Sukta 72
Sukta 8.72
Ritual action centered on the Adhvaryu (and implicitly Agni/yajña)
ဤဂါထာသည် အဓွဝရှုပုဂ္ဂိုလ်၏ မှန်ကန်သော ကျင်းပမှုကို အခြေခံ၍ လစာသဒ္ဒါကို ပြင်ဆင်ခြင်း၊ ပြဋ္ဌာန်းချက်အရ ရွေ့လျားခြင်း၊ ယဇ်ပူဇော်မှုကို ၎င်း၏ ရည်မှန်းချက်ကို "အောင်မြင်"စေရန် တိုးတက်စေခြင်းတို့ကို အလယ်ကျကျ ထားသည့် ပူဇော်ကျင်းပမှု ညွှန်ကြားချက်နှင့် ချီးကျူးမှု ဖြစ်သည်။ ပီတိပူဇော်မှု ပုံရိပ်များဖြင့် (နက်ရှိုင်းသော၊ ကျယ်ပြန့်စွာ လှည့်ပတ်သော ကျောက်ဖလာထောင့်တွင် လောင်းချခြင်း) ၎င်းသည် တိကျသော အခမ်းအနား လုပ်ဆောင်မှုကို ဆိုမ/ပူဇော်မှု၏ စကြဝဠာဆိုင်ရာ စီးဆင်းမှုနှင့် ယဇ်၏ ထိန်းသိမ်းသော စည်းစနစ်နှင့် ဆက်စပ်စေသည်။ နိဂုံးချုပ် အမြင်သည် ပို၍နက်နဲသော အလွှာကို ညွှန်ပြသည် - လိုလားသင့်သော စွမ်းအား၏ "နေရာ" (ပဒ) ကို နှုတ်ခမ်းဖြင့် ကောင်းကင်ပြင်ဝနှုန်းတွင် ဖြန့်ကျက်ထားသည် - ဝါက် (မြင့်မြတ်သော နှုတ်ကပတ်တော်) သည် အခမ်းအနားကို ပြည့်စုံစေသော သိမ်မွှေ့သော စွမ်းအားဖြစ်ကြောင်း ညွှန်ပြသည်။
Mantras
Mantra 1
हविष्कृणुध्वमा गमदध्वर्युर्वनते पुनः । विद्वाँ अस्य प्रशासनम् ॥
ယဇ်ပူဇော်မှုကို ပြင်ဆင်ပါ၊ အဓွန်ယဇ်ပူဇော်သူသည် အနိုင်ရရန် နောက်တစ်ကြိမ် ရှေ့သို့ လာပါစေသတည်း။ သူ၏ အမိန့်အာဏာကို သိရှိ၍ အလုပ်၏ မှန်ကန်သော စည်းမျဉ်းဖြင့် ရွေ့လျားပါသည်။
Mantra 2
नि तिग्ममभ्यंशुं सीदद्धोता मनावधि । जुषाणो अस्य सख्यम् ॥
ဟုတ်တ်ရသူသည် ထက်မြက်ပြီး တောက်ပသော ရောင်ခြည်နှင့် နီးကပ်စွာ စိတ်ဓာတ်ပေါ်တွင် ထိုင်ပါစေသတည်း။ ဤစွမ်းအား၏ မိတ်ဆွေဘက်ကို လက်ခံ၍ အလုပ်၏ မှန်ကန်သော ရင်းနှီးမှုထဲသို့ ဝင်ရောက်ပါသည်။
Mantra 3
अन्तरिच्छन्ति तं जने रुद्रं परो मनीषया । गृभ्णन्ति जिह्वया ससम् ॥
လူတို့သည် ထိုရုဒြကို အတွင်း၌ ရှာဖွေပါသည်၊ နှိုက်နှိုက်ချစ်သော စိတ်ဖြင့် အပြင်ဘက်၌ ရှာဖွေပါသည်။ လျှာဖြင့် သူ့ကို ဖမ်းဆုပ်ပါသည်၊ အားကြီးသော သူကို - ထိုးထွက်သော နှုတ်ကပတ်၏ စွမ်းအားဖြင့်။
Mantra 4
जाम्यतीतपे धनुर्वयोधा अरुहद्वनम् । दृषदं जिह्वयावधीत् ॥
နီးကပ်သော ဆွေမျိုးစပ်၌ သူသည် လေးကို မီးညှိုးပါသည်၊ အသက်ကို သယ်ဆောင်သူသည် သစ်တောထဲသို့ တက်ပါသည်။ လျှာဖြင့် သူသည် မာကျောသော ခံနိုင်ရည်ကို ချိုးနှိမ်ပါသည် - နှုတ်ကပတ်သည် အတွင်းစွမ်းအား၏ လက်နက်ဖြစ်လာပါသည်။
Mantra 5
चरन्वत्सो रुशन्निह निदातारं न विन्दते । वेति स्तोतव अम्ब्यम् ॥
ဤနေရာတွင် ရွေ့လျားသော နီရဲသော နွားငယ်သည် မိမိကို နေရာချထားမည့်သူကို မတွေ့ရှိပါ။ အို သီချင်းဆိုသူ၊ သူသည် မိခင်၏ အရင်းအမြစ်ကို ရှာဖွေပါသည် - ကျွေးမွသော အစပြုခြင်းကို တောင့်တနေပါသည်။
Mantra 6
उतो न्वस्य यन्महदश्वावद्योजनं बृहद् । दामा रथस्य ददृशे ॥
ထိုမျှမက သူ၏မြင်းဆိုင်းလမ်းကြောင်းသည် အလွန်ကြီးမားလှ၏၊ ၎င်း၏ဆက်စပ်မှုသည် ကျယ်ပြန့်၏ - သူ၏ရထား၏ ချည်နှောင်သော ကြိုးသည် ထင်ရှား၏၊ ရွေ့လျားမှု၏ စနစ်တကျ ချည်နှောင်ခြင်းဖြစ်၏။
Mantra 7
दुहन्ति सप्तैकामुप द्वा पञ्च सृजतः । तीर्थे सिन्धोरधि स्वरे ॥
စွမ်းအားခုနစ်ပါးတို့သည် ပုန်းကွယ်နေသော အနှစ်သာရတစ်ခုတည်းကို ဆွဲယူထုတ်ပေး၏၊ ထို့နောက် နှစ်ပါးနှင့် ငါးပါးတို့သည် ၎င်းကို စီးဆင်းစေ၏ - အတွင်းပိုင်းမြစ်ကြောင်း၏ ကူးတို့ရာ၌၊ နိုးကြားမှု၏ တောက်ပသော အသံပေါ်တွင်။
Mantra 8
आ दशभिर्विवस्वत इन्द्रः कोशमचुच्यवीत् । खेदया त्रिवृता दिवः ॥
ဝိဝါသွတ်မှ တောက်ပသော စိတ်ဆန္ဒဆယ်ပါးဖြင့် ဣန္ဒြေသည် ပုန်းကွယ်နေသော ဘဏ္ဍာတိုက်ကို ဖယ်ရှား၏၊ ပင်ပန်းမှုကို ချိုးဖျက်သော ဖိအားဖြင့် သူသည် ကောင်းကင်၏ သုံးထပ်ပိုင်းခြားထားသော နံရံကို ဖွင့်လှစ်၏။
Mantra 9
परि त्रिधातुरध्वरं जूर्णिरेति नवीयसी । मध्वा होतारो अञ्जते ॥
သုံးထပ်ဆင့် စနစ်အပေါ် အခြေခံထားသော ယဇ်ပူဇော်မှုကို ဝိုင်းရံ၍ လတ်တလော မောင်းနှင်သော စွမ်းအင်သည် ရွေ့လျား၏၊ ပျားရည်ကဲ့သို့ နှစ်သက်ဖွယ် ချိုမြိန်မှုဖြင့် ပူဇော်ချီးမွမ်းသော စွမ်းအားများသည် အလုပ်အတွက် ကိုယ်တိုင်းကို လိမ်းကျံ့ကြ၏။
Mantra 10
सिञ्चन्ति नमसावतमुच्चाचक्रं परिज्मानम् । नीचीनबारमक्षितम् ॥
ရိုသေကြည်ညိုစွာ ပူဇော်ခြင်းဖြင့် ၎င်းတို့သည် နက်ရှိုင်းသော ကျောင်းထဲသို့ လောင်းထည့်၏၊ အနံ့အဝိုင်းကျယ်ပြန့်စွာ လည်ပတ်နေသော အရာဝတ္ထုကို၊ ၎င်းသည် အောက်သို့ ဆင်းသက်သော ဝန်ကို ထမ်းဆောင်၏၊ သို့သော် ပျက်စီးမှုမရှိ။
Mantra 11
अभ्यारमिदद्रयो निषिक्तं पुष्करे मधु । अवतस्य विसर्जने ॥
အနီးကပ်၍ ညှစ်သော ကျောက်တုံးများသည် နက်ရှိုင်းမှုကို လွှတ်တင်သည့်အခိုက်တွင် ပ Lotusပန်းခွက်ထဲသို့ ပျားရည်ကဲ့သို့ နှစ်သက်ဖွယ် ချိုမြိန်မှုကို လောင်းထည့်၏။
Mantra 12
गाव उपावतावतं मही यज्ञस्य रप्सुदा । उभा कर्णा हिरण्यया ॥
နွားမများ - အလင်းရောင် ရစ်ပတ်မှုများ - သည် နက်ရှိုင်းသော နေရာအနီးသို့ ချဉ်းကပ်၏၊ ယဇ်ပူဇော်မှုအတွက် နှစ်သက်မှုပေးသော ကြီးမားသော အရှင်သည် ရွှေအဆင်တန်ဆာများဖြင့် နားနှစ်ဖက်ရှိ၏ - သူမှာ အမှန်တကယ် ခေါ်ဆိုသံကို ကြား၍ လက်ခံ၏။
Mantra 13
आ सुते सिञ्चत श्रियं रोदस्योरभिश्रियम् । रसा दधीत वृषभम् ॥
ညှစ်ထားသော ဆိုမရာသုတ်ထဲသို့ ကြွယ်ဝမှု၏ စွမ်းအားကို လောင်းထည့်ပါ - ကောင်းကင်နှင့် မြေကြီးအတွက် ရှုံ့ပျံ့နေသော ထင်ပေါ်ကျော်ကြားမှု၊ နှစ်သက်ဖွယ် အရည်ဖြင့် နွားလားကဲ့သို့ ခွန်အားကို အတွင်း၌ တည်ဆောက်ပါ။
Mantra 14
ते जानत स्वमोक्यं सं वत्सासो न मातृभिः । मिथो नसन्त जामिभिः ॥
၎င်းတို့သည် မိမိတို့၏ မူလအိမ်ကို အသိအမှတ်ပြု၏၊ မိခင်များနှင့်အတူ နွားကလေးများကဲ့သို့ ၎င်းတို့သည် တွေ့ဆုံ၍ ပေါင်းစပ်၏ - ဆွေမျိုးများသည် ဆွေမျိုးများနှင့် - အချင်းချင်း ဆက်ဆံမှုဖြင့်။
Mantra 15
उप स्रक्वेषु बप्सतः कृण्वते धरुणं दिवि । इन्द्रे अग्ना नमः स्वः ॥
အနီး၌ ပန်းဆွဲများပေါ်တွင် ၎င်းတို့သည် စိတ်ပါဝင်စားသော အော်ဟစ်သံကို ထုတ်ဖော်ပြောဆို၍ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကောင်းကင်တွင် ခိုင်မာသော အခြေခံကို တည်ဆောက်၏၊ ဣန္ဒြေနှင့် အဂ္ဂိတို့အတွက် - တောက်ပသော လောက၌ ရိုသေကြည်ညိုမှု။
Mantra 16
अधुक्षत्पिप्युषीमिषमूर्जं सप्तपदीमरिः । सूर्यस्य सप्त रश्मिभिः ॥
သူသည် ဖူး swollen နေသော အဟာရနှင့် စွမ်းအင်ကို ခုနစ်ဆင့် ပြည့်စုံမှုကို နို့ညှစ်ထုတ်ယူခဲ့သည်။ နေ၏ ခုနစ်ပြတ်တို့ဖြင့် ဤအရာသည် ပြီးမြောက်လေသည်။
Mantra 17
सोमस्य मित्रावरुणोदिता सूर आ ददे । तदातुरस्य भेषजम् ॥
သောမ၏အတွက် မိတြနှင့် ဝရုဏ - နေ၏ ထွန်းလင်းတက်ကြွသော ဓမ္မတာကို ထမ်းဆောင်သူများ - ကျွန်ုပ်တို့အား ပေးအပ်ခဲ့သည်။ ထိုအရာသည် ဆင်းရဲဒုက္ခရောက်နေသော သတ္တဝါအတွက် ပျောက်ကင်းစေသော ဆေးဝါးဖြစ်လာသည်။
Mantra 18
उतो न्वस्य यत्पदं हर्यतस्य निधान्यम् । परि द्यां जिह्वयातनत् ॥
ယခုအခါ သူ၏ထိုနေရာ - တောင့်တင်းဖွယ်ကောင်းသော သူ၏ လျှို့ဝှက်သော သိမ်းဆည်းမှု - ကို သူသည် နှလုံးဖြင့် ကောင်းကင်ဘုံကို ပတ်ရံထားခဲ့သည်။ ဤသည်မှာ ထွန်းလင်းသော စိတ်၏နယ်ပယ်ကို ပတ်ရံထားသော ဟောပြောမှု၏စွမ်းအင်ပင်ဖြစ်သည်။
Inside Sukta 72
How it unfolds
- Where it opens
A direct ritual imperative: prepare the oblation and let the Adhvaryu come forward, acting with knowledge of the ordinance.
- Development
The hymn deepens into imagery of pouring and circulation—vessels, movement, and the unperishing continuity of the rite’s power.
- Climax
A symbolic elevation of ritual into cosmology: the rite’s ‘station’ (pada), a hidden deposit, is stretched around heaven by the tongue—sacred utterance completing the cosmic frame.
- Where it settles
The sacrifice is implicitly secured as enduring and effective: correct action, correct pouring, and empowered speech together establish the rite’s lasting success.
The deity: Adhvaryu
- In the VedaThe Adhvaryu is the officiant of measured action: he prepares the oblation, directs the physical operations of the rite, and acts ‘knowing the ordinance’ (praśāsana) so the sacrifice proceeds rightly. He is closely linked with Agni (who receives and carries offerings) and Soma (the poured, circulating potency).
- Cosmic functionTo translate intention and sacred order into effective cosmic exchange—making offerings move correctly so that prosperity, strength, and right order (ṛta) are renewed between heaven, earth, and the gods.
- Inner significanceDisciplined will and skill-in-action (kriyā-śakti): the capacity to align speech, mind, and deed so that inner offering becomes transformative rather than merely mechanical.
Famous verses
vidvām̐ asya praśāsanam
सिञ्चन्ति नमसावतमुच्चाचक्रं परिज्मानम् । नीचीनबारमक्षितम् ॥pari dyāṃ jihvayātanat
Attributes of the deity
- Rule-governed ritual precision (vidvān praśāsanam)
- Preparation and offering of havis
- Libation/pouring symbolism (soma as circulating power)
- Efficacy through correct procedure
- Link between utterance (jihvā/Vāk) and cosmic space (dyu)
Also by this seer
- No secure additional hymns can be attributed with certainty due to the rishi being unrecorded for this sukta in the received headings.
The rite, step by step
- Prepare the havis (oblation) and set the rite in readiness.
- Summon/advance the Adhvaryu to resume the work and ‘win again’ through correct performance.
- Execute the prescribed actions in sequence (measuring, placing, and coordinating implements and stations).
- Pour/libate with reverence into the proper vessel(s), maintaining continuity and rhythm of offering.
- Complete the rite with sanctified utterance—speech as the subtle ‘tongue’ that encircles and stabilizes the heavenly order.
Offerings
- Havis (clarified butter, grains, or cooked oblation as appropriate)
- Soma libations (or their ritual equivalents)
- Reverential offerings with namas (acts of homage accompanying the pour)
Frequently Asked Questions
The hymn focuses on the Adhvaryu—the priest responsible for the practical, step-by-step actions of the sacrifice—while also implying Agni and Soma as the receiving and circulating powers.
It stresses doing the rite by ordinance and correct sequence: prepare the oblation, proceed properly, and pour with reverence so the sacrifice becomes effective and enduring.
It points to sacred speech (Vāk) as more than sound: the tongue symbolizes mantra and utterance that ‘completes’ the rite by establishing a subtle order that reaches and stabilizes the cosmic space (dyu).
Ask anything about Sukta 72 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
