Adhyaya 15

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे चतुर्दशो ऽध्यायः सूत उवाच प्रजाः सृजेति व्यादिष्टः पूर्वं दक्षः स्वयंभुवा / ससर्ज देवान् गन्धर्वान् ऋषींश्चैवासुरोरगान्

ଏହିପରି ଶ୍ରୀକୂର୍ମପୁରାଣର ଷଟ୍ସାହସ୍ତ୍ରୀ ସଂହିତାର ପୂର୍ବଭାଗରେ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା। ସୂତ କହିଲେ—ପୂର୍ବେ ସ୍ୱୟଂଭୂ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ “ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କର” ଆଜ୍ଞାରେ ଦକ୍ଷ ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଋଷି ଏବଂ ଅସୁର ଓ ନାଗମାନଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

Verse 2

यदास्य सृजमानस्य न व्यवर्धन्त ताः प्रजाः / तदा ससर्ज भूतानि मैथुनेनैव धर्मतः

ସେ ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଜାମାନେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ ନାହିଁ; ତେବେ ସେ ଧର୍ମାନୁସାରେ ମୈଥୁନ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ଭୂତମାନଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

Verse 3

असिक्न्यां जनयामास वीरणस्य प्रजापतेः / सुतायां धर्मयुक्तायां पुत्राणां तु सहस्त्रकम्

ପ୍ରଜାପତି ବୀରଣଙ୍କ ଧର୍ମଯୁକ୍ତ କନ୍ୟା ଅସିକ୍ନୀରେ ଦକ୍ଷ ଏକ ସହସ୍ର ପୁତ୍ର ଜନ୍ମଦେଲେ।

Verse 4

तेषु पुत्रेषु नष्टेषु मायया नारदस्य सः / षष्टिं दक्षो ऽसृजत् कन्या वैरण्यां वै प्रजापतिः

ନାରଦଙ୍କ ମାୟାରେ ସେହି ପୁତ୍ରମାନେ ନଷ୍ଟ ହେଲେ; ତେବେ ସେ ପ୍ରଜାପତି ଦକ୍ଷ ବୈରଣ୍ୟାରେ ଷଷ୍ଟି କନ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

Verse 5

ददौ स दश धर्माय कश्यपाय त्रयोदश / विंशत् सप्त च सोमाय चतस्त्रो ऽरिष्टनेमिने

ସେ ଦଶ କନ୍ୟା ଧର୍ମଙ୍କୁ, ତ୍ରୟୋଦଶ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ, ସତାଇଶ ସୋମଙ୍କୁ (ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ), ଏବଂ ଚାରି ଅରିଷ୍ଟନେମିଙ୍କୁ ଦେଲେ।

Verse 6

द्वे चैव बहुपुत्राय द्वे कृशाश्वाय धीमते / द्वे चैवाङ्गिरसे तद्वत् तासां वक्ष्ये ऽथ निस्तरम्

ବହୁପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦୁଇ (କନ୍ୟା), ଧୀମାନ କୃଶାଶ୍ୱଙ୍କୁ ଦୁଇ, ଏବଂ ସେହିପରି ଅଙ୍ଗିରସଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦୁଇ ଦିଆଗଲା। ଏବେ ମୁଁ ତାଙ୍କର ବଂଶାନୁକ୍ରମ କ୍ରମେ କହିବି।

Verse 7

अरुन्धती वसुर्जामी लम्बा भानुर्मरुत्वती / संकल्पा च मुहूर्ता च साध्या विश्वा च भामिनी

ଅରୁନ୍ଧତୀ, ବସୁ, ଜାମୀ, ଲମ୍ବା, ଭାନୁ, ମରୁତ୍ୱତୀ, ସଂକଳ୍ପା, ମୁହୂର୍ତ୍ତା, ସାଧ୍ୟା, ବିଶ୍ୱା ଓ ଭାମିନୀ—ଏହିମାନେ ତାଙ୍କର ପବିତ୍ର ନାମ।

Verse 8

धर्मपत्न्यो दश त्वेतास्तासां पुत्रान् निबोधत / विश्वाया विश्वदेवास्तु साध्या साध्यानजीजनत्

ଏମାନେ ଧର୍ମଙ୍କ ଦଶ ପତ୍ନୀ; ଏବେ ତାଙ୍କର ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଜାଣ। ବିଶ୍ୱାରୁ ବିଶ୍ୱଦେବମାନେ ଜନ୍ମିଲେ, ଏବଂ ସାଧ୍ୟାରୁ ସାଧ୍ୟମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।

Verse 9

मरुत्वन्तो मरुत्वत्यां वसवो ऽष्टौ वसोः सुताः / भानोस्तु भानवश्चैव मुहूर्ता वै मुहूर्तजाः

ମରୁତ୍ୱତୀରୁ ମରୁତ୍ୱନ୍ତମାନେ ଜନ୍ମିଲେ; ବସୁରୁ ଆଠ ବସୁ ପୁତ୍ରରୂପେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଭାନୁରୁ ଭାନବମାନେ, ଏବଂ ମୁହୂର୍ତ୍ତାରୁ ମୁହୂର୍ତ୍ତଗଣ ଜନ୍ମିଲେ।

Verse 10

लम्बायाश्चाथ घोषो वै नागवीथी तु जामिजा / पृथिवीविषयं सर्वमरुन्दत्यामजायत / संकल्पायास्तु संकल्पो धर्मपुत्रा दश स्मृताः

ଲମ୍ବାରୁ ଘୋଷ ଜନ୍ମିଲେ, ଏବଂ ଜାମିଜାରୁ ନାଗବୀଥୀ ଜନ୍ମିଲେ। ଅରୁନ୍ଧତୀରୁ ପୃଥିବୀ-ବିଷୟର ସମଗ୍ର ପରିସର ଉଦ୍ଭବ ହେଲା। ସଂକଳ୍ପାରୁ ସଂକଳ୍ପ ଜନ୍ମିଲେ—ଏମାନେ ଧର୍ମଙ୍କ ଦଶ ପୁତ୍ର ଭାବେ ସ୍ମୃତ।

Verse 11

आपो ध्रुवश्च सोमश्च धरश्चैवानिलो ऽनलः / प्रत्यूषश्च प्रभासश्च वसवो ऽष्टौ प्रकीर्तिताः

ଆପ, ଧ୍ରୁବ, ସୋମ, ଧର, ଅନିଲ, ଅନଲ, ପ୍ରତ୍ୟୂଷ ଓ ପ୍ରଭାସ—ଏହି ଅଷ୍ଟ ବସୁ ବୋଲି ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତ; ଜଗତ୍‌ଧାରକ ଦେବତାମାନେ।

Verse 12

आपस्य पुत्रो वैतण्ड्यः श्रमः श्रान्तो धुनिस्तथा / ध्रुवस्य पुत्रो भगवान् कालो लोकप्रकालनः

ଆପର ପୁତ୍ର ବୈତଣ୍ଡ୍ୟ; ତଥା ଶ୍ରମ, ଶ୍ରାନ୍ତ ଓ ଧୁନି। ଧ୍ରୁବର ପୁତ୍ର ଭଗବାନ କାଳ, ଯିଏ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ନିୟମିତ କରି ମାପେ।

Verse 13

सोमस्य भगवान् वर्चा धरस्य द्रविणः सुतः / पुरोजवो ऽनिलस्य स्यादविज्ञातगतिस्तथा

ସୋମଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ନାମ ‘ବର୍ଚ୍ଚା’ (ତେଜ)। ଧରଙ୍କୁ ‘ଦ୍ରବିଣ-ସୁତ’ କୁହାଯାଏ। ଅନିଲଙ୍କୁ ‘ପୁରୋଜବ’ ଏବଂ ‘ଅବିଜ୍ଞାତ-ଗତି’ ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୀର୍ତ୍ତନ।

Verse 14

कुमारो ह्यनलस्यासीत् सेनापतिरिति स्मृतः / देवलो भगवान् योगी प्रत्यूषस्याभवत् सुतः / विश्वकर्मा प्रभासस्य शिल्पकर्ता प्रजापतिः

ଅନଲଙ୍କ ପୁତ୍ର କୁମାର; ସେ ଦେବସେନାର ସେନାପତି ବୋଲି ସ୍ମୃତ। ପ୍ରତ୍ୟୂଷଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭଗବାନ ଯୋଗୀ ଦେବଲ। ପ୍ରଭାସଙ୍କ ପୁତ୍ର ବିଶ୍ୱକର୍ମା—ଶିଳ୍ପକର୍ତ୍ତା ପ୍ରଜାପତି, ଦିବ୍ୟ କାରିଗର।

Verse 15

अदितिर्दितिर्दनुस्तद्वदरिष्टा सुरसा तथा / सुरभिर्विनता चैव ताम्र क्रोधवशा इरा / कद्रुर्मुनिश्च धर्मज्ञा तत्पुत्रान् वै निबोधत

ଅଦିତି, ଦିତି, ଦନୁ; ତଥା ଅରିଷ୍ଟା ଓ ସୁରସା; ସୁରଭି ଓ ବିନତା; ତାମ୍ରା, କ୍ରୋଧବଶା, ଇରା ଓ କଦ୍ରୁ—ହେ ଧର୍ମଜ୍ଞ ମୁନି, ଏବେ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଜାଣ।

Verse 16

अंशो धाता भगस्त्वष्टा मित्रो ऽथ वरुणोर्ऽयमा / विवस्वान् सविता पूषा ह्यंशुमान् विष्णुरेव च

ଅଂଶ, ଧାତା, ଭଗ, ତ୍ୱଷ୍ଟା, ମିତ୍ର, ବରୁଣ ଓ ଅର୍ୟମା; ଏବଂ ବିବସ୍ୱାନ୍, ସବିତା, ପୂଷା, ଅଂଶୁମାନ—ଏମାନେ ହିଁ ଆଦିତ୍ୟ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଷ୍ଣୁ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।

Verse 17

तुषिता नाम ते पूर्वं चाक्षुषस्यान्तरे मनोः / वैवस्वते ऽन्तरे प्रोक्ता आदित्याश्चादितेः सुताः

ପୂର୍ବେ ଚାକ୍ଷୁଷ ମନୁଙ୍କ ମନ୍ୱନ୍ତରରେ ସେହି ଦେବଗଣ ‘ତୁଷିତ’ ନାମରେ ପରିଚିତ ଥିଲେ। ବର୍ତ୍ତମାନ ବୈବସ୍ୱତ ମନୁଙ୍କ ମନ୍ୱନ୍ତରରେ ସେମାନେ ଅଦିତିଙ୍କ ପୁତ୍ର ‘ଆଦିତ୍ୟ’ ବୋଲି କୁହାଯାନ୍ତି।

Verse 18

दितिः पुत्रद्वयं लेभे कश्यपाद् बलसंयुतम् / हिरण्यकशिपुं ज्येष्ठं हिरण्याक्षं तथापरम्

ଦିତି କଶ୍ୟପଙ୍କ ଠାରୁ ବଳସଂଯୁକ୍ତ ଦୁଇ ପୁତ୍ରକୁ ଲାଭ କଲେ—ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଓ ଅନ୍ୟ ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ।

Verse 19

हिरण्यकशिपुर्दैत्यो महाबलपराक्रमः / आराध्य तपसा देवं ब्रह्माणं परमेष्ठिनम् / दृष्ट्वालेभेवरान् दिव्यान् स्तुत्वासौ विविधैः स्तवै

ମହାବଳ-ପରାକ୍ରମୀ ଦୈତ୍ୟ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ତପସ୍ୟାଦ୍ୱାରା ପରମେଷ୍ଠୀ ଦେବ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଆରାଧନା କଲା। ଦର୍ଶନ ପାଇ, ବିଭିନ୍ନ ସ୍ତବରେ ସ୍ତୁତି କରି, ସେ ଦିବ୍ୟ ବରଗୁଡ଼ିକୁ ଲାଭ କଲା।

Verse 20

अथ तस्य बलाद् देवाः सर्व एव सुरर्षयः / बाधितास्ताडिता जग्मुर्देवदेवं पितामहम्

ତାପରେ ତାହାର ବଳରେ ପୀଡ଼ିତ ଓ ପ୍ରହୃତ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏବଂ ସୁରର୍ଷିମାନେ—ସମସ୍ତେ—ଦେବଦେବ ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଶରଣ ନେବାକୁ ଗଲେ।

Verse 21

शरण्यं शरणं देवं शंभुं सर्वजगन्मयम् / ब्रह्माणं लोककर्तारं त्रातारं पुरुषं परम् / कूटस्थं जगतामेकं पुराणं पुरुषोत्तमम्

ମୁଁ ସର୍ବଙ୍କ ଶରଣ୍ୟ ଦେବ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଶରଣ ନେଉଛି—ଯିଏ ସମଗ୍ର ଜଗତରେ ବ୍ୟାପ୍ତ; ବ୍ରହ୍ମାରୂପେ ଲୋକକର୍ତ୍ତା, ତ୍ରାତା, ପରମ ପୁରୁଷ; କୂଟସ୍ଥ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଏକ ଆଧାର, ପୁରାତନ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ।

Verse 22

स याचितो देववरैर्मुनिभिश्च मुनीश्वराः / सर्वदेवहितार्थाय जगाम कमलासनः

ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଓ ମୁନିମାନେ—ହେ ମୁନୀଶ୍ୱରମାନେ—ଯାଚନା କରିବାରୁ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ହିତାର୍ଥେ କମଳାସନ ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 23

संस्तूयमानः प्रणतैर्मुनीन्द्रैरमरैरपि / क्षीरोदस्योत्तरं कूलं यत्रास्ते हरिरीश्वरः

ପ୍ରଣତ ମୁନୀନ୍ଦ୍ରମାନେ ଓ ଦେବମାନେ ନିରନ୍ତର ସ୍ତୁତି କରୁଥିବାବେଳେ, ସେ କ୍ଷୀରସାଗରର ଉତ୍ତର କୂଳକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ; ସେଠାରେ ଈଶ୍ୱର ହରି ବିରାଜନ୍ତି।

Verse 24

दृष्ट्वा देवं जगद्योनिं विष्णुं विश्वगुरुं शिवम् / ववन्दे चरणौ मूर्ध्ना कृताञ्जलिरभाषत

ଜଗଦ୍ୟୋନି ଦେବ—ବିଷ୍ଣୁ, ଯିଏ ବିଶ୍ୱଗୁରୁ ଓ ଶିବସ୍ୱରୂପ—ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେ ମସ୍ତକରେ ତାଙ୍କ ଚରଣ ବନ୍ଦନା କଲା; ପରେ କୃତାଞ୍ଜଳି ହୋଇ କହିଲା।

Verse 25

ब्रह्मोवाच त्वं गतिः सर्वभूतानामनन्तो ऽस्यखिलात्मकः / व्यापी सर्वामरवपुर्महायोगी सनातनः

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ଆପଣ ହିଁ ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କର ଗତି ଓ ପରମ ଆଶ୍ରୟ—ଅନନ୍ତ, ଏହି ଅଖିଳ ଜଗତର ଆତ୍ମସ୍ୱରୂପ। ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦେହରୂପ ଧାରଣକାରୀ, ଆପଣ ସନାତନ ମହାଯୋଗୀ।

Verse 26

त्वमात्मा सर्वभूतानां प्रधानं प्रकृतिः परा / वैराग्यैश्वर्यनिरतो रागातीतो निरञ्जनः

ତୁମେ ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କର ଆତ୍ମା; ତୁମେ ପ୍ରଧାନ ଓ ପରା ପ୍ରକୃତି। ବୈରାଗ୍ୟ ଓ ଐଶ୍ୱର୍ୟରେ ନିରତ, ରାଗାତୀତ ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିରଞ୍ଜନ।

Verse 27

त्वं कर्ता चैव भर्ता च निहन्ता सुरविद्विषाम् / त्रातुमर्हस्यनन्तेश त्राता हि परमेश्वरः

ତୁମେ ହିଁ କର୍ତ୍ତା ଓ ଭର୍ତ୍ତା; ସୁରଦ୍ୱେଷୀମାନଙ୍କର ନିହନ୍ତା ମଧ୍ୟ। ହେ ଅନନ୍ତେଶ, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର; କାରଣ ପରମେଶ୍ୱର ହିଁ ସତ୍ୟ ତ୍ରାତା।

Verse 28

इत्थं स विष्णुर्भगवान् ब्रह्मणा संप्रबोधितः / प्रोवाचोन्निद्रपद्माक्षः पीतवासासुरद्विषः

ଏହିପରି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରବୋଧିତ ଭଗବାନ୍ ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ—ନିଦ୍ରାରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଖୋଲା ପଦ୍ମନେତ୍ର, ପୀତବାସଧାରୀ, ଅସୁରଦ୍ୱେଷୀ।

Verse 29

किमर्थं सुमहावीर्याः सप्रजापतिकाः सुराः / इमं देशमनुप्राप्ताः किं वा कार्यं करोमि वः

ହେ ସୁମହାବୀର୍ୟ ଦେବମାନେ! ପ୍ରଜାପତିମାନଙ୍କ ସହିତ ତୁମେ ଏହି ଦେଶକୁ କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଆସିଛ? ଏବଂ ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ କ’ଣ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି?

Verse 30

देवा ऊचुः हिरण्यकशिपुर्नाम ब्रह्मणो वरदर्पितः / बाधते भगवन् दैत्यो देवान् सर्वान् सहर्षिभिः

ଦେବମାନେ କହିଲେ—ହେ ଭଗବନ୍! ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ବରରେ ଦର୍ପିତ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ନାମକ ଦୈତ୍ୟ, ଋଷିମାନଙ୍କ ସହିତ ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କୁ ପୀଡ଼ା ଦେଉଛି।

Verse 31

अवध्यः सर्वभूतानां त्वामृते पुरुषोत्तम / हन्तुमर्हसि सर्वेषां त्वं त्रातासि जगन्मय

ହେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ! ତୁମକୁ ଛାଡ଼ି ସମସ୍ତ ଭୂତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରକୃତରେ କେହି ଅବଧ୍ୟ ନୁହେଁ; କିନ୍ତୁ ସମସ୍ତଙ୍କ ହିତାର୍ଥେ ଦୁଷ୍ଟମାନଙ୍କୁ ନିହତ କରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ତୁମେ ଏକମାତ୍ର, କାରଣ ତୁମେ ଜଗତ୍‌ବ୍ୟାପୀ ରକ୍ଷକ।

Verse 32

श्रुत्वा तद्दैवतैरुक्तं स विष्णुर्लोकभावनः / वधाय दैत्यमुख्यस्य सो ऽसृजत् पुरुषं स्वयम्

ଦେବତାମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଳକ ବିଷ୍ଣୁ ଦୈତ୍ୟମୁଖ୍ୟଙ୍କ ବଧାର୍ଥେ ସ୍ୱୟଂ ଗୋଟିଏ ଦିବ୍ୟ ପୁରୁଷକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

Verse 33

मेरुपर्वतवर्ष्माणं घोररूपं भयानकम् / शङ्खचक्रगदापाणिं तं प्राह गरुडध्वजः

ତାପରେ ଶଙ୍ଖ-ଚକ୍ର-ଗଦାଧାରୀ ଗରୁଡଧ୍ୱଜ, ମେରୁପର୍ବତ ସମାନ ଦେହବିଶାଳ ଓ ଘୋର-ଭୟାନକ ରୂପଧାରୀ ସେହି ପୁରୁଷଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।

Verse 34

हत्वा तं दैत्यराजं त्वं हिरण्यकशिपुं पुनः / इमं देशं समागन्तुं क्षिप्रमर्हसि पौरुषात्

ସେହି ଦୈତ୍ୟରାଜ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କୁ ବଧ କରି, ପରେ ନିଜ ପୌରୁଷବଳରେ ଶୀଘ୍ର ଏହି ଦେଶକୁ ପୁନର୍ବାର ଆସିବା ତୁମ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ।

Verse 35

निशम्य वैष्णवं वाक्यं प्रणम्य पुरुषोत्तमम् / महापुरुषमव्यक्तं ययौ दैत्यमहापुरम्

ବୈଷ୍ଣବ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ସେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ—ମହାପୁରୁଷ, ଅବ୍ୟକ୍ତ—ଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ପରେ ଦୈତ୍ୟମହାପୁରକୁ ଗଲା।

Verse 36

विमुञ्चन् भैरवं नादं शङ्खचक्रगदाधरः / आरुह्य गरुडं देवो महामेरुरिवापरः

ଭୟଙ୍କର ନାଦ ମୁକ୍ତ କରି ଶଙ୍ଖ-ଚକ୍ର-ଗଦାଧାରୀ ଭଗବାନ ଗରୁଡ଼ ଉପରେ ଆରୋହଣ କରି, ଅନ୍ୟ ମହାମେରୁ ପରି ଦୀପ୍ତ ହେଲେ।

Verse 37

आकर्ण्य दैत्यप्रवरा महामेघरवोपमम् / समाचचक्षिरे नादं तदा दैत्यपतेर्भयात्

ମହାମେଘ ଗର୍ଜନା ସଦୃଶ ସେଇ ନାଦ ଶୁଣି, ଦୈତ୍ୟଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଦୈତ୍ୟପତିଙ୍କ ଭୟରେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ସେ ଧ୍ୱନିକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କଲେ।

Verse 38

असुरा ऊचुः कश्चिदागच्छति महान् पुरुषो देवचोदितः / विमुञ्चन् भैरवं नादं तं जानीमो ऽमरार्दन

ଅସୁରମାନେ କହିଲେ—ଦେବମାନଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ଜଣେ ମହାପୁରୁଷ ଆସୁଛନ୍ତି, ଭୟଙ୍କର ନାଦ ମୁକ୍ତ କରୁଛନ୍ତି; ଆମେ ତାଙ୍କୁ ଜାଣୁ—ସେ ଅମରାର୍ଦନ।

Verse 39

ततः सहासुरवरैर्हिरण्यकशिपुः स्वयम् / संनद्धैः सायुधैः पुत्रैः प्रह्रादाद्यैस्तदा ययौ

ତାପରେ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ନିଜେ ଅସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କ ସହ, ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଆଦି ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ନେଇ, ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଓ ଯୁଦ୍ଧସଜ୍ଜ ହୋଇ ଯାତ୍ରା କଲେ।

Verse 40

दृष्ट्वा तं गरुडासीनं सूर्यकोटिसमप्रभम् / पुरुषं पर्वताकारं नारायणमिवापरम्

ଗରୁଡ଼ାସୀନ, କୋଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ଦୀପ୍ତିମାନ, ପର୍ବତାକାର ସେଇ ମହାପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅନ୍ୟ ନାରାୟଣ ପରି ଭାବିଲେ।

Verse 41

दुद्रुवुः केचिदन्योन्ममूचुः संभ्रान्तलोचनाः / अयं स देवो देवानां गोप्ता नारायणो रिपुः

କେହି ପଳାଇଗଲେ, ଆଉ କେହି ଭ୍ରମିତ ଚକ୍ଷୁରେ ଭୟାକୁଳ ହୋଇ ଚିତ୍କାର କଲେ—“ଏହି ସେଇ ଦେବ—ନାରାୟଣ—ଦେବମାନଙ୍କର ରକ୍ଷକ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର ଶତ୍ରୁ।”

Verse 42

अस्माकमव्ययो नूनं तत्सुतो वा समागतः / इत्युक्त्वा शस्त्रवर्षाणि ससृजुः पुरुषाय ते / तानि चाशेषतो देवो नाशयामास लीलया

“ନିଶ୍ଚୟ ଆମର ଅବ୍ୟୟ—କିମ୍ବା ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର—ଆସିପହଞ୍ଚିଛି!” ଏହିପରି କହି ସେମାନେ ସେଇ ପରମ ପୁରୁଷଙ୍କ ଉପରେ ଶସ୍ତ୍ରବର୍ଷା କଲେ; କିନ୍ତୁ ପ୍ରଭୁ ଲୀଳାମାତ୍ରେ ସେସବୁକୁ ନିଃଶେଷ ନାଶ କରିଦେଲେ।

Verse 43

तदा हिरण्यकशिपोश्चत्वारः प्रथितौजसः / पुत्रा नारायणोद्भूतं युयुधुर्मेघनिः स्वनाः / प्रह्रादश्चाप्यनुह्रादः संह्रादो ह्राद एव च

ତେବେ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କ ଚାରି ପୁତ୍ର—ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପ୍ରତାପଶାଳୀ—ମେଘଗର୍ଜନ ସଦୃଶ ନାଦ କରି, ନାରାୟଣୋଦ୍ଭୂତ ସେଇ ପ୍ରକାଶରୂପ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ: ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ଅନୁହ୍ଲାଦ, ସଂହ୍ଲାଦ ଓ ହ୍ଲାଦ।

Verse 44

प्रह्रादः प्राहिणोद् ब्राह्ममनुह्रादो ऽथ वैष्णवम् / संह्रादश्चापि कौमारमाग्नेयं ह्राद एव च

ପ୍ରହ୍ଲାଦ ବ୍ରାହ୍ମ (ବ୍ରହ୍ମା-ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ) ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରେରଣ କଲା; ପରେ ଅନୁହ୍ଲାଦ ବୈଷ୍ଣବ। ସଂହ୍ଲାଦ କୌମାର, ଏବଂ ହ୍ଲାଦ ଆଗ୍ନେୟ ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରେରଣ କଲା।

Verse 45

तानि तं पुरुषं प्राप्य चत्वार्यस्त्राणि वैष्णवम् / न शेकुर्बाधितुं विष्णुं वासुदेवं यथा तथा

ସେଇ ପରମ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ପହଞ୍ଚିଲା ପରେ ମଧ୍ୟ, ସେଇ ଚାରି ବୈଷ୍ଣବ ଅସ୍ତ୍ର କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ବିଷ୍ଣୁ—ବାସୁଦେବଙ୍କୁ—ବାଧା ଦେଇପାରିଲା ନାହିଁ।

Verse 46

अथासौ चतुरः पुत्रान् महाबाहुर्महाबलः / प्रगृह्य पादेषु करैः संचिक्षेप ननाद च

ତେବେ ସେଇ ମହାବାହୁ, ମହାବଳୀ ନିଜର ଚାରି ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ହାତରେ ପାଦ ଧରି ଦୂରକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲା ଏବଂ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରେ ଗର୍ଜନ କଲା।

Verse 47

विमुक्तेष्वथ पुत्रेषु हिरण्यकशिपुः स्वयम् / पादेन ताडयामास वेगेनोरसि तं बली

ପୁତ୍ରମାନେ ମୁକ୍ତ ହେବା ପରେ, ମହାବଳୀ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ସ୍ୱୟଂ ଭୟଙ୍କର ବେଗରେ ପାଦଦ୍ୱାରା ତାହାର ବକ୍ଷସ୍ଥଳକୁ ଆଘାତ କଲା।

Verse 48

स तेन पीडितो ऽत्यर्थं गरुडेन तथाऽशुगः / अदृश्यः प्रययौ तूर्णं यत्र नारायणः प्रभुः / गत्वा विज्ञापयामास प्रवृत्तमखिलं तथा

ଗରୁଡ ଦ୍ୱାରା ଅତ୍ୟଧିକ ପୀଡିତ ସେ ଦ୍ରୁତଗାମୀ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇ ତୁରନ୍ତ ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରଭୁ ନାରାୟଣ ଥିଲେ ସେଠାକୁ ଗଲା; ଯାଇ ସମସ୍ତ ଘଟଣା ଯଥାର୍ଥ ଭାବେ ଜଣାଇଲା।

Verse 49

संचिन्त्य मनसा देवः सर्वज्ञानमयो ऽमलः / नरस्यार्धतनुं कृत्वा सिंहस्यार्धतनुं तथा

ତାପରେ ସର୍ବଜ୍ଞସ୍ୱରୂପ ନିର୍ମଳ ଦେବ ମନରେ ଚିନ୍ତନ କରି ନିଜ ଦେହର ଅର୍ଧକୁ ନର ଏବଂ ଅର୍ଧକୁ ସିଂହ ରୂପେ ଗଢ଼ିଲେ।

Verse 50

नृसिंहवपुरव्यक्तो हिरण्यकशिपोः पुरे / आविर्बभूव सहसा मोहयन् दैत्यपुङ्गवान्

ହିରଣ୍ୟକଶିପୁର ନଗରରେ, ପୂର୍ବେ ଅବ୍ୟକ୍ତ ଥିବା ନୃସିଂହ ରୂପରେ ପ୍ରଭୁ ହଠାତ୍ ପ୍ରକଟ ହେଲେ ଏବଂ ଦୈତ୍ୟଶ୍ରେଷ୍ଠକୁ ମୋହିତ କଲେ।

Verse 51

दंष्ट्राकरालो योगात्मा युगान्तदहनोपमः / समारुह्यात्मनः शक्तिं सर्वसंहारकारिकाम् / भाति नारायणो ऽनन्तो यथा मध्यन्दिने रविः

ଦଂଷ୍ଟ୍ରାରେ ଭୟଙ୍କର, ଯୋଗାତ୍ମସ୍ୱରୂପ, ଯୁଗାନ୍ତ ଅଗ୍ନି ସମ ଦୀପ୍ତ—ନିଜ ସର୍ବସଂହାରକାରିଣୀ ଶକ୍ତିରେ ଆରୂଢ ଅନନ୍ତ ନାରାୟଣ ମଧ୍ୟାହ୍ନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଭାସନ୍ତି।

Verse 52

दृष्ट्वा नृसिंहवपुषं प्रह्रादं ज्येष्ठपुत्रकम् / वधाय प्रेरयामास नरसिहस्य सो ऽसुरः

ନୃସିଂହ-ଭାବ ଓ ବପୁ ଧାରଣ କରିଥିବା ନିଜ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ପ୍ରହ୍ଲାଦକୁ ଦେଖି, ନୃସିଂହ ପ୍ରତି ବୈରରୁ ସେ ଅସୁର ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ବଧ ପାଇଁ ପ୍ରେରଣା କଲା।

Verse 53

इमं नृसिंहवपुषं पूर्वस्माद् बहुशक्तिकम् / सहैव त्वनुजैः सर्वैर्नाशयाशु मयेरितः

“ପୂର୍ବପେକ୍ଷା ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏହି ନୃସିଂହ-ଦେହଧାରୀକୁ, ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ଅନୁଜ ସହଚରମାନଙ୍କ ସହ ଶୀଘ୍ର ନାଶ କର; ଏହା ମୋର ଆଦେଶ।”

Verse 54

तत्संनियोगादसुरः प्रह्रादो विष्णुमव्ययम् / युयुधे सर्वयत्नेन नरसिंहेन निर्जितः

ସେହି ନିୟତି-ସଂନିଯୋଗରୁ ଅସୁର ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଅବ୍ୟୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସହ ସର୍ବ ପ୍ରୟାସରେ ଯୁଦ୍ଧ କଲା; କିନ୍ତୁ ନୃସିଂହ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହେଲା।

Verse 55

ततः संचोदितो दैत्यो हिरण्याक्षस्तदानुजः / ध्यात्वा पशुपतेरस्त्रं ससर्ज च ननाद च

ତାପରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ଦୈତ୍ୟ ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ—ତାଙ୍କ ଅନୁଜ ସହ—ପଶୁପତି (ଶିବ)ଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଧ୍ୟାନ କରି ତାହା ନିକ୍ଷେପ କଲା ଏବଂ ଉଚ୍ଚରେ ଗର୍ଜନ କଲା।

Verse 56

तस्य देवादिदेवस्य विष्णोरमिततेजसः / न हानिमकरोदस्त्रं यथा देवस्य शूलिनः

ଦେବାଦିଦେବ, ଅମିତତେଜସ୍ବୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ବିରୋଧରେ ସେଇ ଅସ୍ତ୍ର କୌଣସି ହାନି କରିପାରିଲା ନାହିଁ; ଯେପରି ଶୂଳଧାରୀ ଦେବ ଶିବଙ୍କ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ନ କରିପାରିଲା।

Verse 57

दृष्ट्वा पराहतं त्वस्त्रं प्रह्रादो भाग्यगौरवात् / मेने सर्वात्मकं देवं वासुदेवं सनातनम्

ତ୍ୱଷ୍ଟାଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ନିଷ୍ଫଳ ହୋଇଯାଇଥିବା ଦେଖି, ନିଜ ସୌଭାଗ୍ୟର ଗୌରବବଳରେ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ସନାତନ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ସମସ୍ତଙ୍କ ଅନ୍ତରାତ୍ମା-ସ୍ୱରୂପ ଦେବ ଭାବେ ଜାଣିଲା।

Verse 58

संत्यज्य सर्वशस्त्राणि सत्त्वयुक्तेन चेतसा / ननाम शिरसा देवं योगिनां हृदयेशयम्

ସମସ୍ତ ଶସ୍ତ୍ର ତ୍ୟାଗ କରି, ସତ୍ତ୍ୱଯୁକ୍ତ ଚେତନାରେ ସେ ମସ୍ତକ ନମାଇ ସେଇ ଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲା, ଯିଏ ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ହୃଦୟରେ ବସନ୍ତି।

Verse 59

स्तुत्वा नारायणैः स्तोत्रैः ऋग्यजुः सामसंभवैः / निवार्य पितरं भ्रातृन् हिरण्याक्षं तदाब्रवीत्

ଋଗ୍-ଯଜୁଃ-ସାମ ଜନିତ ସ୍ତୋତ୍ରଦ୍ୱାରା ନାରାୟଣଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ପିତା ଓ ଭ୍ରାତାମାନଙ୍କୁ ନିବାରି, ସେ ତେବେ ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷଙ୍କୁ କହିଲା।

Verse 60

अयं नारायणो ऽनन्तः शाश्वतो भगवानजः / पुराणपुरुषो देवो महायोगी जगन्मयः

ଏହି ନାରାୟଣ ଅନନ୍ତ—ଶାଶ୍ୱତ, ଭଗବାନ, ଅଜ। ଏହି ପୁରାଣପୁରୁଷ ଦେବ, ମହାଯୋଗୀ, ସମଗ୍ର ଜଗତ୍‌ରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ଓ ଜଗନ୍ମୟ।

Verse 61

अयं धाता विधाता च स्वयञ्ज्योतिर्निरञ्जनः / प्रधानपुरुषस्तत्त्वं मूलप्रकृतिरव्ययः

ଏହିଁ ଧାତା ଓ ବିଧାତା; ସ୍ୱୟଂଜ୍ୟୋତି ଓ ନିରଞ୍ଜନ। ପ୍ରଧାନ–ପୁରୁଷତତ୍ତ୍ୱର ପରମ ସତ୍ୟ, ଅବ୍ୟୟ ମୂଳପ୍ରକୃତି ସେଇ।

Verse 62

ईश्वरः सर्वभूतानामन्तर्यामी गुणातिगः / गच्छध्वमेनं शरणं विष्णुमव्यक्तमव्ययम्

ସେ ସର୍ବଭୂତଙ୍କ ଈଶ୍ୱର, ଅନ୍ତର୍ଯ୍ୟାମୀ, ଗୁଣାତୀତ। ତାଙ୍କର ଶରଣକୁ ଯାଅ—ଅବ୍ୟକ୍ତ ଓ ଅବ୍ୟୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ।

Verse 63

एवमुक्ते सुदुर्बुद्धिर्हिरण्यकशिपुः स्वयम् / प्रोवाच पुत्रमत्यर्थं मोहितो विष्णुमायया

ଏପରି କୁହାଯାଇଲେ, ଅତି ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧି ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ସ୍ୱୟଂ—ବିଷ୍ଣୁମାୟାରେ ମୋହିତ ହୋଇ—ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ବହୁତ କଥା କହିଲା।

Verse 64

अयं सर्वात्मना वध्यो नृसिंहो ऽल्पपराक्रमः / समागतो ऽस्मद्भवनमिदानीं कालचोदितः

‘ଏହି ନୃସିଂହକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବଧ କରିବା ଉଚିତ; ତାହାର ପରାକ୍ରମ ଅଳ୍ପ। କାଳର ପ୍ରେରଣାରେ ସେ ଏବେ ଆମ ଭବନକୁ ଆସିପହଞ୍ଚିଛି।’

Verse 65

विहस्य पितरं पुत्रो वचः प्राह महामतिः / मा निन्दस्वैनमीशानं भूतानामेकमव्ययम्

ପିତାଙ୍କୁ ହସି, ମହାମତି ପୁତ୍ର କହିଲା—‘ତାଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରନି; ସେ ଈଶାନ, ସର୍ବଭୂତଙ୍କର ଏକମାତ୍ର ଅବ୍ୟୟ ପ୍ରଭୁ।’

Verse 66

कथं देवो महादेवः शाश्वतः कालवर्जितः / कालेन हन्यते विष्णुः कालात्मा कालरूपधृक्

କାଳାତୀତ ଶାଶ୍ୱତ ମହାଦେବ କିପରି ଅଛନ୍ତି, ତେବେ କାଳାତ୍ମା ଓ କାଳରୂପଧାରୀ ବିଷ୍ଣୁ କାଳଦ୍ୱାରା ହତ ହୁଅନ୍ତି ବୋଲି କିପରି କୁହାଯାଏ?

Verse 67

ततः सुवर्णकशिपुर्दुरात्मा विधिचोदितः / निवारितो ऽपि पुत्रेण युयोध हरिमव्ययम्

ତାପରେ ଦୁରାତ୍ମା ସୁବର୍ଣ୍ଣକଶିପୁ ବିଧିର ପ୍ରେରଣାରେ, ପୁତ୍ର ନିବାରଣ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅବ୍ୟୟ ହରିଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲା।

Verse 68

संरक्तनयनो ऽन्तो हिरण्यनयनाग्रजम् / नखैर्विदारयामास प्रह्रादस्यैव पश्यतः

ଧର୍ମକ୍ରୋଧରେ ରକ୍ତ ନୟନ ଧାରଣ କରି, ସ୍ତମ୍ଭାନ୍ତର୍ଗତ ପ୍ରଭୁ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ହିରଣ୍ୟନୟନର ଅଗ୍ରଜକୁ ନଖରେ ବିଦାରିଲେ।

Verse 69

हते हिरण्यकशिपौ हिरण्याक्षो महाबलः / विसृज्य पुत्रं प्रह्रादं दुद्रुवे भयविह्वलः

ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ହତ ହେବା ପରେ, ମହାବଳୀ ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ ଭୟରେ ବିହ୍ୱଳ ହୋଇ ପୁତ୍ର ପ୍ରହ୍ଲାଦକୁ ଛାଡ଼ି ପଳାଇଗଲା।

Verse 70

अनुह्रादादयः पुत्रा अन्ये च शतशो ऽसुराः / नृसिंहदेहसंभूतैः सिंहैर्नोता यमालयम्

ଅନୁହ୍ରାଦ ଆଦି ପୁତ୍ରମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ଶତଶଃ ଅସୁର, ନୃସିଂହଙ୍କ ଦେହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ସିଂହମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହଂକାଯାଇ ଯମାଳୟକୁ ନୀତ ହେଲେ।

Verse 71

ततः संहृत्य तद्रूपं हरिर्नारायणः प्रभुः / स्वमेव परमं रूपं ययौ नारायणाह्वयम्

ତେବେ ପ୍ରଭୁ ହରି—ନାରାୟଣ—ସେ ଧାରିତ ରୂପକୁ ସଂହରି, ‘ନାରାୟଣ’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନିଜ ପରମ ସ୍ୱରୂପକୁ ପୁନଃ ଗଲେ।

Verse 72

गते नारायणे दैत्यः प्रह्रादो ऽसुरसत्तमः / अभिषेकेण युक्तेन हिरण्याक्षमयोजयत्

ନାରାୟଣ ଗତ ହେବା ପରେ, ଅସୁରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୈତ୍ୟ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ବିଧିପୂର୍ବକ ଅଭିଷେକ କରି ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷକୁ ରାଜ୍ୟାଧିକାରରେ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ।

Verse 73

स बाधयामास सुरान् रणे जित्वा मुनीनपि / लब्ध्वान्धकं महापुत्रं तपसाराध्य शङ्करम्

ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଜିତି ସେମାନଙ୍କୁ ପୀଡ଼ା ଦେଲା, ମୁନିମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଉପଦ୍ରବ କଲା। ତପସ୍ୟାରେ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରି ମହାପୁତ୍ର ଅନ୍ଧକକୁ ପାଇଲା।

Verse 74

देवाञ्जित्वा सदेवेन्द्रान् बध्वाच धरणीमिमाम् / नीत्वा रसातलं चक्रे वन्दीमिन्दीवरप्रभाम्

ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଜିତି ସେ ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ବାନ୍ଧିଲା; ତାହାକୁ ରସାତଳକୁ ନେଇ, ଇନ୍ଦୀବର-ପ୍ରଭା ଧରଣୀକୁ ମାନୋ ବନ୍ଦିନୀ କରିଦେଲା।

Verse 75

ततः सब्रह्मका देवाः परिम्लानमुखश्रियः / गत्वा विज्ञापयामासुर्विष्णवे हरिमन्दिरम्

ତେବେ ବ୍ରହ୍ମା ସହିତ ଦେବମାନେ, ମୁଖଶ୍ରୀ ମ୍ଲାନ ହୋଇ, ହରିମନ୍ଦିରକୁ ଯାଇ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ବିନୟପୂର୍ବକ ନିବେଦନ କଲେ।

Verse 76

स चिन्तयित्वा विश्वात्मा तद्वधोपायमव्ययः / सर्वेदेवमयं शुभ्रं वाराहं वपुरादधे

ତେବେ ଅବ୍ୟୟ ବିଶ୍ୱାତ୍ମା ଚିନ୍ତନ କରି ତାହାର ବଧୋପାୟ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କଲେ; ଏବଂ ସର୍ବଦେବମୟ ଶୁଭ୍ର ଦୀପ୍ତିମାନ ବରାହ-ରୂପ ଧାରଣ କଲେ।

Verse 77

गत्वा हिरण्यनयनं हत्वा तं पुरुषोत्तमः / दंष्ट्रयोद्धारयामास कल्पादौ धरणीमिमाम्

ହିରଣ୍ୟନୟନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ତାଙ୍କୁ ବଧ କରି, ପୁରୁଷୋତ୍ତମ କଳ୍ପାଦିରେ ନିଜ ଦଂଷ୍ଟ୍ରାଦ୍ୱାରା ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ଉଦ୍ଧାର କଲେ।

Verse 78

त्यक्त्वा वराहसंस्थानं संस्थाप्य च सुरद्विजान् स्वामेव प्रकृतिं दिव्यां ययौ विष्णुः परं पदम्

ବରାହ-ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରି, ଦେବମାନଙ୍କୁ ଓ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ଯଥାକ୍ରମେ ସ୍ଥାପନ କରି, ବିଷ୍ଣୁ ନିଜ ଦିବ୍ୟ ପ୍ରକୃତିକୁ ଯାଇ ପରମ ପଦ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।

Verse 79

तस्मिन् हते ऽमररिपौ प्रह्रादौ विष्णुतत्परः / अपालयत् स्वकंराज्यं भावं त्यक्त्वा तदाऽसुरम्

ଦେବମାନଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ହତ ହେବା ପରେ, ବିଷ୍ଣୁତତ୍ପର ପ୍ରହ୍ଲାଦ ସେତେବେଳେ ଆସୁର ଭାବ ତ୍ୟାଗ କରି ନିଜ ରାଜ୍ୟକୁ ପାଳନ କଲେ।

Verse 80

इयाज विधिवद् देवान् विष्णोराराधने रतः / निः सपत्नं तदा राज्यं तस्यासीद् विष्णुवैभवात्

ସେ ବିଧିମତେ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଯଜନ କରୁଥିଲେ ଓ ବିଷ୍ଣୁ-ଆରାଧନାରେ ରତ ଥିଲେ; ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ବୈଭବରୁ ତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟ ସେତେବେଳେ ନିଃସପତ୍ନ ଓ ନିରୁପଦ୍ରବ ହେଲା।

Verse 81

ततः कदाचिदसुरो ब्राह्मणं गृहमागतम् / तापसं नार्चयामास देवानां चैव मायया

ତେବେ ଏକଦା ସେ ଅସୁର ମାୟା-ମୋହରେ ବଶୀଭୂତ ହୋଇ ନିଜ ଘରକୁ ଆସିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାପସଙ୍କୁ ସତ୍କାର-ପୂଜା କଲା ନାହିଁ; ଏହି ଭ୍ରମରେ ଦେବମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅବମାନ କଲା।

Verse 82

स तेन तापसो ऽत्यर्थं मोहितेनावमानितः / शशापासुरराजानं क्रोधसंरक्तलोचनः

ସେଇ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମୋହିତ ଲୋକ ଦ୍ୱାରା ଗଭୀର ଅପମାନିତ ହୋଇ ତାପସଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ କ୍ରୋଧରେ ରକ୍ତିମ ହେଲା; ତେଣୁ ସେ ଅସୁରରାଜଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ।

Verse 83

यत्तद्वलं समाश्रित्य ब्राह्मणानवमन्यसे / सा भक्तिर्वैष्णवी दिव्या विनाशं ते गमिष्यति

ଯେଉଁ (ମାତ୍ର) ବଳକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ତୁମେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଅବମାନ କରୁଛ, ସେଇ ଦିବ୍ୟ ବୈଷ୍ଣବୀ ଭକ୍ତି ତୁମକୁ ବିନାଶକୁ ନେଇଯିବ।

Verse 84

इत्युक्त्वा प्रययौ तूर्णं प्रह्रादस्य गृहाद् द्विजः / मुमोह राज्यसंसक्तः सो ऽपि शापबलात् ततः

ଏହିପରି କହି ସେ ଦ୍ୱିଜ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ଘରୁ ଶୀଘ୍ର ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ପରେ ଶାପବଳରେ ରାଜ୍ୟାସକ୍ତ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ମଧ୍ୟ ମୋହିତ ହେଲେ।

Verse 85

बाधयामास विप्रेन्द्रान् न विवेद जनार्दनम् / पितुर्वधमनुस्मृत्य क्रोधं चक्रे हरिं प्रति

ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଋଷିମାନଙ୍କୁ ପୀଡ଼ା ଦେବାକୁ ଲାଗିଲେ ଏବଂ ଜନାର୍ଦନ (ପ୍ରଭୁ) ସନ୍ନିହିତ ବୋଲି ଜାଣିଲେ ନାହିଁ। ପିତୃବଧ ସ୍ମରଣ କରି ହରିଙ୍କ ପ୍ରତି କ୍ରୋଧ କଲେ।

Verse 86

तयोः समभवद् युद्धं सुघोरं रोमहर्षणम् / नारायणस्य देवस्य प्रह्रादस्यामरद्विषः

ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଘୋର ଓ ରୋମହର୍ଷକ ଯୁଦ୍ଧ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା—ଦେବେଶ ନାରାୟଣ ଓ ଅମରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱେଷୀ ଅସୁର ପ୍ରହ୍ଲାଦ ମଧ୍ୟରେ।

Verse 87

कृत्वा तु सुमहद् युद्धं विष्णुना तेन निर्जितः / पुर्वसंस्कारमाहात्म्यात् परस्मिन् पुरुषे हरौ / संजातं तस्य विज्ञानं शरण्यं शरणं ययौ

ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହା ଯୁଦ୍ଧ କରି ସେ ତେଣୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହେଲା। କିନ୍ତୁ ପୂର୍ବସଂସ୍କାରର ମାହାତ୍ମ୍ୟରୁ ପରମ ପୁରୁଷ ହରି ବିଷୟରେ ତାହାର ଭିତରେ ବିବେକଜ୍ଞାନ ଜାଗିଲା, ଏବଂ ସେ ଶରଣ୍ୟ—ସେଇ ଶରଣ—କୁ ଶରଣ ଗଲା।

Verse 88

ततः प्रभृति दैत्येन्द्रो ह्यनन्यां भक्तिमुद्वहन् / नारायणे महायोगमवाप पुरुषोत्तमे

ସେହି ଦିନଠାରୁ ଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ର ଏକନିଷ୍ଠ ଭକ୍ତି ଧାରଣ କରି ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ନାରାୟଣରେ ମହାଯୋଗ ପ୍ରାପ୍ତ କଲା।

Verse 89

हिरण्यकशिपोः पुत्रे योगसंसक्तचेतसि / अवाप तन्महद् राज्यमन्धको ऽसुरपुङ्गवः

ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କ ପୁତ୍ରର ଚିତ୍ତ ଯେତେବେଳେ ଯୋଗରେ ଲୀନ ହେଲା, ସେତେବେଳେ ଅସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅନ୍ଧକ ସେଇ ବିଶାଳ ରାଜ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କଲା।

Verse 90

हिरण्यनेत्रतनयः शंभोर्देहसमुद्भवः / मन्दरस्थामुमां देवीं चकमे पर्वतात्मजाम्

ହିରଣ୍ୟନେତ୍ରର ପୁତ୍ର—ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଦେହରୁ ଉଦ୍ଭବିତ—ମନ୍ଦର ପର୍ବତରେ ଅବସ୍ଥିତ ପର୍ବତାତ୍ମଜା ଦେବୀ ଉମାଙ୍କୁ କାମନା କଲା।

Verse 91

पुरा दारुवने पुण्ये मुनयो गृहमेधिनः / ईश्वराराधनार्थाय तपश्चेरुः सहस्त्रशः

ପୁରା ପୁଣ୍ୟ ଦାରୁବନରେ ଗୃହସ୍ଥ ମୁନିମାନେ—ସହସ୍ର ସଂଖ୍ୟାରେ—ଇଶ୍ୱରାରାଧନା ପାଇଁ ତପ କଲେ।

Verse 92

ततः कदाचिन्महति कालयोगेन दुस्तरा / अनावृष्टिरतीवोग्रा ह्यासीद् भूतविनाशिनी

ତାପରେ ଏକ ସମୟରେ ମହା କାଳଯୋଗରେ ଦୁସ୍ତର ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଗ୍ର ଅନାବୃଷ୍ଟି ହେଲା, ଯାହା ପ୍ରାଣୀବିନାଶିନୀ ଥିଲା।

Verse 93

समेत्य सर्वे मुनयो गौतमं तपसां निधिम् / अयाचन्त क्षुधाविष्टा आहारं प्राणधारणम्

ତେବେ ସମସ୍ତ ମୁନି ଏକତ୍ର ହୋଇ ତପସ୍ୟାର ନିଧି ଗୌତମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, କ୍ଷୁଧାକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ ପ୍ରାଣଧାରଣ ପାଇଁ ଆହାର ଯାଚିଲେ।

Verse 94

स तेभ्यः प्रददावन्नं मृष्टं बहुतरं बुधः / सर्वे बुबुजिरे विप्रा निर्विशङ्केन चेतसा

ତାହାପରେ ସେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ତାଙ୍କୁ ସୁସ୍ୱାଦୁ ଓ ପ୍ରଚୁର ଅନ୍ନ ଦେଲେ; ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୁନି ନିର୍ବିଶଙ୍କ ଚିତ୍ତରେ ଭୋଜନ କଲେ।

Verse 95

गते तु द्वादशे वर्षे कल्पान्त इव शङ्करी / बभूव वृष्टिर्महती यथापूर्वमभूज्जगत्

ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ଗତ ହେଲାପରେ ଶଙ୍କରୀ—କଳ୍ପାନ୍ତର ଶକ୍ତି ପରି—ମହାବୃଷ୍ଟି କରାଇଲେ; ଜଗତ ପୂର୍ବବତ ହେଲା।

Verse 96

ततः सर्वे मुनिवराः समामन्त्र्य परस्परम् / महर्षि गौतमं प्रोचुर्गच्छाम इति वेगतः

ତେବେ ସମସ୍ତ ମୁନିବର ପରସ୍ପରେ ପରାମର୍ଶ କରି ମହର୍ଷି ଗୌତମଙ୍କୁ କହିଲେ— “ଚଳ, ଯାଉ”; ଏବଂ ସେମାନେ ଶୀଘ୍ର ଗତିରେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 97

निवारयामास च तान् कञ्चित् कालं यथासुखम् / उषित्वा मद्गृहे ऽवश्यं गच्छध्वमिति पण्डिताः

ସେ ତାଙ୍କୁ କିଛି ସମୟ ଯଥାସୁଖ ରହିବା ପାଇଁ ସାଦରେ ନିବାରଣ କଲେ। “ମୋ ଘରେ ନିଶ୍ଚୟ ରହି ପରେ ଯିବେ,” ବୋଲି ପଣ୍ଡିତମାନଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 98

ततो मायामयीं सृष्ट्वा कृशां गां सर्व एव ते / समीपं प्रापयामासुगौतमस्य महात्मनः

ତାପରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ମାୟାବଳେ ଏକ କୃଶ ଗାଈ ସୃଷ୍ଟି କରି, ତାହାକୁ ମହାତ୍ମା ଗୌତମଙ୍କ ସମୀପକୁ ଆଣିଲେ।

Verse 99

सो ऽनुवीक्ष्य कृपाविष्टस्तस्याः संरक्षणोत्सुकः / गोष्ठे तां बन्धयामास स्पृष्टमात्रा ममार सा

ସେ ତାହାକୁ ଦେଖି କରୁଣାରେ ଭରିଗଲେ ଏବଂ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ ଗୋଠରେ ବାନ୍ଧିଲେ; କିନ୍ତୁ ସ୍ପର୍ଶମାତ୍ରେ ସେ ମରିଗଲା।

Verse 100

स शोकेनाभिसंतप्तः कार्याकार्यं महामुनिः / न पश्यति स्म सहसा तादृशं मुनयो ऽब्रुवन्

ଶୋକରେ ଦଗ୍ଧ ସେ ମହାମୁନି ହଠାତ୍ କ’ଣ କରିବା ଉଚିତ ଓ କ’ଣ ଅନୁଚିତ— ତାହା ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ; ତାଙ୍କୁ ଏମିତି ଦେଖି ମୁନିମାନେ କହିଲେ।

Verse 101

गोवध्येयं द्विजश्रेष्ठ यावत् तव शरीरगा / तावत् ते ऽन्नं न भोक्तव्यं गच्छामो वयमेव हि

ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମ ଶରୀରରେ ଗୋବଧର ପାପ ଅବସ୍ଥିତ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମେ ଅନ୍ନ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଆମେ ନିଜେ ହିଁ ତୁମକୁ ଛାଡ଼ି ଯାଉଛୁ।

Verse 102

तेन ते मुदिताः सन्तो देवदारुवनं शुभम् / जग्मुः पापवशं नीतास्तपश्चर्तुं यथा पुरा

ତାହାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ସେ ସାଧୁଜନ ଶୁଭ ଦେବଦାରୁବନକୁ ଗଲେ; ପାପବଶରେ ନୀତ ହୋଇ, ପୂର୍ବବତ୍ ପୁନର୍ବାର ତପଶ୍ଚର୍ୟା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।

Verse 103

स तेषां मायया जातां गोवध्यां गौतमो मुनिः / केनापि हेतुना ज्ञात्वा शशापातीवकोपनः

ସେମାନଙ୍କ ମାୟାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଗୋବଧକୁ କୌଣସି କାରଣରୁ ଜାଣି, ମୁନି ଗୌତମ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧାବେଶରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ।

Verse 104

भविष्यन्ति त्रयीबाह्या महापातकिभिः समाः / बभूवुस्ते तथा शापाज्जायमानाः पुनः पुनः

ସେମାନେ ବେଦତ୍ରୟୀରୁ ବାହ୍ୟ ହୋଇ ମହାପାତକୀମାନଙ୍କ ସମାନ ହେବେ; ସେଇ ଶାପରୁ ସେମାନେ ପୁନଃ ପୁନଃ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

Verse 105

सर्वे संप्राप्य देवेशं शङ्करं विष्णुमव्ययम् / अस्तुवन् लौकिकैः स्तोत्रैरुच्छिष्टा इव सर्वगौ

ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଦେବେଶ—ଅବ୍ୟୟ ଶଙ୍କର, ଯିଏ ବିଷ୍ଣୁ ହିଁ—ଙ୍କୁ ସମୀପ କରି, ଲୌକିକ ସ୍ତୋତ୍ରରେ ସ୍ତୁତି କଲେ; ଯେପରି ସର୍ବପ୍ରକାର ଗୋମାତା ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ ଅର୍ପଣ କରେ।

Verse 106

देवदेवौ महादेवौ भक्तानामार्तिनाशनौ / कामवृत्त्या महायोगौ पापान्नस्त्रातुमर्हथः

ହେ ଦେବଦେବ, ହେ ଦୁଇ ମହାଦେବ—ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ଆର୍ତ୍ତି ନାଶକ! ହେ ମହାଯୋଗୀ, କୃପାବଶେ ବରଦାନ ଦେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା—ଦୟାକରି ଆମକୁ ପାପରୁ ଉଦ୍ଧାର କର।

Verse 107

तदा पार्श्वस्थितं विष्णुं संप्रेक्ष्य वृषभध्वजः / किमेतेषां भवेत् कार्यं प्राह पुण्यैषिणामिति

ତେବେ ବୃଷଭଧ୍ୱଜ (ଶିବ) ପାଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦେଖି ପଚାରିଲେ—“ଏହି ପୁଣ୍ୟେଚ୍ଛୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ କ’ଣ କରିବା ଉଚିତ?”

Verse 108

ततः स भगवान् विष्णुः शरण्यो भक्तवत्सलः / गोपतिं प्राह विप्रेन्द्रानालोक्य प्रणतान् हरिः

ତାପରେ ଶରଣ୍ୟ, ଭକ୍ତବତ୍ସଳ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ—ହରି—ପ୍ରଣତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଋଷିମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ଗୋପତିଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 109

न वेदबाह्ये पुरुषे पुण्यलेशो ऽपि शङ्कर / संगच्छते महादेव धर्मो वेदाद् विनिर्बभौ

ହେ ଶଙ୍କର! ଯେ ପୁରୁଷ ବେଦବାହ୍ୟ, ତାହାରେ ପୁଣ୍ୟର ଲେଶମାତ୍ର ମଧ୍ୟ ରହେନାହିଁ। ହେ ମହାଦେବ! କାରଣ ଧର୍ମ ବେଦରୁ ହିଁ ଉଦ୍ଭବିତ।

Verse 110

तथापि भक्तवात्सल्याद् रक्षितव्या महेश्वर / अस्माभिः सर्व एवेमे गन्तारो नरकानपि

ତଥାପି, ହେ ମହେଶ୍ୱର! ଭକ୍ତବାତ୍ସଲ୍ୟରୁ ଏମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ; ନହେଲେ ଏଠାରେ ଥିବା ଆମେ ସମସ୍ତେ ନରକକୁ ମଧ୍ୟ ଯିବାକୁ ପଡ଼ିବ।

Verse 111

तस्माद् वै वेदबाह्यानां रक्षणार्थाय पापिनाम् / विमोहनाय शास्त्राणि करिष्यामो वृषध्वज

ଏହେତୁ ବେଦବାହ୍ୟ ପାପୀମାନଙ୍କର ରକ୍ଷାର୍ଥେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ବେଦମାର୍ଗରୁ ବିମୋହିତ କରିବା ପାଇଁ, ହେ ବୃଷଧ୍ୱଜ (ଶିବ)! ଆମେ ଶାସ୍ତ୍ର ରଚିବୁ।

Verse 112

एवं संबोधितो रुद्रो माधवेन मुरारिणा / चकार मोहशास्त्राणि केशवो ऽपि शिवेरितः

ମାଧବ ମୁରାରି ଏଭଳି ସମ୍ବୋଧନ କରିବାରେ ରୁଦ୍ର ମୋହଶାସ୍ତ୍ର ରଚିଲେ; ଏବଂ ଶିବଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ କେଶବ ମଧ୍ୟ ସେଗୁଡ଼ିକୁ (ଦିବ୍ୟ ଯୋଜନାରେ) ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ କଲେ।

Verse 113

कापालं नाकुलं वामं भैरवं पूर्वपश्चिमम् / पञ्चरात्रं पाशुपतं तथान्यानि सहस्त्रशः

କାପାଳ, ନାକୁଳ, ବାମ, ଭୈରବ, ପୂର୍ବ ଓ ପଶ୍ଚିମ ପରମ୍ପରା; ପାଞ୍ଚରାତ୍ର ଓ ପାଶୁପତ—ଏବଂ ଏପରି ହଜାରେ ଅନ୍ୟ ମତମାନେ ମଧ୍ୟ।

Verse 114

सृष्ट्वा तानूचतुर्देवौ कुर्वाणाः शास्त्रचोदितम् / पतन्तो निरये घोरे बहून् कल्पान् पुनः पुनः

ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସୃଷ୍ଟି କରି ଚାରି ଦେବ କହିଲେ—“ଶାସ୍ତ୍ରଚୋଦନାରେ କର୍ମ କରୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଯେ ଦୁରାଚାର କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଘୋର ନରକରେ ପୁନଃପୁନଃ ଅନେକ କଳ୍ପ ପତିତ ହୁଅନ୍ତି।”

Verse 115

जायन्तो मानुषे लोके क्षीणपापचयास्ततः / ईश्वराराधनबलाद् गच्छध्वं सुकृतां गतिम् / वर्तध्वं मत्प्रसादेन नान्यथा निष्कृतिर्हि वः

ପୁନର୍ବାର ମାନବଲୋକରେ ଜନ୍ମ ନେଇ ତୁମ ପାପସଞ୍ଚୟ କ୍ଷୀଣ ହେବ; ଈଶ୍ୱରାରାଧନାର ବଳରେ ତୁମେ ପୁଣ୍ୟଲବ୍ଧ ଶୁଭଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ। ମୋ ପ୍ରସାଦରେ ଅବସ୍ଥାନ କର—ଏହା ଛଡ଼ା ତୁମର ସତ୍ୟ ନିଷ୍କୃତି ନାହିଁ।

Verse 116

एवमीश्वरविष्णुभ्यां चोदितास्ते महर्षयः / आदेशं प्रत्यपद्यन्त शिरसासुरविद्विषोः

ଏହିପରି ଈଶ୍ୱର (ଶିବ) ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ସେହି ମହର୍ଷିମାନେ ଅସୁରବିଦ୍ୱେଷୀଙ୍କ ଆଦେଶକୁ ଶିର ନମାଇ ଗ୍ରହଣ କଲେ।

Verse 117

चक्रुस्ते ऽन्यानि शास्त्राणि तत्र तत्र रताः पुनः / शिष्यानध्यापयामासुर्दर्शयित्वा फलानि तु

ସେମାନେ ପୁନଃପୁନଃ ବିଭିନ୍ନ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ରତ ହୋଇ ନାନା ସ୍ଥାନରେ ଅନ୍ୟ ଗ୍ରନ୍ଥ ରଚନା କଲେ; ଫଳ ଦେଖାଇ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷା ଦେଲେ।

Verse 118

मोहयन्त इमं लोकमवतीर्य महीतले / चकार शङ्करो भिक्षां हितायैषां द्विजैः सह

ମହୀତଳେ ଅବତରି ଏହି ଲୋକକୁ ମୋହିତ କରୁଥିବା ଶଙ୍କର ଏହି ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କର ପରମ ହିତାର୍ଥେ ଭିକ୍ଷାବୃତ୍ତି ଗ୍ରହଣ କଲେ।

Verse 119

कपालमालाभरणः प्रेतभस्मावगुण्ठितः / विमोहयंल्लोकमिमं जटामण्डलमण्डितः

କପାଳମାଳା ଧାରଣ କରି, ପ୍ରେତଭସ୍ମରେ ଆବୃତ ହୋଇ, ଜଟାମଣ୍ଡଳରେ ମଣ୍ଡିତ ହୋଇ, ସେ ଏହି ସମଗ୍ର ଲୋକକୁ ବିମୋହିତ କରୁଛନ୍ତି।

Verse 120

निक्षिप्य पार्वतीं देवीं विष्णावमिततेजसि / नियोज्याङ्गभवं रुद्रं भैरवं दुष्टनिग्रहे

ଦେବୀ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ଅମିତତେଜସ୍ୱୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନିକଟେ ନିକ୍ଷେପ କରି, (ଶିବ) ନିଜ ଅଙ୍ଗଜ ରୁଦ୍ର—ଭୈରବଙ୍କୁ—ଦୁଷ୍ଟନିଗ୍ରହାର୍ଥେ ନିୟୋଜିତ କଲେ।

Verse 121

दत्त्वा नारायणे देवीं नन्दिनं कुलनन्दिनम् / संस्थाप्य तत्र गणपान् देवानिन्द्रपुरोगमान्

ଦେବୀଙ୍କୁ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରି, କୁଳନନ୍ଦନ ନନ୍ଦିନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦେଇ, ସେଠାରେ ଶିବଗଣଙ୍କ ଗଣପତିମାନଙ୍କୁ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର-ପ୍ରମୁଖ ଦେବମାନଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କଲେ।

Verse 122

प्रस्थिते ऽथ महादेवे विष्णुर्विश्वतनुः स्वयम् / स्त्रीरूपधारी नियतं सेवते स्म महेश्वरीम्

ତାପରେ ମହାଦେବ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିବା ପରେ, ବିଶ୍ୱତନୁ ବିଷ୍ଣୁ ସ୍ୱୟଂ ସ୍ତ୍ରୀରୂପ ଧାରଣ କରି, ନିୟତଭାବେ ମହେଶ୍ୱରୀଙ୍କ ସେବା କଲେ।

Verse 123

ब्रह्मा हुताशनः शक्रो यमो ऽन्ये सुरपुङ्गवाः / सिषेविरे महादेवीं स्त्रीवेशं शोभनं गताः

ବ୍ରହ୍ମା, ହୁତାଶନ (ଅଗ୍ନି), ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର), ଯମ ଓ ଅନ୍ୟ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ସୁନ୍ଦର ସ୍ତ୍ରୀବେଶ ଧାରଣ କରି ମହାଦେବୀଙ୍କ ସେବା କଲେ।

Verse 124

नन्दीश्वरश्च भगवान् शंभोरत्यन्तवल्लभः / द्वारदेशे गणाध्यक्षो यथापूर्वमतिष्ठत

ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ ଭଗବାନ ନନ୍ଦୀଶ୍ୱର, ଦ୍ୱାରଦେଶରେ ଗଣାଧ୍ୟକ୍ଷ ହୋଇ, ପୂର୍ବବତ୍ ଅବସ୍ଥିତ ରହିଲେ।

Verse 125

एतस्मिन्नन्तरे दैत्यो ह्यन्धको नाम दुर्मतिः / आहर्तुकामो गिरिजामाजगामाथ मन्दरम्

ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ଦୁର୍ମତି ଅନ୍ଧକ ନାମକ ଦୈତ୍ୟ—ଗିରିଜାଙ୍କୁ ହରଣ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି—ମନ୍ଦର ପର୍ବତକୁ ଆସିଲା।

Verse 126

संप्राप्तमन्धकं दृष्ट्वा शङ्करः कालभैरवः / न्यषेधयदमेयात्मा कालरूपधरो हरः

ଅନ୍ଧକ ନିକଟକୁ ଆସୁଥିବାକୁ ଦେଖି ଶଙ୍କର—କାଳଭୈରବ—ଅମେୟ ସ୍ୱରୂପ, କାଳରୂପଧାରୀ ହର ତାକୁ ରୋକି ନିବାରିଲେ।

Verse 127

तयोः समभवद् युद्धं सुघोरं रोमहर्षणम् / शूलेनोरसि तं दैत्यमाजघान वृषध्वजः

ଦୁହେଁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅତି ଘୋର, ରୋମହର୍ଷକ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା। ତେବେ ବୃଷଧ୍ୱଜ (ଶିବ) ତ୍ରିଶୂଳରେ ସେଇ ଦୈତ୍ୟର ବକ୍ଷରେ ଆଘାତ କଲେ।

Verse 128

ततः सहस्त्रशो दैत्यः ससर्जान्धकसंज्ञितान् / नन्दिषेणादयो दैत्यैरन्धकैरभिनिर्जिताः

ତାପରେ ସେ ଦୈତ୍ୟ ହଜାରେ ହଜାରେ ‘ଅନ୍ଧକ’ ନାମକ ସତ୍ତାମାନଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲା। ନନ୍ଦିଷେଣ ଆଦିମାନେ ସେଇ ଦୈତ୍ୟ-ଅନ୍ଧକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପରାଜିତ ହେଲେ।

Verse 129

घण्टाकर्णो मेघनादश्चण्डेशश्चण्डतापनः / विनायको मेघवाहः सोमनन्दी च वैद्युतः

ଘଣ୍ଟାକର୍ଣ୍ଣ, ମେଘନାଦ, ଚଣ୍ଡେଶ, ଚଣ୍ଡତାପନ, ବିନାୟକ, ମେଘବାହ, ସୋମନନ୍ଦୀ ଓ ବୈଦ୍ୟୁତ—ଏମାନେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଉଗ୍ର ଗଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ (ପ୍ରସିଦ୍ଧ)।

Verse 130

सर्वे ऽन्धकं दैत्यवरं संप्राप्यातिबलान्विताः / युयुधुः शूलशक्त्यृष्टिगिरिकूटपरश्वधैः

ସମସ୍ତେ ଅତିବଳସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ଦୈତ୍ୟଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅନ୍ଧକଙ୍କୁ ଘେରି ଆସି, ତ୍ରିଶୂଳ, ଶକ୍ତି, ଋଷ୍ଟି, ପର୍ବତଶିଖର (କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ରରୂପେ) ଓ ପରଶୁଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।

Verse 131

भ्रामयित्वाथ हस्ताभ्यां गृहीतचरणद्वयाः / दैत्येन्द्रेणातिबलिना क्षिप्तास्ते शतयोजनम्

ତେବେ ଅତିବଳୀ ଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ର ଦୁଇହାତରେ ତାଙ୍କର ଦୁଇ ପାଦ ଧରି ଘୁରାଇ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶତ ଯୋଜନ ଦୂରକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲା।

Verse 132

ततो ऽन्धकनिसृष्टास्ते शतशो ऽथ सहस्त्रशः / कालसूर्यप्रतीकाशा भैरवं त्वभिदुद्रुवुः

ତାପରେ ଅନ୍ଧକ ଛାଡ଼ିଥିବା ସେମାନେ ଶତଶଃ, ପୁଣି ସହସ୍ରଶଃ, କାଳାନ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତ ହୋଇ ଭୈରବଙ୍କ ଉପରେ ଧାଇଲେ।

Verse 133

हा हेति शब्दः सुमहान् बभूवातिभयङ्करः / युयोध भैरवो रुद्रः शूलमादाय भीषणम्

‘ହା! ହା!’ ବୋଲି ଅତିଭୟଙ୍କର ମହାଶବ୍ଦ ଉଠିଲା। ତାପରେ ଭୈରବ-ରୁଦ୍ର ଭୀଷଣ ଶୂଳ ଧରି ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।

Verse 134

दृष्ट्वान्धकानां सुबलं दुर्जयं तर्जितो हरः / जगाम शरणं देवं वासुदेवमजं विभुम्

ଅନ୍ଧକମାନଙ୍କୁ ଅତିବଳୀ ଓ ଦୁର୍ଜୟ ଦେଖି, ତର୍ଜିତ ହର (ଶିବ) ଅଜ ଓ ବିଭୁ ଦେବ ବାସୁଦେବଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ।

Verse 135

सो ऽसृजद् भगवान् विष्णुर्देवीनां शतमुत्तमम् / देवीपार्श्वस्थितो देवो विनाशायामरद्विषाम्

ତେବେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ଅତ୍ୟୁତ୍ତମ ଶତ ଦେବୀଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ଏବଂ ଦେବୀଙ୍କ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଥିବା ଦେବ ଅମରମାନଙ୍କ ଶତ୍ରୁ (ଅସୁର)ଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହେଲେ।

Verse 136

तथान्धकसहस्त्रं तु देवीभिर्यमसादनम् / नीतं केशवमाहात्म्याल्लीलयैव रणाजिरे

ସେହିପରି ରଣାଙ୍ଗଣରେ ଦେବୀମାନେ କେଶବଙ୍କ ମାହାତ୍ମ୍ୟ-ପ୍ରଭାବରେ କେବଳ ଲୀଳାମାତ୍ରେ ଅନ୍ଧକର ହଜାର ଯୋଦ୍ଧାକୁ ଯମସଦନକୁ ପଠାଇଲେ।

Verse 137

दृष्ट्वा पराहतं सैन्यमन्धको ऽपि महासुरः / पराङ्मुखोरणात् तस्मात् पलायत महाजवः

ନିଜ ସେନା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପରାହତ ହୋଇଥିବା ଦେଖି ମହାସୁର ଅନ୍ଧକ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରୁ ମୁହଁ ଫେରାଇ ମହାବେଗରେ ପଳାଇଗଲା।

Verse 138

ततः क्रीडां महादेवः कृत्वा द्वादशवार्षिकीम् / हिताय लोके भक्तानामाजगामाथ मन्दरम्

ତାପରେ ମହାଦେବ ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷର ଦିବ୍ୟ ଲୀଳା କରି, ଲୋକହିତ ଓ ଭକ୍ତାନୁଗ୍ରହ ପାଇଁ, ମନ୍ଦର ପର୍ବତକୁ ଆଗମନ କଲେ।

Verse 139

संप्राप्तमीश्वरं ज्ञात्वा सर्व एव गणेश्वराः / समागम्योपतस्थुस्तं भानुमन्तमिव द्विजाः

ଇଶ୍ୱର ଆସିପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି ବୋଲି ଜାଣି ସମସ୍ତ ଗଣେଶ୍ୱର ଏକତ୍ର ହୋଇ ଭକ୍ତିରେ ତାଙ୍କ ସେବାରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ—ଯେପରି ଦ୍ୱିଜମାନେ ଦୀପ୍ତିମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ନିକଟେ ଏକତ୍ର ହୁଅନ୍ତି।

Verse 140

प्रविश्य भवनं पुण्यमयुक्तानां दुरासदम् / ददर्श नन्दिनं देवं भैरवं केशवं शिवः

ଅସଂଯମୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁରାସଦ ଏହି ପୁଣ୍ୟ ଭବନରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଶିବ ଦେବ ନନ୍ଦି, ଭୈରବ ଓ କେଶବଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କଲେ।

Verse 141

प्रणामप्रवणं देवं सो ऽनुगृह्याथ नन्दिनम् / आघ्राय मूर्धनीशानः केशवं परिषस्वजे

ତେବେ ପ୍ରଣାମରେ ସଦା ନମ୍ର ସେଇ ଦେବ (କେଶବ)ଙ୍କୁ ନନ୍ଦିନଙ୍କୁ ଅନୁଗ୍ରହ କରି, ଈଶାନ (ଶିବ) ମସ୍ତକଶିଖରେ ସ୍ନେହଚୁମ୍ବନ କରି କେଶବଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।

Verse 142

दृष्ट्वा देवी महादेवं प्रीतिविस्फारितेक्षणा / ननाम शिरसा तस्य पादयोरीश्वरस्य सा

ମହାଦେବଙ୍କୁ ଦେଖି ଦେବୀଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଆନନ୍ଦରେ ବିସ୍ତାରିତ ହେଲା; ପରେ ସେ ଶିର ନମାଇ ସେଇ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ପାଦଦ୍ୱୟରେ ପ୍ରଣାମ କଲେ।

Verse 143

निवेद्य विजयं तस्मै शङ्करायाथ शङ्करी / भैरवो विष्णुमाहात्म्यं प्रणतः पार्श्वगो ऽवदत्

ସେଇ ବିଜୟକଥା ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ନିବେଦନ କରି, ପରେ ଶଙ୍କରୀ (ପାର୍ବତୀ) ମଧ୍ୟ ଥିଲେ; ଭୈରବ ପ୍ରଣାମ କରି ପାଖେ ଦାଁଡ଼ି ବିଷ୍ଣୁମାହାତ୍ମ୍ୟ କହିଲେ।

Verse 144

श्रुत्वा तद्विजयं शंभुर्विक्रमं केशवस्य च / समास्ते भगवानीशो देव्या सह वरासने

ସେଇ ବିଜୟ ଓ କେଶବଙ୍କ ବିକ୍ରମ ଶୁଣି, ଭଗବାନ ଈଶ (ଶମ୍ଭୁ) ଦେବୀଙ୍କ ସହ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆସନରେ ବିରାଜିତ ରହିଲେ।

Verse 145

ततो देवगणाः सर्वे मरीचिप्रमुखा द्विजाः / आजग्मुर्मन्दरं द्रुष्टं देवदेवं त्रिलोचनम्

ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ ଓ ମରୀଚି-ପ୍ରମୁଖ ଦ୍ୱିଜ ଋଷିମାନେ, ଦେବଦେବ ତ୍ରିଲୋଚନ (ଶିବ)ଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ମନ୍ଦର ପର୍ବତକୁ ଆସିଲେ।

Verse 146

येन तद् विजितं पूर्वं देवीनां शतमुत्तमम् / समागतं दैत्यसैन्यमीश्दर्शनवाञ्छया

ଯେନ ପୂର୍ବକାଳେ ଦେବୀମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶତସମୂହ ଜିତାଯାଇଥିଲା, ସେହି କାରଣରୁ ଏବେ ଦୈତ୍ୟସେନା ଈଶ୍ୱରଦର୍ଶନ ଆକାଙ୍କ୍ଷାରେ ସମାଗତ ହୋଇଛି।

Verse 147

दृष्ट्वा वरासनासीनं देव्या चन्द्रविभूषणम् / प्रणेमुरादराद् देव्यो गायन्ति स्मातिलालसाः

ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆସନରେ ଆସୀନା, ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଭୂଷଣରୂପେ ଧାରଣ କରିଥିବା ଦେବୀଙ୍କୁ ଦେଖି ଦେବୀମାନେ ଆଦରରେ ପ୍ରଣାମ କଲେ ଏବଂ ଭକ୍ତିଲାଲସାରେ ସ୍ତୁତିଗୀତ ଗାଇଲେ।

Verse 148

प्रणेमुर्गिरिजां देवीं वामपार्श्वे पिनाकिनः / देवासनगतं देवं नारायणमनामयम्

ସେମାନେ ପିନାକୀ (ଶିବ)ଙ୍କ ବାମପାର୍ଶ୍ୱରେ ଥିବା ଗିରିଜା ଦେବୀଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ ଏବଂ ଦେବାସନରେ ଆସୀନ, ନିରାମୟ ନାରାୟଣ ଦେବଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର କଲେ।

Verse 149

दृष्ट्वा सिंहासनासीनं देव्या नारायणेन च / प्रणम्य देवमीशानं पृष्टवत्यो वराङ्गनाः

ଦେବୀ ଓ ନାରାୟଣଙ୍କ ସହ ସିଂହାସନରେ ଆସୀନ ଈଶାନ ଦେବଙ୍କୁ ଦେଖି ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରୀମାନେ ପ୍ରଣାମ କରି ପରେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।

Verse 150

कन्या ऊचुः कस्त्वं विभ्राजसे कान्त्या केयं बालरविप्रभा / को ऽन्वयं भ्ति वपुषा पङ्कजायतलोचनः

କନ୍ୟାମାନେ କହିଲେ—ଆପଣ କିଏ, ଯିଏ ଏପରି କାନ୍ତିରେ ଦୀପ୍ତିମାନ? ଏହି ନାରୀ କିଏ, ଯାହାର ପ୍ରଭା ନବୋଦିତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ? ଏବଂ ଏହି ପଦ୍ମନୟନ, ଦୀପ୍ତ ଦେହଧାରୀ କିଏ—ଆପଣମାନେ କେଉଁ ବଂଶର?

Verse 151

निशम्य तासां वचनं वृषेन्द्रवरवाहनः / व्याजहार महायोगी भूताधिपतिरव्ययः

ତାଙ୍କର ବଚନ ଶୁଣି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୃଷଭବାହନ, ମହାଯୋଗୀ, ଭୂତାଧିପତି ଅବ୍ୟୟ ପ୍ରଭୁ ପ୍ରତ୍ୟୁତ୍ତର କହିଲେ।

Verse 152

अहं नारायणो गौरी जगन्माता सनातनी / विभज्य संस्थितो देवः स्वात्मानं बहुधेश्वरः

ମୁଁ ନାରାୟଣ; ମୁଁ ଗୌରୀ, ଜଗନ୍ମାତା ସନାତନୀ। ଏକ ଈଶ୍ୱର ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ବିଭଜି ଅନେକ ରୂପରେ ଅବସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି।

Verse 153

न मे विदुः परं तत्त्वं देवाद्या न महर्षयः / एको ऽयं वेद विश्वात्मा भवानी विष्णुरेव च

ମୋର ପରମ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଦେବାଦିମାନେ ମଧ୍ୟ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ, ମହର୍ଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ଏକମାତ୍ର ଏହି ଏକ ବିଶ୍ୱାତ୍ମା ଜାଣେ—ସେଇ ଭବାନୀ ଓ ସେଇ ବିଷ୍ଣୁ ମଧ୍ୟ।

Verse 154

अहं हि निष्क्रियः शान्तः केवलो निष्परिग्रहः / मामेव केशवं देवमाहुर्देवीमथाम्बिकाम्

ମୁଁ ନିଷ୍କ୍ରିୟ, ଶାନ୍ତ, ଏକମାତ୍ର (ଅଦ୍ୱିତୀୟ) ଓ ନିରପରିଗ୍ରହ। ମୋତେ ହିଁ କେଶବ ଦେବ ବୋଲି, ଏବଂ ଦେବୀ ଅମ୍ବିକା ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହନ୍ତି।

Verse 155

एष धाता विधाता च कारणं कार्यमेव च / कर्ता कारयिता विष्णुर्भुक्तिमुक्तिफलप्रदः

ସେଇ ଧାତା ଓ ବିଧାତା; ସେଇ କାରଣ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ। ବିଷ୍ଣୁ ହିଁ କର୍ତ୍ତା ଓ କାରୟିତା, ଭୁକ୍ତି ଓ ମୁକ୍ତି—ଦୁହିଁର ଫଳ ଦାତା।

Verse 156

भोक्ता पुमानप्रमेयः संहर्ता कालरूपधृक् / स्त्रष्टा पाता वासुदेवो विश्वात्मा विश्वतोमुखः

ସେ ଭୋକ୍ତା, ଅପ୍ରମେୟ ପୁରୁଷ; କାଳରୂପଧାରୀ ସଂହର୍ତ୍ତା। ସେଇ ସ୍ରଷ୍ଟା ଓ ପାଳକ—ବାସୁଦେବ, ବିଶ୍ୱାତ୍ମା, ସର୍ବଦିଗ୍ମୁଖ।

Verse 157

कृटस्थो ह्यक्षरो व्यापी योगी नारायणः स्वयम् / तारकः पुरुषो ह्यात्मा केवलं परमं पदम्

ସେ କୂଟସ୍ଥ, ଅକ୍ଷର ଓ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ; ପରମ ଯୋଗୀ ସ୍ୱୟଂ ନାରାୟଣ। ସେଇ ତାରକ, ପରମ ପୁରୁଷ, ଆତ୍ମା—ଅଦ୍ୱିତୀୟ ପରମ ପଦ।

Verse 158

सैषा माहेश्वरी गौरी मम शक्तिर्निरञ्जना / सान्ता सत्या सदानन्दा परं पदमिति श्रुतिः

ସେଇ ମାହେଶ୍ୱରୀ ଗୌରୀ—ମୋର ନିରଞ୍ଜନ ଶକ୍ତି। ସେ ଶାନ୍ତା, ସତ୍ୟା, ସଦାନନ୍ଦା; ଶ୍ରୁତି କହେ—ସେଇ ପରମ ପଦ।

Verse 159

अस्याः सर्वमिदं जातमत्रैव लयमेष्यति / एषैव सर्वभूतानां गतीनामुत्तमा गतिः

ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ ତାଙ୍କଠାରୁ ଜନ୍ମିଛି ଏବଂ ତାଙ୍କଠାରେ ହିଁ ଲୟ ପାଇବ। ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କର ସମସ୍ତ ଗତିମଧ୍ୟରେ ସେଇ ଉତ୍ତମ ଗତି।

Verse 160

तयाहं संगतो देव्या केवलो निष्कलः परः / पश्याम्यशेषमेवेदं यस्तद् वेद स मुच्यते

ସେଇ ଦେବୀ ସହ ଏକତ୍ର ହୋଇ ମୁଁ ଏକାକୀ, ନିଷ୍କଳ, ପରାତ୍ପର ରହେ; ଏହି ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱକୁ ନିରବଶେଷ ଦେଖେ। ଯେ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଜାଣେ, ସେ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 161

तस्मादनादिमद्वैतं विष्णुमात्मानमीश्वरम् / एकमेव विजानीध्वं ततो यास्यथ निर्वृतिम्

ଏହେତୁ ଆଦିହୀନ, ଅଦ୍ୱୈତ, ପରମାତ୍ମା ଓ ଈଶ୍ୱର ଭିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଏକମାତ୍ର ବୋଲି ଜାଣ; ସେହି ଜ୍ଞାନରେ ତୁମେ ପରମ ଶାନ୍ତି ଓ ମୋକ୍ଷ ପାଇବ।

Verse 162

मन्यन्ते विष्णुमव्यक्तमात्मानं श्रद्धयान्विताः / ये भिन्नदृष्ट्यापीशानं पूजयन्तो न मे प्रियाः

ଯେମାନେ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ଭିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଅବ୍ୟକ୍ତ ପରମାତ୍ମା ବୋଲି ମାନନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଭିନ୍ନଦୃଷ୍ଟିରେ ଈଶାନ (ଶିବ)ଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି—ସେମାନେ ମୋ ପ୍ରିୟ ନୁହେଁ।

Verse 163

द्विषन्ति ये जगत्सूतिं मोहिता रौरवादिषु / पच्यमाना न मुच्यन्ते कल्पकोटिशतैरपि

ମୋହିତ ହୋଇ ଜଗତର ଜନନୀ/ମୂଳସ୍ରୋତକୁ ଯେ ଦ୍ୱେଷ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ରୌରବ ଆଦି ନରକରେ ପଚିଲେ ମଧ୍ୟ କୋଟି କୋଟି କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 164

तसमादशेषभूतानां रक्षको विष्णुरव्ययः / यथावदिह विज्ञाय ध्येयः सर्वापदि प्रभुः

ଏହେତୁ ଅବ୍ୟୟ ଭିଷ୍ଣୁ ହିଁ ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କର ରକ୍ଷକ। ଏହାକୁ ଏଠାରେ ଯଥାର୍ଥ ଜାଣି, ସମସ୍ତ ଆପଦରେ ସେହି ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 165

श्रुत्वा भगवतो वाक्यं देव्यः सर्वगणेश्वराः / नेमुर्नारायणं देवं देवीं च हिमशैलजाम्

ଭଗବାନଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ଦେବୀମାନେ ଓ ସମସ୍ତ ଗଣଙ୍କ ଅଧିପତିମାନେ—ନାରାୟଣ ଦେବଙ୍କୁ ଏବଂ ହିମଶୈଳଜା ଦେବୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଣାମ କଲେ।

Verse 166

प्रार्थयामासुरीशाने भक्तिं भक्तजनप्रिये / भवानीपादयुगले नारायणपदाम्बुजे

ସେ ଭକ୍ତଜନପ୍ରିୟ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ—“ଭବାନୀଙ୍କ ପାଦଯୁଗଳେ ଓ ନାରାୟଣଙ୍କ ପଦ୍ମପାଦେ ମୋତେ ପ୍ରେମଭକ୍ତି ଦିଅନ୍ତୁ।”

Verse 167

ततो नारायणं देवं गणेशा मातरो ऽपि च / न पश्यन्ति जगत्सूतिं तद्भुतमिवाभवत्

ତାପରେ ଦେବ ନାରାୟଣ, ଗଣେଶଗଣ ଓ ମାତୃକାମାନେ ମଧ୍ୟ ଜଗତ୍ସୂତି (ଜଗଦ୍ଜନନୀ)ଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ; ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଦ୍ଭୁତ ଲାଗିଲା।

Verse 168

तदन्तरे महादैत्यो ह्यन्धको मन्मथार्दितः / मोहितो गिरिजां देवीमाहर्तुं गिरिमाययौ

ଏହି ମଧ୍ୟରେ ମହାଦୈତ୍ୟ ଅନ୍ଧକ ମନ୍ମଥବେଦନାରେ ପୀଡିତ ହୋଇ ମୋହିତ ହେଲା ଏବଂ ଗିରିଜା ଦେବୀଙ୍କୁ ହରଣ କରିବାକୁ ପର୍ବତକୁ ଗଲା।

Verse 169

अथानन्तवपुः श्रीमान् योगी नारायणो ऽमलः / तत्रैवाविरभूद् दैत्यैर्युद्धाय पुरुषोत्तमः

ତାପରେ ଅନନ୍ତରୂପ ଶ୍ରୀମାନ୍ ନିର୍ମଳ ଯୋଗୀ ନାରାୟଣ—ପୁରୁଷୋତ୍ତମ—ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ସେଠାରେଇ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।

Verse 170

कृत्वाथ पार्श्वे भगवन्तमीशो युद्धाय विष्णुं गणदेवमुख्यैः / शिलादपुत्रेण च मातृकाभिः स कालरुद्रो ऽभिजगाम देवः

ତାପରେ ଈଶ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନିଜ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ସ୍ଥାପନ କରି, ଗଣଦେବମୁଖ୍ୟ, ଶିଳାଦପୁତ୍ର ଓ ମାତୃକାମାନଙ୍କ ସହିତ ସେ ଦେବ କାଳରୁଦ୍ର ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।

Verse 171

त्रिशूलमादाय कृशानुकल्पं स देवदेवः प्रययौ पुरस्तात् / तमन्वयुस्ते गणराजवर्या जगाम देवो ऽपि सहस्त्रबाहुः

ଅଗ୍ନିସଦୃଶ ଦୀପ୍ତ ତ୍ରିଶୂଳ ଧାରଣ କରି ଦେବଦେବ ଅଗ୍ରଭାଗେ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ। ତାଙ୍କ ପଛେ ଗଣରାଜମୁଖ୍ୟମାନେ ଚାଲିଲେ, ସହସ୍ରବାହୁ ଦେବ ମଧ୍ୟ ସହ ଗଲେ।

Verse 172

रराज मध्ये भगवान् सुराणां विवाहनो वारिदवर्णवर्णः / तदा सुमेरोः शिखराधिरूढ- स्त्रिलोकदृष्टिर्भगवानिवार्कः

ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗରୁଡ଼ବାହନ, ମେଘଶ୍ୟାମ ବର୍ଣ୍ଣର ଭଗବାନ୍ ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ। ପରେ ସୁମେରୁ ଶିଖରାଗ୍ରରେ ଆରୋହଣ କରି ତ୍ରିଲୋକକୁ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ, ସ୍ୱୟଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ଜ୍ୱଳିଲେ।

Verse 173

जगत्यनादिर्भगवानमेयो हरः सहस्त्राकृतिराविरासीत् / त्रिशूलपाणिर्गगने सुघोषः पपात देवोपरि पुष्पवृष्टिः

ତେବେ ଜଗତର ଅନାଦି, ଅମେୟ ଭଗବାନ୍ ହର ସହସ୍ର ରୂପେ ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତ ହେଲେ। ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ସେ ଗଗନେ ମଙ୍ଗଳ ଘୋଷ କରି ପ୍ରକଟ ହେଲେ; ଦେବମାନଙ୍କ ଉପରେ ପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟି ପଡ଼ିଲା।

Verse 174

समागतं वीक्ष्य गणेशराजं समावृतं देवरिपुर्गणेशैः / युयोध शक्रेण समातृकाभि- र् गणैरशेषैरमपप्रधानैः

ଦେବଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଗଣେଶମାନେ ଘେରିଥିବା ଗଣରାଜ ଆସିଥିବାକୁ ଦେଖି, ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ମାତୃକାମାନଙ୍କ ସହ ଏବଂ ଅମରମାନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ଗଣ ସହିତ ତାଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।

Verse 175

विजित्य सर्वानपि बाहुवीर्यात् स संयुगे शंभुमनन्तधाम / समाययौ यत्र स कालरुद्रो विमानमारुह्य विहीनसत्त्वः

ଯୁଦ୍ଧରେ ବାହୁବଳରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜୟ କରି ସେ ଅନନ୍ତଧାମ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲା; ସେଠାରେ ସାହସହୀନ କାଳରୁଦ୍ର ବିମାନରେ ଆରୋହଣ କରିଥିଲା।

Verse 176

दृष्ट्वान्धकं समयान्तं भगवान् गरुडध्वजः / व्याजहार महादेवं भैरवं भूतिभूषणम्

ଅନ୍ଧକର ବିନାଶର ନିୟତ ସମୟ ସମୀପ ଆସିଥିବା ଦେଖି, ଗରୁଡଧ୍ୱଜ ଭଗବାନ୍ ଭସ୍ମଭୂଷିତ ଭୈରବ ମହାଦେବଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।

Verse 177

हन्तुमर्हसि दैत्येशमन्धकं लोककण्टकम् / त्वामृते भगवान् शक्तो हन्ता नान्यो ऽस्य विद्यते

ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ କଣ୍ଟକ ସ୍ୱରୂପ ଦୈତ୍ୟେଶ ଅନ୍ଧକକୁ ବଧ କରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ କେବଳ ଆପଣ ହିଁ। ଆପଣଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ହେ ଭଗବାନ୍, ତାହାକୁ ହତ କରିବାରେ ଅନ୍ୟ କେହି ସମର୍ଥ ନାହିଁ।

Verse 178

त्वं हर्ता सर्वलोकानां कालात्मा ह्यैश्वरी तनुः / स्तूयते विविधैर्मन्त्रर्वेदविद्भिर्विचक्षणैः

ଆପଣ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ସଂହାରକ; ଆପଣ ହିଁ କାଳାତ୍ମା, ଐଶ୍ୱର୍ୟମୟ ଦିବ୍ୟ ତନୁ। ବିଚକ୍ଷଣ ବେଦବିଦ୍ମାନେ ବିଭିନ୍ନ ମନ୍ତ୍ରରେ ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି।

Verse 179

स वासुदेवस्य वचो निशम्य भगवान् हरः / निरीक्ष्य विष्णुं हनने दैत्यन्द्रस्य मतिं दधौ

ବାସୁଦେବଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ଭଗବାନ୍ ହର (ଶିବ) ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନିରୀକ୍ଷଣ କରି ଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଧ ପାଇଁ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ।

Verse 180

जगाम देवतानीकं गणानां हर्षमुत्तमम् / स्तुवन्ति भैरवं देवमन्तरिक्षचरा जनाः

ଦେବତାମାନଙ୍କ ସେନା ଆଗେଇଲା, ଏବଂ ଗଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପରମ ହର୍ଷ ଜାଗ୍ରତ ହେଲା। ଅନ୍ତରିକ୍ଷରେ ବିଚରଣକାରୀ ଜନମାନେ ଭୈରବ ଦେବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 181

जयानन्त महादेव कालमूर्ते सनातन / त्वमग्निः सर्वभूतानामन्तश्चरसि नित्यशः

ଜୟ ହେ ଅନନ୍ତ ମହାଦେବ, କାଳମୂର୍ତ୍ତି ସନାତନ! ତୁମେ ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଅଗ୍ନି; ନିତ୍ୟଶଃ ଅନ୍ତରେ ଚରି ଅବସ୍ଥିତ ରହ।

Verse 182

त्वं यत्रज्ञस्त्वं वषट्कारस्त्वं धाता हरिरव्ययः / त्वं ब्रह्मा त्वं महादेवस्त्वं धाम परमं पदम्

ତୁମେ ଯଜ୍ଞକ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞ, ତୁମେ ହିଁ ବଷଟ୍କାର। ତୁମେ ଧାତା—ଅବ୍ୟୟ ହରି। ତୁମେ ବ୍ରହ୍ମା, ତୁମେ ମହାଦେବ; ତୁମେ ହିଁ ପରମ ଧାମ, ପରମ ପଦ।

Verse 183

ओङ्कारमूर्तिर्योगात्मा त्रयीनेत्रस्त्रिलोचनः / महाविभूतिर्देवेशो जयाशेषजगत्पते

ଓଂକାରମୂର୍ତ୍ତି, ଯୋଗାତ୍ମା, ବେଦତ୍ରୟକୁ ନେତ୍ରରୂପେ ଧାରଣ କରୁଥିବା ତ୍ରିଲୋଚନ! ମହାବିଭୂତିଧର ଦେବେଶ, ଅଶେଷ ଜଗତ୍ପତେ—ତୁମକୁ ଜୟ।

Verse 184

ततः कालाग्निरुद्रो ऽसौ गृहीत्वान्धकमीश्वरः / त्रिशूलाग्रेषु विन्यस्य प्रननर्त सतां गतिः

ତାପରେ କାଳାଗ୍ନିରୁଦ୍ର—ସ୍ୱୟଂ ଈଶ୍ୱର ଶିବ—ଅନ୍ଧକକୁ ଧରି ତ୍ରିଶୂଳର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ରଖି ବିଜୟନୃତ୍ୟ କଲେ; ସେଇ ସତ୍ମାନଙ୍କର ଶରଣ ଓ ପରମ ଗତି।

Verse 185

दृष्ट्वान्धकं देवगणाः शूलप्रोतं पितामहः / प्रणेमुरीश्वरं देवं भैरवं भवमोचकम्

ଅନ୍ଧକକୁ ତ୍ରିଶୂଳରେ ବିଦ୍ଧ ଦେଖି ଦେବଗଣ ଓ ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା, ଭବବନ୍ଧନମୋଚକ ଭୈରବରୂପ ଈଶ୍ୱରଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ।

Verse 186

अस्तुवन् मुनयः सिद्धा जगुर्गन्धर्विकिंनराः / अन्तरिक्षे ऽप्सरः सङ्घा नृत्यन्तिस्म मनोरमाः

ସିଦ୍ଧ ମୁନିମାନେ ସ୍ତୁତି କଲେ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ କିନ୍ନରମାନେ ଗାନ କଲେ; ଏବଂ ଅନ୍ତରିକ୍ଷରେ ମନୋହର ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ଦଳ ସୁନ୍ଦର ନୃତ୍ୟ କଲା।

Verse 187

संस्थापितो ऽथशूलाग्रे सो ऽन्धको दग्धकिल्बिषः / उत्पन्नाखिलविज्ञानस्तुष्टाव परमेश्वरम्

ତାପରେ ଅନ୍ଧକକୁ ତ୍ରିଶୂଳର ଅଗ୍ରରେ ସ୍ଥାପିତ କରାଗଲା; ତାହାର ପାପ ଦଗ୍ଧ ହେଲା। ସମଗ୍ର ଜ୍ଞାନ ଉଦିତ ହୋଇ ସେ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲା।

Verse 188

अन्धक उवाच नमामि मूर्ध्ना भगवन्तमेकं समाहिता यं विदुरीशतत्त्वम् / पुरातनं पुण्यमनन्तरूपं कालं कविं योगवियोगहेतुम्

ଅନ୍ଧକ କହିଲା—ମୁଁ ମସ୍ତକ ନମାଇ ସେଇ ଏକ ଭଗବାନଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରୁଛି, ଯାହାକୁ ସମାହିତଚିତ୍ତ ଲୋକ ଈଶ୍ୱର-ତତ୍ତ୍ୱ ଭାବେ ଜାଣନ୍ତି—ଯିଏ ପୁରାତନ, ପୁଣ୍ୟ, ଅନନ୍ତରୂପ; କାଳସ୍ୱରୂପ, କବି-ଋଷି, ଏବଂ ଯୋଗରେ ସଂଯୋଗ-ବିଯୋଗର ହେତୁ।

Verse 189

दंष्ट्राकरालं दिवि नृत्यमानं हुताशवक्त्रं ज्वलनार्करूपम् / सहस्त्रपादाक्षिशिरोभियुक्तं भवन्तमेकं प्रणमामि रुद्रम्

ଦଂଷ୍ଟ୍ରାରେ ଭୟଙ୍କର, ଦିବିରେ ନୃତ୍ୟରତ, ଅଗ୍ନିମୁଖ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟସମ ରୂପ; ସହସ୍ର ପାଦ, ଚକ୍ଷୁ ଓ ଶିର ଯୁକ୍ତ—ସେଇ ଏକ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ମୁଁ ପ୍ରଣାମ କରେ।

Verse 190

जयादिदेवामरपूजिताङ्घ्रे विभागहीनामलतत्त्वरूप / त्वमग्निरेको बहुधाभिपूज्यसे वाय्वादिभेदैरखिलात्मरूप

ଜୟ ହେଉ, ଆଦିଦେବ! ଦେବ ଓ ଅମରମାନେ ପୂଜା କରୁଥିବା ଚରଣଯୁଗଳ ଯାହାଙ୍କର! ଆପଣ ବିଭାଗହୀନ, ନିର୍ମଳ ତତ୍ତ୍ୱସ୍ୱରୂପ। ଆପଣ ଏକ ଅଗ୍ନି; କିନ୍ତୁ ବାୟୁ ଆଦି ଭେଦରେ ଅଖିଲାତ୍ମରୂପ ହୋଇ ନାନା ପ୍ରକାରେ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 191

त्वामेकमाहुः पुरुषं पुराणम् आदित्यवर्णं तमसः परस्तात् / त्वं पश्यसीदं परिपास्यजस्त्रं त्वमन्तको योगिगणाभिजुष्टः

ତୁମକୁ ହିଁ ଏକମାତ୍ର ପୁରାତନ ପରମ ପୁରୁଷ ବୋଲି କୁହନ୍ତି—ସୂର୍ଯ୍ୟବର୍ଣ୍ଣ, ତମସର ପରେ। ତୁମେ ଏହି ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱକୁ ଦେଖି ନିରନ୍ତର ରକ୍ଷା କର; ତୁମେ ହିଁ ଅନ୍ତକ, ଯୋଗୀଗଣ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ଓ ଆଶ୍ରିତ।

Verse 192

एको ऽन्तरात्मा बहुधा निविष्टो देहेषु देहादिविशेषहीनः / त्वमात्मशब्दं परमात्मतत्त्वं भवन्तमाहुः शिवमेव केचित्

ଏକ ଅନ୍ତରାତ୍ମା ନାନା ପ୍ରକାରେ ଦେହମାନଙ୍କ ଭିତରେ ବସିଥାଏ, ତଥାପି ଦେହାଦି ଭେଦରହିତ। ‘ଆତ୍ମା’ ଶବ୍ଦରେ ସୂଚିତ ପରମାତ୍ମତତ୍ତ୍ୱ ତୁମେ ହିଁ; ତେଣୁ କେହି କେହି ତୁମକୁ ଶିବ ବୋଲି କହନ୍ତି।

Verse 193

त्वमक्षरं ब्रह्म परं पवित्र- मानन्दरूपं प्रणवाभिधानम् / त्वमीश्वरो वेदपदेषु सिद्धः स्वयं प्रभो ऽशेषविशेषहीनः

ତୁମେ ଅକ୍ଷର ପରବ୍ରହ୍ମ—ପରମ ପବିତ୍ର, ଆନନ୍ଦସ୍ୱରୂପ, ପ୍ରଣବ ‘ଓଁ’ ନାମରେ ଅଭିହିତ। ତୁମେ ହିଁ ବେଦପଦମାନେ ସିଦ୍ଧ ଈଶ୍ୱର; ସ୍ୱୟଂପ୍ରଭୁ, ସମସ୍ତ ଉପାଧି-ଭେଦରହିତ।

Verse 194

त्वमिन्द्ररूपो वरुणाग्निरूपो हंसः प्राणो मृत्युरन्तासि यज्ञः / प्रजापतिर्भगवानेकरुद्रो नीलग्रीवः स्तूयसे वेदविद्भिः

ତୁମେ ଇନ୍ଦ୍ରରୂପ, ବରୁଣ ଓ ଅଗ୍ନିରୂପ ମଧ୍ୟ। ତୁମେ ହଂସ, ପ୍ରାଣ, ମୃତ୍ୟୁ ଓ ଅନ୍ତ; ତୁମେ ହିଁ ଯଜ୍ଞସ୍ୱରୂପ। ତୁମେ ପ୍ରଜାପତି; ତୁମେ ଭଗବାନ ଏକରୁଦ୍ର—ନୀଳଗ୍ରୀବ—ଏବଂ ବେଦବିଦ୍ମାନେ ତୁମକୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି।

Verse 195

नारायणस्त्वं जगतामथादिः पितामहस्त्वं प्रपितामहश्च / वेदान्तगुह्योपनिषत्सु गीतः सदाशिवस्त्वं परमेश्वरो ऽसि

ତୁମେ ନାରାୟଣ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆଦିକାରଣ। ତୁମେ ପିତାମହ (ବ୍ରହ୍ମା) ଏବଂ ପ୍ରପିତାମହ ମଧ୍ୟ। ବେଦାନ୍ତର ଗୁହ୍ୟ ହୃଦୟ—ରହସ୍ୟ ଉପନିଷଦମାନେ—ତୁମର ଗୀତ ଗାଯାଏ। ତୁମେ ସଦାଶିବ; ତୁମେ ପରମେଶ୍ୱର।

Verse 196

नमः परस्तात् तमसः परस्मै परात्मने पञ्चपदान्तराय / त्रिशक्त्यतीताय निरञ्जनाय सहस्त्रशक्त्यासनसंस्थिताय

ତମସର ପରେ, ପରମରୁ ମଧ୍ୟ ପର ଯେ ପରମାତ୍ମା, ତାହାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର—ଯିଏ ପଞ୍ଚପଦ ଅତୀତ, ତ୍ରିଶକ୍ତି (ଗୁଣ) ଅତୀତ, ନିରଞ୍ଜନ, ସହସ୍ରଶକ୍ତି-ଆସନରେ ଅଧିଷ୍ଠିତ।

Verse 197

त्रिमूर्तये ऽनन्दपदात्ममूर्ते जगन्निवासाय जगन्मयाय / नमो ललाटार्पितलोचनाय नमो जनानां हृदि संस्थिताय

ତ୍ରିମୂର୍ତ୍ତି, ଆନନ୍ଦପଦରେ ଆତ୍ମମୂର୍ତ୍ତିରୂପ, ଜଗନ୍ନିବାସ ଓ ଜଗନ୍ମୟ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଯାହାଙ୍କ ନେତ୍ର ଲଲାଟରେ ଅର୍ପିତ, ଏବଂ ଯିଏ ସମସ୍ତଙ୍କ ହୃଦୟରେ ସଂସ୍ଥିତ—ତାହାଙ୍କୁ ନମଃ।

Verse 198

फणीन्द्रहाराय नमो ऽस्तु तुभ्यं मुनीन्द्रसिद्धार्चितपादयुग्म / ऐश्वर्यधर्मासनसंस्थिताय नमः परान्ताय भवोद्भवाय

ଫଣୀନ୍ଦ୍ରକୁ ହାରରୂପେ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ଯାହାଙ୍କ ପାଦଯୁଗ୍ମକୁ ମୁନୀନ୍ଦ୍ର ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରନ୍ତି—ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଐଶ୍ୱର୍ୟ-ଧର୍ମାସନରେ ସଂସ୍ଥିତ ପରାତ୍ପର, ହେ ଭବୋଦ୍ଭବ—ଆପଣଙ୍କୁ ନମଃ।

Verse 199

सहस्त्रचन्द्रार्कविलोचनाय नमो ऽस्तु ते सोम सुमध्यमाय / नमो ऽस्तु ते देव हिरण्यबाहो नमो ऽम्बिकायाः पतये मृडाय

ସହସ୍ର ଚନ୍ଦ୍ର-ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ ଦୃଷ୍ଟିଯୁକ୍ତ, ସୁମଧ୍ୟମ ହେ ସୋମ—ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ହେ ଦେବ, ହିରଣ୍ୟବାହୋ (ସୁବର୍ଣ୍ଣବାହୁ)—ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଅମ୍ବିକାଙ୍କ ପତି ମୃଡ (ମଙ୍ଗଳମୟ ରୁଦ୍ର)—ଆପଣଙ୍କୁ ନମଃ।

Verse 200

नमो ऽतिगुह्याय गुहान्तराय वेदान्तविज्ञानसुनिश्चिताय / त्रिकालहीनामलधामधाम्ने नमो महेशाय नमः शिवाय

ଅତିଗୁହ୍ୟ, ହୃଦୟ-ଗୁହାନ୍ତରର ଅନ୍ତର୍ୟାମୀ, ବେଦାନ୍ତ-ବିଜ୍ଞାନରେ ସୁନିଶ୍ଚିତ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ତ୍ରିକାଳାତୀତ, ନିର୍ମଳ ଧାମର ଧାମସ୍ୱରୂପଙ୍କୁ ନମଃ। ମହେଶଙ୍କୁ ନମଃ, ଶିବଙ୍କୁ ନମଃ।