Adhyaya 36
Upodghata PadaAdhyaya 3696 Verses

Adhyaya 36

महापद्माटव्यार्घ्यस्थापनकथनम् (Establishing the Arghya in the Mahāpadmāṭavī)

ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ ଉତ୍ତରଭାଗର ହୟଗ୍ରୀବ–ଅଗସ୍ତ୍ୟ ସମ୍ବାଦରେ, ଲଲିତୋପାଖ୍ୟାନ ମଧ୍ୟରେ, ମହାପଦ୍ମାଟବୀରେ ଚିନ୍ତାମଣି-ଗୃହ ସମୀପ ଅର୍ଘ୍ୟ-ସ୍ଥାପନର ଆଚାର-କୋସ୍ମିକ ପ୍ରତିଷ୍ଠାକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରେ। ଅଗ୍ନି/ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଦିଗ ଆଦିରେ ବିନ୍ୟାସ, ସୁଧାଧାରାରେ ପୂଜିତ ସ୍ୱୟଂସିଦ୍ଧ ‘ଚିଦ୍ବହ୍ନି’, ଏବଂ ନିତ୍ୟଯାଗରେ ମହାଦେବୀ ହୋତ୍ରୀ ଓ କାମେଶ୍ୱର ହୋତା—ତାଙ୍କର ଅବିରତ କ୍ରିୟା ଜଗତ୍‌ରକ୍ଷା କରେ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ପରେ ଚକ୍ରରାଜ ରଥ ଆଦି ଦିବ୍ୟ ରଥ-ଚିହ୍ନର ବିବରଣୀ, ଯୋଜନ ମାପ, ଏବଂ ବେଦକୁ ଚକ୍ର, ପୁରୁଷାର୍ଥକୁ ଅଶ୍ୱ, ତତ୍ତ୍ୱକୁ ପରିଚାରକ ଭାବେ ପ୍ରତୀକସମ୍ବନ୍ଧ ଦେଇ ଶାକ୍ତ ରିତିତତ୍ତ୍ୱକୁ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର-ନକ୍ଷାରେ ଗଢ଼େ।

Shlokas

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डमहापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने महापद्माटव्यार्घ्यस्थापनकथनं नाम पञ्चत्रिंशो ऽध्यायः हयग्रीव उवाच चिन्तामणिगृहस्याग्निदिग्भागे कुन्दमानकम् / योजनायामविस्तारं योजनोच्छासचातकम्

ଏହିପରି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ମହାପୁରାଣର ଉତ୍ତରଭାଗରେ, ହୟଗ୍ରୀବ–ଅଗସ୍ତ୍ୟ ସଂବାଦର ଲଲିତୋପାଖ୍ୟାନରେ ‘ମହାପଦ୍ମ ଅଟବୀରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ସ୍ଥାପନ’ ନାମକ ପଞ୍ଚତ୍ରିଂଶ ଅଧ୍ୟାୟ। ହୟଗ୍ରୀବ କହିଲେ—ଚିନ୍ତାମଣି ଗୃହର ଅଗ୍ନିଦିଗ୍‌ଭାଗ (ଆଗ୍ନେୟ) ରେ କୁନ୍ଦପୁଷ୍ପ ସମ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏକ ସ୍ଥାନ ଅଛି; ତାହାର ଲମ୍ବ-ପ୍ରସ୍ଥ ଏକ ଯୋଜନ ଏବଂ ଉଚ୍ଚତା ମଧ୍ୟ ଏକ ଯୋଜନ।

Verse 2

तत्र ज्वलति चिद्वह्निः सुधाधाराशतार्चितः / परमैश्वर्यजनकः पावनो ललिताज्ञया

ସେଠାରେ ଚେତନା-ଅଗ୍ନି ଜ୍ୱଳିତ ହୁଏ, ସୁଧାଧାରାର ଶତ-ଶତ ଅର୍ଚ୍ଚନାରେ ପୂଜିତ। ସେ ପରମ ଐଶ୍ୱର୍ୟଦାତା, ପାବନ, ଶ୍ରୀଲଲିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ପ୍ରବର୍ତ୍ତେ।

Verse 3

अनिन्धनो महाज्वालः सुधया तर्पिताकृतिः / कङ्कोलीपल्लवच्छायस्तत्र ज्वलति चिच्छिखी

ସେ ଅଗ୍ନି ଇନ୍ଧନବିନା ମହାଜ୍ୱାଳା, ସୁଧାରେ ତୃପ୍ତ ଆକୃତି। କଙ୍କୋଳୀ ପଲ୍ଲବଛାୟା ପରି ସେଠାରେ ଚେତନା-ଶିଖା ଜ୍ୱଳେ।

Verse 4

तत्र होत्री महादेवी होता कामेश्वरः परः / उभौ तौ नित्यहोतारौ रक्षतः सकलं जगत्

ସେଠାରେ ହୋତ୍ରୀ ମହାଦେବୀ, ହୋତା ପରମ କାମେଶ୍ୱର। ସେ ଉଭୟ ନିତ୍ୟହୋତା ହୋଇ ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।

Verse 5

अनुत्तरपराधीना ललिता संप्रवर्तिता / ललिताचोदितः कामः शङ्करेण प्रवर्तितः

ଅନୁତ୍ତର ପରମସତ୍ତାର ଅଧୀନ ଶ୍ରୀଲଲିତା ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ। ଲଲିତାଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ କାମ, ଶଙ୍କରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ ହୁଏ।

Verse 6

चिन्तामणिगृहेन्द्रस्य रक्षोभागेम्बुजाटवौ

ଚିନ୍ତାମଣି-ଗୃହାଧିପତିଙ୍କ ରକ୍ଷାଭାଗରେ ପଦ୍ମବନରୂପ ଅମ୍ବୁଜାଟବୀ ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 7

चक्रराजरथश्रेष्ठस्तिष्ठत्युन्नतविग्रहः / नवभिः पर्वभिर्युक्तः सर्वरत्नमयाकृतिः

ଚକ୍ରରାଜଙ୍କ ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥ ଉନ୍ନତ ଦେହଧାରୀ ହୋଇ ସ୍ଥିର ଅଛି। ତାହା ନବ ପର୍ବରେ ଯୁକ୍ତ ଏବଂ ସର୍ବରତ୍ନମୟ ଆକୃତିର॥

Verse 8

चतुर्योजनविस्तारो दशयोजनमुन्नतः / यथोत्तरे ह्रासयुक्तः स्थूलतः कूबरोज्ज्वलः

ତାହାର ବିସ୍ତାର ଚାରି ଯୋଜନ ଓ ଉଚ୍ଚତା ଦଶ ଯୋଜନ। ଉତ୍ତରଦିଗକୁ ଯାଉଥିବା ସହ କ୍ରମେ ହ୍ରାସ ପାଇ, ସ୍ଥୂଳରୂପେ କୂବରରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ॥

Verse 9

चतुर्वेदमहाचक्रः पुरुषार्थमहाहयः / तत्त्वैरु पचरद्भिश्च चामरैरभिमण्डितः

ତାହାର ମହାଚକ୍ର ଚତୁର୍ବେଦ, ମହାହୟ ପୁରୁଷାର୍ଥ। ତତ୍ତ୍ୱରୂପ ପରିଚାରକ ଓ ଚାମରଦ୍ୱାରା ସୁଶୋଭିତ॥

Verse 10

पूर्वोक्तलक्षणैर्युक्तो मुक्ताच्छत्रेण शोभितः / भण्डासुरमहायुद्धे कृतसाहसिकक्रियः

ପୂର୍ବୋକ୍ତ ଲକ୍ଷଣରେ ଯୁକ୍ତ ସେ ମୁକ୍ତାମୟ ଛତ୍ରରେ ଶୋଭିତ। ଭଣ୍ଡାସୁର ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ସାହସିକ କ୍ରିୟା କରିଥିଲା॥

Verse 11

वर्तते रथमूर्धन्यः श्रीदेव्यासनपाटितः / चिन्तामणिगृहेन्द्रस्य वायुभागेम्बुजाटवौ

ରଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୂର୍ଧନ୍ୟ ସେଇ ରଥ ଶ୍ରୀଦେବୀଙ୍କ ଆସନ ସମୀପରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଚିନ୍ତାମଣି-ଗୃହେନ୍ଦ୍ରର ବାୟୁଭାଗରେ, ଅମ୍ବୁଜ ଆଟବୀରେ ସେ ବିରାଜେ॥

Verse 12

गेयचक्ररथेन्द्रस्तु मन्त्रिण्याः प्रान्ततिष्ठति / चिन्तामणिगृहेन्द्रस्य रुद्रभागेम्बुजाटवौ

ଗେୟଚକ୍ରରଥର ଅଧିପତି ମନ୍ତ୍ରିଣୀଙ୍କ ନିକଟ ପ୍ରାନ୍ତରେ ଅବସ୍ଥିତ; ଏବଂ ଚିନ୍ତାମଣି-ଗୃହାଧିପତିଙ୍କ ରୁଦ୍ର-ଭାଗରେ ପଦ୍ମବନ ଶୋଭିତ।

Verse 13

वल्लभो दण्डनाथायाः किरिचक्रे महारथः / एतद्रथत्रयं सर्वक्षेत्रश्रीपुरपक्तिषु / समानमेव विज्ञेयमङ्गस्था देवता यथा

ଦଣ୍ଡନାଥାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ବଲ୍ଲଭ କିରିଚକ୍ରରେ ମହାରଥ ରୂପେ ଅବସ୍ଥିତ। ଏହି ତିନି ରଥସମୂହ ସର୍ବ କ୍ଷେତ୍ର-ଶ୍ରୀପୁର ପଙ୍କ୍ତିମାନଙ୍କରେ ସମାନ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ; ଯେପରି ଅଙ୍ଗାଙ୍ଗରେ ଅଧିଷ୍ଠିତ ଦେବତାମାନେ ସମଭାବେ ବିରାଜନ୍ତି।

Verse 14

आनलं कुण्डमाग्नेये यत्तिष्ठति सदा ज्वलत् / तप्तमेतत्तु गायत्री तप्तं स्याद भयङ्करम्

ଆଗ୍ନେୟ ଦିଗରେ ସଦା ଜ୍ୱଳିତ ଥିବା ଅନଳ-କୁଣ୍ଡ—ସେହି ତପ୍ତ ଗାୟତ୍ରୀ; ତାହାର ତପ୍ତ ରୂପ ଭୟଙ୍କର ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 15

घृणिसूर्यस्तु तत्पश्चाद् ओंकारस्य च मन्दिरम् / देवी तुरीयगायत्री चक्षुष्मत्यपि तापस

ତାହା ପରେ ଘୃଣିସୂର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ଓଂକାରର ମନ୍ଦିର ଅଛି; ହେ ତାପସ, ସେଠାରେ ଦେବୀ ତୁରୀୟ-ଗାୟତ୍ରୀ ମଧ୍ୟ ଚକ୍ଷୁଷ୍ମତୀ ରୂପେ ବିରାଜିତ।

Verse 16

अथ गन्धर्वराजश्च परिषद्रुद्र एव च / तारांबिका भगवती तत्पश्चाद्भागतः स्थिताः

ତାପରେ ଗନ୍ଧର୍ବରାଜ ଓ ପରିଷଦ୍-ରୁଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି; ଏବଂ ତାହା ପରେ ଭାଗକ୍ରମେ ଭଗବତୀ ତାରାମ୍ବିକା ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 17

चिन्तामणिगृहेन्द्रस्य रक्षोभागं समाश्रितः / नामत्रय पहामन्त्रवाच्यो ऽस्ति भगवान्हरिः

ଚିନ୍ତାମଣି-ଗୃହର ଅଧିପତିଙ୍କ ରକ୍ଷୋଭାଗକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ନାମତ୍ରୟ ‘ପହା’ ମନ୍ତ୍ରରେ ବାଚ୍ୟ ଭଗବାନ୍ ହରି ବିରାଜିତ।

Verse 18

महागणपतिस्तस्योत्तरसंश्रितकेतनः / पञ्चाक्षरीमन्त्रवाच्यस्तस्य चाप्युत्तरे शिवः

ତାହାର ଉତ୍ତରଭାଗରେ ଆଶ୍ରିତ କେତନଧାରୀ ମହାଗଣପତି; ଏବଂ ତାଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତରେ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ରରେ ବାଚ୍ୟ ଶିବ ବିରାଜିତ।

Verse 19

अथ मृत्युञ्जयेशश्च वाच्यर्त्र्यक्षरमात्रतः / सरस्वती धारणाख्या ह्यस्य चोत्तरवासिनी

ତଦନନ୍ତର ତ୍ର୍ୟକ୍ଷରମାତ୍ରରେ ବାଚ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟେଶ; ଏବଂ ‘ଧାରଣା’ ନାମ୍ନୀ ସରସ୍ୱତୀ ମଧ୍ୟ ଏହାର ଉତ୍ତରବାସିନୀ।

Verse 20

अकारादिक्षकारान्तवर्णमूर्तेस्तु मन्दिरम् / मातृकाया उत्तरतस्तस्यां विन्ध्यनिषूदन

ଅକାରାଦି କ୍ଷକାରାନ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣମୂର୍ତ୍ତିର ଏହି ମନ୍ଦିର; ହେ ବିନ୍ଧ୍ୟନିଷୂଦନ, ସେହି ମାତୃକାର ଉତ୍ତରେ ଏହା ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 21

उत्तरे सम्पदेशी वै कालसंकर्षणी तथा / श्रीमहाशम्भुनाथा च देव्याविर्भावकारणम्

ଉତ୍ତରେ ‘ସମ୍ପଦେଶୀ’ ଓ ‘କାଳସଙ୍କର୍ଷଣୀ’ ଅଛନ୍ତି; ଏବଂ ଶ୍ରୀମହାଶମ୍ଭୁନାଥା ଦେବୀଙ୍କ ଆବିର୍ଭାବର କାରଣ।

Verse 22

श्रीः परांबा च विशदज्योत्स्ना निर्मलविग्रहा / उत्तरोत्तरमेतास्तु देवताः कृतमन्दिराः

ଶ୍ରୀ, ପରାମ୍ବା ଓ ବିଶଦ ଜ୍ୟୋତ୍ସ୍ନା—ନିର୍ମଳ ବିଗ୍ରହଧାରିଣୀ ଏହି ଦେବୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉତ୍ତରୋତ୍ତର ମନ୍ଦିର ନିର୍ମିତ ହୋଇଛି।

Verse 23

बालाचैवान्नपूर्णा च हयारूढा तथैव च / श्रीपादुकाचतस्रस्तदुत्तरोत्तरमन्दिराः

ବାଳା, ଅନ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣା, ହୟାରୂଢା; ଏବଂ ଶ୍ରୀପାଦୁକାର ଚାରି ଦେବୀ—ତାଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତରୋତ୍ତର ମନ୍ଦିର ଅଛି।

Verse 24

चिन्तामणिगृहेन्द्रस्य वायव्यवसुधादितः / महापद्माटवौ त्वन्या देवताः कृतमन्दिराः

ଚିନ୍ତାମଣି ଗୃହେନ୍ଦ୍ରର ବାୟବ୍ୟ ଦିଗରୁ ବସୁଧା ଆଦି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ମହାପଦ୍ମ ଅଟବୀରେ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମିତ ହୋଇଛି।

Verse 25

उन्मत्तभैरवी चैव स्वप्नवाराहिका परा / तिरस्करणिकांबा च तथान्या पञ्चमी परा

ଉନ୍ମତ୍ତଭୈରବୀ, ପରା ସ୍ୱପ୍ନବାରାହିକା, ତିରସ୍କରଣିକାଂବା ଏବଂ ଅନ୍ୟ ପରା ପଞ୍ଚମୀ—ଏହି ଦେବୀମାନେ।

Verse 26

यथापूर्वं कृतगृहा एता देव्यो महोदयाः / श्रीपूर्तिश्च महादेवी श्रीमहापादुकापि च

ପୂର୍ବବତ୍ ଏହି ମହୋଦୟ ଦେବୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଗୃହ-ମନ୍ଦିର ନିର୍ମିତ ହୋଇଛି; ଏବଂ ଶ୍ରୀପୂର୍ତ୍ତି ମହାଦେବୀ ଓ ଶ୍ରୀମହାପାଦୁକା ମଧ୍ୟ।

Verse 27

यथापूर्वं कृतगृहे द्वे एते देवतोत्तमे / शङ्करेण षडाम्नायसागरे प्रतिपादिताः / या विद्यास्ताः समस्ताश्च महापद्माटवीस्थले

ପୂର୍ବବତ୍ ନିର୍ମିତ ଗୃହରେ ସେଇ ଦୁଇ ଦେବୋତ୍ତମ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲେ; ଶଙ୍କର ଷଡାମ୍ନାୟ-ସାଗରେ ଯେ ଯେ ବିଦ୍ୟା ପ୍ରତିପାଦନ କରିଥିଲେ, ସେ ସମସ୍ତ ବିଦ୍ୟା ମହାପଦ୍ମ-ଅଟବୀସ୍ଥଳେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଥିଲା।

Verse 28

इत्थं श्रीरश्मिमालाया मणिकॢप्ता गहागृहाः / उच्चध्वजा उच्चशालास्ससोपानास्तपोधन

ଏପରି ଶ୍ରୀରଶ୍ମିମାଳାର ମଣିଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ଗୃହସମୂହ ଥିଲା—ଉଚ୍ଚ ଧ୍ୱଜଯୁକ୍ତ, ଉଚ୍ଚ ପ୍ରାସାଦଯୁକ୍ତ ଏବଂ ସୋପାନସହିତ, ହେ ତପୋଧନ।

Verse 29

चिन्तामणिगृहेन्द्रस्य पूर्वद्वारे समुद्रप / दक्षिणे पार्श्वभागेतु मन्त्रिनाथागृहं महत्

ହେ ସମୁଦ୍ରପ! ଚିନ୍ତାମଣି-ଗୃହେନ୍ଦ୍ରର ପୂର୍ବଦ୍ୱାରେ, ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱଭାଗରେ ମନ୍ତ୍ରିନାଥଙ୍କ ମହାନ ଗୃହ ଥିଲା।

Verse 30

वामभागे दण्डनाथाभवनं रत्ननिर्मितम् / ब्रह्मविष्णुमहेशानामर्ध्यस्थानम्य पूर्वतः

ବାମଭାଗରେ ରତ୍ନନିର୍ମିତ ଦଣ୍ଡନାଥଙ୍କ ଭବନ ଥିଲା; ଏବଂ ପୂର୍ବଦିଗରେ ବ୍ରହ୍ମା-ବିଷ୍ଣୁ-ମହେଶଙ୍କ ଅର୍ଘ୍ୟସ୍ଥାନ ଥିଲା।

Verse 31

भवनं दीपिताशेषदिक्चक्रं रत्नरश्मिभिः / समस्ता देवता एता ललिताभक्तिनिर्भराः / ललितामन्त्रजाप्याश्च श्रीदेवीं समुपासते

ରତ୍ନରଶ୍ମିଦ୍ୱାରା ସେ ଭବନ ସମସ୍ତ ଦିକ୍ଚକ୍ରକୁ ଆଲୋକିତ କରୁଥିଲା। ଏହି ସମସ୍ତ ଦେବତା ଲଲିତାଭକ୍ତିରେ ନିର୍ଭର ହୋଇ, ଲଲିତାମନ୍ତ୍ର ଜପ କରି ଶ୍ରୀଦେବୀଙ୍କୁ ଉପାସନା କରୁଥିଲେ।

Verse 32

पूर्वोक्त मर्ध्यस्थानं च पूर्वोक्तं चार्ध्यकल्पनम् / याम्यद्वारप्रभृतिषु सर्वेष्वपि समं स्मृतम्

ପୂର୍ବେ କୁହାଯାଇଥିବା ମଧ୍ୟସ୍ଥାନ ଓ ପୂର୍ବୋକ୍ତ ଅର୍ଘ୍ୟ-କଳ୍ପନା—ଯାମ୍ୟଦ୍ୱାର ଆଦି ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ସମାନ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।

Verse 33

अथ चिन्तामणिगृहं वक्ष्ये शृणु महामुने / तच्छ्रीपट्टनमध्यस्थं योजनद्वयविस्मृतम्

ଏବେ ମୁଁ ଚିନ୍ତାମଣି-ଗୃହ ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଛି; ହେ ମହାମୁନି, ଶୁଣ। ତାହା ଶ୍ରୀପଟ୍ଟନର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଅବସ୍ଥିତ ଓ ଦୁଇ ଯୋଜନ ପରିମାଣରେ ବିସ୍ତୃତ।

Verse 34

तस्य चिन्तामणिभयी भित्तिः कोशसुविस्तृता / चिन्तामणिशिलाभिश्च च्छादिनीभिस्तथोपरि

ତାହାର ଭିତ୍ତି ଚିନ୍ତାମଣିମୟ, କୋଷ ପରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ; ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଚିନ୍ତାମଣି-ଶିଳାର ଛାଦନୀଦ୍ୱାରା ଆବୃତ।

Verse 35

संवृता कूटरूपेण तत्रतत्र समुन्नता / गृहभित्तिस्तथोन्नम्रा चतुर्योजनमानतः

ତାହା କୂଟରୂପେ ସଂବୃତ ଓ ତତ୍ରତତ୍ର ଉଚ୍ଚ ହୋଇ ଉଠିଛି; ଗୃହଭିତ୍ତି ମଧ୍ୟ ଉପରକୁ ଢଳିଥିବା, ଚାରି ଯୋଜନ ପରିମାଣର।

Verse 36

विंशतिर्योजनं तस्याश्चोन्नम्रा भूमिरुच्यते / ततोर्ध्वं ह्राससंयुक्तं स्थौल्यत्रिमुकुटोज्ज्वला

ତାହାର ଉନ୍ନତ ଭୂମି ବିଶ ଯୋଜନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ତାହାର ଉପରେ କ୍ରମେ ହ୍ରାସ ଯୁକ୍ତ ଓ ସ୍ଥୌଲ୍ୟର ତ୍ରିମୁକୁଟରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରୂପ ଅଛି।

Verse 37

तानि चेच्छाक्रियाज्ञानरूपाणि मुकुटान्यृषे / सदा देदीप्यमानानि चिन्तामणिमयान्यपि

ହେ ଋଷେ! ସେଇ ମୁକୁଟଗୁଡ଼ିକ ଇଚ୍ଛା, କ୍ରିୟା ଓ ଜ୍ଞାନର ସ୍ୱରୂପ; ସେମାନେ ସଦା ଦୀପ୍ତିମାନ, ଚିନ୍ତାମଣି-ରତ୍ନମୟ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।

Verse 38

चिन्तामणिगृहे सर्वं चिन्तामणिमयं स्मृतम् / यस्य द्वाराणि चत्वारि क्रोशार्धायामभाञ्जि च

ଚିନ୍ତାମଣି-ଗୃହରେ ସମସ୍ତ କିଛି ଚିନ୍ତାମଣିମୟ ବୋଲି ସ୍ମୃତ; ଯାହାର ଚାରିଟି ଦ୍ୱାର, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଲମ୍ବ ଅର୍ଧ କ୍ରୋଶ କୁହାଯାଇଛି।

Verse 39

क्रोशार्द्धार्द्धं च विस्तारो द्वाराणां कथितो मुने / द्वारेषु सर्वेषु पुनश्चिन्तामणिगृहान्तरे

ହେ ମୁନେ! ଦ୍ୱାରମାନଙ୍କ ବିସ୍ତାର ମଧ୍ୟ ଅର୍ଧ କ୍ରୋଶର ଅର୍ଧ ପରିମାଣ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି; ଏବଂ ପୁନଃ ସେ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱାର ଭିତରେ, ଚିନ୍ତାମଣି-ଗୃହାନ୍ତରେ।

Verse 40

पिहिता ललिता देव्या मूतर्लोहितसिन्धुवत् / तरुणार्कसहस्राभा चन्द्रवच्छीतला ह्यपि / मुहुः प्रवाहरूपेण प्रसरन्ती महामुने

ହେ ମହାମୁନେ! ଲଲିତା ଦେବୀ ତାହାକୁ ଗଳିତ ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ସିନ୍ଧୁ ପରି ଆବୃତ କରିଥିଲେ; ତାହା ହଜାର ତରୁଣ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତ, ତଥାପି ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଶୀତଳ; ଏବଂ ପୁନଃପୁନଃ ପ୍ରବାହରୂପେ ପ୍ରସରିତ ହେଉଥିଲା।

Verse 41

पूर्वाम्नाय मयं चैव पूर्वद्वारं प्रकीर्तितम् / दक्षिणद्वारदेशस्तु दक्षिणाम्नायलक्षणः

ପୂର୍ବ ଦ୍ୱାରକୁ ‘ପୂର୍ବାମ୍ନାୟ’ମୟ ବୋଲି ପ୍ରକୀର୍ତିତ କରାଯାଇଛି; ଦକ୍ଷିଣ ଦ୍ୱାରର ଦେଶ ତୁ ‘ଦକ୍ଷିଣାମ୍ନାୟ’ ଲକ୍ଷଣଯୁକ୍ତ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।

Verse 42

पश्चिमद्वारदेशस्तु पश्चिमाम्नायलक्षणः / उत्तरद्वारदेशः स्यादुत्तराम्नायलक्षणः

ପଶ୍ଚିମ ଦ୍ୱାରର ଦେଶ ପଶ୍ଚିମ ଆମ୍ନାୟର ଲକ୍ଷଣ; ଉତ୍ତର ଦ୍ୱାରର ଦେଶ ଉତ୍ତର ଆମ୍ନାୟର ଲକ୍ଷଣ ହେଉଛି।

Verse 43

गृहराजस्यान्तराले भित्तौ खचितदण्डकाः / रत्नप्रदीपा भास्वन्तः कोट्यर्कसदृशत्विषः / परितस्तत्र वर्तन्ते भासयन्तो गृहान्तरम्

ଗୃହରାଜର ଅନ୍ତରାଳରେ ଭିତ୍ତିରେ ଖଚିତ ଦଣ୍ଡକ ରହିଛି; କୋଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ ତେଜସ୍ବୀ ରତ୍ନପ୍ରଦୀପଗୁଡ଼ିକ ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗରେ ଘୁରି ଗୃହାନ୍ତରକୁ ଆଲୋକିତ କରୁଛନ୍ତି।

Verse 44

चिन्तामणिगृहस्यास्य मध्यस्थाने महीयसि / अत्युच्चैर्वेदिकाभागे बिन्दुचक्रं महात्तरम्

ଏହି ମହାନ୍ ଚିନ୍ତାମଣି-ଗୃହର ମଧ୍ୟସ୍ଥାନରେ, ଅତ୍ୟୁଚ୍ଚ ବେଦିକା-ଭାଗରେ ଏକ ମହାବିଶାଳ ବିନ୍ଦୁଚକ୍ର ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 45

चिन्तारत्नगृहोत्तुङ्गभिन्त्तेर्बिन्दोश्च मध्यभूः / भित्तिः क्रोशं परित्यज्य क्रोशत्रयमुदाहृतम्

ଚିନ୍ତାରତ୍ନ-ଗୃହର ଉଚ୍ଚ ଭିତ୍ତି ଓ ବିନ୍ଦୁର ମଧ୍ୟଭୂମି—ଭିତ୍ତିରୁ ଏକ କ୍ରୋଶ ଛାଡ଼ି—ତିନି କ୍ରୋଶ ପରିମାଣ ବୋଲି ଉଦାହୃତ।

Verse 46

तत्र क्रोशत्रयस्थाने ह्यणिमाद्यात्मरोचिषा / क्रोशत्रयं समस्तं तद्धस्तसंख्याप्रकारतः / चतुर्विंशतिसाहस्रहस्तैः संमितमुच्यते

ସେହି ତିନି କ୍ରୋଶ ସ୍ଥାନରେ ଅଣିମା ଆଦି ସିଦ୍ଧିମାନଙ୍କ ଆତ୍ମଦୀପ୍ତି ବିରାଜେ; ହସ୍ତ-ସଂଖ୍ୟା ଅନୁସାରେ ସମଗ୍ର ତିନି କ୍ରୋଶ ଚବିଶ ହଜାର ହସ୍ତ ପରିମିତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 47

बिन्दुपीठेशपर्यम्तं चतुर्दशविभेदतः / अन्तरे भेदिते जाते हस्तसंख्या मयोच्यते

ବିନ୍ଦୁପୀଠେଶ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ପ୍ରକାର ବିଭେଦ ଅନୁସାରେ, ଅନ୍ତରେ ଭେଦ ହେଲେ ମୁଁ ହସ୍ତ-ସଂଖ୍ୟା କହୁଛି।

Verse 48

पद्माटवीस्थलाच्चिन्तामणिवेश्मान्तरं मुने / हस्तविंशतिरुन्नम्रं तत्र स्युरणिमादयः

ହେ ମୁନେ! ପଦ୍ମାଟବୀ-ସ୍ଥଳରୁ ଚିନ୍ତାମଣି-ବେଶ୍ମର ଅନ୍ତର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଶ ହସ୍ତ ଉଚ୍ଚତା; ସେଠାରେ ଅଣିମା ଆଦି ସିଦ୍ଧିମାନେ ଅଛନ୍ତି।

Verse 49

अणिमान्तरविस्तारश्चतुर्नल्वसमन्वितः / किष्कुश्चतुःशती नल्वकिष्कुर्हस्त उदीर्यते

ଅଣିମା ଅନ୍ତରର ବିସ୍ତାର ଚାରି ନଲ୍ୱ ସମାନ; ଚାରିଶେ କିଷ୍କୁ ମିଶି ନଲ୍ୱ-କିଷ୍କୁ ହୁଏ, ଏହି ମାପକୁ ହସ୍ତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 50

तत्रान्तरे ऽणिमाद्यास्तु पूर्वादिकृतमन्दिराः / अणिमा महिमा चैव लघिमा गरिमा तथा

ସେହି ଅନ୍ତରେ ଅଣିମା ଆଦିଙ୍କ ପାଇଁ ପୂର୍ବାଦି ଦିଗରେ ନିର୍ମିତ ମନ୍ଦିର ଅଛି—ଅଣିମା, ମହିମା, ଲଘିମା, ଗରିମା।

Verse 51

ईशित्वं च वशित्वं च प्राकाम्यं मुक्तिरेव च / इच्छा प्राप्तिः सर्वकामेत्येताः सिद्धय उत्तमाः

ଈଶିତ୍ୱ, ବଶିତ୍ୱ, ପ୍ରାକାମ୍ୟ, ମୁକ୍ତି; ଏବଂ ଇଚ୍ଛା, ପ୍ରାପ୍ତି, ସର୍ବକାମ—ଏହିମାନେ ଉତ୍ତମ ସିଦ୍ଧି।

Verse 52

रससिद्धिर्मोक्षसिद्धिर्बलसिद्धिस्तथैव च / खड्गसिद्धिः पादुकाया सिद्धिरञ्जनसिद्धिकः

ରସସିଦ୍ଧି, ମୋକ୍ଷସିଦ୍ଧି, ବଳସିଦ୍ଧି ଏବଂ ଖଡ୍ଗସିଦ୍ଧି; ପାଦୁକାସିଦ୍ଧି ଓ ଅଞ୍ଜନସିଦ୍ଧି ମଧ୍ୟ ମିଳେ।

Verse 53

वाक्सिद्धिर्लोकसिद्धिश्च देहसिद्धिरनन्तरम् / एता अष्टौ सिद्धयस्तु बह्व्यो ऽन्या योगिसंमताः

ବାକ୍ସିଦ୍ଧି, ଲୋକସିଦ୍ଧି ଏବଂ ପରେ ଦେହସିଦ୍ଧି; ଏହି ଆଠ ସିଦ୍ଧି, ଆଉ ବହୁ ଅନ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ଯୋଗୀମାନେ ସମ୍ମତ କରନ୍ତି।

Verse 54

तत्रान्तरे तु परितः सेवते परमेश्वरीम् / कोटिशः सिद्धयस्तस्मिन्नणिमाद्यन्तरे मुने

ସେଇ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଚାରିଦିଗରୁ ପରମେଶ୍ୱରୀଙ୍କ ସେବା ହୁଏ; ହେ ମୁନି, ଅଣିମା-ଆଦି ସେ ଅନ୍ତରେ କୋଟି କୋଟି ସିଦ୍ଧି ଅଛି।

Verse 55

नवलावण्यसंपूर्णाः स्मयमानमुखांबुजाः / ज्वलच्चिन्तामणि कराः मदा षोडशवर्षिकाः / अत्युदारप्रकृतयः खेलन्ति मदविह्वलाः

ନବ ଲାବଣ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ହସୁଥିବା ମୁଖକମଳଧାରୀ; ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଚିନ୍ତାମଣି ସଦୃଶ କରଯୁକ୍ତ, ଷୋଳ ବର୍ଷର ମଦମୟ; ଅତ୍ୟୁଦାର ପ୍ରକୃତିର ସେମାନେ ମଦବିହ୍ୱଳ ହୋଇ କ୍ରୀଡ଼ା କରନ୍ତି।

Verse 56

तस्याणिमाद्यन्तरस्योपरिष्टात्सुमनोहरम् / हस्तविंशतिरुन्नम्रं चतुर्नल्वप्रविस्तरम्

ସେଇ ଅଣିମା-ଆଦି ଅନ୍ତରର ଉପରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁମନୋହର ଏକ ସ୍ଥାନ ଅଛି; ତାହାର ଉଚ୍ଚତା ବିଶ ହସ୍ତ ଏବଂ ବିସ୍ତାର ଚାରି ନଲ୍ୱ।

Verse 57

चतुर्दिक्षु च सोपानपङ्क्तिभिः सुमनोहरम् / ब्रह्माद्यंबरधिष्ण्यं स्यात्तत्रदेवीः स्थिताः शृणु

ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗରେ ସୋପାନ-ପଙ୍କ୍ତିଦ୍ୱାରା ଅତ୍ୟନ୍ତ ମନୋହର ସେ ଧାମ; ତାହା ବ୍ରହ୍ମାଦିଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଅଧିଷ୍ଠାନ—ସେଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଦେବୀମାନଙ୍କୁ ଶୁଣ।

Verse 58

ब्राह्मी माहेश्वरी चैव कौमारी वैष्णवी तथा / वाराही चैव माहेन्द्री चामुण्डाप्यथ सप्तमी / महालक्ष्मीरष्टमी तु तत्रैताः कृतमन्दिराः

ସେଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମୀ, ମାହେଶ୍ୱରୀ, କୌମାରୀ, ବୈଷ୍ଣବୀ; ବାରାହୀ, ମାହେନ୍ଦ୍ରୀ, ଚାମୁଣ୍ଡା (ସପ୍ତମୀ) ଏବଂ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ (ଅଷ୍ଟମୀ)—ଏହି ସମସ୍ତେ ସେଠାରେ ନିଜ ନିଜ ମନ୍ଦିର କରିଛନ୍ତି।

Verse 59

नानाविधायुधाढ्याश्च नानाशक्तिपरिच्छदाः / पूर्वादिदिशमारभ्य प्रादक्षिण्यकृतालयाः

ସେମାନେ ନାନାବିଧ ଆୟୁଧରେ ସମୃଦ୍ଧ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଶକ୍ତିରେ ସୁସଜ୍ଜିତ; ପୂର୍ବ ଦିଗରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା-କ୍ରମରେ ନିଜ ନିଜ ଆଳୟ କରିଛନ୍ତି।

Verse 60

अथ ब्राह्यन्तरा तस्योपरिष्टात्कुम्भसंभव / हस्तविंशतिरुन्नम्रं चतुर्नल्वप्रविस्तरम् / मुद्रान्तरमिति त्रैधं तत्र मुद्राः कृतालयाः

ହେ କୁମ୍ଭସମ୍ଭବ! ତାହାର ଉପରେ ବାହ୍ୟ ଓ ଅନ୍ତର୍ଭାଗରେ ବିଶ ହସ୍ତ ଉଚ୍ଚ ଏବଂ ଚାରି ନଲ୍ୱ ବିସ୍ତୃତ ‘ମୁଦ୍ରାନ୍ତର’ ନାମକ ତ୍ରିବିଧ ବିଭାଗ ଅଛି; ସେଠାରେ ମୁଦ୍ରାମାନେ ନିଜ ନିଜ ଆଳୟ କରିଛନ୍ତି।

Verse 61

संक्षोभद्रावणाकर्षवश्योन्मादमहाङ्कुशाः / खेचरी बीजयोन्याख्या त्रिखण्डा दशमी पुनः

ସଂକ୍ଷୋଭ, ଦ୍ରାବଣ, ଆକର୍ଷ, ବଶ୍ୟ, ଉନ୍ମାଦ, ମହାଙ୍କୁଶ; ଏବଂ ଖେଚରୀ, ‘ବୀଜଯୋନି’ ନାମ୍ନୀ, ତ୍ରିଖଣ୍ଡା—ଏହିମାନେ ପୁନଃ ଦଶମୀ (ମୁଦ୍ରା) ଅଟନ୍ତି।

Verse 62

पूर्वादिदिशमारभ्य मुद्रा एताः प्रतिष्ठिताः / अत्यन्तसुन्दराकारा नवयौवनविह्वलाः

ପୂର୍ବ ଦିଗରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଏହି ମୁଦ୍ରାମାନେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ସେମାନଙ୍କ ଆକାର ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର, ନବଯୌବନରେ ବିହ୍ୱଳ।

Verse 63

कान्तिभिः कमनीयाभिः पूरयन्त्यो गृहान्तरम् / सेवन्ते मुनिशार्दूल ललितापरमेश्वरीम्

ମନୋହର କାନ୍ତିରେ ଗୃହାନ୍ତରକୁ ପୂରଣ କରି, ହେ ମୁନିଶାର୍ଦୂଳ, ସେମାନେ ଲଲିତା-ପରମେଶ୍ୱରୀଙ୍କୁ ସେବନ କରନ୍ତି।

Verse 64

अन्तरं त्रयमेतत्तु चक्रं त्रैलोक्यमोहनम् / एतस्मिञ्छक्तयो यासु ता उक्ताः प्रकटाभिधाः

ଏହା ତିନି ଅନ୍ତରବିଶିଷ୍ଟ, ତ୍ରିଲୋକକୁ ମୋହିତ କରୁଥିବା ଚକ୍ର। ଏଥିରେ ଯେ ଶକ୍ତିମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରକଟ ନାମରେ ଉକ୍ତ।

Verse 65

एतसां समधिष्ठात्री त्रिपुरा चक्रनायिका / तच्चक्रपालनकरी मुद्रासंक्षोभणात्मिका

ଏସବୁର ସମଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ତ୍ରିପୁରା ଚକ୍ରନାୟିକା। ସେଇ ଚକ୍ରକୁ ପାଳନ କରନ୍ତି ଏବଂ ମୁଦ୍ରା-ସଂକ୍ଷୋଭଣ ସ୍ୱରୂପା।

Verse 66

अथ मुद्रान्तरस्योर्ध्वं प्रोक्ता नित्याकलां तरम् / हस्तविंशतिरुन्नम्रं चतुर्नल्वप्रविस्तरम् / पर्वतश्चैव सोपानमुत्तरोत्तरमिष्यते

ତାପରେ ମୁଦ୍ରାନ୍ତରର ଉପରେ ‘ନିତ୍ୟାକଲା’ ନାମକ ସ୍ତର କୁହାଯାଇଛି—ଉଚ୍ଚତା ବିଶ ହସ୍ତ, ବିସ୍ତାର ଚାରି ନଲ୍ୱ। ସେଠାରେ ପର୍ବତ ଓ ସୋପାନ ଉତ୍ତରୋତ୍ତର ଭାବେ ଉପରକୁ ମନାଯାଏ।

Verse 67

नित्याकलान्तरे तस्मिन्कामाकर्षणिकासुखाः / परितः कृतसंस्थानाः षोडशेन्दुकलात्मिकाः

ସେହି ନିତ୍ୟ କାଳାନ୍ତରେ ଚାରିଦିଗରେ ସୁସ୍ଥାପିତ, କାମକୁ ଆକର୍ଷଣ କରୁଥିବା ସୁଖରୂପିଣୀ, ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଷୋଡଶ କଳାତ୍ମକ ଶକ୍ତିମାନେ ବିରାଜନ୍ତି।

Verse 68

तर्पयन्त्यो दिशां चक्रं सुधास्यन्दैः सुशीतलैः / तासां नामानि मत्तस्त्वमवधारय कुम्भज

ସେମାନେ ଅତିଶୀତଳ ଅମୃତଧାରାଦ୍ୱାରା ଦିଗ୍‌ଚକ୍ରକୁ ତର୍ପଣ କରୁଛନ୍ତି; ହେ କୁମ୍ଭଜ! ଏବେ ମୋ ପାଖରୁ ସେମାନଙ୍କ ନାମ ଭଲଭାବେ ଧାରଣ କର।

Verse 69

कामाकर्षिणिका नित्या बुद्ध्याकर्षणिकापरा / रसाकर्षणिका नित्या गन्धाकर्षणिका कला

କାମାକର୍ଷିଣିକା ନିତ୍ୟା, ବୁଦ୍ଧ୍ୟାକର୍ଷଣିକା ପରା; ରସାକର୍ଷଣିକା ନିତ୍ୟା, ଗନ୍ଧାକର୍ଷଣିକା ଏକ କଳା।

Verse 70

चित्ताकर्षणिका नित्या धैर्याकर्षणिका कला / स्मृत्याकर्षणिका नित्या नामाकर्षणिका कला

ଚିତ୍ତାକର୍ଷଣିକା ନିତ୍ୟା, ଧୈର୍ୟାକର୍ଷଣିକା ଏକ କଳା; ସ୍ମୃତ୍ୟାକର୍ଷଣିକା ନିତ୍ୟା, ନାମାକର୍ଷଣିକା ଏକ କଳା।

Verse 71

बीजाकर्षणिका नित्या चार्थाकर्षणिका कला / अमृताकर्षणी चान्या शरीराकर्षणी कला

ବୀଜାକର୍ଷଣିକା ନିତ୍ୟା, ଅର୍ଥାକର୍ଷଣିକା ଏକ କଳା; ଅନ୍ୟ ଅମୃତାକର୍ଷଣୀ ଅଛି, ଏବଂ ଶରୀରାକର୍ଷଣୀ ମଧ୍ୟ ଏକ କଳା।

Verse 72

एतास्तु गुप्तयोगिन्यस्त्रिपुरेशी तु चक्रिणी / सर्वाशापूरिकाभिख्या चक्राधिष्ठानदेवता

ଏମାନେ ଗୁପ୍ତ ଯୋଗିନୀମାନେ; ତ୍ରିପୁରେଶୀ ଚକ୍ରିଣୀ। ସେ ‘ସର୍ବାଶାପୂରିକା’ ନାମେ ଖ୍ୟାତ, ଚକ୍ରାଧିଷ୍ଠାନ ଦେବତା॥

Verse 73

एतच्चक्रे पालिका तु मुद्रा द्राविणिकाभिधा / नित्या कलान्तरादूर्ध्वं धिष्ण्य मत्यन्तसुन्दरम्

ଏହି ଚକ୍ରରେ ପାଲିକା ନାମକ ମୁଦ୍ରା ‘ଦ୍ରାବିଣିକା’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ନିତ୍ୟା-କଲାନ୍ତରର ଉପରେ ତାହାର ଧିଷ୍ଣ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର॥

Verse 74

हस्तविंशतिरुन्नम्रं चतुर्नल्वप्रविस्तरम् / प्राग्वत्सोपानसंयुक्तं सर्वसंक्षोभणाभिधम्

ଏହା ବିଶ ହସ୍ତ ଉଚ୍ଚ ଏବଂ ଚାରି ନଲ୍ୱ ବିସ୍ତୃତ; ପୂର୍ବବତ୍ ସୋପାନସଂଯୁକ୍ତ, ‘ସର୍ବସଂକ୍ଷୋଭଣ’ ନାମରେ ପରିଚିତ॥

Verse 75

तत्राष्टौ शक्तयस्तीव्रा मदारुणविलोचनाः / नवतारुण्यमच्चाश्च सेवन्ते परमेश्वरीम्

ସେଠାରେ ଆଠ ତୀବ୍ର ଶକ୍ତି ଅଛନ୍ତି, ଯାହାଙ୍କ ନୟନ ମଦରେ ଅରୁଣ। ନବଯୌବନମତ୍ତ ହୋଇ ସେମାନେ ପରମେଶ୍ୱରୀଙ୍କୁ ସେବନ୍ତି॥

Verse 76

कुसुमा मेखला चैव मदना मदनातुरा / रेखा वेगिन्यङ्कुशा च मालिन्यष्टौ च शक्तयः

କୁସୁମା, ମେଖଲା, ମଦନା, ମଦନାତୁରା, ରେଖା, ବେଗିନୀ, ଅଙ୍କୁଶା ଓ ମାଲିନୀ—ଏହି ଆଠ ଶକ୍ତି॥

Verse 77

कोटिशस्तत्परीवारः शक्तयो ऽनङ्गपूर्विकाः / सर्वसंक्षोभमिदं चक्रं तदधिदेवता

କୋଟିକୋଟି ପରିବାରସହ ଶକ୍ତିମାନେ ଅଛନ୍ତି, ଅନଙ୍ଗା ଆଦି ପ୍ରମୁଖ। ଏହି ଚକ୍ର ସର୍ବସଂକ୍ଷୋଭକାରୀ; ତାହାର ଅଧିଦେବତା ସେଇ।

Verse 78

सुंदरी नाम विज्ञेया नाम्ना गुप्ततरापि सा / तच्चक्रपालनकरी मुद्राकर्षणिका स्मृता

ସେ ‘ସୁନ୍ଦରୀ’ ନାମରେ ଜ୍ଞେୟ, ନାମରେ ମଧ୍ୟ ଅତିଗୁପ୍ତ। ସେଇ ଚକ୍ରର ପାଳନକାରିଣୀ, ‘ମୁଦ୍ରା-ଆକର୍ଷଣିକା’ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।

Verse 79

अनङ्गशक्त्यन्तरस्योपरिष्टात्कुंभसंभव / हस्तविंशतिरुन्नम्रं चतुर्नल्वप्रविस्तरम् / संक्षोभिण्याद्यन्तरं स्यात्सर्वसौभाग्यदायकम्

ହେ କୁମ୍ଭସମ୍ଭବ! ଅନଙ୍ଗଶକ୍ତି-ଅନ୍ତରର ଉପରେ ଏହା ଅଛି—ଉଚ୍ଚତା ବିଶ ହସ୍ତ, ବିସ୍ତାର ଚାରି ନଲ୍ୱ। ଏହା ‘ସଂକ୍ଷୋଭିଣୀ’ ଆଦିଙ୍କ ଅନ୍ତର; ସର୍ବସୌଭାଗ୍ୟଦାୟକ।

Verse 80

सर्वसंक्षोभिणीमुख्यास्तत्र शक्तय उद्धताः / चतुर्दश वसंत्येव तासां नामानि मच्छृणु

ସେଠାରେ ‘ସର୍ବସଂକ୍ଷୋଭିଣୀ’ ପ୍ରଧାନ ଉଦ୍ୟତ ଶକ୍ତିମାନେ ବସନ୍ତି—ସେମାନେ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ। ସେମାନଙ୍କ ନାମ ମୋ ପାଖରୁ ଶୁଣ।

Verse 81

सर्वसंक्षोभिणी शक्तिः सर्वविद्राविणी तथा / सर्वाकर्षणिका शाक्तिः सर्वाह्लादनिका तथा

‘ସର୍ବସଂକ୍ଷୋଭିଣୀ’ ଶକ୍ତି, ‘ସର୍ବବିଦ୍ରାବିଣୀ’ ତଥା; ‘ସର୍ବଆକର୍ଷଣିକା’ ଶକ୍ତି ଏବଂ ‘ସର୍ବଆହ୍ଲାଦନିକା’ ମଧ୍ୟ।

Verse 82

सर्वसंमोहिनी शक्तिः सर्वस्तंभनशक्तिका / सर्वजृंभिणिका शक्तिस्तथा सर्ववशङ्करी

ସେଇ ଶକ୍ତି ସର୍ବସମ୍ମୋହିନୀ, ସର୍ବସ୍ତମ୍ଭନକାରିଣୀ। ସର୍ବଜୃମ୍ଭିଣୀ ଏବଂ ସର୍ବବଶକାରିଣୀ।

Verse 83

सर्वरञ्जनशक्तिश्च सर्वोन्मादनिशक्तिका / सर्वार्थसाधिका शक्तिः सर्वसंपत्तिपूरिणी

ସେଇ ଶକ୍ତି ସର୍ବରଞ୍ଜନକାରିଣୀ ଓ ସର୍ବୋନ୍ମାଦନକାରିଣୀ। ସର୍ବାର୍ଥସାଧିକା ଶକ୍ତି, ସର୍ବସମ୍ପତ୍ତି ପୂରଣକାରିଣୀ।

Verse 84

सर्वमन्त्रमयी शक्तिः सर्वद्वन्द्वक्षयङ्करी / एताश्च संप्रदायाख्याश्चक्रिणीपुरवासिनीः

ସେଇ ଶକ୍ତି ସର୍ବମନ୍ତ୍ରମୟୀ ଓ ସର୍ବଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱକ୍ଷୟକାରିଣୀ। ଏହି ଶକ୍ତିମାନେ ‘ସମ୍ପ୍ରଦାୟ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଚକ୍ରିଣୀପୁରବାସିନୀ।

Verse 85

मुद्राश्च सर्ववश्याख्यास्तच्चक्रे रक्षिका मताः / कोटिशः शक्तयस्तत्र तासां किङ्कर्य्य उद्धृताः

‘ସର୍ବବଶ୍ୟ’ ନାମକ ମୁଦ୍ରାମାନେ ସେଇ ଚକ୍ରର ରକ୍ଷିକା ବୋଲି ମନାଯାନ୍ତି। ସେଠାରେ କୋଟିକୋଟି ଶକ୍ତି; ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଏହି କିଙ୍କରୀମାନେ ଉଦ୍ଧୃତ।

Verse 86

संक्षोभिण्याद्यन्तरस्योपरिष्टात्कुंभसंभव / हस्तविंशतिरुन्नम्रं चतुर्नल्वप्रविस्तरम् / सर्वसिद्धादिकानां तु मन्दिरं विष्ट्यमुच्यते

ହେ କୁମ୍ଭସମ୍ଭବ! ସଂକ୍ଷୋଭିଣୀ ଆଦି ଅନ୍ତରମଣ୍ଡଳର ଉପରିଭାଗରେ ଯେ ସ୍ଥାନ ବିଶ ହସ୍ତ ଉଚ୍ଚ ଓ ଚାରି ନଲ୍ୱ ପ୍ରସ୍ତାର, ସେହିଟି ସର୍ବସିଦ୍ଧ ଆଦିଙ୍କ ମନ୍ଦିର ‘ବିଷ୍ଟ୍ୟ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 87

सर्वसिद्धिप्रदा चैव सर्वसंपत्प्रदा तथा / सर्वप्रियङ्करी देवी सर्वमङ्गलकारिणी

ଦେବୀ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ପ୍ରଦାନକାରିଣୀ, ସମସ୍ତ ସମ୍ପତ୍ତି ଦାତ୍ରୀ; ସର୍ବପ୍ରିୟଙ୍କରୀ ଓ ସର୍ବମଙ୍ଗଳକାରିଣୀ।

Verse 88

सर्वकामप्रदा देवी सर्वदुःखविमोचनी / सर्वमृत्युप्रशमिनी सर्वविघ्ननिवारिणी

ଦେବୀ ସମସ୍ତ କାମନା ପ୍ରଦାନକାରିଣୀ, ସମସ୍ତ ଦୁଃଖରୁ ମୋଚନକାରିଣୀ; ସର୍ବମୃତ୍ୟୁଭୟ ପ୍ରଶମିନୀ ଓ ସର୍ବବିଘ୍ନନିବାରିଣୀ।

Verse 89

सर्वाङ्गसुन्दरी देवी सर्वसौभाग्यदायिनी / एता देव्यः कलोत्कीर्णा योगिन्यो नामतः स्मृताः

ଦେବୀ ସର୍ବାଙ୍ଗସୁନ୍ଦରୀ, ସମସ୍ତ ସୌଭାଗ୍ୟ ଦାୟିନୀ। ଏହି ଦେବୀମାନେ କଳାରୁ ଉତ୍କୀର୍ଣ୍ଣ; ନାମରେ ‘ଯୋଗିନୀ’ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।

Verse 90

चक्रिणी श्रीश्च विज्ञेया चक्रं सर्वार्थसाधकम् / सर्वोन्मादनमुद्राश्च चक्रस्य परिपालिकाः

‘ଚକ୍ରିଣୀ’ ଓ ‘ଶ୍ରୀ’—ଏମାନେ ଜ୍ଞେୟ; ସେହି ଚକ୍ର ସର୍ବାର୍ଥସାଧକ। ‘ସର୍ବୋନ୍ମାଦନ’ ମୁଦ୍ରାମାନେ ଚକ୍ରର ପରିପାଳିକା।

Verse 91

सर्वसिद्ध्याद्यन्तरस्योपरिष्टात्कुम्भसम्भव / हस्तविंशतिरुन्नम्रं चतुर्नल्वप्रविस्तरम्

ହେ କୁମ୍ଭସମ୍ଭବ! ସର୍ବସିଦ୍ଧି-ଆଦି ଅନ୍ତର୍ଭାଗର ଉପରିଷ୍ଠାନେ ଏହି (ଚକ୍ର) ବିଶ ହସ୍ତ ଉଚ୍ଚ ଓ ଚାରି ନଲ୍ୱ ବିସ୍ତୃତ।

Verse 92

सर्वज्ञाद्यन्तरं नाम्ना सर्वरक्षाकरं स्मृतम् / चक्रं महत्तरं दिव्यं सर्वज्ञाद्याः प्रकीर्तिताः

‘ସର୍ବଜ୍ଞାଦ୍ୟନ୍ତର’ ନାମରେ ଏହା ସର୍ବରକ୍ଷାକର ବୋଲି ସ୍ମୃତ; ସେହି ମହତ୍ତର ଦିବ୍ୟ ଚକ୍ର ‘ସର୍ବଜ୍ଞାଦ୍ୟା’ ଭାବେ ପ୍ରକୀର୍ତିତ।

Verse 93

सर्वज्ञा सर्वशक्तिश्च सर्वैश्वर्यप्रदायिनी / सर्वज्ञानमयी देवी सर्वव्याधिविनाशिनी

ଦେବୀ ସର୍ବଜ୍ଞା ଓ ସର୍ବଶକ୍ତି, ସର୍ବ ଐଶ୍ୱର୍ୟ ପ୍ରଦାୟିନୀ; ସେ ସର୍ବଜ୍ଞାନମୟୀ ଓ ସର୍ବ ବ୍ୟାଧି ବିନାଶିନୀ।

Verse 94

सर्वाधारस्वरूपा च सर्वपापहरी तथा / सर्वानन्दमयी देवी सर्वरक्षास्वरूपिणी

ଦେବୀ ସର୍ବାଧାରସ୍ୱରୂପା ଓ ସର୍ବପାପହରୀ; ସେ ସର୍ବାନନ୍ଦମୟୀ ଏବଂ ସର୍ବରକ୍ଷାସ୍ୱରୂପିଣୀ।

Verse 95

सर्वेप्सितप्रदा चैता निर्गर्वा योगिनीश्वराः

ଏହି ଦେବୀ ସର୍ବ ଇପ୍ସିତ ଫଳ ପ୍ରଦାୟିନୀ, ନିର୍ଗର୍ବା, ଯୋଗିନୀଶ୍ୱରୀ।

Verse 96

मालिनी चक्रिणी प्रोक्ता मुद्रा सर्वमहाङ्कुशा / इति चिन्तामणि गृहे सर्वज्ञाद्यन्तरावधि / चक्राणि कानिचित्प्रोक्तान्यन्यान्यपि मुने शृणु

ମାଲିନୀ ଓ ଚକ୍ରିଣୀ ବୋଲି କୁହାଗଲା; ମୁଦ୍ରା ‘ସର୍ବମହାଙ୍କୁଶା’। ଏଭଳି ଚିନ୍ତାମଣି-ଗୃହରେ ‘ସର୍ବଜ୍ଞାଦ୍ୟନ୍ତର’ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କିଛି ଚକ୍ର କୁହାହେଲା; ହେ ମୁନି, ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଶୁଣ।

Frequently Asked Questions

The chapter centers on arghya-sthāpana (the establishment/offering-setting of arghya) in Mahāpadmāṭavī, described in relation to the Cintāmaṇi-gṛha and its directional quadrants.

It gives yojana-based dimensions (e.g., breadth/height) for the divine chariot (Cakrarāja ratha) and uses structured component-symbolism (Vedas as wheels, puruṣārthas as horses, tattvas as attendants).

Cid-vahni represents a self-sustaining consciousness-fire honored by nectar, while Mahādevī (hotrī) and Kāmeśvara (hotā) model a perpetual cosmic rite (nitya-homa) whose function is stated as protection and maintenance of the world-order.