିଁ; ପୁନଃ ପୁନଃ ଦେବୀଶକ୍ତି ହିଁ ପ୍ରକଟତାର କାରଣ।

Verse 11

स्त्रीपुम्भावो विरिञ्चस्य सर्गो मिथुनसम्भवः आख्याष्टकं हि रुद्रस्य कथितं रोदनान्तरे

ବିରିଞ୍ଚି (ବ୍ରହ୍ମା) ଠାରୁ ସ୍ତ୍ରୀ-ପୁରୁଷ ଭେଦ ପ୍ରକାଶ ପାଇଲା ଏବଂ ସୃଷ୍ଟି ମିଥୁନ-ସମ୍ଭବ ଯୁଗଳଜନ୍ମ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରବାହିତ ହେଲା। ରୁଦ୍ରଙ୍କ ରୋଦନର ସେହି ଅନ୍ତରାଳରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ‘ଆଖ୍ୟାଷ୍ଟକ’—ତାଙ୍କ ପବିତ୍ର ଆଠ ନାମ—ମଧ୍ୟ କଥିତ ହେଲା।

Verse 12

ब्रह्मविष्णुविवादश् च पुनर्लिङ्गस्य सम्भवः शिलादस्य तपश्चैव वृत्रारेर्दर्शनं तथा

ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ବିବାଦ ଏବଂ ପୁନଃ ଲିଙ୍ଗର ପ୍ରାଦୁର୍ଭାବ; ଶିଲାଦଙ୍କ ତପସ୍ୟା ଓ ବୃତ୍ରାରି (ଇନ୍ଦ୍ର) ପ୍ରାପ୍ତ ଦିବ୍ୟ ଦର୍ଶନ ମଧ୍ୟ ଅଛି।

Verse 13

प्रार्थना योनिजस्याथ दुर्लभत्वं सुतस्य तु शिलादशक्रसंवादः पद्मयोनित्वमेव च

ତାପରେ ପଦ୍ମୟୋନି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପ୍ରାର୍ଥନା, ସଦ୍ପୁତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତିର ଦୁର୍ଲଭତା, ଶିଲାଦ ଓ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କ ସଂବାଦ, ଏବଂ ପଦ୍ମୟୋନିତ୍ୱ—କମଳଜନ୍ମର ପ୍ରସଙ୍ଗ ଆସେ।

Verse 14

भवस्य दर्शनं चैव तिष्येष्वाचार्यशिष्ययोः व्यासावताराश् च तथा कल्पमन्वन्तराणि च

ଭବ (ଶିବ)ଙ୍କ ଦର୍ଶନ, ତିଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ–ଶିଷ୍ୟ ପରମ୍ପରା, ବ୍ୟାସାବତାରମାନେ, ଏବଂ କଳ୍ପ ଓ ମନ୍ୱନ୍ତରମାନଙ୍କ ବିବରଣୀ ମଧ୍ୟ ଅଛି।

Verse 15

कल्पत्वं चैव कल्पानाम् आख्याभेदेष्वनुक्रमात् कल्पेषु कल्पे वाराहे वाराहत्वं हरेस् तथा

ବିଭିନ୍ନ ନାମଭେଦର ଅନୁକ୍ରମ ଦ୍ୱାରା କଳ୍ପମାନଙ୍କ ‘କଳ୍ପତ୍ୱ’ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହୁଏ; ଏବଂ କଳ୍ପକ୍ରମରେ ବରାହ-କଳ୍ପରେ ହରି (ବିଷ୍ଣୁ) ମଧ୍ୟ ବରାହରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି।

Verse 16

मेघवाहनकल्पस्य वृत्तान्तं रुद्रगौरवम् पुनर्लिङ्गोद्भवश्चैव ऋषिमध्ये पिनाकिनः

ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପିନାକୀ (ଶିବ) ମେଘବାହନ-କଳ୍ପର ପବିତ୍ର ବୃତ୍ତାନ୍ତ—ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଗୌରବ ଏବଂ ପୁନଃ ଲିଙ୍ଗୋଦ୍ଭବ—ପୁନର୍ବାର ପ୍ରକାଶ କଲେ।

Verse 17

लिङ्गस्याराधनं स्नानविधानं शौचलक्षणम् वाराणस्याश् च माहात्म्यं क्षेत्रमाहात्म्यवर्णनम्

ଏଠାରେ ଲିଙ୍ଗାରାଧନା, ପବିତ୍ର ସ୍ନାନବିଧାନ ଓ ଶୌଚର ଲକ୍ଷଣ ବର୍ଣ୍ଣିତ; ଏବଂ ବାରାଣସୀର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ସହ ତୀର୍ଥକ୍ଷେତ୍ରମାନଙ୍କ ମହିମା ମଧ୍ୟ କଥିତ।

Verse 18

भुवि रुद्रालयानां तु संख्या विष्णोर्गृहस्य च अन्तरिक्षे तथाण्डे ऽस्मिन् देवायतनवर्णनम्

ଏଠାରେ ପୃଥିବୀରେ ଥିବା ରୁଦ୍ରାଳୟମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଗୃହର ବର୍ଣ୍ଣନା ଅଛି; ଏବଂ ଅନ୍ତରିକ୍ଷ ଓ ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରେ ଥିବା ଦେବାୟତନମାନଙ୍କ ବିବରଣୀ ମଧ୍ୟ ଅଛି।

Verse 19

दक्षस्य पतनं भूमौ पुनः स्वारोचिषे ऽन्तरे दक्षशापश् च दक्षस्य शापमोक्षस्तथैव च

ଏଠାରେ ଦକ୍ଷଙ୍କର ପୃଥିବୀରେ ପତନ ବର୍ଣ୍ଣିତ; ପୁନଃ ସ୍ୱାରୋଚିଷ ମନ୍ୱନ୍ତରରେ ଦକ୍ଷ ଉପରେ ଥିବା ଶାପ ଓ ସେଇ ଶାପରୁ ଦକ୍ଷଙ୍କ ମୋଚନ ମଧ୍ୟ କଥିତ।

Verse 20

कैलासवर्णनं चैव योगः पाशुपतस् तथा चतुर्युगप्रमाणं च युगधर्मः सुविस्तरः

ଏଥିରେ କୈଲାସର ବର୍ଣ୍ଣନା, ପାଶୁପତ ଯୋଗ, ଚାରି ଯୁଗର ପ୍ରମାଣ, ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗର ଧର୍ମର ସୁବିସ୍ତର ବ୍ୟାଖ୍ୟା ଅଛି।

Verse 21

संध्यांशकप्रमाणं च संध्यावृत्तं भवस्य च श्मशाननिलयश्चैव चन्द्ररेखासमुद्भवः

ଭବ (ଶ୍ରୀଶିବ)ଙ୍କ ‘ସନ୍ଧ୍ୟାଂଶ’ ନାମକ ସୂକ୍ଷ୍ମ ପ୍ରମାଣ ଓ ତାଙ୍କ ସନ୍ଧ୍ୟାବୃତ୍ତ (ସନ୍ଧ୍ୟା-ସ୍ୱରୂପ ଚର୍ଯ୍ୟା) କଥିତ; ସେ ଶ୍ମଶାନରେ ନିବାସ କରନ୍ତି, ଏବଂ ତାଙ୍କଠାରୁ ଚନ୍ଦ୍ରରେଖା (ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର) ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ।

Verse 22

उद्वाहः शंकरस्याथ पुत्रोत्पादनमेव च मैथुनातिप्रसङ्गेन विनाशो जगतां भयम्

ତେବେ ଶଙ୍କରଙ୍କ ବିବାହ ଓ ପୁତ୍ରୋତ୍ପାଦନ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାର୍ଥିତ ହେଲା। କାରଣ ମୈଥୁନର ଅତିପ୍ରସଙ୍ଗ ହେଲେ ଜଗତର ବିନାଶ ହୁଏ—ଏହା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଭୟ।

Verse 23

शापः सत्या कृतो देवान्पुरा विष्णुं च पालितम् शुक्रोत्सर्गस्तु रुद्रस्य गाङ्गेयोद्भव एव च

ପୂର୍ବେ ସତ୍ୟା ଦେବମାନଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଇଥିଲେ, ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁ ମଧ୍ୟ ସେହି ଶାପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ହେଲେ। ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଶୁକ୍ରୋତ୍ସର୍ଗ ହେଲା; ତାହାରୁ ଗଙ୍ଗାଜନ୍ୟ ଗାଙ୍ଗେୟ ଉଦ୍ଭବିଲେ।

Verse 24

ग्रहणादिषु कालेषु स्नाप्य लिङ्गं फलं तथा क्षुब्धधी च विवादश् च दधीचोपेन्द्रयोस् तथा

ଗ୍ରହଣ ଆଦି କାଳରେ ଲିଙ୍ଗକୁ ସ୍ନାନ କରାଇଲେ ଯଥାଫଳ ମିଳେ। ଏହିପରି ମନର କ୍ଷୋଭ ଓ ବିବାଦ—ଦଧୀଚି ଓ ଉପେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେପରି—ଲିଙ୍ଗାଶ୍ରୟରେ ଶାନ୍ତ ହୁଏ।

Verse 25

उत्पत्तिर्नन्दिनाम्ना तु देवदेवस्य शूलिनः पतिव्रतायाश्चाख्यानं पशुपाशविचारणा

ଏଠାରେ ଦେବଦେବ ଶୂଲିନଙ୍କ ନନ୍ଦୀ ନାମକ ଗଣର ଉତ୍ପତ୍ତି ବର୍ଣ୍ଣିତ। ସହିତ ପତିବ୍ରତାଙ୍କ ପାବନ ଆଖ୍ୟାନ ଓ ପଶୁ-ପାଶ ବିଚାର—ବଦ୍ଧ ଜୀବ ଓ ବନ୍ଧନର ତତ୍ତ୍ୱ—ଉପସ୍ଥାପିତ।

Verse 26

प्रवृत्तिलक्षणं ज्ञानं निवृत्त्यधिकृता तथा वसिष्ठतनयोत्पत्तिर् वासिष्ठानां महात्मनाम्

ଏଠାରେ ପ୍ରବୃତ୍ତି-ଲକ୍ଷଣ ଜ୍ଞାନ ଓ ନିବୃତ୍ତି ପାଇଁ ଅଧିକୃତ ଜ୍ଞାନ ନିରୂପିତ। ଏହା ସହ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ମହାତ୍ମା ବାସିଷ୍ଠମାନଙ୍କ ପ୍ରାଦୁର୍ଭାବ କଥିତ।

Verse 27

मुनीनां वंशविस्तारो राज्ञां शक्तेर्विनाशनम् दौरात्म्यं कौशिकस्याथ सुरभेर्बन्धनं तथा

ଏଠାରେ ମୁନିମାନଙ୍କ ବଂଶବିସ୍ତାର, ରାଜମାନଙ୍କ ଦୁର୍ବ୍ୟବହୃତ ଶକ୍ତିର ବିନାଶ, କୌଶିକଙ୍କ ଦୁଷ୍ଟ ଆଚରଣ ଏବଂ ସୁରଭୀଙ୍କ ବନ୍ଧନ—ଏସବୁ ବର୍ଣ୍ଣିତ। ଏଥିରେ ଦେଖାଯାଏ ଯେ ଅଧର୍ମ ପଶୁ-ଜୀବ ଉପରେ ପାଶକୁ କଠିନ କରେ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ପଶୁପତି ଶିବଙ୍କ ପାଖକୁ ଫେରେ।

Verse 28

सुतशोको वसिष्ठस्य अरुन्धत्याः प्रलापनम् स्नुषायाः प्रेषणं चैव गर्भस्थस्य वचस् तथा

ଏଥିରେ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ପୁତ୍ରଶୋକ, ଅରୁନ୍ଧତୀଙ୍କ ବିଲାପ, ସ୍ନୁଷାଙ୍କୁ ପ୍ରେଷଣ, ଏବଂ ଗର୍ଭସ୍ଥ ଶିଶୁର ବଚନ—ଏସବୁ ବର୍ଣ୍ଣିତ। ଏହି ଘଟଣାମାନେ ପୀଡିତ ପଶୁ-ଜୀବର ପାଶମୋଚନ ପାଇଁ ପତି-ସ୍ୱରୂପ ଶିବଙ୍କ କୃପା ପ୍ରକାଶର ପରିବେଶ ଗଢ଼େ।

Verse 29

पराशरस्यावतारो व्यासस्य च शुकस्य च विनाशो राक्षसानां च कृतो वै शक्तिसूनुना

ଶକ୍ତିପୁତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଶର ଅବତାରରୂପେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଏବଂ ବ୍ୟାସ ଓ ଶୁକଙ୍କ ପ୍ରାଦୁର୍ଭାବ ହେଲା; ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ବିନାଶ ମଧ୍ୟ ସେଇଁ କଲେ। ଏଭଳି ପତି-ସ୍ୱରୂପ ଶିବଙ୍କ କୃପା-ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଧର୍ମ ସୁରକ୍ଷିତ ହେଲା; ସେ ପଶୁମାନଙ୍କ ପାଶମୋଚକ ପ୍ରଭୁ।

Verse 30

देवतापरमार्थं तु विज्ञानं च प्रसादतः पुराणकरणं चैव पुलस्त्यस्याज्ञया गुरोः

ଦିବ୍ୟ ପ୍ରସାଦରେ ଦେବତା-ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପରମାର୍ଥ ଓ ବିଜ୍ଞାନ (ସାକ୍ଷାତ୍ ଜ୍ଞାନ) ଲଭ୍ୟ ହେଲା; ଏବଂ ଗୁରୁ ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ପୁରାଣ-ରଚନା କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଏହା ସବୁ ଶିବାନୁଗ୍ରହର ଫଳ।

Verse 31

भुवनानां प्रमाणं च ग्रहाणां ज्योतिषां गतिः जीवच्छ्राद्धविधानं च श्राद्धार्हाः श्राद्धमेव च

[ଏଥିରେ] ଭୁବନମାନଙ୍କ ପ୍ରମାଣ, ଗ୍ରହ ଓ ଜ୍ୟୋତିଷ୍କମାନଙ୍କ ଗତି, ଜୀବନ୍ତାବସ୍ଥାରେ କରାଯାଉଥିବା ଶ୍ରାଦ୍ଧର ବିଧାନ, ଶ୍ରାଦ୍ଧଗ୍ରାହୀଙ୍କ ଯୋଗ୍ୟତା, ଏବଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧକର୍ମ—ଏସବୁ ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ ଉପଦେଶିତ।

Verse 32

नान्दीश्राद्धविधानं च तथाध्ययनलक्षणम् पञ्चयज्ञप्रभावश् च पञ्चयज्ञविधिस् तथा

ଏଠାରେ ନାନ୍ଦୀ-ଶ୍ରାଦ୍ଧର ବିଧାନ, ବେଦାଧ୍ୟୟନର ଯଥୋଚିତ ଲକ୍ଷଣ, ଏବଂ ପଞ୍ଚମହାଯଜ୍ଞର ପ୍ରଭାବ ଓ ସେହି ପଞ୍ଚଯଜ୍ଞର ସମ୍ୟକ୍ ବିଧି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଇଛି।

Verse 33

रजस्वलानां वृत्तिश् च वृत्त्या पुत्रविशिष्टता मैथुनस्य विधिश्चैव प्रतिवर्णमनुक्रमात्

କ୍ରମାନୁସାରେ ରଜସ୍ୱଳା ନାରୀଙ୍କ ଆଚରଣ-ନିୟମ, ସେହି ଆଚରଣରୁ ସନ୍ତାନ-ଭେଦ, ଏବଂ ଦାମ୍ପତ୍ୟ-ସଂଯୋଗର ବିଧି—ପ୍ରତ୍ୟେକ ବର୍ଣ୍ଣ ଅନୁଯାୟୀ ଶିଖାଯାଇଛି।

Verse 34

भोज्याभोज्यविधानं च सर्वेषामेव वर्णिनाम् प्रायश्चित्तम् अशेषस्य प्रत्येकं चैव विस्तरात्

ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣୀଙ୍କ ପାଇଁ କ’ଣ ଭୋଜ୍ୟ ଓ କ’ଣ ଅଭୋଜ୍ୟ—ତାହାର ବିଧାନ, ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦୋଷ ପାଇଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ—ସବୁ ଅଲଗା ଭାବେ ବିସ୍ତାରରେ କୁହାଯାଇଛି।

Verse 35

नरकाणां स्वरूपं च दण्डः कर्मानुरूपतः स्वर्गिनारकिणां पुंसां चिह्नं जन्मान्तरेषु च

ନରକମାନଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ, କର୍ମାନୁରୂପ ଦଣ୍ଡ, ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗଗାମୀ କିମ୍ବା ନରକଗାମୀ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ଚିହ୍ନ ଯାହା ପରଜନ୍ମରେ ପ୍ରକାଶ ପାଏ—ଏହା ମଧ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣିତ।

Verse 36

नानाविधानि दानानि प्रेतराजपुरं तथा कल्पं पञ्चाक्षरस्याथ रुद्रमाहात्म्यमेव च

ଏଥିରେ ନାନାପ୍ରକାର ଦାନ, ପ୍ରେତରାଜ ଯମଙ୍କ ପୁରୀର ବର୍ଣ୍ଣନା, ପରେ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ‘ନମଃ ଶିବାୟ’ ମନ୍ତ୍ରର କଳ୍ପବିଧାନ, ଏବଂ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପରମ ମାହାତ୍ମ୍ୟ—ପାଶରୁ ପଶୁକୁ ମୁକ୍ତ କରୁଥିବା ପତି—ଘୋଷିତ ହୋଇଛି।

Verse 37

वृत्रेन्द्रयोर्महायुद्धं विश्वरूपविमर्दनम् श्वेतस्य मृत्योः संवादः श्वेतार्थे कालनाशनम्

ଏଠାରେ ବୃତ୍ର ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମହାଯୁଦ୍ଧ, ବିଶ୍ୱରୂପ ବଧ, ଶ୍ୱେତ ଓ ମୃତ୍ୟୁଙ୍କ ସଂବାଦ, ଏବଂ ଶ୍ୱେତଙ୍କ ହିତାର୍ଥେ କାଳ (ମୃତ୍ୟୁ) ନାଶ ବର୍ଣ୍ଣିତ।

Verse 38

देवदारुवने शम्भोः प्रवेशः शंकरस्य तु सुदर्शनस्य चाख्यानं क्रमसंन्यासलक्षणम्

ଏଠାରେ ଦେବଦାରୁବନରେ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ପ୍ରବେଶ, ଶଙ୍କରଙ୍କ ସୁଦର୍ଶନ ଆଖ୍ୟାନ, ଏବଂ କ୍ରମ-ସନ୍ନ୍ୟାସର ଲକ୍ଷଣ—ଶୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ପଶୁକୁ ପତି ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କ ଦିଗକୁ ନେଇଯାଉଥିବା ଶାସିତ ପଥ—ବର୍ଣ୍ଣିତ।

Verse 39

श्रद्धासाध्यो ऽथ रुद्रस्तु कथितं ब्रह्मणा तदा मधुना कैटभेनैव पुरा हृतगतेर्विभोः

ତେବେ ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ରୁଦ୍ର ଶ୍ରଦ୍ଧା ଦ୍ୱାରା ହିଁ ସାଧ୍ୟ; ଏବଂ ସ୍ମରଣ କରାଇଲେ ଯେ ପୁରାତନକାଳେ ମଧୁ ଓ କୈଟଭ ବିଭୁ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଗତି-ବୁଦ୍ଧିକୁ ମଧ୍ୟ ଭ୍ରମିତ କରିଥିଲେ।

Verse 40

ब्रह्मणः परमं ज्ञानम् आदातुं मीनता हरेः सर्वावस्थासु विष्णोश् च जननं लीलयैव तु

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପରମ ଜ୍ଞାନ ଗ୍ରହଣ କରିବା ପାଇଁ ହରି ମୀନରୂପ ଧାରଣ କଲେ; ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରକଟତା ସମସ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ କେବଳ ଲୀଳାରୂପେ ହୁଏ।

Verse 41

रुद्रप्रसादाद्विष्णोश् च जिष्णोश्चैव तु सम्भवः मन्थानधारणार्थाय हरेः कूर्मत्वमेवच

ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରସାଦରୁ ବିଷ୍ଣୁ—ଜିଷ୍ଣୁ—ଙ୍କ ପ୍ରକଟତା ହେଲା; ଏବଂ ସମୁଦ୍ରମନ୍ଥନକୁ ଧାରଣ କରିବା ପାଇଁ ହରି ନିଶ୍ଚୟ କୂର୍ମରୂପ ଧାରଣ କଲେ।

Verse 42

संकर्षणस्य चोत्पत्तिः कौशिक्याश् च पुनर्भवः यदूनां चैव सम्भूतिर् यादवत्वं हरेः स्वयम्

ଏଠାରେ ସଙ୍କର୍ଷଣଙ୍କ ଜନ୍ମ, କୌଶିକୀଙ୍କ ପୁନର୍ଜନ୍ମ, ଯଦୁବଂଶର ଉଦ୍ଭବ ଏବଂ ସ୍ୱୟଂ ହରିଙ୍କ ଯାଦବତ୍ୱ ଧାରଣ ବର୍ଣ୍ଣିତ।

Verse 43

भोजराजस्य दौरात्म्यं मातुलस्य हरेर्विभोः बालभावे हरेः क्रीडा पुत्रार्थं शंकरार्चनम्

ଏଠାରେ ଭୋଜରାଜ—ହରିଙ୍କ ମାତୁଳ—ର ଦୁଷ୍ଟତା, ହରିଙ୍କ ବାଳ୍ୟଲୀଳା, ଏବଂ ପୁତ୍ରାର୍ଥେ ଶଙ୍କରାର୍ଚ୍ଚନ ବର୍ଣ୍ଣିତ।

Verse 44

नारस्य च तथोत्पत्तिः कपाले वैष्णवाद्धरात् भूभारनिग्रहार्थे तु रुद्रस्याराधनं हरेः

ସେହିପରି ବୈଷ୍ଣବ କପାଳରୁ ପୃଥିବୀରେ ନରଙ୍କ ପ୍ରାଦୁର୍ଭାବ ହେଲା; ଭୂଭାର ନିଗ୍ରହ ପାଇଁ ହରି ରୁଦ୍ରାରାଧନ କଲେ।

Verse 45

वैन्येन पृथुना भूमेः पुरा दोहप्रवर्तनम् देवासुरे पुरा लब्धो भृगुशापश् च विष्णुना

ପୂର୍ବକାଳରେ ବୈନ୍ୟ ପୃଥୁ ଭୂମିର ‘ଦୋହ’ ପ୍ରବର୍ତ୍ତନ କଲେ; ଦେବାସୁର ସଂଘର୍ଷରେ ବିଷ୍ଣୁ ମଧ୍ୟ ଭୃଗୁଶାପ ପାଇଲେ।

Verse 46

कृष्णत्वे द्वारकायां तु निलयो माधवस्य तु लब्धो हिताय शापस्तु दुर्वासस्याननाद्धरेः

କୃଷ୍ଣତ୍ୱରେ ମାଧବ ଦ୍ୱାରକାରେ ନିବାସ କଲେ; ଲୋକହିତ ପାଇଁ, ହରିଙ୍କ ଅନାଦରରୁ ଦୁର୍ବାସାଙ୍କ ଶାପ ମଧ୍ୟ ଘଟିଲା।

Verse 47

वृष्ण्यन्धकविनाशाय शापः पिण्डारवासिनाम् एरकस्य तथोत्पत्तिस् तोमरस्योद्भवस् तथा

ବୃଷ୍ଣି ଓ ଅନ୍ଧକଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ ପିଣ୍ଡାରବାସୀମାନଙ୍କ ଶାପ ଉଦ୍ଭବିଲା। ସେହିପରି ଏରକ ନଳ ଉଗିଲା ଏବଂ ଲୋହାର ତୋମର ମଧ୍ୟ ପ୍ରକଟ ହେଲା।

Verse 48

एरकालाभतो ऽन्योन्यं विवादे वृष्णिविग्रहः लीलया चैव कृष्णेन स्वकुलस्य च संहृतिः

ଏରକ ଲାଭ ସମୟରେ ବୃଷ୍ଣିମାନେ ପରସ୍ପର ବିବାଦରେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଲାଗିଲେ। କୃଷ୍ଣ ନିଜ ଲୀଳାରେ ନିଜ କୁଳକୁ ମଧ୍ୟ ସଂହାର କଲେ।

Verse 49

एरकास्त्रबलेनैव गमनं स्वेच्छयैव तु ब्रह्मणश्चैव मोक्षस्य विज्ञानं तु सुविस्तरम्

ଏରକାସ୍ତ୍ରର ବଳରେ ସ୍ୱଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଗମନ ହୁଏ। ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମ ଓ ମୋକ୍ଷର ବିଜ୍ଞାନ ମଧ୍ୟ ସୁବିସ୍ତାରରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ।

Verse 50

पुरान्धकाग्निदक्षाणां शक्रेभमृगरूपिणाम् मदनस्यादिदेवस्य ब्रह्मणश् चामरारिणाम्

ପୁରାନ୍ଧକ, ଅଗ୍ନି ଓ ଦକ୍ଷ; ଶକ୍ର, ଐରାବତ ଏବଂ ମୃଗରୂପ ଧାରଣକାରୀମାନେ; ମଦନ, ଆଦିଦେବ ଓ ବ୍ରହ୍ମା—ଏମାନଙ୍କ ପ୍ରସଙ୍ଗ (ଏଠାରେ) କୁହାଯାଇଛି।

Verse 51

हलाहलस्य दैत्यस्य कृतावज्ञा पिनाकिना जालंधरवधश्चैव सुदर्शनसमुद्भवः

ପିନାକଧାରୀ ପ୍ରଭୁ ହଲାହଲ ଦୈତ୍ୟର ଅହଂକାରକୁ ଦମନ କଲେ। ଜାଲନ୍ଧର ବଧ ହେଲା ଏବଂ ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ମଧ୍ୟ ପ୍ରକଟ ହେଲା।

Verse 52

विष्णोर्वरायुधावाप्तिस् तथा रुद्रस्य चेष्टितम् तथान्यानि च रुद्रस्य चरितानि सहस्रशः

ଏଠାରେ ବିଷ୍ଣୁ କିପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦିବ୍ୟ ଆୟୁଧ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ ଓ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ମହାଶକ୍ତିମୟ ଚେଷ୍ଟିତ ବର୍ଣ୍ଣିତ; ଏବଂ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ସହସ୍ରଶଃ ଅସଂଖ୍ୟ ଚରିତ—ପାଶବଦ୍ଧ ପଶୁକୁ ପାଶରୁ ମୁକ୍ତ କରୁଥିବା ପତି ଶିବଙ୍କ ଲୀଳା ଭାବେ ପ୍ରକାଶିତ।

Verse 53

हरेः पितामहस्याथ शक्रस्य च महात्मनः प्रभावानुभवश्चैव शिवलोकस्य वर्णनम्

ଏଠାରେ ହରି, ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ମହାତ୍ମା ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ଏବଂ ଅନୁଭୂତ ମହିମା, ସହିତ ଶିବଲୋକର ବର୍ଣ୍ଣନା ଅଛି—ଯେଉଁ ପରମ ଧାମରେ ପାଶବଦ୍ଧ ପଶୁକୁ ମୁକ୍ତ କରୁଥିବା ପତି ଶିବ ବିରାଜନ୍ତି।

Verse 54

भूमौ रुद्रस्य लोकं च पाताले हाटकेश्वरम् तपसां लक्षणं चैव द्विजानां वैभवं तथा

ଏଠାରେ ଭୂମିରେ ରୁଦ୍ରଲୋକ ଓ ପାତାଳରେ ହାଟକେଶ୍ୱର ପ୍ରଭୁଙ୍କ ବର୍ଣ୍ଣନା ଅଛି। ଏହିପରି ତପସ୍ୟାର ଲକ୍ଷଣ ଓ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ବୈଭବ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଇଛି—ଯେତେବେଳେ ତାହା ଧର୍ମ ଓ ପତି ଶିବଭକ୍ତି ସହ ଯୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 55

आधिक्यं सर्वमूर्तीनां लिङ्गमूर्तेर्विशेषतः लिङ्गे ऽस्मिन्नानुपूर्व्येण विस्तरेणानुकीर्त्यते

ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟ ମୂର୍ତ୍ତିମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା—ବିଶେଷତଃ ଲିଙ୍ଗମୂର୍ତ୍ତିର ପରମ ମାହାତ୍ମ୍ୟ—ଏହି ଲିଙ୍ଗପ୍ରକରଣରେ କ୍ରମାନୁସାରେ ଓ ବିସ୍ତାରରେ କୀର୍ତ୍ତିତ ହୁଏ।

Verse 56

एतज्ज्ञात्वा पुराणस्य संक्षेपं कीर्तयेत्तु यः सर्वपापविनिर्मुक्तो ब्रह्मलोकं स गच्छति

ଏହା ଜାଣି ଯେ ଏହି ପୁରାଣର ସଂକ୍ଷେପ କୀର୍ତ୍ତନ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ଯାଏ—ପତି ଶିବଭକ୍ତିରେ ପଶୁର ପାଶ ଛିଣ୍ଡିଯାଏ।