Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 78
Śrāddha-kalpa: Dāna-phala, Medhya/Amedhya Dravya, and Uparāga
Eclipse) Observances (श्राद्धकल्पः—दानफल-मेध्यामेध्य-उपरागविधिः
Devanagari script
विप्रकृष्टेषु कृच्छ्रं च प्राय श्चित्तमुदाहृतम् / स्पृष्ट्वा श्वानं श्वपाकं च तप्तकृच्छ्रं समाचरेत्
Transliteration
viprakṛṣṭeṣu kṛcchraṃ ca prāya ścittamudāhṛtam / spṛṣṭvā śvānaṃ śvapākaṃ ca taptakṛcchraṃ samācaret
Translation
ଦୂରସ୍ଥ (ଅଶୌଚ ଆଦି) ପରିସ୍ଥିତିରେ ‘କୃଚ୍ଛ୍ର’ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କୁହାଯାଇଛି; କୁକୁର ଓ ଶ୍ୱପାକ (ଚାଣ୍ଡାଳ) କୁ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ ‘ତପ୍ତକୃଚ୍ଛ୍ର’ ଆଚରଣ କର।
Word by Word
विप्रकृष्टेषुin (cases) of being far away
विप्रकृष्टेषु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootवि + प्र + कृष् (धातु) → विप्रकृष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त (past participle) पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी बहुवचन; Locative plural; ‘when far away/at a distance’
कृच्छ्रम्the kṛcchra penance
कृच्छ्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकृच्छ्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; here as name of penance
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक; conjunction
प्रायश्चित्तम्expiation
प्रायश्चित्तम्:
Karma/Pradhāna (कर्म/प्रधान)
TypeNoun
Rootप्रायश्चित्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; (here nominative as predicate)
उदाहृतम्is declared
उदाहृतम्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootउद् + आ + हृ (धातु) → उदाहृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; ‘is declared/said’
स्पृष्ट्वाhaving touched
स्पृष्ट्वा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootस्पृश् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); having touched
श्वानम्a dog
श्वानम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootश्वन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; Accusative singular
श्वपाकम्a dog-cooker (outcaste)
श्वपाकम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootश्वपाक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; Accusative singular
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक; conjunction
तप्त-कृच्छ्रम्the taptakṛcchra penance
तप्त-कृच्छ्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक) + कृच्छ्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; Accusative singular; a specific ‘heated’ kṛcchra penance
समाचरेत्should perform
समाचरेत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + आ + चर् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; should practice/perform