Shloka 86
महापद्माटव्यार्घ्यस्थापनकथनम्
Establishing the Arghya in the Mahāpadmāṭavī
Devanagari script
संक्षोभिण्याद्यन्तरस्योपरिष्टात्कुंभसंभव / हस्तविंशतिरुन्नम्रं चतुर्नल्वप्रविस्तरम् / सर्वसिद्धादिकानां तु मन्दिरं विष्ट्यमुच्यते
Transliteration
saṃkṣobhiṇyādyantarasyopariṣṭātkuṃbhasaṃbhava / hastaviṃśatirunnamraṃ caturnalvapravistaram / sarvasiddhādikānāṃ tu mandiraṃ viṣṭyamucyate
Translation
ହେ କୁମ୍ଭସମ୍ଭବ! ସଂକ୍ଷୋଭିଣୀ ଆଦି ଅନ୍ତରମଣ୍ଡଳର ଉପରିଭାଗରେ ଯେ ସ୍ଥାନ ବିଶ ହସ୍ତ ଉଚ୍ଚ ଓ ଚାରି ନଲ୍ୱ ପ୍ରସ୍ତାର, ସେହିଟି ସର୍ବସିଦ୍ଧ ଆଦିଙ୍କ ମନ୍ଦିର ‘ବିଷ୍ଟ୍ୟ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
Word by Word
संक्षोभिणी-आदि-अन्तरस्यof the inner section beginning with Saṃkṣobhiṇī
संक्षोभिणी-आदि-अन्तरस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootसंक्षोभिणी + आदि + अन्तर (प्रातिपदिक; √क्षुभ् (धातु) उपसर्ग-सम्)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन (neut. gen. sg.); ‘of the inner (part) beginning with Saṃkṣobhiṇī’
उपरिष्टात्above
उपरिष्टात्:
अधिकरण-निर्देश (Locative specification)
TypeIndeclinable
Rootउपरिष्टात् (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (indeclinable adverb: 'above/over')
कुम्भसंभवO Pot-born one (Agastya)
कुम्भसंभव:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootकुम्भ + सम्भव (प्रातिपदिक; √भू (धातु) उपसर्ग-सम्)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन (voc. sg.); संबोधन
हस्तविंशतिःtwenty hastas
हस्तविंशतिः:
प्रमाण (Measure/extent)
TypeNoun
Rootहस्त + विंशति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; द्विगु-समास; परिमाणवाचक (measure)
उन्नम्रम्raised/high (in height)
उन्नम्रम्:
विशेषण (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootउन्नम्र (प्रातिपदिक; उद् + √नम् (धातु))
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd)/प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण—‘height/raised’ (neut. sg., agreeing with implied ‘मन्दिरम्’)
चतुर्नल्वप्रविस्तरम्with a breadth of four nalvas
चतुर्नल्वप्रविस्तरम्:
विशेषण (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootचतुर् + नल्व + प्रविस्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd)/प्रथमा (1st), एकवचन; द्विगु-समास; विशेषण—‘having breadth of four nalvas’
सर्वसिद्धादिकानाम्of all the Siddhas and others
सर्वसिद्धादिकानाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootसर्व + सिद्ध + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन (masc. gen. pl.); ‘of all Siddhas and others’
तुindeed
तु:
वाक्य-निपात (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विशेषार्थक निपात (particle: 'but/indeed')
मन्दिरम्mansion/temple
मन्दिरम्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootमन्दिर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन (neut. nom. sg.)
विष्ट्यम्(is called) Viṣṭya
विष्ट्यम्:
विधेय-नाम (Predicate nominative)
TypeNoun
Rootविष्ट्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; नाम (proper/common name)
उच्यतेis called
उच्यते:
क्रिया (Verb; passive predicate)
TypeVerb
Root√वच् (धातु) (उच्यते)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive)