Adhyaya 14
Śrāddha-kalpa: Dāna-phala, Medhya/Amedhya Dravya, and Uparāga (Eclipse) Observances (श्राद्धकल्पः—दानफल-मेध्यामेध्य-उपरागविधिः)
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ଉପଦେଶରୂପେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ-କଳ୍ପ ବର୍ଣ୍ଣିତ। ପ୍ରଥମେ ସର୍ବଦାନ-ଫଳର ମହିମା, ପରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧକର୍ମର ନିୟମ—ବିଶେଷକରି କାଳନିୟମ—ଦିଆଯାଇଛି: ସାଧାରଣତଃ ରାତ୍ରି-ଶ୍ରାଦ୍ଧ ବର୍ଜ୍ୟ, କିନ୍ତୁ ରାହୁଦର୍ଶନ/ଉପରାଗ (ଗ୍ରହଣ) ସମୟରେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ କରାଯାଇଥିବା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ମହାଫଳଦାୟକ। ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରକୁ ଶୁଦ୍ଧିକର ଓ ଦୀର୍ଘାୟୁଦାୟକ ବୋଲି ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଇଛି। ପିତୃକର୍ମ ପାଇଁ ଧାନ୍ୟ, ଡାଲି, ଉଦ୍ଭିଦ ଦ୍ରବ୍ୟର ମେଧ୍ୟ-ଅମେଧ୍ୟ ବିଭାଗ—ଶ୍ୟାମାକ ଓ ଆଖୁ ପ୍ରଶସ୍ତ; କିଛି ଧାନ୍ୟ/ଡାଲି ଗର୍ହ୍ୟ କିମ୍ବା ବର୍ଜନୀୟ। ଇନ୍ଦ୍ର-ଶଚୀପତିଙ୍କ ସୋମପାନ ଆଦି ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ ଓ ଫସଲର ଉତ୍ପତ୍ତି-ଫଳଶ୍ରୁତି ଦ୍ୱାରା ନିୟମ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇ, ଅଧ୍ୟାୟଟି ଶ୍ରାଦ୍ଧର ନିର୍ଣ୍ଣୟ-ମାର୍ଗଦର୍ଶିକା ହୁଏ।
Shlokas
Verse 1
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे श्राद्धकल्पे पुण्यदेशानुकीर्त्तनं नाम त्रयोदशो ऽध्यायः // १३// बृहस्पतिरुवाच अतः परं प्रवक्ष्यामि सर्वदानफलानि च / श्राद्धकर्मणि मेध्यानि वर्जनीयानि यानि च
ଏହିପରି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ମହାପୁରାଣରେ, ବାୟୁପ୍ରୋକ୍ତ ମଧ୍ୟଭାଗର ତୃତୀୟ ଉପୋଦ୍ଧାତପାଦରେ, ଶ୍ରାଦ୍ଧକଳ୍ପର ‘ପୁଣ୍ୟଦେଶାନୁକୀର୍ତ୍ତନ’ ନାମ ତ୍ରୟୋଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ। ବୃହସ୍ପତି କହିଲେ—ଏହାପରେ ମୁଁ ସମସ୍ତ ଦାନର ଫଳ ଏବଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧକର୍ମରେ ଯାହା ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଯାହା ବର୍ଜନୀୟ, ସେସବୁ କହିବି।
Verse 2
हिमप्रपतने कुर्यादा हरेद्वा हिमं ततः / अग्निहोत्रमुपायुष्यं पवित्रं परमं हितम्
ହିମପାତ ସମୟରେ (ଯଥାଶକ୍ତି) କରୁ, କିମ୍ବା ପରେ ସେହି ହିମକୁ ହଟାଉ। ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ଆୟୁ ବଢ଼ାଏ, ପରମ ପବିତ୍ର ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ହିତକର।
Verse 3
नक्तं तु वर्जयेच्छ्राद्धं राहोरन्यत्र दर्शनात् / सर्वस्वेनापि कर्त्तव्यङ्क्षिप्रं वै राहुदर्शने
ରାହୁ ଦର୍ଶନ ବ୍ୟତୀତ ରାତିରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ। କିନ୍ତୁ ରାହୁ ଦର୍ଶନ ହେଲେ ସର୍ବସ୍ୱ ଦେଇ ମଧ୍ୟ ଶୀଘ୍ର ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା କର୍ତ୍ତବ୍ୟ।
Verse 4
उपरागे न कुर्याद्यः पङ्के गौरिव सीदति / कुर्वाणस्तत्तरेत्पापं सती नौरिव सागरे
ଗ୍ରହଣ ସମୟରେ ଯେ (ଶ୍ରାଦ୍ଧ) କରେ ନାହିଁ, ସେ କାଦୁଆରେ ଫସିଥିବା ଗାଈ ପରି ଡୁବିଯାଏ। କରୁଥିବା ଲୋକ ସେହି ପାପକୁ ସାଗରରେ ସତୀ ନୌକା ପରି ତରିଯାଏ।
Verse 5
वैश्वदेवं च सौम्यं च खड्गमांसं परं हविः / विषाणवर्जं खड्गस्य मात्सर्यान्नाशयामहे
ବୈଶ୍ୱଦେବ ଓ ସୌମ୍ୟ କର୍ମରେ ଖଡ୍ଗମାଂସ ପରମ ହବି; ଖଡ୍ଗର ଶୃଙ୍ଗବର୍ଜିତ ଭାଗଦ୍ୱାରା ଆମେ ମାତ୍ସର୍ୟ ନାଶ କରୁ।
Verse 6
त्वाष्ट्रा वै यजमानेन देवेशेन महात्मना / पिबञ्छचीपतिः सोमं पृथिव्यां मध्यगः पुरा
ମହାତ୍ମା ଦେବେଶ ଯଜମାନ ତ୍ୱାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଯଜ୍ଞରେ, ଶଚୀପତି ଇନ୍ଦ୍ର ପୁରା ପୃଥିବୀର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ ସୋମ ପାନ କଲେ।
Verse 7
श्यामाकास्तत्र उत्पन्नाः पित्रर्थमपरजिताः / विप्रुषस्तस्य नासाभ्यामासक्ताभ्यां तथेक्षवः
ସେଠାରେ ପିତୃମାନଙ୍କ ନିମିତ୍ତେ ଅପରାଜିତ ଶ୍ୟାମାକ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ତାଙ୍କର ଦୁଇ ନାସାରେ ଲଗିଥିବା ବିନ୍ଦୁମାନରୁ ସେହିପରି ଇକ୍ଷୁ (ଆଖୁ) ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିଲା।
Verse 8
श्रेष्मलाः शीतलाः स्निग्धा मधुराश्च तथेक्षवः / श्यामाकैरिक्षुभिश्चैव पितॄणां सर्वकामिकम्
ଇକ୍ଷୁ କଫବର୍ଧକ, ଶୀତଳ, ସ୍ନିଗ୍ଧ ଓ ମଧୁର; ଶ୍ୟାମାକ ଓ ଇକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସର୍ବକାମଦାୟକ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କର୍ମ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ।
Verse 9
कुर्यादाग्रयणं यस्तु स शीघ्रं सिद्धिमाप्नुयात् / श्यामाकास्तु द्विनामानो विहिता यजनेस्मृते
ଯେ ଆଗ୍ରୟଣ କର୍ମ କରେ ସେ ଶୀଘ୍ର ସିଦ୍ଧି ପାଏ; ଯଜ୍ଞସ୍ମୃତିରେ ଶ୍ୟାମାକକୁ ଦ୍ୱିନାମା ବୋଲି ବିଧିତ କରାଯାଇଛି।
Verse 10
यस्मात्तेदेवसृष्टास्तु तस्मात्ते चाक्षयाः स्मृताः / प्रसातिकाः प्रियङ्गुश्च मुद्गाश्च हरितास्तथा
ଯେହେତୁ ଏଗୁଡ଼ିକ ଦେବସୃଷ୍ଟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ସେହିପାଇଁ ଏଗୁଡ଼ିକୁ ‘ଅକ୍ଷୟ’ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ—ପ୍ରସାତିକା, ପ୍ରିୟଙ୍ଗୁ, ମୁଦ୍ଗ ଓ ହରିତ ଧାନ୍ୟମାନେ।
Verse 11
एतान्यपि समानानि श्यामाकानां गुणैस्तु तैः / कृष्णमाषास्तिलाश्चैव श्रेष्ठास्तु यवशालयः
ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ଶ୍ୟାମାକର ସେହି ଗୁଣମାନଙ୍କ ସହ ସମାନ; କୃଷ୍ଣମାଷ ଓ ତିଳ ମଧ୍ୟ ତେଣୁ—କିନ୍ତୁ ଯବ (ଯବଶାଳୟ) ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
Verse 12
महायवाश्च निष्पावास्तथैव च मधूलिकाः / कृष्णाश्चैवान्नलोहाश्च गर्ह्याः स्युः श्राद्धकर्मणि
ମହାୟବ, ନିଷ୍ପାବ ଓ ମଧୂଲିକା; ତଥା କୃଷ୍ଣା ଓ ଅନ୍ନଲୋହ—ଏଗୁଡ଼ିକ ଶ୍ରାଦ୍ଧକର୍ମରେ ଗର୍ହ୍ୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
Verse 13
राजमाषास्तथान्ये वै वर्जनीयाः प्रयत्नतः / मसूराश्चैव पुण्याश्च कुसुंभं श्रीनिकेतनम्
ରାଜମାଷ ଓ ଅନ୍ୟ କିଛି ଧାନ୍ୟ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ବର୍ଜନୀୟ; କିନ୍ତୁ ମସୁର ପୁଣ୍ୟକର, ଏବଂ କୁସୁମ୍ଭକୁ ଶ୍ରୀ-ନିକେତନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
Verse 14
वर्षास्वतियवा नित्यं तथा वृषकवासकौ / बिल्वामलकमृद्वीकापनसाम्रातदाडिमाः
ବର୍ଷାକାଳରେ ଅତିୟବ ସଦା (ଉପଯୋଗୀ), ତଥା ବୃଷକ ଓ ବାସକ ମଧ୍ୟ; ଏବଂ ବିଲ୍ୱ, ଆମଳକ, ମୃଦ୍ୱୀକା (କିସମିସ), ପନସ, ଆମ୍ର, ଆତ ଓ ଦାଡିମ (ଡାଳିମ୍ବ) ମଧ୍ୟ।
Verse 15
तवशोलंयताक्षौद्रखर्जूराम्रलानि च / खशेरुकोविदार्यश्च तालकन्दं तथा विसम्
ତବଶୋଲଂୟତା, ଅକ୍ଷୌଦ୍ର, ଖଜୁରି ଓ ଆମ୍ବ; ଏବଂ ଖଶେରୁ, କୋବିଦାରୀ, ତାଳକନ୍ଦ ଓ ବିଷ—ଏସବୁ ପବିତ୍ର ଦ୍ରବ୍ୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
Verse 16
तमालं शतकन्दं च मद्वसूचान्तकान्दिकी / कालेयं कालशाकं च भूरिपूर्णा सुवर्चला
ତମାଳ, ଶତକନ୍ଦ; ମଦ୍ୱସୂଚା-ଅନ୍ତକାନ୍ଦିକୀ; କାଲେୟ, କାଳଶାକ; ଏବଂ ଭୂରିପୂର୍ଣ୍ଣା, ସୁବର୍ଚ୍ଚଲା—ଏସବୁ ପୁଣ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଭାବେ ସ୍ମୃତ।
Verse 17
मांसाक्षं दुविशाकं च बुबुचेता कुरस्तथा / कफालकं कणा द्राक्षा लकुचं चोचमेव च
ମାଂସାକ୍ଷ, ଦୁବିଶାକ, ବୁବୁଚେତା, କୁର; ଏବଂ କଫାଲକ, କଣା, ଦ୍ରାକ୍ଷା, ଲକୁଚ, ଚୋଚ—ଏହି ଦ୍ରବ୍ୟମାନଙ୍କ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି।
Verse 18
अलाबुं ग्रीवकं वीरं कर्कन्धूमधुसाह्वयम् / वैकङ्कतं नालिकेरशृङ्गज पकरूषकम्
ଅଲାବୁ, ଗ୍ରୀବକ, ବୀର, କର୍କନ୍ଧୂ (ମଧୁସାହ୍ୱୟ); ଏବଂ ବୈକଙ୍କତ, ନାଳିକେର, ଶୃଙ୍ଗଜ, ପକରୂଷକ—ଏହିମାନେ ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖିତ।
Verse 19
पिप्पली मरिचं चैव पठोलं बृहतीफलम् / सुगन्धमांसपीवन्ति कषायाः सर्व एव च
ପିପ୍ପଳୀ, ମରିଚ, ପଠୋଳ ଓ ବୃହତୀଫଳ; ସୁଗନ୍ଧମାଂସପୀବନ୍ତି—ଏବଂ ସମସ୍ତ କଷାୟ—ଏସବୁ କଷାୟରସଯୁକ୍ତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
Verse 20
एवमादीनि चान्यानि वराणि मधुराणि च / नागरं चात्र वै देयं दीर्घमूलकमव च
ଏହିପରି ଅନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ମଧୁର ଦ୍ରବ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ; ଏଠାରେ ସୁଠି (ନାଗର) ଓ ଦୀର୍ଘମୂଳକ (ଲମ୍ବା ମୂଳା) ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ଅର୍ପଣୀୟ।
Verse 21
वंशः करीरः सुरसः सर्जकं भूस्तृणानि च / वर्जनीयानि वक्ष्यामि श्राद्धकर्मणि नित्यशः
ବଂଶ (ବାଁଶ), କରୀର, ସୁରସ, ସର୍ଜକ ଏବଂ ଭୂତୃଣ—ଏସବୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧକର୍ମରେ ସଦା ବର୍ଜନୀୟ; ମୁଁ ନିତ୍ୟ ବର୍ଜନୀୟ ଦ୍ରବ୍ୟ କହୁଛି।
Verse 22
लशुनं गृञ्जनं चैव तथा वै पल्वलोदकम् / करंभाद्यानि चान्यानि हीनानि रसगन्धतः
ଲଶୁଣ, ଗୃଞ୍ଜନ (ପିଆଜ ଆଦି) ଏବଂ ପୋଖରୀର ଜଳ; କରମ୍ଭ ଆଦି ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟମାନେ—ରସ ଓ ଗନ୍ଧରେ ହୀନ ଥିବାରୁ (ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ) ଅନୁପଯୁକ୍ତ।
Verse 23
श्राद्धकर्मणि वर्ज्यानि कारणं चात्र वक्ष्यते / पुरा देवासुरे युद्धे निर्जितस्य बलेः सुरैः
ଶ୍ରାଦ୍ଧକର୍ମରେ ଏଗୁଡ଼ିକ ବର୍ଜନୀୟ—ତାହାର କାରଣ ଏଠାରେ କୁହାଯାଉଛି: ପୁରାତନେ ଦେବାସୁର ଯୁଦ୍ଧରେ, ସୁରମାନେ ବଳିକୁ ପରାଜିତ କରିଥିଲେ।
Verse 24
शरैस्तु विक्षतादङ्गात्पतिता रक्तबिन्दवः / तत एतानि जातानि लशुनादीनि सर्वशः
ଶରବିଦ୍ଧ ହୋଇ କ୍ଷତବିକ୍ଷତ ଦେହରୁ ରକ୍ତବିନ୍ଦୁମାନେ ପଡ଼ିଲେ; ସେଠାରୁ ହିଁ ସର୍ବତ୍ର ଲଶୁଣ ଆଦି ଜନ୍ମିଲା।
Verse 25
तथैव रक्तनिर्यासा लवणान्यौषरणि च / श्रद्धकर्मणि वर्ज्यानि याश्च नार्यो रजस्वलाः
ସେହିପରି ରକ୍ତନିର୍ୟାସ, ଲବଣ ଓ କ୍ଷାରପଦାର୍ଥ, ଏବଂ ରଜସ୍ୱଳା ନାରୀମାନେ—ଶ୍ରାଦ୍ଧକର୍ମରେ ବର୍ଜ୍ୟ।
Verse 26
दुर्गन्धं फेनिलं चैव तथा वै पल्वलोदकम् / लभेद्यत्र न गौस्तृप्तिं नक्तं यच्चैव गुह्यते
ଦୁର୍ଗନ୍ଧଯୁକ୍ତ, ଫେନିଳ, ଏବଂ ପଲ୍ବଳ (ଡବକା) ଜଳ; ଯେଉଁଠାରେ ଗାଈ ତୃପ୍ତ ହୁଏନି; ଓ ଯାହା ରାତିରେ ଗୁହ୍ୟ ରଖାଯାଏ—ତାହା ଗ୍ରହଣ ନ କର।
Verse 27
आविकं मार्गमौष्ट्रं च सर्वमेकशफं च यत् / माहिषं चामरं चैव पयो वर्ज्यं विजानता
ମେଷ, ମୃଗ, ଉଷ୍ଟ୍ର, ଏବଂ ଏକଶଫ (ଏକ ଖୁର) ଥିବା ସମସ୍ତ ପଶୁଙ୍କ; ତଥା ମହିଷ ଓ ଚାମର (ୟାକ) ର ପୟ—ଜାଣିଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ ବର୍ଜ୍ୟ।
Verse 28
अतः परं प्रवक्ष्यामि वर्ज्यान्देशान्प्रयत्नतः / न द्रष्टव्यं च यैः श्राद्धं शौचाशौचं च कृत्स्नशः
ଏହା ପରେ ମୁଁ ପ୍ରୟତ୍ନପୂର୍ବକ ବର୍ଜ୍ୟ ଦେଶମାନଙ୍କୁ କହିବି; ଯେଉଁଠାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ଶୌଚ-ଅଶୌଚର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପାଳନ ଦେଖାଯାଏନି।
Verse 29
वन्यमूलफलैर्भक्ष्यैः श्राद्धं कुर्यात्तु श्रद्धया / राजनिष्ठामवाप्नोति स्वर्गमक्षयमेव च
ବନର ମୂଳ-ଫଳ ଆଦି ଭକ୍ଷ୍ୟଦ୍ରବ୍ୟରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ; ସେ ରାଜସମ୍ମାନ (ରାଜନିଷ୍ଠା) ପାଏ ଏବଂ ଅକ୍ଷୟ ସ୍ୱର୍ଗ ମଧ୍ୟ ଲଭେ।
Verse 30
अनिष्टशब्दां संकीर्णां जन्तुप्याप्तामथाविलाम् / पूतिगन्धां तथा भूमिं वर्जयेच्छ्राद्धकर्मणि
ଶ୍ରାଦ୍ଧକର୍ମରେ ଅଶୁଭ ଶବ୍ଦରେ ଭରିଥିବା, ଜନ୍ତୁମାନେ ବ୍ୟାପିଥିବା, ମଲିନ ଓ ଦୁର୍ଗନ୍ଧମୟ ଭୂମିକୁ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 31
नद्यः सागरपर्यन्ता द्वारं दक्षिणपूर्वतः / त्रिशङ्कोर्वर्जयेद्देशं सर्वं द्वादश योजनम्
ଯେଉଁଠାରେ ନଦୀମାନେ ସାଗର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାଆନ୍ତି ଏବଂ ଦ୍ୱାର ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଥାଏ, ସେଠାରେ ତ୍ରିଶଙ୍କୁର ଦେଶକୁ ଦ୍ୱାଦଶ ଯୋଜନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 32
उत्तरेण महानद्या दक्षिणेन च वैकटम् / देशास्त्रिशङ्कवो नाम वर्ज्या वै श्राद्धकर्मणि
ମହାନଦୀର ଉତ୍ତରେ ଏବଂ ବୈକଟର ଦକ୍ଷିଣେ ଥିବା ‘ତ୍ରିଶଙ୍କବ’ ନାମକ ଦେଶମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧକର୍ମରେ ନିଶ୍ଚୟ ବର୍ଜ୍ୟ।
Verse 33
कारस्कराः कलिङ्गश्च सिधोरुत्तरमेव च / प्रनष्टाश्रमधर्माश्च वर्ज्या देशाः प्रयत्नतः
କାରସ୍କର, କଲିଙ୍ଗ ଏବଂ ସିନ୍ଧୁର ଉତ୍ତର ଦେଶମାନେ, ତଥା ଯେଉଁଠାରେ ଆଶ୍ରମଧର୍ମ ନଷ୍ଟ ହୋଇଛି—ସେମାନେ ପ୍ରୟତ୍ନପୂର୍ବକ ବର୍ଜ୍ୟ।
Verse 34
नग्नादयो न पश्येयुः श्राद्धकर्म व्यवस्थितम् / गच्छन्त्येतैस्तु दृष्टानि न पितॄंश्च पितामहांन
ନଗ୍ନ ଆଦି ଅଶୋଭନ ଲୋକମାନେ ସୁବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଶ୍ରାଦ୍ଧକର୍ମକୁ ଦେଖିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; କାରଣ ସେମାନଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ପଡିଲେ ତାହା ପିତୃ ଓ ପିତାମହଙ୍କ ପାଖକୁ ପହଞ୍ଚେ ନାହିଁ।
Verse 35
शंयुरुवाच नग्नादीन्भगवन्सम्यगाचक्ष्व परिपृच्छतः / बृहस्पतिरुवाच सर्वेषामेव भूतानां त्रयीसंवरणं स्मृतम्
ଶଂୟୁ କହିଲେ—ହେ ଭଗବନ୍, ନଗ୍ନାଦିଙ୍କ ବିଷୟରେ ସମ୍ୟକ୍ କହନ୍ତୁ; ମୁଁ ପଚାରୁଛି। ବୃହସ୍ପତି କହିଲେ—ସମସ୍ତ ଭୂତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବେଦତ୍ରୟୀ ହିଁ ଆବରଣ (ରକ୍ଷା) ବୋଲି ସ୍ମୃତ।
Verse 36
तां ये त्यजन्ति संमोहात्ते वै नग्नादयो जनाः / प्रलीयते वृषो यस्मिन्निरालंबश्च यो बृषे
ମୋହବଶେ ଯେମାନେ ସେହି (ବେଦତ୍ରୟୀ)କୁ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନଗ୍ନାଦି ଲୋକ। ଯେଉଁଠି ଧର୍ମ (ବୃଷ) ଲୟ ପାଏ, ଏବଂ ଯିଏ ଧର୍ମ ପାଇଁ ନିରାଧାର ହୁଏ।
Verse 37
वृषं यस्तु परित्यज्य मोक्षमन्यत्र मार्गति / वृषो वेदाश्रमस्तस्मिन्यो वै सम्यङ्न पश्यति
ଯେ ଧର୍ମ (ବୃଷ)କୁ ତ୍ୟାଗ କରି ଅନ୍ୟତ୍ର ମୋକ୍ଷ ଖୋଜେ—ଧର୍ମ ହିଁ ବେଦ ଓ ଆଶ୍ରମଧର୍ମ; ତାହାରେ ଯିଏ ସମ୍ୟକ୍ ଦେଖେ ନାହିଁ ସେ ଭ୍ରମିତ ହୁଏ।
Verse 38
ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यो वृषलः स न संशयः / पुरा देवासुरे युद्धे निर्जितैरसुरैस्तथा
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେଉ କି କ୍ଷତ୍ରିୟ ହେଉ କି ବୈଶ୍ୟ ହେଉ—ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ବୃଷଳ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ପୁରାତନ କାଳରେ ଦେବ-ଅସୁର ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାଜିତ ଅସୁରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଏମିତି ହୋଇଥିଲା।
Verse 39
पाशण्डा वै कृतास्तात तेषां सृष्टिः प्रजायते / वृद्धश्रावकिनिर्ग्रन्थाः शाक्या जीवककार्पटाः
ହେ ତାତ, ପାଷଣ୍ଡ (ବେଦବିରୋଧୀ ମତ) ସୃଷ୍ଟି କରାଗଲା, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ନେଇ ସେମାନଙ୍କର ପରମ୍ପରା ଜନ୍ମ ନେଲା—ବୃଦ୍ଧ-ଶ୍ରାବକ, ନିର୍ଗ୍ରନ୍ଥ, ଶାକ୍ୟ, ଜୀବକ, କାର୍ପଟ ଆଦି।
Verse 40
ये धर्मं नानुवर्त्तन्ते ते वै नग्नादयो जनाः / वृथा जटी वृथा मुण्डी वृथा नग्नश्च यो द्विजः
ଯେଉଁମାନେ ଧର୍ମର ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ନଗ୍ନ (ଧର୍ମଭ୍ରଷ୍ଟ) ଅଟନ୍ତି। ଧର୍ମ ବିନା ଜଟା ଧାରଣ, ମୁଣ୍ଡନ କିମ୍ବା ଉଲଗ୍ନ ରହିବା ଦ୍ୱିଜ ପକ୍ଷରେ ବୃଥା ଅଟେ।
Verse 41
वृथा व्रती वृथा जापी ते वै नग्नादयो जनाः / कुलधर्मातिगाः शश्वद्वृथा वृत्तिकलत्रकाः
ଯେଉଁମାନଙ୍କର ବ୍ରତ ଓ ଜପ ବୃଥା ଅଟେ, ସେମାନେ ହିଁ ସେହି ନଗ୍ନ ଲୋକ। କୁଳଧର୍ମ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଜୀବିକା ଓ ପତ୍ନୀ ଚିରକାଳ ବୃଥା ଅଟନ୍ତି।
Verse 42
कृतकर्मदिशस्त्वेते कुपथाः परिकीर्त्तिताः / एतैर्हि दत्तं दृष्टं वै श्राद्धं गच्छति दानवान्
ନିଜ କର୍ମର ପ୍ରଦର୍ଶନ କରୁଥିବା ଏହି ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ କୁପଥଗାମୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ବା ଦେଖାଯାଇଥିବା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦାନବମାନଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
Verse 43
ब्रह्मघ्नश्च कृतघ्नश्च नास्तिको गुरुतल्पगः / दस्युश्चैव नृशंसश्च दर्णने तान्विसर्जयेत्
ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାକାରୀ, କୃତଘ୍ନ, ନାସ୍ତିକ, ଗୁରୁପତ୍ନୀଗାମୀ, ଦସ୍ୟୁ ଏବଂ ନୃଶଂସ ବ୍ୟକ୍ତି—ଏମାନଙ୍କ ଦର୍ଶନ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍।
Verse 44
पतिताः क्रूरकर्माणः सर्वांस्तान्परिवर्जयेत् / देवतानामृषीणां च विवादे प्रवदन्ति ये
ଯେଉଁମାନେ ପତିତ ଓ କ୍ରୂରକର୍ମା, ସେମାନଙ୍କୁ ସର୍ବଥା ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଯେଉଁମାନେ ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ବିବାଦ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିବା ବିଧେୟ।
Verse 45
देवांश्च ब्राह्मणांश्चैव आम्नायं यस्तु निन्दति / असुरान्यातुधानांश्च दृष्टमेभिर्व्रजत्युत
ଯେ ଦେବମାନଙ୍କୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଏବଂ ବେଦୀୟ ଆମ୍ନାୟକୁ ନିନ୍ଦା କରେ, ସେ ଅସୁର ଓ ଯାତୁଧାନମାନଙ୍କ ଲୋକକୁ ଯାଏ।
Verse 46
ब्राह्मं कृतयुगं प्रोक्तं त्रेता तु क्षत्र्रियं युगम् / वैश्यं द्वापरमित्याहुः शूद्रं कलियुगं स्मृतम्
କୃତଯୁଗକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ-ପ୍ରଧାନ ଯୁଗ କୁହାଯାଇଛି, ତ୍ରେତାକୁ କ୍ଷତ୍ରିୟ-ପ୍ରଧାନ। ଦ୍ୱାପରକୁ ବୈଶ୍ୟ-ପ୍ରଧାନ କୁହନ୍ତି, କଳିଯୁଗକୁ ଶୂଦ୍ର-ପ୍ରଧାନ ସ୍ମୃତ।
Verse 47
कृते ऽपूज्यन्त पितरस्त्रेतायां तु सुरास्तथा / युद्धानि द्वापरे नित्यं पाखण्डाश्च कलौ युगे
କୃତଯୁଗରେ ପିତୃମାନେ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି, ତ୍ରେତାରେ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ। ଦ୍ୱାପରରେ ନିତ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧ, କଳିଯୁଗରେ ପାଖଣ୍ଡ ଫେଲେ।
Verse 48
अपमानापविद्धश्च कुक्कुटो ग्रामसूकरः / श्वा चैव हन्ति श्राद्धानि दर्शनादेव सर्वशः
ଅପମାନ କରି ତାଡ଼ିଦିଆ କୁକୁଟ, ଗ୍ରାମସୂକର ଓ କୁକୁର—ଏମାନେ କେବଳ ଦର୍ଶନମାତ୍ରରେ ସମସ୍ତ ଭାବେ ଶ୍ରାଦ୍ଧକୁ ନଷ୍ଟ କରନ୍ତି।
Verse 49
श्वसूकरोप संसृष्टं दीर्घरोगिभिरेव च / पतितैर्मलिनैश्चैव न द्रष्टव्यं कथञ्चन
କୁକୁର-ସୂକର ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଥିବା, ଦୀର୍ଘରୋଗୀ, ପତିତ ଓ ମଲିନ ଲୋକମାନଙ୍କୁ କେବେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
Verse 50
अन्नं पश्येयुरेते यत्तन्नार्हं हव्यकव्ययोः / उत्स्रष्टव्याः प्रधा नार्थैः संस्कारस्त्वापदो भवेत्
ଏମାନେ ଯେ ଅନ୍ନ ଦେଖନ୍ତି, ସେହି ଅନ୍ନ ହବ୍ୟ‑କବ୍ୟ (ଦେବ‑ପିତୃ) କର୍ମର ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ଏପରି ବସ୍ତୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ; ଆପଦାରେ ମାତ୍ର ଶୁଦ୍ଧି‑ସଂସ୍କାର ହୁଏ।
Verse 51
हविषां संहतानां च पूर्वमेव विवर्जयेत् / सृष्टं युक्ताभिरद्भिश्च प्रोक्षणं च विधीयते
ଏକଠା ହୋଇଥିବା ହବିଷ୍ୟ ପଦାର୍ଥକୁ ପୂର୍ବରୁ ହିଁ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ। ଯଥାଯଥ ଜଳରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ବସ୍ତୁରେ ବିଧିମତେ ପ୍ରୋକ୍ଷଣ (ଜଳଛିଟା) କରାଯାଏ।
Verse 52
सिद्धार्थकैः कृष्णतिलैः कार्यं वाप्यपवारणम् / गुरुसूर्याग्निवास्राणां दर्शनं वापि यत्नतः
ସିଦ୍ଧାର୍ଥ (ସୋରିଷ) ଓ କୃଷ୍ଣତିଳ ଦ୍ୱାରା ଅପବାରଣ (ଦୋଷନିବାରଣ) କରିବା ଉଚିତ; କିମ୍ବା ଯତ୍ନରେ ଗୁରୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଅଗ୍ନି ଓ ପବିତ୍ର ବସ୍ତ୍ରର ଦର୍ଶନ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 53
आसनारूढमन्नाद्यं पादोपहतमेव च / अमेध्यैर्जङ्गमैर्दृष्टं शुष्कं पर्युषितं च यत्
ଆସନ ଉପରେ ଚଢ଼ିଥିବା ଅନ୍ନାଦି, କିମ୍ବା ପାଦରେ ଆଘାତ ପାଇଥିବା; ଅମେଧ୍ୟ ଚଳନଶୀଳ ପ୍ରାଣୀ ଦେଖିଥିବା/ଛୁଇଁଥିବା; ଶୁଷ୍କ କିମ୍ବା ପର୍ଯ୍ୟୁଷିତ (ବାସି) — ଏସବୁ ତ୍ୟାଜ୍ୟ।
Verse 54
अस्विन्नं परिदग्धं च तथैवाग्नावलेहितम् / शर्कराकीटपाषाणैः केशैर्यच्चाप्यु पाहृतम्
ଯାହା ସିଜିନାହିଁ, କିମ୍ବା ପୋଡ଼ିଯାଇଛି, କିମ୍ବା ଅଗ୍ନିରେ ଲେହିତ (ଜ୍ୱାଳା ଛୁଇଁ ଖୋସିଯାଇଥିବା) ହୋଇଛି; ଏବଂ ଯାହାରେ କଙ୍କଡ଼, କୀଟ, ପାଷାଣ କିମ୍ବା କେଶ ମିଶିଛି—ସେହିଟି ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଜ୍ୟ।
Verse 55
पिण्याकं मथितं चैव तथा तिलयवादिषु / सिद्धीकृताश्च ये भक्ष्याः प्रत्यक्षलवणीकृताः
ପିଣ୍ୟାକ, ମଥିତ ପଦାର୍ଥ ଏବଂ ତିଳ‑ଯବ ଆଦିରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ, ଯେଉଁ ଭକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଲବଣ ମିଶାଇ ସିଦ୍ଧ—ସେଗୁଡ଼ିକ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ବର୍ଜ୍ୟ।
Verse 56
दृष्ट्वा चैव तथा दोषोपात्तश्वोपहतं तथा / वाससा चावधूतानि वर्ज्यानि श्राद्धकर्मणि
ଦୋଷଯୁକ୍ତ କିମ୍ବା କୁକୁର ଛୁଇଁ/କ୍ଷତ କରିଥିବା ବସ୍ତୁ ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ବସ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ଝାଡ଼ି ପଡ଼ିଥିବା ଜିନିଷ—ଶ୍ରାଦ୍ଧକର୍ମରେ ବର୍ଜ୍ୟ।
Verse 57
संति वेदविरोधेन केचिद्विज्ञाभिमानिनः / अयज्ञय तयो नाम ते ध्वंसंति यथा रजः
ବେଦବିରୋଧ କରି କେତେକେ ନିଜକୁ ବିଜ୍ଞ ଭାବେ ଅଭିମାନ କରନ୍ତି; ସେମାନେ ‘ଅୟଜ୍ଞୟ’ ନାମରେ ପରିଚିତ—ଧୂଳି ପରି ସେମାନେ ଧ୍ୱଂସ ହୁଅନ୍ତି।
Verse 58
दधिशाकं तथा भक्ष्यं तथा चौषधिवर्जितम् / वार्त्ताकं वर्जयेच्छ्राद्धे सर्वानभिषवानपि / सैन्धवं लवणं चैव तथा मानससंभवम्
ଦଧି‑ଶାକ ଓ ଭକ୍ଷ୍ୟ, ଏବଂ ଔଷଧିବର୍ଜିତ ପଦାର୍ଥ; ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ବାର୍ତ୍ତାକ (ବେଗୁନ) ଓ ସମସ୍ତ ଅଭିଷବ (ମଦ୍ୟ/କିଣ୍ୱିତ) ବର୍ଜ୍ୟ। ସୈନ୍ଧବ ଲବଣ ଏବଂ ମାନସସମ୍ଭବ ଲବଣ ମଧ୍ୟ (ବର୍ଜ୍ୟ)।
Verse 59
पवित्रे परमे ह्येते प्रत्यक्षमपि वर्तिते / अग्नौ प्रक्षिप्य गृङ्णीयाद्धस्तौ प्रक्षिप्य यत्नतः
ଏ ଦୁଇଟି ପରମ ପବିତ୍ର; ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷରେ ମଧ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧ ବୋଲି ମନ୍ୟ। ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରକ୍ଷିପ୍ତ କରି ପରେ ଗ୍ରହଣ କରିବ, ଏବଂ ଯତ୍ନରେ ହସ୍ତଦ୍ୱୟରେ ଧରି (ବ୍ୟବହାର) କରିବ।
Verse 60
गमयेन्मस्तकं चैव ब्रह्मतीर्थं हि तत्स्मृतम् / द्रव्याणां प्रोक्षणं कार्यं तथैवावपनं पुनः
ମସ୍ତକକୁ ସେଠାରେ ସ୍ପର୍ଶ କରାଅ—ସେହିଏ ‘ବ୍ରହ୍ମତୀର୍ଥ’ ବୋଲି ସ୍ମୃତ। ଦ୍ରବ୍ୟମାନଙ୍କର ଜଳପ୍ରୋକ୍ଷଣ କରି, ତଥାପି ପୁନଃ ଅବପନ/ଲେପନ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 61
निधाय चाद्भिः सिंचेत्त त्तथा चासु निवेशनम् / अश्ममूलफलेक्षूणां रज्जूनां चर्मणामपि
ବସ୍ତୁଗୁଡ଼ିକୁ ରଖି ଜଳରେ ସିଞ୍ଚନ କରି, ପରେ ଯଥାସ୍ଥାନେ ନିବେଶ କରିବା ଉଚିତ—ପଥର, ମୂଳ, ଫଳ, ଇଖ୍ଷୁ (ଆଖୁ), ରଜ୍ଜୁ ଓ ଚର୍ମବସ୍ତୁମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ।
Verse 62
वैदलानां च सर्वेषां पूर्ववच्छौचमिष्यते / तथा दन्तास्थि दारुणां शृङ्गाणां चावलेखनम्
ସମସ୍ତ ବୈଦଳ (ବାଁସ/ବେତ) ବସ୍ତୁମାନଙ୍କର ଶୌଚ ପୂର୍ବବତ୍ କୁହାଯାଇଛି। ତଥା ଦାନ୍ତ, ଅସ୍ଥି, କାଠ ଓ ଶୃଙ୍ଗମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଖୁରଚି ଶୁଦ୍ଧି (ଅବଲେଖନ) କରିବା ଉଚିତ।
Verse 63
सर्वेषां मृन्मयानां च पुनर्दाहो विधीयते / मणिमुक्ताप्रवालानां जलजानां च सर्वशः
ସମସ୍ତ ମୃଣ୍ମୟ ବସ୍ତୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପୁନର୍ଦାହ (ପୁନଃ ଜଳାଇ/ପକାଇବା) ବିଧି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ। ଏବଂ ମଣି, ମୁକ୍ତା, ପ୍ରବାଳ ଓ ସମସ୍ତ ଜଳଜ ବସ୍ତୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ (ଶୁଦ୍ଧିବିଧାନ) ଅଛି।
Verse 64
सिद्धार्थकानां कल्केन तिलकल्केन वा पुनः / स्याच्छौचं सर्वबालानामाविकानां च सर्वशः
ସିଦ୍ଧାର୍ଥ (ସୋରିଷ) ର କଲ୍କ କିମ୍ବା ତିଳକଲ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶୌଚ ହୁଏ। ଏହାଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ କେଶ/ରୋମ-ବସ୍ତୁ ଏବଂ ଉନ (ଆବିକ) ର ସମସ୍ତ ବସ୍ତୁ ସର୍ବଥା ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ।
Verse 65
द्विपदां चैव सर्वेषां मृद्भिरद्भिर्विधीयते / आद्यन्तयोस्तु शौचानामद्भिः प्रक्षालनं विधिः
ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିପଦ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଶୌଚ ମାଟି ଓ ଜଳଦ୍ୱାରା କରାଯାଏ; ଶୌଚର ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷରେ ଜଳରେ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ ହିଁ ବିଧି।
Verse 66
तथा कार्पासिकानां च भस्मना समुदाहृतम् / फलपुष्पपलाशानां प्लावनं चाद्भिरिष्यते
ତଥା କାର୍ପାସ (ସୁତି) ବସ୍ତ୍ରର ଶୁଦ୍ଧି ଭସ୍ମଦ୍ୱାରା ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି; ଫଳ, ପୁଷ୍ପ ଓ ପଲାଶ (ପତ୍ର)ର ଶୁଦ୍ଧି ଜଳରେ ଧୋଇବା (ପ୍ଲାବନ) ମନ୍ୟ।
Verse 67
प्रोक्षणं ह्युपलेपश्च भूमेश्चैवावलेखनम् / निषेको गोक्रमो दाहः खननं शुद्धिरिष्यते
ପ୍ରୋକ୍ଷଣ (ଛିଟା), ଉପଲେପ, ଭୂମିର ଖୁରଚା, ନିଷେକ (ଜଳ ଢାଳିବା), ଗୋକ୍ରମ (ଗାଈର ପଦଚାରଣ), ଦାହ ଓ ଖନନ—ଏହି ସବୁକୁ ଶୁଦ୍ଧି ବୋଲି ମନାଯାଏ।
Verse 68
निष्क्रमो ऽध्वगतो ग्रामाद्वायुपूता वसुंधरा / पुंसां चतुष्पदां चव मृद्भिः शौचं विधीयते
ଗ୍ରାମରୁ ବାହାରି ପଥରେ ବାୟୁଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହୋଇଥିବା ବସୁନ୍ଧରା (ମାଟି) ମିଳେ; ମନୁଷ୍ୟ ଓ ଚତୁଷ୍ପଦ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଶୌଚ ମାଟିଦ୍ୱାରା ବିଧିତ।
Verse 69
एवमेव समुद्दिष्टः शौचानां विधिरुत्तमः / अनिर्दिष्टमतो यद्यत्तन्मे निगदतः शृणु
ଏଭଳି ଭାବେ ଶୌଚର ଉତ୍ତମ ବିଧି ଉପଦିଷ୍ଟ ହେଲା; ଏବେ ଯାହା ଅନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ରହିଛି, ମୋ କଥାରୁ ଶୁଣ।
Verse 70
प्रातर्गृहाद्दक्षिणपश्चिमेन गत्वा चेषुक्षेपमात्रं पदं वै / कुर्यात्पुरीषं हि शिरो ऽवगुण्ठ्य न वै स्पृशेज्जातु शिरः करेण
ପ୍ରାତଃ ଗୃହରୁ ଦକ୍ଷିଣ‑ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ଯାଇ, ବାଣ ଛାଡ଼ିବା ପରିମାଣ ଦୂରେ ଅଗ୍ରସର ହେବ। ଶିର ଢାକି ମଳତ୍ୟାଗ କରିବ, ଏବଂ କେବେ ହାତରେ ଶିର ସ୍ପର୍ଶ କରିବ ନାହିଁ।
Verse 71
शुक्लैस्तृणैर्वा कार्ष्ठैर्वा पर्णैर्वेणुदलैन च / सुसंवृत्ते प्रदेशे च णन्तर्धाय वसुंधराम्
ଧଳା ତୃଣ, କାଠ, ପତ୍ର କିମ୍ବା ବାଁଶ ଖଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା, ଭଲଭାବେ ଢାକା ସ୍ଥାନରେ, ଭୂମିକୁ ଢାକି (ମଳକୁ) ଲୁଚାଇ ଦେବ।
Verse 72
उद्धृत्योदकमादाय मृत्तिकां चैव वाग्यतः / दिवा उदङ्मुखः कुर्याद्रात्रौ वै दक्षिणामुखः
ଜଳ ଉଠାଇ ନେଇ ଏବଂ ମୃତ୍ତିକା ନେଇ, ବାକ୍ ସଂୟମ କରିବ। ଦିନେ ଉତ୍ତରମୁଖ ହୋଇ କରିବ, ରାତିରେ ଦକ୍ଷିଣମୁଖ ହୋଇ।
Verse 73
दक्षिणेन तु हस्तेन गृहीत्वाथ कमण्डलुम् / शौचं वामेन हस्तेन गुदे तिस्रस्तु मृत्तिकाः
ଦକ୍ଷିଣ ହାତରେ କମଣ୍ଡଲୁ ଧରି, ବାମ ହାତରେ ଶୌଚ କରିବ; ଗୁଦେ ତିନିଥର ମୃତ୍ତିକା ଲଗାଇବ।
Verse 74
दश चापि शनैर्दद्याद्वामहस्ते क्रमेण तु / उभाभ्यां वा पुनर्दद्याद्द्वाभ्यां सप्त तु मृत्तिकाः
ବାମ ହାତରେ କ୍ରମେ ଧୀରେ ଦଶଥର ମୃତ୍ତିକା ଦେବ। କିମ୍ବା ଉଭୟ ହାତରେ ପୁନଃ କରିବ—ଦୁଇ ହାତରେ ସାତଥର ମୃତ୍ତିକା ଦେବ।
Verse 75
मृदा प्रक्षाल्य पादौ तु आचम्य च यथाविधि / आपस्त्वाद्यास्त्रयश्चैव सुर्याग्न्यनिलदेवताः
ମାଟିଦ୍ୱାରା ପାଦ ଧୋଇ, ଯଥାବିଧି ଆଚମନ କରି, ‘ଆପସ୍ତ୍ୱା’ ଆଦି ତିନି ମନ୍ତ୍ର ଜପ କର—ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଅଗ୍ନି ଓ ବାୟୁ ଦେବତାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି।
Verse 76
कुर्यात्संनिहितो नित्यमच्छिद्रे द्वे कमण्डलू / ःंसवार्यवनैरेव यथावत्पादधावनम्
ନିତ୍ୟ ସମୀପରେ ରହି, ଛିଦ୍ରରହିତ ଦୁଇ କମଣ୍ଡଲୁ ରଖ; ଏବଂ ‘ହଂସବାର୍ୟବନ’ ଆଦି ଜଳଦ୍ୱାରା ଯଥାବତ୍ ପାଦଧାବନ କର।
Verse 77
आचमनं द्वितीयं च देवकार्ये ततो ऽपरम् / उपवासस्त्रिरात्रं तु दुष्टमुक्ते ह्युदात्दृतः
ଦେବକାର୍ଯ୍ୟରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଆଚମନ କର, ତାପରେ ଆଉ ଏକ (ଆଚମନ) କର; ଦୁଷ୍ଟ ବାକ୍ୟ କହିଲେ ତିନି ରାତି ଉପବାସ ଉତ୍ତମ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।
Verse 78
विप्रकृष्टेषु कृच्छ्रं च प्राय श्चित्तमुदाहृतम् / स्पृष्ट्वा श्वानं श्वपाकं च तप्तकृच्छ्रं समाचरेत्
ଦୂରସ୍ଥ (ଅଶୌଚ ଆଦି) ପରିସ୍ଥିତିରେ ‘କୃଚ୍ଛ୍ର’ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କୁହାଯାଇଛି; କୁକୁର ଓ ଶ୍ୱପାକ (ଚାଣ୍ଡାଳ) କୁ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ ‘ତପ୍ତକୃଚ୍ଛ୍ର’ ଆଚରଣ କର।
Verse 79
मानुषास्थीनि संस्पृश्य उपोष्यं शुचिकारणात् / त्रिरात्रमुक्तं सस्नेहान्येकरात्रमतो ऽन्यथा
ମାନବ ଅସ୍ଥି ସ୍ପର୍ଶ କଲେ ଶୁଚିତା ପାଇଁ ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ; ସ୍ନେହ (ତେଲ/ଚିକ୍କଣ) ଥିଲେ ତିନି ରାତି, ନଥିଲେ ଏକ ରାତି ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।
Verse 80
कारस्कराः कलिङ्गाश्च तथान्ध्रशबरादयः / पीत्वा चापोभूतिलपा गत्वा चापि युगं धरम्
କାରସ୍କର, କଲିଙ୍ଗ ଏବଂ ଆନ୍ଧ୍ର-ଶବରାଦି ଲୋକେ ଜଳରୂପ ଔଷଧ ପାନ କରି ଯୁଗଧର୍ମକୁ ଧାରଣ କରି ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।
Verse 81
सिंधोरुत्तरपर्यन्तं तथोदीच्यन्तरं नरः / पापदेशाश्च ये केचित्पापैरध्युषिता जनैः
ସିନ୍ଧୁର ଉତ୍ତର ସୀମା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏବଂ ଉତ୍ତର ଦିଗର ଅନ୍ତର୍ଭାଗରେ ପାପୀ ଲୋକେ ବସୁଥିବା ଯେଉଁ ପାପଦେଶ ଅଛି—ସେଗୁଡ଼ିକ ଉଲ୍ଲେଖିତ।
Verse 82
शिष्टैस्तु वर्जिता ये वै ब्राह्मणैल्वेदपारगैः / गच्छतां रागसंमोहात्तेषां पापं न गच्छति
ବେଦପାରଗ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଶିଷ୍ଟଜନ ଯେ ଦେଶଗୁଡ଼ିକୁ ବର୍ଜନ କରନ୍ତି, ରାଗ-ମୋହରେ ସେଠାକୁ ଯାଉଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାପ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼େ ନାହିଁ; ସେମାନେ ପାପବନ୍ଧନରେ ପଡ଼ନ୍ତି।
Verse 83
गत्वा देशानपुण्यांस्तु कृत्स्नं पापं समश्नुते / आरुह्य भृगुतुङ्गं तु गत्वा पुण्यां सरस्वतीम्
ଅପୁଣ୍ୟ ଦେଶକୁ ଯାଇ ମନୁଷ୍ୟ ସମଗ୍ର ପାପ ଭୋଗ କରେ; କିନ୍ତୁ ଭୃଗୁତୁଙ୍ଗ ଆରୋହଣ କରି ପୁଣ୍ୟମୟୀ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ଗଲେ ପାବନତା ମିଳେ।
Verse 84
आपगां च नदीं रम्यां गङ्गां देवीं महानदीम् / हिमवत्प्रभवा नद्यो याश्चान्या ऋषिपूचिताः
ସେଇ ରମ୍ୟ ଆପଗା ନଦୀ—ଦେବୀ ଗଙ୍ଗା, ମହାନଦୀ—ଏବଂ ହିମବତ୍ରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ନଦୀମାନେ, ତଥା ଋଷିମାନେ ପୂଜିଥିବା ଅନ୍ୟ ନଦୀମାନେ।
Verse 85
सरस्तीर्थानि सर्वाणि नदीः प्रस्रवणानि च / गत्वैतान्मुच्यते पापैः स्वर्गे चात्यन्तमश्नुते
ଯେ ସମସ୍ତ ସରୋବର-ତୀର୍ଥ, ନଦୀ ଓ ପ୍ରସ୍ରବଣକୁ ଯାଇ ସ୍ନାନ-ଦର୍ଶନ କରେ, ସେ ପାପମୁକ୍ତ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗରେ ପରମ ସୁଖ ପାଏ।
Verse 86
दशरात्रमशौचं तु प्रोक्तं मृतकमूतके / ब्रह्मणस्य द्वादशाहं क्षत्रियस्य विधीयते
ମୃତ୍ୟୁ କିମ୍ବା ଜନ୍ମଜନିତ (ମୃତକ-ମୂତକ) ଅଶୌଚ ଦଶ ରାତି ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି; ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଇଁ ଦ୍ୱାଦଶ ଦିନ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ବିଧି ରହିଛି।
Verse 87
अर्द्धमासं तु वैश्यस्य मासं शूद्रस्य चैव ह / उदक्या सर्ववर्णानां चतूरात्रेण शुध्यति
ବୈଶ୍ୟ ପାଇଁ ଅର୍ଧମାସ, ଶୂଦ୍ର ପାଇଁ ଏକ ମାସ ଅଶୌଚ; ଉଦକ୍ୟା (ରଜସ୍ୱଳା) ହେତୁ ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣ ଚାରି ରାତିରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି।
Verse 88
उदक्यां सूतिकां चैव श्वानमन्तावसायिनम् / नग्नादीन्मृतहारांश्च स्पृष्ट्वा शौचं विधीयते
ଉଦକ୍ୟା (ରଜସ୍ୱଳା), ସୂତିକା, କୁକୁର, ଅନ୍ତ୍ୟଜ (ଚାଣ୍ଡାଳାଦି), ନଗ୍ନ ଲୋକ ଓ ଶବବାହକଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ ଶୌଚ (ଶୁଦ୍ଧି) ବିଧି ହୁଏ।
Verse 89
स्नात्वा सचैलो मृद्भिस्तु शुद्धो द्वादशभिर्द्विजः / एतदेव भवेच्छौचं मैथुने वमने तथा
ବସ୍ତ୍ରସହିତ ସ୍ନାନ କରି ଦ୍ୱାଦଶଥର ମୃତ୍ତିକାଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧି କଲେ ଦ୍ୱିଜ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ; ମୈଥୁନ ଓ ବମନ ପରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଶୌଚ ହିଁ।
Verse 90
मृदा प्रक्षाल्यहस्तौ तु कुर्याच्छौचं च मानवः / प्रक्षाल्य चाद्भिः स्नात्वा तु हस्तौ चैव पुनर्मृदा
ମନୁଷ୍ୟ ମୃଦାରେ ହାତ ଧୋଇ ଶୌଚ କରିବା ଉଚିତ। ପରେ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି ହାତ ଧୋଇ ପୁନଃ ମୃଦାରେ ଶୁଦ୍ଧି କରିବ।
Verse 91
त्रिः कृत्वा द्वादशान्तानि यथा लेपस्तथा भवेत् / एवं शौचविधिर्दृष्टः सर्वकृत्येषु नित्यदा
ତିନିଥର କରି ଦ୍ୱାଦଶ ସ୍ଥାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲେପ ପରି ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ଶୌଚବିଧି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସଦା ଦୃଷ୍ଟ।
Verse 92
परिदद्यान्मृदस्तिस्रस्तिस्रः पादावसेचने / अरण्ये शौचमेतत्तु ग्राम्यं वक्ष्याम्यतः परम्
ପାଦ ଧୋଇବାରେ ତିନି-ତିନିଥର ମୃଦା ଦେବା ଉଚିତ। ଏହା ଅରଣ୍ୟର ଶୌଚବିଧି; ଏପରେ ଗ୍ରାମ୍ୟ ବିଧି କହିବି।
Verse 93
मृदः पञ्चदशामेध्या हस्तादीनां विशेषतः / अतिरिक्तमृदं दद्यान्मृदन्ते त्वद्भिरेव च
ବିଶେଷତଃ ହାତ ଆଦି ପାଇଁ ପନ୍ଦରଥର ମୃଦା ଶୁଦ୍ଧିକାରକ। ଅଧିକ ମୃଦା ଦେଇ, ଶେଷରେ କେବଳ ଜଳରେ ଧୋଇବ।
Verse 94
अद्भिरव्यक्तके शौचमेतच्चैतेषु कृत्स्नशः / कण्ठं शिरो वा आवृत्य रथ्यापणगतो ऽपि वा
ଏହି ସମସ୍ତରେ ଅଶୁଦ୍ଧି ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଥିଲେ ଜଳଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୌଚ ହୁଏ। କଣ୍ଠ କିମ୍ବା ଶିର ଢାକି ରାସ୍ତା ବା ବଜାରକୁ ଗଲେ ମଧ୍ୟ।
Verse 95
अकृत्वा पादयोः शौचमाचान्तो ऽप्यशुचिर्भवेत् / पक्षाल्य पात्रं निक्षिप्य आचम्याभ्युक्षणं ततः
ପାଦଶୌଚ ନ କରି ଆଚମନ କଲେ ମଧ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟ ଅଶୁଚି ହୁଏ। ପାତ୍ର ଧୋଇ ରଖି, ପରେ ଆଚମନ କରି ତାହାରେ ଜଳ ଛିଟାଇ ଶୁଦ୍ଧି କର।
Verse 96
द्रव्यस्यान्यस्य तु तथा कुर्यादभ्युक्षणं ततः / पुष्पादीनां तृणानां च प्रोक्षणं हविषां तथा
ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟର ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ଅଭ୍ୟୁକ୍ଷଣ କର। ପୁଷ୍ପାଦି, ତୃଣ ଏବଂ ହବିଷର ମଧ୍ୟ ତଦ୍ରୂପ ପ୍ରୋକ୍ଷଣ କରି ଶୁଦ୍ଧ କର।
Verse 97
परात्दृतानां द्रव्याणां निधायाभ्युक्षणं तथा / नाप्रोक्षितं स्पृशेत्किञ्चिच्छ्रद्धे दैवे ऽथ वा पुनः
ଦୂରରୁ ଆଣିଥିବା ଦ୍ରବ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ରଖି ସେହିପରି ଅଭ୍ୟୁକ୍ଷଣ କର। ଶ୍ରାଦ୍ଧ କିମ୍ବା ଦେବକାର୍ଯ୍ୟରେ ଅପ୍ରୋକ୍ଷିତ କିଛିମଧ୍ୟ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
Verse 98
उत्तरोणाहरेद्द्रव्यं दक्षिणेन विसर्जयेत् / संवृते यजमानस्तु सर्वश्राद्धे समाहरेत्
ବାମ (ଉତ୍ତର) ହାତରେ ଦ୍ରବ୍ୟ ଆଣିବ, ଡାହାଣ (ଦକ୍ଷିଣ) ହାତରେ ତାହା ଅର୍ପଣ/ବିସର୍ଜନ କରିବ। ଯଜମାନ ସଂୟତ ଓ ଆବୃତ ରହି ସମସ୍ତ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ସାମଗ୍ରୀ ସମାହାର କରିବ।
Verse 99
उच्छिष्टे स्याद्विपर्यासोदैवे पित्र्येतथैव च / दक्षिणेन तु हस्तेन दक्षिणां वेदिमालभेत्
ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ ଅବସ୍ଥାରେ (ହସ୍ତକ୍ରମର) ବିପର୍ୟୟ ହୁଏ; ଦେବକାର୍ଯ୍ୟ ଓ ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି। ଡାହାଣ ହାତରେ ଦକ୍ଷିଣାକୁ ବେଦୀରେ ରଖି/ସ୍ପର୍ଶ କର।
Verse 100
कराभ्यामेव देवानां पितॄणां विकरं तथा / क्षरणं स्वप्नयोश्चैव तथा मूत्रपुरीषयो
ଦେବମାନେ ଓ ପିତୃମାନଙ୍କ ସନ୍ଦର୍ଭରେ ହାତଦ୍ୱାରା ହେଉଥିବା ବିକାର, ସ୍ୱପ୍ନରେ କ୍ଷରଣ, ଏବଂ ମୂତ୍ର–ପୁରୀଷ ବିଷୟରେ ଶୌଚବିଧି କୁହାଯାଇଛି।
Verse 101
निष्ठीविते तथाभ्यङ्गे भुत्क्वा विपरिधाय च / उच्छिष्टानां च संस्पर्शे तथा पादावसेचने
ଥୁକିବା, ତେଲ ଅଭ୍ୟଙ୍ଗ, ଭୋଜନ କରି ବସ୍ତ୍ର ପରିବର୍ତ୍ତନ, ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ ସ୍ପର୍ଶ, ଏବଂ ପାଦ ଧୋଇବା—ଏସବୁରେ ମଧ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧିବିଧି ଅଛି।
Verse 102
उच्छिष्टस्य च संभाषादशित्वा प्रयतस्य वा / संदेहेषु च सर्वेषु शिखां मुक्त्वा तथैव च
ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିବା ଲୋକ ସହ କଥାହେବା, କିମ୍ବା ପ୍ରୟତ (ନିୟମଶୁଦ୍ଧ) ବ୍ୟକ୍ତି ଭୋଜନ କରିସାରିଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ସନ୍ଦେହରେ—ଶିଖା ଖୋଲିଦେଲେ ମଧ୍ୟ—ଶୁଦ୍ଧି କରିବା ଉଚିତ।
Verse 103
विना यज्ञोपवीतेन मोघं तत्समुपस्पृशेत् / उष्ट्रस्यावेश्च संस्पर्शे दर्शने ऽवाच्यवाचिनाम्
ଯଜ୍ଞୋପବୀତ ବିନା କରାଯାଇଥିବା ଆଚମନ ନିଷ୍ଫଳ; ଉଷ୍ଟ୍ର ଓ ଭେଡ଼ାର ସ୍ପର୍ଶରେ, ଏବଂ ଅବାଚ୍ୟ କଥା କହୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ ମଧ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧି ବିଧିତ।
Verse 104
जिह्वया चैव संस्वृश्य देतासक्तं तथैव च / सशब्दमेगुलीभिर्वा पतितं वा विलोकयन्
ଜିହ୍ୱାଦ୍ୱାରା ସ୍ପର୍ଶ କରିବା, ବୀର୍ୟରେ ଆସକ୍ତ ହେବା, ଆଙ୍ଗୁଳିଦ୍ୱାରା ଶବ୍ଦ କରି ଅଶିଷ୍ଟ ଆଚରଣ, କିମ୍ବା ପତିତକୁ ଦେଖି ରହିବା—ଏସବୁରେ ମଧ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧି ବିଧିତ।
Verse 105
स्थितो यश्चाचमेन्मोहदाचान्तो ऽप्यशुचिर्भवेत् / उपविश्य शुचौ देशे प्रयतः प्रागुदङ्मुखः
ଯେ ଦାଁଡି ମୋହବଶେ ଆଚମନ କରେ, ସେ ଆଚମନ କଲେ ମଧ୍ୟ ଅଶୁଚି ହୁଏ। ଶୁଚି ସ୍ଥାନରେ ବସି, ସଂଯମୀ ହୋଇ ପୂର୍ବ କିମ୍ବା ଉତ୍ତରମୁଖ ହେଉ।
Verse 106
पादौ प्रक्षाल्य हस्तौ च अन्तर्जानु त्वपः स्पृशेत् / प्रसन्नस्त्रिः पिबेद्वारि प्रयतः सुसमाहितः
ପାଦ ଓ ହସ୍ତ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ କରି, ଦୁଇ ଜାନୁ ମଧ୍ୟରେ ଜଳକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରୁ। ପ୍ରସନ୍ନଚିତ୍ତ, ସଂଯମୀ ଓ ସୁସମାହିତ ହୋଇ ତିନିଥର ଜଳ ପିଉ।
Verse 107
द्विरेव मार्जनं कुर्यात्सकृदभ्युक्षणं ततः / खानि मूर्द्धानमात्मानं हस्तौ पादौ तथैव च
ଦୁଇଥର ମାର୍ଜନ (ଶୁଦ୍ଧି-ପରିମାର୍ଜନ) କରୁ, ତାପରେ ଏକଥର ଅଭ୍ୟୁକ୍ଷଣ କରୁ। ଇନ୍ଦ୍ରିୟଦ୍ୱାର, ମୁଣ୍ଡ, ନିଜ ଦେହ, ହସ୍ତ ଓ ପାଦ ମଧ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧ କରୁ।
Verse 108
अभ्युक्षयेत्ततस्तस्य यद्यन्मीमांसित भवेत् / एवमाचमतस्तस्य वेदा यज्ञास्तपांसि च
ତାପରେ ତାହାର ଯାହା କିଛି ବିଚାର୍ୟ/ମୀମାଂସିତ ହେବ, ତାହାକୁ ଅଭ୍ୟୁକ୍ଷଣ ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ କରୁ। ଏଭଳି ଆଚମନ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଇଁ ବେଦ, ଯଜ୍ଞ ଓ ତପ ଫଳଦାୟକ ହୁଏ।
Verse 109
दानानि व्रतचर्याश्च भवन्ति सफलानि वै / क्रियां यः कुरुते मोहादनासम्येह नास्तिकः
ଦାନ ଓ ବ୍ରତଚର୍ଯ୍ୟା ନିଶ୍ଚୟ ଫଳଦାୟକ ହୁଏ। କିନ୍ତୁ ଯେ ମୋହବଶେ ଅସମୟରେ କ୍ରିୟା କରେ, ସେ ଏଠାରେ ଧର୍ମରେ ନାସ୍ତିକ ସମାନ।
Verse 110
भवन्ति हि वृथा तस्य क्रिया ह्येता न संशयः / वाक्कायबुद्धिपूतानि अस्पृष्टं वाप्यनिन्दितम्
ନିଶ୍ଚୟ ତାହାର ଏହି କ୍ରିୟାଗୁଡ଼ିକ ବ୍ୟର୍ଥ ହୁଏ। ବାକ୍, କାୟା ଓ ବୁଦ୍ଧିରେ ପବିତ୍ର ଯାହା, ସେ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ ନୁହେଁ ଓ ନିନ୍ଦାରହିତ।
Verse 111
ज्ञेयान्येतानि मेध्यानि दुष्टमेध्यो विपर्यये / मनोवाक्कायमग्निश्च कालश्चैवोपलेखनम्
ଏସବୁ ‘ମେଧ୍ୟ’ (ଶୁଦ୍ଧିକାରକ) ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ; ବିପରୀତରେ ‘ଦୁଷ୍ଟ-ମେଧ୍ୟ’ ଅଛି। ମନ, ବାକ୍, କାୟା, ଅଗ୍ନି ଓ କାଳ—ଏହିମାନେ ଶୋଧନର ଉପାୟ।
Verse 112
विख्यापनं च शौचानां नित्यमज्ञानमेव वा / अतो ऽन्यथा तु यः कुर्यान्मोहाच्छौचस्य संकरम्
ଶୌଚ ନିୟମଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରଚାର କରିବା ମଧ୍ୟ, କିମ୍ବା ସଦା ଅଜ୍ଞାନରେ ରହିବା ମଧ୍ୟ (ଫଳରୂପେ) ହୁଏ। ତେଣୁ ଯେ ମୋହରେ ଶୌଚର ସଂକର କରେ, ସେ ଭ୍ରମିତ ହୁଏ।
Verse 114
पिशाचान्यातुधानांश्च फलं गच्छत्यसंशयम् / शौचे चाश्रद्दधानो हि म्लेच्छजातिषु जायते १४।११३// अयज्वा चैव पापश्च तिर्यग्योनिगतो ऽपि च / शौचेन मोक्षं कुर्वाणः स्वर्गवासी भवेन्नरः
ନିଶ୍ଚୟ ତାହାର ଫଳ ପିଶାଚ ଓ ଯାତୁଧାନମାନଙ୍କୁ ଯାଏ। ଶୌଚରେ ଅଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁ ମ୍ଲେଚ୍ଛ ଜାତିରେ ଜନ୍ମ ନେଏ। ଯଜ୍ଞ ନ କରୁଥିବା, ପାପୀ, କିମ୍ବା ତିର୍ୟକ୍-ଯୋନିରେ ପଡ଼ିଥିଲେ ମଧ୍ୟ—ଶୌଚଦ୍ୱାରା ମୋକ୍ଷ ସାଧିଲେ ସ୍ୱର୍ଗବାସୀ ହୁଏ।
Verse 115
शुचिकामा हि देवा वै देवैश्चैतदुदाहृतम् / बीभत्सानशुचींश्चैव वर्जयन्ति सुराः सदा
ଦେବମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଶୁଚିତାକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରନ୍ତି—ଦେବମାନେ ଏହି କଥା କହିଛନ୍ତି। ଘୃଣିତ ଓ ଅଶୁଚି ଲୋକଙ୍କୁ ସୁରମାନେ ସଦା ବର୍ଜନ କରନ୍ତି।
Verse 116
त्रीणि शौचानि कुर्वन्ति न्यायतः शुभकर्मिणः / ब्रह्मण्यायाति थेयाय शौचयुक्ताय धीमते
ନ୍ୟାୟମାର୍ଗରେ ଶୁଭକର୍ମୀ ଲୋକେ ତିନି ପ୍ରକାର ଶୌଚ ପାଳନ କରନ୍ତି; ଶୌଚଯୁକ୍ତ ଧୀମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ୟ ତେଜ ଓ ଧର୍ମଭାବ ଆସେ।
Verse 117
पितृभक्ताय दान्ताय सानुक्रोशाय च द्विजाः / तस्मै देवाः प्रयच्छन्ति पितरः श्रीविवर्द्धनाः / मनसाकाङ्क्षितान्कामांस्त्रैलोक्यप्रवरानपि
ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ! ଯେ ପିତୃଭକ୍ତ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟଦମନଶୀଳ ଓ କରୁଣାଶୀଳ, ତାହାକୁ ଦେବମାନେ ଏବଂ ଶ୍ରୀବର୍ଦ୍ଧକ ପିତୃମାନେ ମନେ ଆକାଙ୍କ୍ଷିତ, ତ୍ରିଲୋକରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କାମନାମାନେ ମଧ୍ୟ ଦାନ କରନ୍ତି।
Frequently Asked Questions
Night śrāddha is generally discouraged, but eclipse visibility is treated as an exceptional, high-merit window where prompt performance is strongly enjoined.
Śyāmāka (a millet) and ikṣu (sugarcane) are praised as pleasing and wish-fulfilling for Pitṛs, while certain grains/legumes are flagged as garhya or to be avoided with care in śrāddha contexts.
These references function etiologically and authoritatively: exemplary divine ritual scenes are used to validate the sanctity/efficacy of particular rites and substances, grounding prescriptive lists in sacred precedent.