Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 31
Śrāddha-kalpa: Dāna-phala, Medhya/Amedhya Dravya, and Uparāga
Eclipse) Observances (श्राद्धकल्पः—दानफल-मेध्यामेध्य-उपरागविधिः
Devanagari script
नद्यः सागरपर्यन्ता द्वारं दक्षिणपूर्वतः / त्रिशङ्कोर्वर्जयेद्देशं सर्वं द्वादश योजनम्
Transliteration
nadyaḥ sāgaraparyantā dvāraṃ dakṣiṇapūrvataḥ / triśaṅkorvarjayeddeśaṃ sarvaṃ dvādaśa yojanam
Translation
ଯେଉଁଠାରେ ନଦୀମାନେ ସାଗର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାଆନ୍ତି ଏବଂ ଦ୍ୱାର ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଥାଏ, ସେଠାରେ ତ୍ରିଶଙ୍କୁର ଦେଶକୁ ଦ୍ୱାଦଶ ଯୋଜନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ।
Word by Word
नद्यःrivers
नद्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
सागर-पर्यन्ताःending at the ocean
सागर-पर्यन्ताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसागर (प्रातिपदिक) + पर्यन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (ending at the ocean)
द्वारम्the gate/entrance
द्वारम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootद्वार (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अत्र प्रथमा (topic/subject)
दक्षिण-पूर्वतःfrom the south-east
दक्षिण-पूर्वतः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootदक्षिण (प्रातिपदिक) + पूर्व (प्रातिपदिक) + तः (अव्यय-प्रत्यय)
Formअव्ययीभाव; दिशावाचक-अव्यय (from the south-east)
त्रिशङ्कोःof Triśaṅku
त्रिशङ्कोः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootत्रिशङ्कु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
वर्जयेत्should avoid
वर्जयेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√वृज्/वर्ज् (धातु)
Formविधिलिङ्, परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुष, एकवचन
देशम्region/country
देशम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
सर्वम्entire/whole
सर्वम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifying implied ‘extent/area’)
द्वादशtwelve
द्वादश:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वादश (संख्या-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्या; अत्र ‘योजनम्’ विशेषणम् (twelve)
योजनम्yojana (measure)
योजनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयोजन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; परिमाणवाचक