Adhyaya 40

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने एकोनचत्वारिंशो ऽध्यायः अगस्त्य उवाच श्रीकामकोष्ठपीठस्था महात्रिपुरसुन्दरी / कङ्कं विलासमकरोत्कामाक्षीत्यभिविश्रुता

ଏହିପରି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ମହାପୁରାଣର ଉତ୍ତରଭାଗରେ, ହୟଗ୍ରୀବ–ଅଗସ୍ତ୍ୟ ସଂବାଦର ଲଲିତୋପାଖ୍ୟାନରେ ଏକୋନଚତ୍ୱାରିଂଶ ଅଧ୍ୟାୟ। ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ— ଶ୍ରୀକାମକୋଷ୍ଠପୀଠସ୍ଥ ମହାତ୍ରିପୁରସୁନ୍ଦରୀ, ‘କାମାକ୍ଷୀ’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧା, ସେ ‘କଙ୍କ’ ନାମକ ଲୀଳାବିଲାସ କଲେ।

Verse 2

श्रीकामाक्षीति सा देवी महात्रिपुरसुंदरी / भूमण्डलस्थिता देवी किं करोति महेश्वरी / एतस्याश्चरितं दिव्यं वद मे वदतां वर

ସେଇ ମହାତ୍ରିପୁରସୁନ୍ଦରୀ ଦେବୀ ‘ଶ୍ରୀକାମାକ୍ଷୀ’ ବୋଲି ପରିଚିତ। ଭୂମଣ୍ଡଳରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ ସେଇ ମହେଶ୍ୱରୀ ଦେବୀ କ’ଣ କରୁଛନ୍ତି? ହେ ବାକ୍ୟଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାଙ୍କର ଏହି ଦିବ୍ୟ ଚରିତ ମୋତେ କହ।

Verse 3

हयग्रीव उवाच अत्र स्थितापि सर्वेषां हृदयस्था घटोद्भव / तत्तत्कर्मानुरूपं सा प्रदत्ते देहिनां फलम्

ହୟଗ୍ରୀବ କହିଲେ— ହେ ଘଟୋଦ୍ଭବ (ଅଗସ୍ତ୍ୟ), ସେ ଏଠାରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଅଧିଷ୍ଠିତ। ଦେହଧାରୀମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ତାଙ୍କ କର୍ମାନୁସାରେ ଫଳ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି।

Verse 4

यत्किञ्चिद्वर्तते लोके सर्वमस्या विचेष्टितम् / किञ्चिच्चिन्तयते कश्चित्स्वच्छन्दं विदधात्यसौ

ଲୋକରେ ଯାହା କିଛି ଘଟେ, ସବୁ ତାଙ୍କର ଲୀଳା-ଚେଷ୍ଟା। କେହି କିଛି ଚିନ୍ତା କଲେ, ସେଥିକୁ ମଧ୍ୟ ଦେବୀ ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ସିଦ୍ଧ କରନ୍ତି।

Verse 5

तस्या एवावतारास्तु त्रिपुराद्याश्च शक्तयः / इयमेव महालक्ष्मीः ससर्जाण्डत्रयं पुरा

ତାହାଙ୍କର ଏହି ଅବତାରମାନେ ତ୍ରିପୁରା ଆଦି ଶକ୍ତିମାନେ। ଏହି ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ହିଁ ପୁରା ତ୍ରିଅଣ୍ଡ (ତ୍ରିବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ) ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

Verse 6

परत्रयाणामावासं शक्तीनां तिसृणामपि / एकस्मादण्डतो जातावंबिकापुरुषोत्तमौ

ତିନି ପରାଶକ୍ତିଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଯେ ଆବାସ, ସେଇ ଅମ୍ବିକା ଓ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଏକ ଅଣ୍ଡରୁ ଜନ୍ମିଲେ।

Verse 7

श्रीविरिञ्चौ ततो ऽन्यस्मादन्य स्माच्च गिराशिवौ / इन्दिरां योजयामास मुकुन्देन महेश्वरी / पार्वत्या परमेशानं सरस्वत्या पितामहम्

ତାପରେ ଏକ ଅଣ୍ଡରୁ ଶ୍ରୀ-ବିରିଞ୍ଚ (ବ୍ରହ୍ମା) ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଅଣ୍ଡରୁ ଗିରା (ସରସ୍ୱତୀ) ଓ ଶିବ ଜନ୍ମିଲେ। ମହେଶ୍ୱରୀ ଇନ୍ଦିରାକୁ ମୁକୁନ୍ଦ ସହ ଯୋଗ କଲେ; ପାର୍ବତୀଦ୍ୱାରା ପରମେଶାନଙ୍କୁ ଏବଂ ସରସ୍ୱତୀଦ୍ୱାରା ପିତାମହଙ୍କୁ ଯୋଗ କଲେ।

Verse 8

ब्रह्माणं सर्व लोकानां सृष्टिकार्ये न्ययुङ्क्त सा / वासुदेवं परित्राणे संहारे च त्रिलोचनम्

ସେ ଦେବୀ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଲୋକର ସୃଷ୍ଟିକାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ; ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ପରିତ୍ରାଣରେ ଏବଂ ତ୍ରିଲୋଚନ (ଶିବ)ଙ୍କୁ ସଂହାରରେ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ।

Verse 9

ते सर्वे ऽपि महालक्ष्मीं ध्यायन्तः शर्मदां सदा / ब्रह्मलोके च वैकुण्ठे कैलासे च वसंत्यमी

ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ସଦା ଶର୍ମଦାୟିନୀ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି ବ୍ରହ୍ମଲୋକ, ବୈକୁଣ୍ଠ ଓ କୈଲାସରେ ବସନ୍ତି।

Verse 10

कदाचित्पार्वती देवी कैलासशिखरे शुभे / विहरन्ती महेशस्य पिधानं नेत्रयोर्व्यधात्

ଏକଦା ଶୁଭ କୈଲାସଶିଖରେ ବିହାର କରୁଥିବା ଦେବୀ ପାର୍ବତୀ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦୁଇ ନେତ୍ରକୁ ଢାକିଦେଲେ।

Verse 11

चन्द्रसूर्यौं यतस्तस्य नेत्रात्तस्माज्जगत्त्रयम् / अन्धकारावृतमभूदतेजस्कं समन्ततः

ଯେହେତୁ ତାଙ୍କ ନେତ୍ରରୁ ଚନ୍ଦ୍ର-ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦ୍ଭବ, ସେହିହେତୁ ତ୍ରିଜଗତ ସମସ୍ତଦିଗରେ ଅନ୍ଧକାରେ ଆବୃତ ହୋଇ ତେଜହୀନ ହେଲା।

Verse 12

ततश्च सकला लोका स्त्यक्तदेवपितृक्तियाः / इति कर्त्तव्यतामूढा न प्रजानन्त किञ्चन

ତେବେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଦେବପୂଜା ଓ ପିତୃକୃତ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରି, କର୍ତ୍ତବ୍ୟବିମୂଢ ହୋଇ କିଛିମାତ୍ର ଜାଣିଲେ ନାହିଁ।

Verse 13

तद्दृष्ट्वा भगवान्रुद्रः पार्वतीमिदमब्रवीत् / त्वया पापं कृतं देवि मम नेत्रपिधानतः

ତାହା ଦେଖି ଭଗବାନ ରୁଦ୍ର ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ କହିଲେ—‘ଦେବି, ମୋ ନେତ୍ର ଢାକି ତୁମେ ପାପ କରିଛ।’

Verse 14

ऋषयस्त्यक्ततपसो हतसन्ध्याश्च वैदिकाः / सर्वं च वैदिकं कर्म त्वया नाशितमंबिके

ଋଷିମାନେ ତପସ୍ ତ୍ୟାଗ କଲେ, ବୈଦିକମାନଙ୍କ ସନ୍ଧ୍ୟା ନଷ୍ଟ ହେଲା; ଅମ୍ବିକେ, ତୁମେ ସମସ୍ତ ବୈଦିକ କର୍ମକୁ ନାଶ କରିଦେଲ।

Verse 15

तस्मात्पापस्य शान्त्यर्थं तपः कुरु सुदुष्करम् / गत्वा काशीं व्रतं तत्र किञ्चित्कालं समाचर

ଏହେତୁ ପାପଶାନ୍ତି ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଷ୍କର ତପ କର। କାଶୀକୁ ଯାଇ ସେଠାରେ କିଛିକାଳ ବ୍ରତ ଆଚରଣ କର।

Verse 16

पश्चात्काञ्चीपुरं गत्वा कामाक्षीं तत्र द्रक्ष्यसि / आराधयैतां नित्यां त्वं सर्वपापहरीं शिवाम्

ତାପରେ କାଞ୍ଚୀପୁରକୁ ଯାଇ ସେଠାରେ କାମାକ୍ଷୀଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇବୁ। ସର୍ବପାପହାରିଣୀ ନିତ୍ୟା ଶିବାଙ୍କୁ ତୁମେ ଆରାଧନା କର।

Verse 17

तुलसीमग्रतः कृत्त्वा कम्पाकूले तपः कुरु / इत्यादिश्य महादेवस्तत्रैवान्तरधीयत

ତୁଳସୀକୁ ଆଗରେ ରଖି କମ୍ପା ନଦୀତଟରେ ତପ କର—ଏହିପରି ଆଦେଶ ଦେଇ ମହାଦେବ ସେଠାରେଇ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ।

Verse 18

तथा कृतवतीशानी भर्तुराज्ञानुवर्तिनी / चिरेण तपसा क्लिष्टामनन्यहृदयां शिवाम्

ଭର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସରଣକାରିଣୀ ଈଶାନୀ ସେହିପରି କଲେ। ଦୀର୍ଘ ତପରେ କ୍ଲାନ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଶିବରେ ଅନନ୍ୟହୃଦୟା ରହିଲେ।

Verse 19

अग्रतः कृतसांनिध्या कामाक्षी वाक्यमब्रवीत् / वत्से तपोभिरत्युग्रैरलं प्रीतास्मि सुव्रते

ସମ୍ମୁଖରେ ପ୍ରକଟ ହୋଇ କାମାକ୍ଷୀ କହିଲେ—ବତ୍ସେ! ତୁମର ଅତ୍ୟୁଗ୍ର ତପ ଯଥେଷ୍ଟ; ହେ ସୁବ୍ରତେ, ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ।

Verse 20

उन्मील्य नयने पश्चात्पार्वती स्वपुरः स्थिताम् / बालार्कायुतसंकाशां सर्वाभरणभूषिताम्

ତାପରେ ପାର୍ବତୀ ନୟନ ଖୋଲି ନିଜ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଦେବୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ସେ ବାଳସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ଦୀପ୍ତିମତୀ ଓ ସର୍ବ ଆଭରଣରେ ଭୂଷିତା ଥିଲେ।

Verse 21

किरीटहारकेयूरकटकाद्यैरलङ्कृताम् / पाशाङ्कुशेक्षुकोदण्डपञ्चबाणलसत्कराम्

ସେ କିରୀଟ, ହାର, କେୟୂର, କଟକ ଆଦି ଆଭରଣରେ ଅଲଙ୍କୃତା; ତାଙ୍କ ହସ୍ତରେ ପାଶ, ଅଙ୍କୁଶ, ଇକ୍ଷୁଧନୁ ଓ ପଞ୍ଚବାଣ ଶୋଭା ପାଉଥିଲା।

Verse 22

किरीटमुकुटोल्लासिचन्द्ररेखाविभूषणाम् / विधातृहरिरुद्रेशसदाशिवपदप्रदाम्

ତାଙ୍କ କିରୀଟ-ମୁକୁଟରେ ଚନ୍ଦ୍ରରେଖା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଭୂଷଣ ଭାବେ ଶୋଭିତ; ସେ ବିଧାତା, ହରି, ରୁଦ୍ରେଶ ଓ ସଦାଶିବ ପଦ ପ୍ରଦାନକାରିଣୀ।

Verse 23

सगुणं ब्रह्मतामाहुरनुत्तरपदाभिधाम् / प्रपञ्चद्वयनिर्माणकारिणीं तां परांबिकाम्

ସେଇ ପରାମ୍ବିକାଙ୍କୁ ସଗୁଣ ବ୍ରହ୍ମସ୍ୱରୂପା, ‘ଅନୁତ୍ତର ପଦ’ ନାମଧାରିଣୀ, ଏବଂ ଦ୍ୱିବିଧ ପ୍ରପଞ୍ଚର ନିର୍ମାତ୍ରୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 24

तां दृष्ट्वाथ महाराज्ञीं महा नन्दपरिप्लुता / पुलकाचितसर्वाङ्गी हर्षेणोत्फुल्ललोचना

ସେଇ ମହାରାଜ୍ଞୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ଦେଖି ସେ ମହାନନ୍ଦରେ ପ୍ଲୁତ ହେଲେ; ସର୍ବାଙ୍ଗରେ ପୁଲକ ଉଠିଲା ଓ ହର୍ଷରେ ନୟନ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲିତ ହେଲା।

Verse 25

चण्डिकामङ्गलाद्यैश्च सहसा स्वसखीजनैः / प्रणिपत्य च साष्टाङ्गं कृत्वा चैव प्रदक्षिणाम्

ସେ ଚଣ୍ଡିକା, ମଙ୍ଗଳା ଆଦି ସଖୀଜନଙ୍କ ସହ ସହସା ଆସିଲା। ଦେବୀଙ୍କୁ ସାଷ୍ଟାଙ୍ଗ ପ୍ରଣାମ କରି ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା ମଧ୍ୟ କଲା।

Verse 26

बद्धाञ्जलिपुटा भूयः प्रणता स्वैक्यरूपिणी / तामाह कृपया वीक्ष्य महात्रिपुरसुंदरी

ସେ ପୁନର୍ବାର ଅଞ୍ଜଳି ବାନ୍ଧି, ଏକାତ୍ମରୂପିଣୀ ହୋଇ ନମି ପ୍ରଣାମ କଲା। କୃପାରେ ଦେଖି ମହାତ୍ରିପୁରସୁନ୍ଦରୀ କହିଲେ।

Verse 27

बाहुभ्यां संपरिष्वज्य सस्नेहमिदमब्रवीत् / वत्से लभस्व भर्तारं रुद्रं स्वमनसेप्सितम्

ଦୁଇ ବାହୁରେ ତାକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ସ୍ନେହରେ କହିଲେ— “ବତ୍ସେ, ତୋ ମନୋଇଚ୍ଛିତ ପତି ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କର।”

Verse 28

लोके त्वमपि रक्षार्थं ममाज्ञाम नुवर्तय / अहं त्वमिति को भेदस्त्वमेवाहं न संशयः

“ଲୋକର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ତୁମେ ମଧ୍ୟ ମୋ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସରଣ କର। ‘ମୁଁ’ ‘ତୁମେ’— ଏଥିରେ ଭେଦ କ’ଣ? ନିଶ୍ଚୟ ତୁମେଇ ମୁଁ।”

Verse 29

किं पापं तव कल्याणि त्वं हि पापनिकृन्तनी / आमनन्ति हि योगीन्द्रास्त्वामेव ब्रह्मरूपिणीम्

“କଲ୍ୟାଣୀ, ତୋର ପାପ କ’ଣ? ତୁ ତ ପାପନିକୃନ୍ତନୀ, ପାପ ନାଶକାରିଣୀ। ଯୋଗୀନ୍ଦ୍ରମାନେ ତୁମକୁ ହିଁ ବ୍ରହ୍ମରୂପିଣୀ ବୋଲି କହନ୍ତି।”

Verse 30

लीलामात्रमिदं वत्से परलोकविडंबनम् / इत्यूचिषीं महाराज्ञीमबिकां सर्वमङ्गला / भक्त्या प्रणम्य पश्यन्ती परां प्रीतिमुपाययौ

“ବତ୍ସେ, ଏହା ସବୁ କେବଳ ଲୀଳାମାତ୍ର; ପରଲୋକର ଏକ ପ୍ରକାର ବିଡ଼ମ୍ବନା,” ଏମିତି କହି ସର୍ବମଙ୍ଗଳା ଅମ୍ବିକା ମହାରାଣୀଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରଣାମ କଲେ; ତାଙ୍କୁ ଦେଖୁଦେଖୁ ପରମ ପ୍ରୀତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।

Verse 31

स्तुवत्यामेव पार्वत्यां तदानीमेव सापरा / प्रविष्टा हृदयं तस्याः प्रहृष्टाया महामुने

ହେ ମହାମୁନେ, ପାର୍ବତୀ ସ୍ତୁତି କରୁଥିବା ସମୟରେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ସେଇ ପରାଶକ୍ତି, ପ୍ରହୃଷ୍ଟା ଦେବୀଙ୍କ ହୃଦୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

Verse 32

अथ विस्मयमापन्ना चिन्तयन्ती मुहुर्मुहुः / स्वप्नः किमेष दृष्टो वा मया किमथ वा भ्रमः

ତାପରେ ସେ ବିସ୍ମୟାକୁଳ ହୋଇ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ ଚିନ୍ତା କଲେ—ଏହା କି ସ୍ୱପ୍ନ? ନା ମୁଁ ସତ୍ୟସତ୍ୟ ଦେଖିଛି? କିମ୍ବା ଏହା କେବଳ ଭ୍ରମ?

Verse 33

इत्थं विमृश्य परितः प्रेरयामास लोचने / जयां च विजयां पश्चात्सख्यावालोक्य सस्मिते / प्रसन्नवदना सा तु प्रणते वदति स्म सा

ଏପରି ବିଚାର କରି ସେ ଚାରିଦିଗରେ ଚକ୍ଷୁ ଘୁରାଇଲେ। ପରେ ସଖୀ ଜୟା ଓ ବିଜୟାଙ୍କୁ ଦେଖି ସ୍ମିତ କଲେ; ସେମାନେ ପ୍ରଣାମ କରିବା ପରେ, ପ୍ରସନ୍ନମୁଖୀ ସେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 34

एतावन्तमलं कालं कुत्र याते युवां प्रिये / मया दृष्टां तु कामाक्षीं युवां चेत्किमपश्यतम्

ପ୍ରିୟେ, ଏତେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ତୁମେ ଦୁଇଜଣ କେଉଁଠି ଯାଇଥିଲ? ମୁଁ ତ କାମାକ୍ଷୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲି; ତୁମେ ସହିତ ଥାଇଥିଲେ କାହିଁକି ଦେଖିଲ ନାହିଁ?

Verse 35

सख्यौ तु तद्वचः श्रुत्वा प्रहर्षोत्फुल्ललोचने / पुष्पाणि पूजनार्हाणि निधायाग्रे समूचतुः

ସେଇ ଦୁଇ ସଖୀ ତାହାର ବଚନ ଶୁଣି ହର୍ଷରେ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ନୟନ ହୋଇ, ପୂଜାଯୋଗ୍ୟ ପୁଷ୍ପଗୁଡ଼ିକୁ ଆଗରେ ରଖି ସମୁଚିତ ଭାବେ କହିଲେ।

Verse 36

सत्यमेवाधुना दृष्टा ह्यावाभ्यामपि सा परा / न स्वप्नो न भ्रमो वापि साक्षात्ते हृदयं गता / इत्युक्त्वा पार्श्वयोस्तस्या निषण्णे विनयानते

“ଏବେ ସତ୍ୟସତ୍ୟ ଆମେ ଦୁହେଁ ସେଇ ପରା ଦେବୀଙ୍କୁ ଦେଖିଛୁ; ଏହା ସ୍ୱପ୍ନ ନୁହେଁ, ଭ୍ରମ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ—ସେ ସାକ୍ଷାତ୍ ତୁମ ହୃଦୟରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି।” ଏମିତି କହି ସେମାନେ ତାଙ୍କ ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ବିନୟରେ ନମି ବସିଲେ।

Verse 37

एकाम्रमूले भगवान्भवानीविरहार्तिमान् / गौरीसंप्राप्तये दध्यौ कामाक्षीं नियतेन्द्रियः

ଏକାମ୍ର ବୃକ୍ଷମୂଳେ ଭଗବାନ୍ ଶିବ ଭବାନୀ-ବିରହରେ ଆର୍ତ୍ତ ହୋଇ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସଂଯମ କରି ଗୌରୀ-ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ କାମାକ୍ଷୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ।

Verse 38

तत्रापि कृतसांनिध्या श्रीविद्यादेवता परा / अचष्ट कृपया तुष्टा ध्यायन्तं निश्चलं शिवम्

ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ପ୍ରକାଶ କରି, ଶ୍ରୀବିଦ୍ୟାର ପରା ଦେବତା ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ କୃପାବଶେ ଧ୍ୟାନରତ ନିଶ୍ଚଳ ଶିବଙ୍କୁ ଅବଲୋକନ କଲେ।

Verse 39

अलं ध्यानेन कन्दर्पदर्पघ्न त्वं ममाज्ञया / अङ्गीकुरुष्व कन्दर्पं भूयो मच्छासने स्थितम्

“ହେ କନ୍ଦର୍ପର ଦର୍ପ ନାଶକ! ଧ୍ୟାନ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ; ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ପୁନର୍ବାର ମୋ ଶାସନରେ ଅବସ୍ଥିତ କନ୍ଦର୍ପକୁ ଅଙ୍ଗୀକାର କର।”

Verse 40

एकाम्रसंज्ञे मत्पीठे त्विहैव निवसन्सदा / त्वमेवागत्य मत्प्रीत्यै संनिधौ मम सुव्रत / गौरीमनुगृहाण त्वं कंपानीरनिवासिनीम्

ହେ ସୁବ୍ରତ! ଏକାମ୍ରନାମକ ମୋ ପୀଠରେ ତୁମେ ଏଠିଏ ସଦା ବସ। ମୋ ପ୍ରୀତି ପାଇଁ ତୁମେ ନିଜେ ଆସି ମୋ ସନ୍ନିଧିରେ ରହି, କମ୍ପା ନଦୀତୀରନିବାସିନୀ ଗୌରୀଙ୍କୁ ଅନୁଗ୍ରହ କର।

Verse 41

तापद्वयं जहीह्याशु योगजं तद्वियोगजम् / इत्युक्त्वान्तर्दधे तस्य हृदये परमा रमा

‘ଯୋଗଜ ଓ ବିୟୋଗଜ—ଏହି ଦୁଇ ତାପକୁ ଶୀଘ୍ର ତ୍ୟାଗ କର।’ ଏମିତି କହି ପରମା ରମା ତାହାର ହୃଦୟରେ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ।

Verse 42

शिवो व्युत्थाय सहसा धीरः संहृष्टमानसः / तस्या अनुग्रहं लब्ध्वा सर्वदेवनिषेवितः

ଶିବ ହଠାତ୍ ଉଠି ଦାଁଡ଼ାଇଲେ—ଧୀର ଓ ହର୍ଷିତମନ। ସେ ଦେବୀଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ଲାଭ କରି ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ ହେଲେ।

Verse 43

हृदिध्यायंश्च तामेव महात्रिपुरसुन्दरीम् / यद्विलासात्समुत्पन्नं लयं याति च यत्र वै

ସେ ହୃଦୟରେ ସେଇ ମହାତ୍ରିପୁରସୁନ୍ଦରୀଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ—ଯାହାଙ୍କ ଲୀଳାରୁ ସବୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ଏବଂ ଯାହାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିଶ୍ଚୟ ଲୟ ପାଏ।

Verse 44

जगच्चराचरं चैतत्प्रपञ्चद्वितयात्मकम् / भूषयन्तीं शिवां कम्पामनुकंपार्द्रमानसाम्

ଚରାଚରମୟ ଏହି ଜଗତ—ଦ୍ୱିବିଧ ପ୍ରପଞ୍ଚସ୍ୱରୂପ—କରୁଣାରେ ଆର୍ଦ୍ରହୃଦୟା ଶିବା ‘କମ୍ପା’ ଦ୍ୱାରା ଭୂଷିତ ହେଉଛି।

Verse 45

अङ्गीकृत्य तदा गौरी वैवाहिकविधानतः / आदाय वृषमारुह्य कैलासशिखरं ययौ

ତେବେ ଶିବ ବୈବାହିକ ବିଧାନ ଅନୁସାରେ ଗୌରୀଙ୍କୁ ଅଙ୍ଗୀକାର କଲେ; ପରେ ବୃଷଭକୁ ନେଇ ତାହାରେ ଆରୋହଣ କରି କୈଲାସଶିଖରକୁ ଗଲେ।

Verse 46

पुनरन्यं महप्राज्ञं समाकर्णय कुम्भज / आदिलक्ष्म्याः प्रभावं तु कथयामि तवानघ

ହେ କୁମ୍ଭଜ, ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ! ପୁନର୍ବାର ଅନ୍ୟ ଏକ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଭଲଭାବେ ଶୁଣ; ହେ ଅନଘ, ଆଦିଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ମୁଁ ତୁମକୁ କହୁଛି।

Verse 47

सभायां ब्रह्मणो गत्वा समासेदुस्त्रिमुर्त्तयः / दिक्पालाश्च सुराः सर्वे सनकाद्याश्च योगिनः

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସଭାକୁ ଯାଇ ତ୍ରିମୂର୍ତ୍ତିମାନେ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କଲେ; ଦିକ୍ପାଳମାନେ, ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ ଓ ସନକାଦି ଯୋଗୀମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଏକତ୍ର ହେଲେ।

Verse 48

देवर्षयो नारदाद्या वशिष्ठाद्याश्च तापसाः / ते सर्वे सहितास्तत्र ब्रह्मणश्च कपर्दिनः / द्वयोः पञ्चमुखत्वेन भेदं न विविदुस्तदा

ନାରଦାଦି ଦେବର୍ଷି ଓ ବଶିଷ୍ଠାଦି ତାପସମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଥିଲେ। ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ କପର୍ଦ୍ଦୀ (ଶିବ)ଙ୍କ ସହିତ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ; ସେତେବେଳେ ଉଭୟଙ୍କ ପଞ୍ଚମୁଖ ରୂପ ଦେଖି ଭେଦ ଜାଣିପାରିଲେ ନାହିଁ।

Verse 49

अन्योन्यं पृष्टवन्तस्ते ब्रह्मा कः कश्चशङ्करः / तेषां संवदतां मध्ये क्षिप्रमन्तर्हितः शिवः

ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ପଚାରିଲେ— ‘ବ୍ରହ୍ମା କିଏ? ଶଙ୍କର କିଏ?’ ସେମାନଙ୍କ କଥାବାର୍ତ୍ତା ମଧ୍ୟରେ ଶିବ ଶୀଘ୍ର ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ।

Verse 50

तदा पञ्चमुखो ब्रह्मा सितो नारायणस्तयोः / उभयोरपि संवादस्त्वहं ब्रह्मेत्यजायत

ତେବେ ପଞ୍ଚମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଶ୍ୱେତବର୍ଣ୍ଣ ନାରାୟଣ—ଉଭୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ “ମୁଁ ହିଁ ବ୍ରହ୍ମା” ବୋଲି ସଂବାଦ ହେଲା।

Verse 51

अ५मन्नाभिकमलाज्जातस्त्वं यन्ममात्मजः / सृष्टिकर्ता त्वहं ब्रह्मा नामसाधर्म्यतस्तथा / त्वं च रुद्रश्च मे पुत्रौ सृष्टिकर्तुरुभौ युवाम्

ତୁମେ ମୋର ଆତ୍ମଜ, ମୋର ନାଭିକମଳରୁ ଜନ୍ମିତ; ତେଣୁ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମା—ନାମସାଧର୍ମ୍ୟରୁ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି। ତୁମେ ଓ ରୁଦ୍ର—ଦୁହେଁ ମୋର ପୁତ୍ର; ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ରୂପେ ତୁମେ ଉଭୟ।

Verse 52

इति मायामोहितयोरुभयोरन्तरे तदा / तयोश्च स्वस्य माहात्म्यमहं ब्रह्मेति दर्शयन् / प्रादुरासीन्महाज्योतिस्तंभरूपो महेश्वरः

ଏପରି ମାୟାରେ ମୋହିତ ଉଭୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେତେବେଳେ, “ମୁଁ ହିଁ ବ୍ରହ୍ମ” ବୋଲି ନିଜ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଦର୍ଶାଇ, ସ୍ତମ୍ଭରୂପ ମହେଶ୍ୱର ମହାଜ୍ୟୋତି ଭାବେ ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତ ହେଲେ।

Verse 53

ज्ञात्वैवैनं महेशानं विष्णुस्तूष्णीं ततः स्थितः / पञ्चवक्त्रस्ततो ब्रह्मा ह्यवमत्यैवमास्थितः / ब्रह्मणः शिरसामूर्ध्वं ज्योतिश्चक्रमभूत्पुरः

ମହେଶାନଙ୍କୁ ଚିହ୍ନି ବିଷ୍ଣୁ ସେତେବେଳେ ନିରବ ହୋଇ ରହିଲେ। କିନ୍ତୁ ପଞ୍ଚବକ୍ତ୍ର ବ୍ରହ୍ମା ଅବମାନ କରି ସେହିପରି ଅଟୁଟ ରହିଲେ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶିରମାନଙ୍କ ଉପରେ ସମ୍ମୁଖରେ ଏକ ଜ୍ୟୋତିଚକ୍ର ପ୍ରକଟ ହେଲା।

Verse 54

तन्मध्ये संस्थितो देवः प्रादुरासोमया सह / ऊर्ध्वमैक्षथ भूयस्तमवमत्य वचो ऽब्रवीत्

ସେହି ଜ୍ୟୋତିର ମଧ୍ୟରେ ଦେବତା ଉମା ସହିତ ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତ ହେଲେ। ପୁନଃ ଉପରକୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କୁ ତୁଚ୍ଛ ଭାବି, ବ୍ରହ୍ମା ବଚନ କହିଲେ।

Verse 55

तन्निशम्य भृशं क्रोधमवाप त्रिपुरान्तकः / विष्णुमेवं तदालोक्य क्रोधेनैव विकारतः

ତାହା ଶୁଣି ତ୍ରିପୁରାନ୍ତକ (ଶିବ) ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଏପରି ଦେଖି କ୍ରୋଧ ହେତୁ ସେ ବିକାର ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।

Verse 56

तयोरेव समुत्पन्नो भैरवः क्रोधसंयुतः / मूर्धानमेकं चिच्छेद नखेनैव तदा विधेः / हाहेति तत्र सर्वे ऽपि क्रन्दन्तश्च पलायिताः

ସେମାନଙ୍କଠାରୁ କ୍ରୋଧଯୁକ୍ତ ଭୈରବ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ସେ ନଖ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଗୋଟିଏ ମସ୍ତକ ଛେଦନ କଲେ। ସେଠାରେ ସମସ୍ତେ 'ହା ହା' କାର କରି ପଳାୟନ କଲେ।

Verse 57

अथ ब्रह्मकपालं तु नखलग्नं स भैरवः / भूयोभूयो धुनोति स्म तथापि न मुमोच तम्

ତେବେ ସେହି ବ୍ରହ୍ମକପାଳ ନଖରେ ଲାଗି ରହିଲା। ଭୈରବ ବାରମ୍ବାର ତାହାକୁ ଝାଡ଼ିଲେ, ତଥାପି ତାହା ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଲା ନାହିଁ।

Verse 58

तद्ब्रह्महत्यामुक्त्यर्थं चचार धरणीतले / पुण्यक्षेत्राणि सर्वाणि गङ्गाद्याश्च महानदीः

ସେହି ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବା ପାଇଁ ସେ ପୃଥିବୀ ପୃଷ୍ଠରେ ଭ୍ରମଣ କଲେ। ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ର ଏବଂ ଗଙ୍ଗା ଆଦି ମହାନଦୀକୁ ଗଲେ।

Verse 59

न च ताभिर्विमुक्तो ऽभूत्कपाली ब्रह्महत्यया / विषण्णवदनो दीनो निःश्रीक इव लक्षितः / चिरेण प्राप्तवान्काञ्चीं ब्रह्मणा पूर्वमोषिताम्

ସେହି ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ କପାଳୀ (ଭୈରବ) ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ ନାହିଁ। ବିଷଣ୍ଣ ବଦନ, ଦୀନ ଓ ଶ୍ରୀହୀନ ହୋଇ ଶେଷରେ ସେ କାଞ୍ଚିରେ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ପୂର୍ବେ ବ୍ରହ୍ମା ବାସ କରୁଥିଲେ।

Verse 60

तत्र भिक्षामटन्नित्यं सेवमानः परा श्रियम् / पञ्चतीर्थे प्रतिदिनं स्नात्वा भूलक्षणाङ्किते

ସେଠାରେ ସେ ନିତ୍ୟ ଭିକ୍ଷାଟନ କରି ପରମ ଶ୍ରୀଙ୍କୁ ସେବନ କରୁଥିଲା। ଭୂଲକ୍ଷଣରେ ଅଙ୍କିତ ପଞ୍ଚତୀର୍ଥରେ ପ୍ରତିଦିନ ସ୍ନାନ କରୁଥିଲା।

Verse 61

कञ्चित्कालमुवासाथ प्रभ्रान्त इव बिल्वलः / काञ्चीक्षेत्रनिवासेन क्रमेण प्रयताशयः

କିଛିକାଳ ସେ ବିଲ୍ୱଳ ପରି ଭ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ ସେଠାରେ ରହିଲା। କାଞ୍ଚୀକ୍ଷେତ୍ରରେ ବାସ କରି କରି କ୍ରମେ ତାହାର ମନ ନିୟତ ହେଲା।

Verse 62

निर्धूतनिखिलातङ्कः श्रीदेवीं मनसा वान् / उत्तरे सेवितुं लक्ष्म्या वासुदेवेन दक्षिणे

ସମସ୍ତ ଆତଙ୍କ ଦୂର କରି ସେ ମନେମନେ ଶ୍ରୀଦେବୀଙ୍କୁ ବନ୍ଦନା କଲା—ଉତ୍ତରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସହ, ଦକ୍ଷିଣେ ବାସୁଦେବ ସହ ସେବା କରିବା ପାଇଁ।

Verse 63

श्रीकामकोष्ठमागत्य पुरस्तात्तस्य संस्थितः / आदिलक्ष्मीपदध्यानमाततान यतात्मवान्

ଶ୍ରୀକାମକୋଷ୍ଠକୁ ଆସି ସେ ତାହାର ସମ୍ମୁଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲା। ଯତାତ୍ମା ହୋଇ ସେ ଆଦିଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପଦଧ୍ୟାନକୁ ବିସ୍ତାର କଲା।

Verse 64

यथा दीपो निवातस्थो निस्तरङ्गो यथांबुधिः / तथान्तर्वायुरोधेन न चचाला चलेश्वरः

ଯେପରି ନିର୍ବାତ ସ୍ଥାନରେ ଦୀପ ଡୋଳେ ନାହିଁ, ଯେପରି ତରଙ୍ଗହୀନ ସମୁଦ୍ର ନିଶ୍ଚଳ—ସେପରି ଅନ୍ତର୍ବାୟୁ ନିରୋଧରେ ଚଲେଶ୍ୱର ଚଳିଲେ ନାହିଁ।

Verse 65

तैलधारावदच्छिन्नामनवच्छिन्नभैरवः / वितेने शैलतनयानाथश्रीध्यानसन्ततिम् / न ब्रह्मा नैव विष्णुर्वा न सिद्धः कपिलो ऽपि वा

ତୈଳଧାରା ପରି ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ, ଅନବରତ ଭୈରବ ଶୈଳତନୟାନାଥଙ୍କ ଶ୍ରୀଧ୍ୟାନ-ସନ୍ତତିକୁ ବିସ୍ତାର କଲେ। ନ ବ୍ରହ୍ମା, ନ ବିଷ୍ଣୁ, ନ ସିଦ୍ଧ କପିଳ ମଧ୍ୟ।

Verse 66

नान्ये च सनकाद्या ये मुनयो वा शुकादयः / तया समाधिनिष्ठायां न समर्थाः कथञ्चन

ସନକାଦି ଅନ୍ୟ ମୁନିମାନେ ଓ ଶୁକାଦି ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହି ପ୍ରକାର ସମାଧି-ନିଷ୍ଠାରେ କେବେ ବି ସମର୍ଥ ନଥିଲେ।

Verse 67

अथ श्रीभावयोगेन श्रीभावं प्राप्तवाञ्शिवः / ततः प्रसन्ना श्रीदेवी प्रभामण्डलवर्तिनी / अर्धरात्रे पुरः स्थित्वा वाचं प्रोवाच वाङ्मयी

ତାପରେ ଶ୍ରୀଭାବ-ଯୋଗରେ ଶିବ ଶ୍ରୀଭାବକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। ତଦନନ୍ତରେ ପ୍ରଭାମଣ୍ଡଳରେ ଅବସ୍ଥିତ ପ୍ରସନ୍ନା ଶ୍ରୀଦେବୀ ଅର୍ଧରାତ୍ରେ ସମ୍ମୁଖରେ ଦାଁଡ଼ି ବାଙ୍ମୟ ବାଣୀ କହିଲେ।

Verse 68

श्रीकण्ठ सर्वपापघ्न किं पापं तव विद्यते / मद्रूपस्त्वं कथं देहः सेयं लोकविडम्बना

ହେ ଶ୍ରୀକଣ୍ଠ, ତୁମେ ସର୍ବପାପଘ୍ନ; ତୁମର ପାପ କ’ଣ ଥାଇପାରେ? ତୁମେ ମୋର ରୂପ; ତେବେ ଏହି ଦେହ କିପରି? ଏହା ଲୋକ-ବିଡମ୍ବନା।

Verse 69

श्वोभूते ब्रह्महत्यायाः क्षणान्मुक्तो भविष्यसि / इत्युक्त्वान्तर्दधे तत्र महासिंहासनेश्वरी

‘ଆସନ୍ତାକାଲି ହେଲେ ତୁମେ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାରୁ କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ମୁକ୍ତ ହେବ’—ଏହା କହି ସେଠାରେ ମହାସିଂହାସନେଶ୍ୱରୀ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ।

Verse 70

भैरवो ऽपि प्रहृष्टात्मा कृतार्थः श्रीविलोकनात् / विनीय तं निशाशेषं श्रीध्यानैकपरायणः

ଭୈରବ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରୀଦର୍ଶନରେ କୃତାର୍ଥ ହୋଇ ପ୍ରହୃଷ୍ଟଚିତ୍ତ ହେଲା। ଶେଷ ରାତି କାଟି ସେ କେବଳ ଶ୍ରୀଧ୍ୟାନରେ ଏକାଗ୍ର ରହିଲା।

Verse 71

प्रातः पञ्चमहातीर्थे स्नात्वा सन्ध्यामुपास्य च / पुनः पुनर्धूनुते स्म करलग्नं कपालकम्

ପ୍ରାତଃ ପଞ୍ଚମହାତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ସନ୍ଧ୍ୟାଉପାସନା କରି, ସେ ହାତରେ ଧରା କପାଳପାତ୍ରକୁ ପୁନଃ ପୁନଃ ଝାଡ଼ୁଥିଲା।

Verse 72

तथापि तत्तु नास्रंसत्स निर्वेदं परं गतः / स्वप्नः किमेष माया वा मानसभ्रान्तिरेव वा

ତଥାପି ସେହିଟି ଛୁଟିଲା ନାହିଁ; ତେଣୁ ସେ ପରମ ନିର୍ବେଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା। ‘ଏହା ସ୍ୱପ୍ନ କି? ମାୟା କି? କିମ୍ବା ମନର ଭ୍ରାନ୍ତି ମାତ୍ର?’ ବୋଲି ଭାବିଲା।

Verse 73

मुहुरेवं विचिन्त्येशः शोकव्याकुलमानसः / स्वयमेव निगृह्याथ शोकं धीराग्रणीः शिवः

ଏଭଳି ପୁନଃପୁନଃ ଚିନ୍ତା କରି, ଶୋକରେ ବ୍ୟାକୁଳ ମନ ଥିବା ଈଶ୍ୱର ଶିବ—ଧୀରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ରଣୀ—ନିଜେ ନିଜ ଶୋକକୁ ଦମନ କଲେ।

Verse 74

तुलसीमण्डलं नत्वा पूजयित्वा पुरः स्थितः / निगृहीतेन्द्रियग्रामः समाधिस्थो ऽभवत्पुनः

ତୁଳସୀମଣ୍ଡଳକୁ ନମସ୍କାର କରି, ପୂଜା କରି, ସମ୍ମୁଖରେ ଦଢ଼ ହୋଇ—ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗ୍ରାମକୁ ନିଗ୍ରହ କରି—ସେ ପୁନର୍ବାର ସମାଧିସ୍ଥ ହେଲା।

Verse 75

याममात्रे गते देवी पुनः सांनिध्यमागता / अलं समाधिना शम्भो निमज्जात्र सरोवरे

ଏକ ଯାମ ଗତ ହେବା ସହିତ ଦେବୀ ପୁନଃ ସାନ୍ନିଧ୍ୟକୁ ଆସି କହିଲେ— “ହେ ଶମ୍ଭୋ, ସମାଧି ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ; ଏହି ସରୋବରେ ନିମଜ୍ଜନ କର।”

Verse 76

इत्या दिश्य तिरो ऽधत्त सो ऽपि चिन्तामुपागमत् / इयं च माया स्वप्नो वा किं कर्त्तव्यं मयाथ वा

ଏପରି ଆଦେଶ ଦେଇ ସେ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ; ସେ ମଧ୍ୟ ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ିଲା— “ଏହା ମାୟା କି ସ୍ୱପ୍ନ? ମୁଁ କ’ଣ କରିବି?”

Verse 77

श्वोभूते ब्रह्महत्यायाः क्षणान्मुक्तो भविष्यसि / इत्युक्तं श्रीपरादेव्या यामातीतमिदं दिनम्

ଶ୍ରୀପରାଦେବୀ କହିଲେ— “ଆସନ୍ତାକାଲି ହେଲେ ତୁମେ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା-ଦୋଷରୁ କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ମୁକ୍ତ ହେବ”; ଏହି ଦିନର ଏକ ଯାମ ଅତୀତ ହେଲା।

Verse 78

एवं सर्वं च मिथ्यैवेत्यधिकं चिन्तयावृतः / भगवान्व्यो मवाण्या तु निमज्जाप्स्विति गर्जितम्

‘ଏ ସବୁ ମିଥ୍ୟା ମାତ୍ର’ ବୋଲି ଅଧିକ ଚିନ୍ତାରେ ଆବୃତ ଥିଲା; ସେତେବେଳେ ଆକାଶବାଣୀ ଗର୍ଜିଲା— “ହେ ଭଗବାନ, ଜଳରେ ନିମଜ୍ଜନ କର!”

Verse 79

श्रुत्वा शङ्कां समुत्सृज्य तत्त्वं निश्चित्य शङ्करः / निममज्ज सरस्यां तु गङ्गायां पुनरुत्थितः

ଏହା ଶୁଣି ଶଙ୍କର ଶଙ୍କା ତ୍ୟାଗ କଲେ, ତତ୍ତ୍ୱ ନିଶ୍ଚୟ କରି ସରୋବରର ଗଙ୍ଗାଜଳରେ ନିମଜ୍ଜନ କରି ପୁନଃ ଉଠିଲେ।

Verse 80

तत्र काशीं समालोक्य किमेतदिति चिन्तयन् / स मुहुर्तं स्थितस्तूष्णीं नखलीनकपालकः

ସେଠାରେ କାଶୀକୁ ଦେଖି “ଏହା କଣ?” ବୋଲି ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା, ନଖାଗ୍ରେ କପାଳ ଧାରଣ କରିଥିବା ସେ କିଛି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ନୀରବ ରହିଲେ।

Verse 81

ललाटन्त पमुद्वीक्ष्य तरणिं तरुणोन्दुभृत् / भिक्षार्थं नगरीमेनां प्रविवेश वशी शिवः

ଲଲାଟାନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୃଷ୍ଟି ଉଠାଇ, ସୂର୍ଯ୍ୟସମ ତେଜସ୍ବୀ ଓ ନବଚନ୍ଦ୍ରଧାରୀ ବଶୀ ଶିବ ଭିକ୍ଷାର୍ଥେ ଏହି ନଗରୀରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

Verse 82

गृहाणि कानिचिद्गत्वा प्रतोल्यां पर्यटन्भवः / सो ऽपश्यदग्रतः काञ्चित्काञ्चीं श्रीदेवताकृतिम्

କିଛି ଘରକୁ ଯାଇ, ପ୍ରତୋଳୀରେ ପରିଭ୍ରମଣ କରୁଥିବା ଭବ ଆଗରେ ଶ୍ରୀଦେବୀର ଆକୃତି ସଦୃଶ ଏକ କାଞ୍ଚୀକୁ ଦେଖିଲେ।

Verse 83

भिक्षां ज्योतिर्मयीं तस्मै दत्त्वा क्षिप्रं तिरोदधे / क्षणाद्ब्रह्मकपालं तत्प्रच्युतं तन्नखाग्रतः

ସେ ତାଙ୍କୁ ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ ଭିକ୍ଷା ଦେଇ ଶୀଘ୍ର ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ; ଏବଂ କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ବ୍ରହ୍ମକପାଳ ତାଙ୍କ ନଖାଗ୍ରରୁ ଖସିପଡ଼ିଲା।

Verse 84

तद्दृष्ट्वाद्भुतमीशानः कामाक्षी शीलमुत्तमम् / प्रसन्नवदनांभोजो बहु मेने मुहुः परम्

ସେଇ ଅଦ୍ଭୁତ ଦେଖି ଈଶାନ କାମାକ୍ଷୀଙ୍କ ଉତ୍ତମ ଶୀଳକୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ; ପ୍ରସନ୍ନ ପଦ୍ମମୁଖ ଶିବ ତାହାକୁ ପୁନଃପୁନଃ ପରମ ମହାନ ମନେ କଲେ।

Verse 85

पुरी काञ्ची पुरी पुण्या नदी कंपा नदी परा / देवता सैव कामाक्षीत्यासीत्संभावना पुरः

କାଞ୍ଚୀ ଏକ ପୁଣ୍ୟ ପୁରୀ, କମ୍ପା ନାମର ପରମ ନଦୀ; ସେଠାରେ ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବୀ ‘କାମାକ୍ଷୀ’ ଭାବେ ସଦା ପୂଜିତ ଓ ସମ୍ମାନିତ।

Verse 86

इत्थं देवीप्रभावेण विमुक्तः संकटाद्धरः / स्वस्थः स्वस्थानमगमच्छ्लाघमानः परां श्रियम्

ଏଭଳି ଦେବୀଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ ହର ସଙ୍କଟରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲା; ସୁସ୍ଥ ହୋଇ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଗଲା ଏବଂ ପରମ ଶ୍ରୀଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲା।

Verse 87

पुनरन्यत्प्रवक्ष्यामि विलासं शृणु कुम्भज / प्रभावं श्रीमहादेव्याः कामदं शृण्वतां सदा

ଏବେ ମୁଁ ପୁଣି ଅନ୍ୟ ଏକ ଲୀଳା କହିବି; ହେ କୁମ୍ଭଜ, ଶୁଣ। ଶ୍ରୀମହାଦେବୀଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ଶୁଣୁଥିବାମାନଙ୍କୁ ସଦା କାମ୍ୟ ଫଳ ଦେଏ।

Verse 88

अयोध्याधिपतिः श्रीमान्नाम्ना दशरथो नृपः / सन्तानरहितो ऽतिष्ठद्बहुकालं शुचाकुलः

ଅଯୋଧ୍ୟାର ଅଧିପତି ଶ୍ରୀମାନ୍ ଦଶରଥ ନାମକ ରାଜା ସନ୍ତାନହୀନ ଥିଲେ; ସେ ଦୀର୍ଘକାଳ ଶୋକରେ ଆକୁଳ ହୋଇ ରହିଲେ।

Verse 89

रहस्याहूय मतिमान्वशिष्ठं स्वपुरोहितम् / उवाचाचारसंशुद्धः सर्वशास्त्रार्थवेदिनम्

ତେବେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ରାଜା ନିଜ ପୁରୋହିତ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଗୁପ୍ତରେ ଡାକି, ଆଚାରରେ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ସର୍ବଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥବେଦୀ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 90

श्रीनाथ बहवो ऽतीताः कालानाधिगतः सुतः / संततेर्मम संतापः संततं वर्धतेतराम् / किं कुर्वे यदि संतानसंपत्स्यात्तन्निवेदय

ହେ ଶ୍ରୀନାଥ! ବହୁ କାଳ ଅତୀତ ହୋଇଗଲା, ତଥାପି ମୋତେ ପୁତ୍ର ମିଳିଲା ନାହିଁ। ସନ୍ତାନ ଅଭାବରୁ ମୋର ସନ୍ତାପ ନିରନ୍ତର ଅତ୍ୟଧିକ ବଢ଼ୁଛି। ମୁଁ କ’ଣ କରିବି? ଯଦି ସନ୍ତାନ-ସମ୍ପଦ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ, ସେ ଉପାୟ ମୋତେ ନିବେଦନ କରନ୍ତୁ।

Verse 91

वशिष्ठ उवाच मम वंश महाराज रहस्यं कथयामि ते / अयोध्या मथुरा माया काशी काञ्ची ह्यवन्तिका / एता पुण्यतमाः प्रोक्ताः पुरीणामुत्तमोत्तमाः

ବଶିଷ୍ଠ କହିଲେ—ହେ ମହାରାଜ! ମୋ ବଂଶର ଗୁପ୍ତ ରହସ୍ୟ ତୁମକୁ କହୁଛି। ଅଯୋଧ୍ୟା, ମଥୁରା, ମାୟା, କାଶୀ, କାଞ୍ଚୀ ଓ ଅବନ୍ତିକା—ଏଗୁଡ଼ିକୁ ନଗରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତମୋତ୍ତମ ଏବଂ ପରମ ପୁଣ୍ୟତମ ପୁରୀ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।

Verse 92

अस्याः सांनिध्यमात्रेण महात्रिपुरसुन्दरीम् / अर्चयन्ति ह्ययोध्यायां मनुष्या अधिदेवताम्

ତାଙ୍କର କେବଳ ସାନ୍ନିଧ୍ୟମାତ୍ରରେ ଅଯୋଧ୍ୟାରେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଅଧିଦେବତା ମହାତ୍ରିପୁରସୁନ୍ଦରୀଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରନ୍ତି।

Verse 93

नैतस्याः सदृशी काचिद्देवता विद्यते परा / एनामेवर्चयन्त्यन्ये सर्वे श्रीदेवतां नृप

ହେ ନୃପ! ତାଙ୍କ ସମାନ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପରମ ଦେବତା ନାହିଁ। ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତେ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରୀଦେବତା ଭାବେ ତାଙ୍କୁ ହିଁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରନ୍ତି।

Verse 94

ब्रह्मविष्णुमहेशाद्याः सस्त्रीकाः सर्वदा सदा / नारिकेलफलालीभिः पनसैः कदलीफलैः

ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ମହେଶ ଆଦି ଦେବଗଣ ନିଜ-ନିଜ ପତ୍ନୀମାନଙ୍କ ସହିତ ସଦା ନାଡ଼ିଆ, ପନସ (କଠଲ) ଓ କଦଳୀ ଫଳର ସମୂହଦ୍ୱାରା (ପୂଜା କରନ୍ତି)।

Verse 95

मध्वाज्यशर्कराप्राज्यैर्महापायसराशिभिः / सिद्धद्रव्यविशेषैश्च पूजयेत्त्रिपुरांबिकाम् / अभीष्टमचिरेणैव संप्रदास्यति सैव नः

ମଧୁ, ଘିଅ ଓ ଶର୍କରାରେ ପ୍ରଚୁର ମହାପାୟସର ରାଶି ଏବଂ ସିଦ୍ଧ ଦ୍ରବ୍ୟର ବିଶେଷ ନୈବେଦ୍ୟଦ୍ୱାରା ତ୍ରିପୁରାମ୍ବିକାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ସେଇ ଦେବୀ ଶୀଘ୍ରେ ଆମ ଅଭୀଷ୍ଟ ଦେବେ।

Verse 96

इत्युक्तवन्तमभ्यर्च्य गुरुमिष्टैरुपायनैः / स्वाङ्गजप्राप्तये भूयो विससर्ज विशांपतिः

ଏପରି କହିଥିବା ଗୁରୁଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ ଉପାୟନ (ଉପହାର) ଦ୍ୱାରା ଅଭ୍ୟର୍ଚ୍ୟ କରି, ନିଜ ପୁତ୍ରପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ପ୍ରଜାପତି ସମ ରାଜା ତାଙ୍କୁ ପୁନଃ ବିଦାୟ କଲେ।

Verse 97

ततो गुरूक्तरीत्यैव ललितां परमेश्वरीम् / अर्चयामास राजेन्द्रो भक्त्या परमया युतः

ତାପରେ ଗୁରୁ କହିଥିବା ରୀତିଅନୁସାରେ, ପରମ ଭକ୍ତିରେ ଯୁକ୍ତ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ପରମେଶ୍ୱରୀ ଲଲିତାଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କଲେ।

Verse 98

एवं प्रतिदिनं पूजां विधाय प्रीतमानसः / अयोध्यादेवताधामामशिषत्तत्र सङ्गतः

ଏଭଳି ପ୍ରତିଦିନ ପୂଜା ବିଧାନ କରି ପ୍ରୀତମନା ହୋଇ, ସେ ଅୟୋଧ୍ୟାର ଦେବତାଧାମରେ ସେଠାରେ ସଙ୍ଗତ ହୋଇ ରହିଲେ।

Verse 99

अर्धरात्रे व्यतीते तु निभृतोल्लासदीपिके / किञ्चिन्निद्रालसस्यास्य पुरतस्त्रिपुरांबिका

ଅର୍ଧରାତ୍ରି ବିତିଗଲା ପରେ, ନିରବ ଭାବେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦୀପିକାର ଆଲୋକରେ, କିଛି ନିଦ୍ରାଲସ ଥିବା ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ତ୍ରିପୁରାମ୍ବିକା ପ୍ରକଟ ହେଲେ।

Verse 100

पाशाङ्कुशधनुर्बाणपरिष्कृतचतुर्भुजा / सर्वशृङ्गारवेषाढ्या सर्वाभरणभूषिता / स्थित्वा वाचमुवाचेमां मन्दमिन्दुमतीसुतम्

ପାଶ, ଅଙ୍କୁଶ, ଧନୁ ଓ ବାଣରେ ଶୋଭିତ ଚତୁର୍ଭୁଜା, ସର୍ବ ଶୃଙ୍ଗାରବେଷରେ ଧନ୍ୟା ଓ ସର୍ବ ଆଭରଣରେ ଭୂଷିତା ଦେବୀ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ ଇନ୍ଦୁମତୀପୁତ୍ରଙ୍କୁ ମୃଦୁ ବାଣୀରେ କହିଲେ।

Verse 101

अस्ति पङ्क्तिरथ श्रीमन्पुत्रभाग्यं तवानघ / विश्वासघातकर्माणि संति पूर्वकृतानि ते

ହେ ଶ୍ରୀମନ୍, ହେ ଅନଘ! ତୁମ ପାଇଁ ପୁତ୍ରଭାଗ୍ୟର ଏକ କ୍ରମ ଅଛି; କିନ୍ତୁ ବିଶ୍ୱାସଘାତକ କର୍ମଗୁଡ଼ିକ ତୁମେ ପୂର୍ବେ କରିଛ।

Verse 102

तादृशां कर्मणां शान्त्यै गत्वा काञ्चीपुरं वरम् / स्नात्वा कम्पासरस्यां च तत्र मां पश्य पावनीम्

ଏପରି କର୍ମମାନଙ୍କ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କାଞ୍ଚୀପୁରକୁ ଯାଅ; ଏବଂ କମ୍ପା ସରସରେ ସ୍ନାନ କରି ସେଠାରେ ମୋତେ—ପାବନୀକୁ—ଦର୍ଶନ କର।

Verse 103

मध्ये काञ्चीपुरस्य त्वं कन्दराकाशमध्यगम् / कामकोष्ठं विपाप्मापि सप्तद्वारबिलान्वितम्

କାଞ୍ଚୀପୁରର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ତୁମେ ସେଇ କାମକୋଷ୍ଠକୁ ଦେଖିବ, ଯାହା ଗୁହା-ଆକାଶର ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ, ପାପରହିତ ଏବଂ ସପ୍ତଦ୍ୱାର ବିଲସହିତ।

Verse 104

साम्राज्यसूचकं पुंसां त्रयाणामपि सिद्धिदम् / प्राङ्मुखी तत्र वर्ते ऽहं महासिंहासनेश्वरी

ସେଇ ସ୍ଥାନ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ସୂଚକ ଏବଂ ତିନୋଟି (ପୁରୁଷାର୍ଥ)ର ସିଦ୍ଧିଦାୟକ; ସେଠାରେ ମୁଁ ପୂର୍ବମୁଖୀ ହୋଇ ମହାସିଂହାସନେଶ୍ୱରୀ ରୂପେ ବିରାଜିତ।

Verse 105

महालक्ष्मीस्वरूपेण द्विभुजा पद्मधारिणी / चक्रेश्वरी महाराज्ञी ह्यदृश्या स्थूलचक्षुषाम्

ସେ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀସ୍ୱରୂପେ ଦ୍ୱିଭୁଜା, ପଦ୍ମଧାରିଣୀ। ଚକ୍ରେଶ୍ୱରୀ ମହାରାଜ୍ଞୀ; ସ୍ଥୂଳଦୃଷ୍ଟିମାନଙ୍କୁ ଅଦୃଶ୍ୟ।

Verse 106

ममाक्षिजा महागौरी वर्तते मम दक्षिणे / सौन्दर्यसारसीमा सा सर्वाभरणभूषिता

ମୋ ନେତ୍ରଜା ମହାଗୌରୀ ମୋ ଦକ୍ଷିଣେ ବିରାଜିତ। ସେ ସୌନ୍ଦର୍ୟର ସାରସୀମା, ସର୍ବ ଆଭରଣରେ ଭୂଷିତ।

Verse 107

मया च कल्पिताऽवासा द्विभुजा पद्मधारिणी / महालक्ष्मीस्वरूपेण किं वा कृत्यात्मना स्थिता

ମୋ ଦ୍ୱାରା କଳ୍ପିତ ଆବାସରେ ସେ ଦ୍ୱିଭୁଜା ପଦ୍ମଧାରିଣୀ। ସେ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀସ୍ୱରୂପେ କିମ୍ବା କାର୍ଯ୍ୟାତ୍ମ ସ୍ୱଭାବେ ଏଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 108

आपीठमौलिपर्यन्तं पश्य तस्तां ममांशजाम् / पातकान्याशु नश्यन्ति किं पुनस्तूपपातकम्

ପାଦପୀଠରୁ ମୌଳି (ମୁକୁଟ) ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋ ଅଂଶଜାକୁ ଦେଖ। ପାତକ ଶୀଘ୍ର ନଶିଯାଏ; ତେବେ ଉପପାତକ କଥା କଣ!

Verse 109

कुवासना कुबुद्धिश्च कुतर्कनिचयश्च यः / कुदेहश्च कुभावश्च नास्तिकत्वं लयं व्रजेत्

ଯାହାରେ କୁବାସନା, କୁବୁଦ୍ଧି ଓ କୁତର୍କର ସଞ୍ଚୟ ଅଛି, ଏବଂ କୁଦେହ କୁଭାବ ଅଛି—ତାହାର ନାସ୍ତିକତ୍ୱ ଲୟକୁ ଯାଉ।

Verse 110

कुरुष्व मे महापूजां सितामध्वाज्यपायसैः / विविधैर्भक्ष्यभोज्यैश्च पदार्थैः षड्रसान्वितैः

ମୋର ମହାପୂଜା କର—ଚିନି, ମଧୁ, ଘିଅ ଓ ପାୟସରେ; ଏବଂ ଷଡ୍ରସଯୁକ୍ତ ବିଭିନ୍ନ ଭକ୍ଷ୍ୟ-ଭୋଜ୍ୟ ପଦାର୍ଥ ସହ।

Verse 111

तत्रैव सुप्रसन्नाहं पूरयिष्यामि ते वरम् / उपदिश्येति सम्राज्ञी दिव्यमूर्तिस्तिरोदधे

ସେଠାରେଇ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ମୁଁ ତୋର ବର ପୂରଣ କରିବି—ଏହିପରି ଉପଦେଶ ଦେଇ ସେ ସମ୍ରାଜ୍ଞୀ ଦିବ୍ୟମୂର୍ତ୍ତି ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ।

Verse 112

राजापि सहसोत्थाय किमेतदिति विस्मितः / देवीमुद्बोध्य कौसल्यां शुभलक्षणलक्षिताम्

ରାଜା ମଧ୍ୟ ସହସା ଉଠି ‘ଏହା କ’ଣ?’ ବୋଲି ବିସ୍ମିତ ହେଲେ; ଶୁଭଲକ୍ଷଣଲକ୍ଷିତା ଦେବୀ କୌସଲ୍ୟାଙ୍କୁ ଜଗାଇଲେ।

Verse 113

तस्यै तद्रात्रिवृत्तान्तं कथयामास सादरम् / तत्समा कर्ण्य सा देवी सन्तोषमभजत्तदा

ସେ ଆଦରସହିତ ସେହି ରାତିର ସମସ୍ତ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ; ସବୁ ଶୁଣି ସେ ଦେବୀ ସେତେବେଳେ ସନ୍ତୋଷ ପାଇଲେ।

Verse 114

प्राप्तहर्षो नृपः प्रातस्तया दयितया सह / अनीकसचिवोपेतः काञ्चीपुरमुपागमत्

ପ୍ରାତଃକାଳେ ହର୍ଷିତ ନୃପ ନିଜ ପ୍ରିୟା ସହ, ସେନା ଓ ସଚିବମାନଙ୍କ ସହିତ, କାଞ୍ଚୀପୁରକୁ ଉପଗତ ହେଲେ।

Verse 115

स्नात्वा कंपातरङ्गिण्यां दृष्ट्वा देवीं च पावनीम् / पञ्चतीर्थे ततः स्नात्वा देव्या कौसल्यया नृपः

କମ୍ପାତରଙ୍ଗିଣୀରେ ସ୍ନାନ କରି ପାବନୀ ଦେବୀଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରି, ପରେ ପଞ୍ଚତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ରାଜା ଦେବୀ କୌସଲ୍ୟା ସହ ରହିଲେ।

Verse 116

गोभूवस्त्र हिरण्याद्यैस्तत्तीर्थक्षेत्रवासिनः / प्रीणयित्वा सपत्नीकस्तथा तद्भक्तिपूजकान्

ଗୋ, ଭୂମି, ବସ୍ତ୍ର, ହିରଣ୍ୟ ଆଦି ଦାନରେ ସେଇ ତୀର୍ଥକ୍ଷେତ୍ରବାସୀଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି, ପତ୍ନୀ ସହ ତଦ୍ଭକ୍ତିପୂଜକମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ତୃପ୍ତ କଲେ।

Verse 117

अथालयं समाविश्य महाभक्त्या नृपोत्तमः / प्रदक्षिणत्रयं कृत्वा विनयेन समन्वितः

ତାପରେ ନୃପୋତ୍ତମ ମହାଭକ୍ତିରେ ଆଳୟରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ବିନୟସହିତ ତିନିଥର ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କଲେ।

Verse 118

ततः संनिधिमागत्य देव्या कौसल्यया सह / श्रीकामकोष्ठनिलयं महात्रिपुरसुन्दरीम्

ତାପରେ ଦେବୀ କୌସଲ୍ୟା ସହ ସନ୍ନିଧିକୁ ଆସି, ଶ୍ରୀକାମକୋଷ୍ଠରେ ନିବାସିନୀ ମହାତ୍ରିପୁରସୁନ୍ଦରୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।

Verse 119

त्रिमूर्तिजननीमंबां दृष्ट्वा श्रीचक्ररूपिणीम् / प्रणिपत्य तु साष्टाङ्गं भार्यया सह भक्तिमान्

ତ୍ରିମୂର୍ତ୍ତିଜନନୀ, ଶ୍ରୀଚକ୍ରରୂପିଣୀ ଅମ୍ବାଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରି, ଭକ୍ତିମାନ ରାଜା ପତ୍ନୀ ସହ ସାଷ୍ଟାଙ୍ଗ ପ୍ରଣାମ କଲେ।

Verse 120

स्वपुरे त्रैपुरे धाम्नि पुरेक्ष्वाकुप्रवर्तिते / दुर्वासा सशिष्येण पूजार्थं पूर्वकल्पिते

ନିଜ ତ୍ରୈପୁର ଧାମରେ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁବଂଶ ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ ସେହି ପୁରୀରେ, ପୂର୍ବନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ପୂଜାର୍ଥେ ଦୁର୍ବାସା ମୁନି ଶିଷ୍ୟସହ ଆସିଲେ।

Verse 121

दासीदासध्वजारोहगृहोत्सवसमन्विते / तत्र स्वगुरुणोक्तं च कृत्वा स्वात्मार्घपूजनम्

ଦାସୀଦାସ, ଧ୍ୱଜାରୋହଣ ଓ ଗୃହୋତ୍ସବରେ ସମନ୍ୱିତ ସେଠାରେ, ନିଜ ଗୁରୁଙ୍କ ଉକ୍ତିଅନୁସାରେ କରି, ସ୍ୱାତ୍ମାର୍ଘ୍ୟ ପୂଜନ କଲେ।

Verse 122

रात्रौ स्वप्ने तु यद्रूपं दृष्टवान्स्वपुरे महः / तदेवात्रापि संदध्यौ सन्निधौ राजसत्तमः

ରାତିରେ ସ୍ୱପ୍ନରେ ନିଜ ପୁରୀରେ ଯେ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ମହାପୁରୁଷ ଦେଖିଥିଲେ, ସେହି ରୂପକୁ ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ସନ୍ନିଧିରେ ରାଜସତ୍ତମ ଧାରଣ କଲେ।

Verse 123

चिरं ध्यात्वा महाराजः सुवासांसि बहूनि च / दिव्यान्यायतनान्यस्यै दत्त्वा स्तोत्रं चकार ह

ଚିରକାଳ ଧ୍ୟାନ କରି ମହାରାଜ ତାଙ୍କୁ ଅନେକ ସୁନ୍ଦର ବସ୍ତ୍ର ଓ ଦିବ୍ୟ ଉପହାର/ଆସନାଦି ଦାନ କରି, ପରେ ସ୍ତୋତ୍ର ରଚିଲେ।

Verse 124

पादाग्रलंबिपरमाभरणाभिरामेमञ्जीररत्नरुचिमञ्जुलपादपद्मे / पीतांबरस्फुरितपेशलहेमकाञ्चि केयूरकङ्कणपरिष्कृतबाहुवल्लि

ପାଦାଗ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲମ୍ବିଥିବା ପରମ ଆଭରଣରେ ବିରାଜିତା, ମଞ୍ଜୀରର ରତ୍ନକାନ୍ତିରେ ମଞ୍ଜୁଳ ପାଦପଦ୍ମା; ପୀତାମ୍ବରର ଦୀପ୍ତିରେ ଝଲମଲ କରୁଥିବା କୋମଳ ହେମକାଞ୍ଚୀଧାରିଣୀ, କେୟୂର-କଙ୍କଣରେ ପରିଷ୍କୃତ ବାହୁଲତାଯୁକ୍ତା।

Verse 125

पुण्ड्रेक्षुचापविलसन्मृदुवामपाणे रत्नोर्मिकासुमशराञ्चितदक्षहस्ते / वक्षोजमण्डलविलासिवलक्षहारि पाशाङ्कुशाङ्गदलसद्भुजशोभिताङ्गि

ଯାହାଙ୍କ କୋମଳ ବାମହସ୍ତରେ ଇକ୍ଷୁଧନୁ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣହସ୍ତରେ ରତ୍ନଅଙ୍ଗୁଠିରେ ଶୋଭିତ ପୁଷ୍ପବାଣ ଅଛି। ଯାହାଙ୍କ ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହାର ଲାସ୍ୟ କରେ, ଏବଂ ପାଶ, ଅଙ୍କୁଶ, ଅଙ୍ଗଦରେ ଶୋଭିତ ଭୁଜା ଥାଏ—ସେଇ ଦେବୀଙ୍କୁ ମୁଁ ପ୍ରଣାମ କରେ।

Verse 126

वक्त्रश्रिया विजितशारदचन्द्रबिंबे ताटङ्करत्नकरमण्डितगण्डभागे / वामे करे सरसिजं सुबिसं दधाने कारुण्यनिर्झरदपाङ्गयुते महेशि

ହେ ମହେଶୀ! ଆପଣଙ୍କ ମୁଖଶ୍ରୀ ଶରତ୍ଚନ୍ଦ୍ରବିମ୍ବକୁ ମଧ୍ୟ ଜୟ କରେ; ତାଟଙ୍କର ରତ୍ନକାନ୍ତିରେ ଆପଣଙ୍କ ଗଣ୍ଡଭାଗ ମଣ୍ଡିତ। ବାମହସ୍ତରେ ସୁଗନ୍ଧିତ ପଦ୍ମ ଧାରଣ କରି, ଆପଣଙ୍କ ଅପାଙ୍ଗଦୃଷ୍ଟି କରୁଣାର ନିର୍ଝର ପରି ବହେ—ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ।

Verse 127

माणिक्यसूत्रमणिभासुरकंबुकण्ठि भालस्थचन्द्रशकलोज्जवलितालकाढ्ये / मन्दस्मितस्फुरणशालिनि मञ्जुनासे नेत्रश्रिया विजितनीलसरोजपत्रे

ମାଣିକ୍ୟମଣିର ମାଳାରେ ଦୀପ୍ତ ଶଙ୍ଖସମ କଣ୍ଠବତୀ, ଭାଳରେ ଚନ୍ଦ୍ରକଳାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଘନ ଅଲକରେ ସମୃଦ୍ଧ। ମନ୍ଦହାସର ଝଲକରେ ଶୋଭିତ, ସୁନ୍ଦର ନାସିକାଯୁକ୍ତ, ଏବଂ ନେତ୍ରଶ୍ରୀରେ ନୀଳପଦ୍ମପତ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ ଜୟ କରୁଥିବା ଦେବୀ।

Verse 128

सुभ्रूलते सुवदने सुललाटचित्रे योगीन्द्रमानससरोजनिवासहंसि / रत्नानुबद्धतपनीयमहाकिरीटे सर्वाङ्गसुन्दरि समस्तसुरेन्द्रवन्द्ये

ସୁନ୍ଦର ଭ୍ରୂଲତାଯୁକ୍ତ, ମଧୁର ମୁଖବତୀ, ମନୋହର ଲଲାଟଚିତ୍ରରେ ଶୋଭିତ। ଯୋଗୀନ୍ଦ୍ରମାନଙ୍କ ମାନସ-ସରୋଜରେ ନିବାସ କରୁଥିବା ହଂସିନୀ, ରତ୍ନବଦ୍ଧ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣମୟ ମହାକିରୀଟଧାରିଣୀ; ସର୍ବାଙ୍ଗସୁନ୍ଦରୀ, ସମସ୍ତ ସୁରେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଦିତ ଦେବୀ।

Verse 129

काङ्क्षानुरूपवरदे करुणार्द्रचित्ते साम्राज्यसम्पदभिमानिनि चक्रनाथे / इन्द्रादिदेवपरिसेवितपादपद्मे सिंहासनेश्वरी परे मयि संनिदध्याः

ହେ ଚକ୍ରନାଥେ, ହେ ସିଂହାସନେଶ୍ୱରୀ! ଆକାଙ୍କ୍ଷାନୁରୂପ ବର ଦେଇଥିବା, କରୁଣାରେ ଆର୍ଦ୍ର ଚିତ୍ତବତୀ, ସାମ୍ରାଜ୍ୟସମ୍ପଦର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ। ଇନ୍ଦ୍ରାଦି ଦେବମାନେ ସେବା କରୁଥିବା ଆପଣଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମ—ହେ ପରା ଦେବୀ, ମୋ ଉପରେ ସଦା ସନ୍ନିଧି ରଖନ୍ତୁ।

Verse 130

इति स्तत्वा स भूपालो बहिर्निर्गत्य भक्तितः / तस्यास्तु दक्षिणे भागे महागौरीं ददर्श ह

ଏଭଳି ସ୍ତୁତି କରି ସେ ଭୂପାଳ ଭକ୍ତିଭାବେ ବାହାରକୁ ନିଷ୍କ୍ରମଣ କଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ମହାଗୌରୀଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କଲେ।

Verse 131

प्रणम्य दण्डवद्भूमौ कृत्वा चास्याः स्तुतिं पुनः / दत्त्वा चास्यै महार्हाणि वासांसि विविधानि च

ଭୂମିରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କରି ସେ ପୁନର୍ବାର ଦେବୀଙ୍କ ସ୍ତୁତି କଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ମହାର୍ହ ନାନା ପ୍ରକାର ବସ୍ତ୍ର ଅର୍ପଣ କଲେ।

Verse 132

अमुल्यानि महार्हाणि भूषणानि महान्ति च / ततः प्रदक्षिणीकृत्य निर्गत्य सह भार्यया

ସେ ଅମୂଲ୍ୟ ଓ ମହାର୍ହ ବିଶାଳ ଭୂଷଣମାନେ ମଧ୍ୟ ଅର୍ପଣ କଲେ; ତାପରେ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହ ବାହାରିଗଲେ।

Verse 133

स्वगुरूक्तविधानेन महापूजां विधाय च / तामेव चिन्तयंस्तत्र सप्तरात्रमुवास सः

ନିଜ ଗୁରୁ କହିଥିବା ବିଧାନ ଅନୁସାରେ ମହାପୂଜା କରି, ସେଇ ଦେବୀଙ୍କୁ ଚିନ୍ତନ କରୁଥିବାବେଳେ ସେ ତଥା ସପ୍ତରାତ୍ରି ରହିଲେ।

Verse 134

अष्टमे दिवसे देवीं नत्वा भक्त्या विलोकयन् / अम्बाभीष्टं प्रदेहीति प्रार्थयामास चेतसा

ଅଷ୍ଟମ ଦିନେ ସେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ନମସ୍କାର କରି ଦର୍ଶନ କରୁଥିବାବେଳେ ମନେମନେ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ—ହେ ଅମ୍ବା, ମୋର ଅଭୀଷ୍ଟ ପ୍ରଦାନ କର।

Verse 135

सुप्रसन्ना च कामाक्षी सांतरिक्षगिरावदत् / भविष्यन्ति मदंशास्ते चत्वारस्तनया नृप

ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନା କାମାକ୍ଷୀ ଦିବ୍ୟ ଆକାଶବାଣୀରେ କହିଲେ— “ହେ ନୃପ! ମୋର ଅଂଶରୂପ ଚାରି ପୁତ୍ର ତୁମର ହେବେ।”

Verse 136

इत्युदीरितमाकर्ण्य प्रमोदविकसन्मुखः / श्रियं प्रणम्य साष्टाङ्गमननन्यशरणः पराम्

ଏହି ବଚନ ଶୁଣି ତାହାର ମୁଖ ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲିତ ହେଲା। ଅନନ୍ୟଶରଣ ହୋଇ ସେ ପରମ ଶ୍ରୀଦେବୀଙ୍କୁ ସାଷ୍ଟାଙ୍ଗ ପ୍ରଣାମ କଲା।

Verse 137

आमन्त्र्य मनसैवांबां सस्त्रीकः सह मन्त्रिभिः / अयोध्यां नगरीं प्रापदिन्दुमत्यास्तु नन्दनः

ମନରେ ଅମ୍ବାଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରି, ପତ୍ନୀ ସହ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଇନ୍ଦୁମତୀଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅୟୋଧ୍ୟା ନଗରୀକୁ ପହଞ୍ଚିଲା।

Verse 138

एवं प्रभावा कामाक्षी सर्वलोकहितैषिणी / सर्वेषामपि भक्तानां काङ्क्षितं पूरयत्यलम्

ଏପରି ପ୍ରଭାବଶାଳିନୀ କାମାକ୍ଷୀ ସର୍ବଲୋକହିତେଷିଣୀ; ସେ ସମସ୍ତ ଭକ୍ତଙ୍କର କାଙ୍କ୍ଷିତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି।

Verse 139

एनां लोकेषु बहवः कामाक्षीं परदेवताम् / उपास्य विधिवद्भक्त्या प्राप्ताः कामानशेषतः

ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନେକେ ଏହି ପରଦେବତା କାମାକ୍ଷୀଙ୍କୁ ବିଧିବଦ୍ଧ ଭକ୍ତିରେ ଉପାସନା କରି ସମସ୍ତ କାମନା ନିଃଶେଷରେ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।

Verse 140

अद्यापि प्राप्नुवन्त्येव भक्तिमन्तः फलं मुने / अनेके च भविष्यन्ति कामाक्ष्याः करुणादृशः

ହେ ମୁନେ, ଆଜି ମଧ୍ୟ ଭକ୍ତିମାନମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଫଳ ପାଆନ୍ତି। କାମାକ୍ଷୀ ଦେବୀଙ୍କ କରୁଣାଦୃଷ୍ଟିର ପାତ୍ର ଅନେକେ ଭବିଷ୍ୟତରେ ମଧ୍ୟ ହେବେ।

Verse 141

माहात्म्यमस्याः श्रीदेव्याः को वा वर्णयितुं क्षमः / नाहं न शम्भुर्न ब्रह्मा न विष्णुः किमुतापरे

ଏହି ଶ୍ରୀଦେବୀଙ୍କ ମାହାତ୍ମ୍ୟ କିଏ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବ? ନ ମୁଁ, ନ ଶମ୍ଭୁ, ନ ବ୍ରହ୍ମା, ନ ବିଷ୍ଣୁ—ତେବେ ଅନ୍ୟମାନେ କଥା କ’ଣ!

Verse 142

इति ते कथितं किञ्चित्कामाक्ष्याः शीलमुज्ज्वलम् / शृण्वतां पठतां चापि सर्वपापहरं स्मृतम्

ଏହିପରି ମୁଁ ତୁମକୁ କାମାକ୍ଷୀ ଦେବୀଙ୍କ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଶୀଳର କିଛି ଅଂଶ କହିଲି। ଏହା ଶୁଣିବା ଓ ପଢ଼ିବା ମାତ୍ରେ ସର୍ବପାପହର ବୋଲି ସ୍ମୃତି କହେ।