Prakarana 26
राजधर्म-त्याग-भक्ति की देहरी: यह सोपान ‘घर’ (अयोध्या/लोक-व्यवस्था) से ‘वन’ (वैराग्य/आत्मसमर्पण) की ओर संक्रमण है। यहाँ मुक्ति-सीढ़ी का मुख्य पायदान यह है कि ईश्वर-इच्छा (राम-रजाइ) के आगे निजी अधिकार, शोक, और राजनीति का आग्रह गल कर ‘सेवा-धर्म’ बनता है। निषाद-किरात-भिल्ल जैसे ‘सीमान्त’ जन भी प्रेम-भक्ति द्वारा उसी सोपान पर चढ़ते हैं—भक्ति का लोकतंत्रीकरण।
အယောဓျာကဏ္ဍ၏ ရသစိတ်သည် ကရုဏာနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးအကြား လှုပ်ရှားနေသည်။ သို့သော် ဤကရုဏာသည် စိတ်ပျက်ခြင်းမဟုတ်၊ ဓမ္မဖြင့် ထွန်းလင်းသော ကရုဏာဖြစ်သည်။ ဤအပိုင်းတွင် ကရုဏာရသ၏ မြေပေါ်၌ ဘက္တိရသ၏ အညှောက်ပေါက်သည်။ ကောလ်၊ ကိရတ်နှင့် ဘီလ်တောနေလူမျိုးများသည် သစ်သီး၊ အမြစ်နှင့် နုန်းစေ့များကို ဆက်သကာ ဒါသျဘက္တိ၏ စံပြုကျင့်ဝတ်ကို ပြသသည်။ ရာမ၏ ကရုဏာပုံစံသည် လူမှုရေးအကွာအဝေးအားလုံးကို ပျောက်ပျက်စေသည်။ ထို့နောက် ဇာတ်ကြောင်းသည် သဘာနီတိနယ်ပယ်သို့ ဝင်ရောက်သည်။ ဘရတ၏ စိတ်ဆင်းရဲမှုနှင့် ဂုရုမုနိများ၏ ဆုံးမဩဝါဒသည် ရာမ၏ အလိုဆန္ဒကို အမြင့်မြတ်ဆုံးမူဝါဒအဖြစ် ချမှတ်သည်။ ဘရတ၏ တောထွက်ရန် ကျိန်ဆိုခြင်းသည် ဤကဏ္ဍ၏ နည်းပညာတွင် 결정적အခန်းကဏ္ဍဖြစ်သည်။ ရာဇဓမ္မ၏ အမြင့်မြတ်ဆုံးပုံစံမှာ မိမိကိုယ်ကို စွန့်လွှတ်အပ်နှံခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အယောဓျာကဏ္ဍ၏ အဆင့်ဆင့်လမ်းကြောင်းတွင် တပ်မက်မှုကင်းခြင်းနှင့် အမိန့်နာခံခြင်းတို့သည် မောက္ခခရီး၏ မရှိမဖြစ်အဆင့်များဖြစ်လာသည်။
Verses
စောပိုင် 250.1-4
कोल किरात भिल्ल बनबासी।मधु सुचि सुंदर स्वादु सुधा सी।।
भरि भरि परन पुटीं रचि रुरी।कंद मूल फल अंकुर जूरी।।
सबहि देहिं करि बिनय प्रनामा।कहि कहि स्वाद भेद गुन नामा।।
देहिं लोग बहु मोल न लेहीं।फेरत राम दोहाई देहीं।।
कहहिं सनेह मगन मृदु बानी।मानत साधु पेम पहिचानी।।
तुम्ह सुकृती हम नीच निषादा।पावा दरसनु राम प्रसादा।।
हमहि अगम अति दरसु तुम्हारा।जस मरु धरनि देवधुनि धारा।।
राम कृपाल निषाद नेवाजा।परिजन प्रजउ चहिअ जस राजा।।
kola kirāta bhilla banabāsī |madhu suci suṁdara svādu sudhā sī ||
bhari bhari parana puṭīṁ raci rurī |kaṁda mūla phala aṁkura jūrī ||
sabahi dehiṁ kari binaya pranāmā |kahi kahi svāda bheda guna nāmā ||
dehiṁ loga bahu mola na lehīṁ |pherata rāma dohāī dehīṁ ||
kahahiṁ saneha magana mṛdu bānī |mānata sādhu pema pahicānī ||
tumha sukṛtī hama nīca niṣādā |pāvā darasanu rāma prasādā ||
hamahi agama ati darasu tumhārā |jasa maru dharani devadhuni dhārā ||
rāma kṛpāla niṣāda nevājā |parijana prajau cahia jasa rājā ||
ကောလ်၊ ကိရာတ်၊ ဘီလ် တို့နှင့် တောနေသူများသည် သန့်ရှင်း၊ လှပ၍ အရသာရှိသော ပျားရည်ကို အမရကဲ့သို့ ယူဆောင်လာကြ၏။ သစ်ရွက်ငယ်ခွက်များတွင် ဖြည့်ကာ ကျွမ်းကျင်စွာ ပြုလုပ်၍ အမြစ်၊ ဥ၊ သီးတော်၊ အညွန့်များကို စုစည်းကာ စီစဉ်ကြ၏။ နှိမ့်ချစွာ တောင်းပန်၍ ရိုသေခမ်းနားကာ အားလုံးကို ပေးကြ၏။ တစ်ခုချင်းစီ၏ အရသာ၊ အမျိုးအစား၊ ဂုဏ်ကျေးဇူးနှင့် အမည်ကို ပြန်လည်ပြောကြ၏။ လူများက ဈေးနှုန်းကောင်း ပေးခဲ့သော်လည်း တောနေသူများက မယူကြ။ ပြန်လည်ပေးကာ ရာမ၏ နာမည်ဖြင့် ကျိန်ဆိုကြ၏။ ချစ်ခြင်း၌ နစ်မျောကာ သိမ်မွေ့သော စကားဖြင့် ပြောကြ၏။ သူတော်ကောင်းများသည် ချစ်ခြင်းဖြင့် ပေးသည်ကို သိသောအခါ လက်ခံကြ၏။ သင်တို့သည် ကောင်းကံရှိသူများ၊ ကျွန်ုပ်တို့သည် နိဿဒ ယုတ်မျိုးများ။ ရာမ၏ ကရုဏာကြောင့် သင်တို့ကို မြင်ရခြင်း ဖြစ်၏။ သင်တို့ကို မြင်ခြင်းသည် ကျွန်ုပ်တို့အတွက် အလွန်ခက်ခဲလှ၏။ ကောင်းကင်ဂင်္ဂါ ရေစီးကြောင်းသည် သဲကန္တာရပေါ်တွင် စီးဆင်းသကဲ့သို့။ ရာမသည် ကရုဏာရှိသူ၊ နိဿဒများကို စောင့်ရှောက်သူ။ ဘုရင်သည် မည်သို့ဖြစ်စေ မိသားစုနှင့် တိုင်းသားများလည်း ထိုကဲ့သို့ ဖြစ်သင့်၏။
ဒိုဟာ 250
यह जियँ जानि सँकोचु तजि करिअ छोहु लखि नेहु।हमहि कृतारथ करन लगि फल तृन अंकुर लेहु।।250।।
yaha jiyã jāni sãkocu taji karia chohu lakhi nehu |hamahi kṛtāratha karana lagi phala tṛna aṁkura lehu ||250||
ဤကို သိသောအခါ အကန့်အသတ်အားလုံးကို စွန့်လွှတ်ပြီး ချစ်ခင်မှုကို မြင်သောအခါ ပြသပါ။ ကျွန်ုပ်တို့အား ပြည့်စုံစေရန် သစ်သီးတစ်လုံး၊ အရွက်တစ်ရွက် သို့မဟုတ် နုနုးအညှောင့်တစ်ခုကိုပင် လက်ခံပါ။
စောပိုင် 251.1-4
तुम्ह प्रिय पाहुने बन पगु धारे।सेवा जोगु न भाग हमारे।।
देब काह हम तुम्हहि गोसाँई।ईधनु पात किरात मिताई।।
यह हमारि अति बड़ि सेवकाई।लेहि न बासन बसन चोराई।।
हम जड़ जीव जीव गन घाती।कुटिल कुचाली कुमति कुजाती।।
पाप करत निसि बासर जाहीं।नहिं पट कटि नहि पेट अघाहीं।।
सपनेहुँ धरम बुद्धि कस काऊ।यह रघुनंदन दरस प्रभाऊ।।
जब तें प्रभु पद पदुम निहारे।मिटे दुसह दुख दोष हमारे।।
बचन सुनत पुरजन अनुरागे।तिन्ह के भाग सराहन लागे।।
tumha priya pāhune bana pagu dhāre |sevā jogu na bhāga hamāre ||
deba kāha hama tumhahi gosā̃ī |īdhanu pāta kirāta mitāī ||
yaha hamāri ati baṛi sevakāī |lehi na bāsana basana corāī ||
hama jaṛa jīva jīva gana ghātī |kuṭila kucālī kumati kujātī ||
pāpa karata nisi bāsara jāhīṁ |nahiṁ paṭa kaṭi nahi peṭa aghāhīṁ ||
sapanehũ dharama buddhi kasa kāū |yaha raghunaṁdana darasa prabhāū ||
jaba teṁ prabhu pada paduma nihāre |miṭe dusaha dukha doṣa hamāre ||
bacana sunata purajana anurāge |tinha ke bhāga sarāhana lāge ||
သင်သည် ဤတောအုပ်တွင် ခြေတော်ချီတက်လာသော ကျွန်ုပ်တို့၏ ချစ်ရာဧည့်သည်ဖြစ်၏၊ ကျွန်ုပ်တို့သည် သင့်ကို ဆောင်ရွက်လျှောက်ပါရန် ထိုက်တန်သော ကံကောင်းမရှိပါ။ အသျှင်ဘုရား၊ ကျွန်ုပ်တို့သည် သင့်အား အဘယ်ကို ကပ်ချွေးမည်နည်း။ ကိရာတလူမျိုးတို့၏ ချစ်ကြည်မှုသည် ထင်းနှင့်အရွက်များကိုသာ ကပ်ချွေးနိုင်ပါ၏။ ဤသည်မှာ ကျွန်ုပ်တို့၏ အကြီးဆုံး ဆောင်ရွက်မှုဖြစ်၏၊ ဆိုသည်မှာ ကျွန်ုပ်တို့သည် သင့်၏ ပစ္စည်းနှင့် အဝတ်အစားများကို မခိုးယူခြင်းပင်ဖြစ်၏။ ကျွန်ုပ်တို့သည် ပညာချို့တဲ့သော သတ္တဝါများဖြစ်ပြီး သက်ရှိများကို သတ်ဖြတ်သူများဖြစ်၏၊ ကောက်ကျစ်သည်၊ အမူအကျင့်မကောင်းသည်၊ စိတ်ဆိုးသည်၊ အမျိုးယုတ်သည်ဖြစ်၏။ ကျွန်ုပ်တို့၏ နေ့ညသည် အပြစ်ကျူးလွန်ခြင်းဖြင့် ကုန်ဆုံး၏၊ သို့သော် ခါးပတ်ဝတ်ရုံမရှိ၊ ဗိုက်လည်း မည်သည့်အခါမျှ မဝပါ။ ဓမ္မအကြောင်း အဘယ်သို့ ကျွန်ုပ်တို့အား အိပ်မက်တွင်ပင် ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်မည်နည်း။ ဤသည်မှာ ရဃုမင်းဆက်၏ အနှစ်သက်ဆုံးဖြစ်သော ရာမကို မြင်ရခြင်း၏ တန်ခိုးပင်ဖြစ်၏။ ကျွန်ုပ်တို့သည် ဘုရားသခင်၏ ပဒုမ္မာကြာပန်းကဲ့သို့သော ခြေတော်ကို မြင်ရသည်မှစ၍ ကျွန်ုပ်တို့၏ မခံနိုင်ရသော ဒုက္ခနှင့်အပြစ်များသည် ကင်းပျောက်ခဲ့၏။ ဤစကားများကို ကြားကြသောအခါ မြို့သူမြို့သားများသည် ချစ်ခြင်းဖြင့် လှုပ်ရှားကြပြီး ထိုတောသူများ၏ ကံကောင်းမှုကို ချီးကျူးလျက် စတင်ခဲ့ကြ၏။
ဆန်း 251
लागे सराहन भाग सब अनुराग बचन सुनावहीं।बोलनि मिलनि सिय राम चरन सनेहु लखि सुखु पावहीं।।
नर नारि निदरहिं नेहु निज सुनि कोल भिल्लनि की गिरा।तुलसी कृपा रघुबंसमनि की लोह लै लौका तिरा।।
lāge sarāhana bhāga saba anurāga bacana sunāvahīṁ |bolani milani siya rāma carana sanehu lakhi sukhu pāvahīṁ ||
nara nāri nidarahiṁ nehu nija suni kola bhillani kī girā |tulasī kṛpā raghubaṁsamani kī loha lai laukā tirā ||
အားလုံးသည် ကိုလ်နှင့် ဘီလ်လူမျိုးတို့၏ ကံကြမ္မာကို ချီးကျူးကြ၍ ချစ်ခြင်းဖြင့် ပြည့်ဝသော စကားကို ၎င်းတို့အား ပြောကြသည်။ ၎င်းတို့၏ စကားပြောဆိုမှုနှင့် တွေ့ဆုံမှုတို့တွင် သီတာနှင့် ရာမ၏ ခြေတော်အပေါ် ချစ်ခြင်းမေတ္တာကို မြင်၍ ၎င်းတို့သည် ပီတိဖြင့် ပြည့်ဝကြသည်။ ယောက်ျားနှင့် မိန်းမတို့သည် ကိုလ်နှင့် ဘီလ်အမျိုးသမီးတို့၏ စကားကို ကြားသော် မိမိတို့၏ ချစ်ခြင်းကို အရေးမကြီးဟု ထင်ကြသည်။ တုလ်စီဒပ်ဆိုသည်မှာ - ရဃု မင်းဆက်၏ ရတနာ၏ ကျေးဇူးတော်ကြောင့် သံပါသော်ငြားလည်း ရေပေါ်တွင် ဗူးသီးကဲ့သို့ ပေါလောပေါ်နိုင်သည်။
ဆိုရသာ 251
बिहरहिं बन चहु ओर प्रतिदिन प्रमुदित लोग सब।जल ज्यों दादुर मोर भए पीन पावस प्रथम।।251।।
biharahiṁ bana cahu ora pratidina pramudita loga saba |jala jyoṁ dādura mora bhae pīna pāvasa prathama ||251||
နေ့တိုင်း လူအားလုံးသည် တောအနှံ့ ပျော်ရွှင်စွာ လှည့်လည်ကြသည်၊ မိုးဦးကျ၏ ရေတွင် ဝဝရရွှင်လန်းနေသော ဖားနှင့် ငှက်ကျောဝက်များကဲ့သို့။
စောပိုင် 252.1-4
पुर जन नारि मगन अति प्रीती।बासर जाहिं पलक सम बीती।।
सीय सासु प्रति बेष बनाई।सादर करइ सरिस सेवकाई।।
लखा न मरमु राम बिनु काहूँ।माया सब सिय माया माहूँ।।
सीयँ सासु सेवा बस कीन्हीं।तिन्ह लहि सुख सिख आसिष दीन्हीं।।
लखि सिय सहित सरल दोउ भाई।कुटिल रानि पछितानि अघाई।।
अवनि जमहि जाचति कैकेई।महि न बीचु बिधि मीचु न देई।।
लोकहुँ बेद बिदित कबि कहहीं।राम बिमुख थलु नरक न लहहीं।।
यहु संसउ सब के मन माहीं।राम गवनु बिधि अवध कि नाहीं।।
pura jana nāri magana ati prītī |bāsara jāhiṁ palaka sama bītī ||
sīya sāsu prati beṣa banāī |sādara karai sarisa sevakāī ||
lakhā na maramu rāma binu kāhū̃ |māyā saba siya māyā māhū̃ ||
sīyã sāsu sevā basa kīnhīṁ |tinha lahi sukha sikha āsiṣa dīnhīṁ ||
lakhi siya sahita sarala dou bhāī |kuṭila rāni pachitāni aghāī ||
avani jamahi jācati kaikeī |mahi na bīcu bidhi mīcu na deī ||
lokahũ beda bidita kabi kahahīṁ |rāma bimukha thalu naraka na lahahīṁ ||
yahu saṁsau saba ke mana māhīṁ |rāma gavanu bidhi avadha ki nāhīṁ ||
မြို့သားမြို့သူများသည် နက်ရှိုင်းသော ချစ်ခြင်းတွင် နစ်မြုပ်နေကြ၍ နေ့ရက်များသည် မျက်စိတတမက်သကဲ့သို့ ကုန်ဆုံးသွားကြသည်။ သီတာသည် ယောက္ခမတစ်ဦးစီအတွက် ပုံသဏ္ဌာန်ကွဲပြားစွာ ဖန်ဆင်း၍ ရိုသေကြည်ဖြင်းဖြင့် အတူတူ ခစားလေသည်။ ရာမမှတစ်ပါး အဘယ်သူမျှ ဤလျှို့ဝှက်ကို မသိခဲ့ကြ၊ အကြောင်းမှာ သီတာသည် မာယာအားလုံးဖြစ်၍ မာယာအတွင်း၌ပင် ဤအမှုကို ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ သီတာသည် မိမိ၏ ခစားမှုဖြင့် ယောက္ခမများကို အနိုင်ယူခဲ့သည်၊ သူတို့သည် ထိုခစားမှုမှ ချမ်းသာရကို ရရှိ၍ ဆုံးမစကားနှင့် ကောင်းချီးပေးခဲ့ကြသည်။ သီတာနှင့်အတူ စောက်ရာမရှိသော ညီအစ်ကိုနှစ်ဦးကို မြင်၍ ကောက်ကျစ်သော မိဘုရားသည် အလုံးစုံ နောင်တရခဲ့သည်။ ကိကေယီသည် မြေကြီးနှင့် ယမရာအား တောင်းပန်ခဲ့သော်လည်း မြေကြီးသည် အကွက်မချွင်းခဲ့၊ ကံကြမ္မာသည်လည်း သေခြင်းကို မပေးခဲ့ပေ။ လောကီနှင့် ဝေဒကျမ်းများတွင် သိရှိကြ၍ ကဗျာဆရာများက ကြေညာသကဲ့သို့ ရာမကို ကြောက်ရွံ့သောသူများသည် ငရဲတွင်ပင် နေရာမရှိကြပေ။ ဤသံသယသည် လူတိုင်း၏ စိတ်တွင် ရှိနေခဲ့သည်၊ ရာမသည် ကံကြမ္မာအရ အယောဓယသို့ ပြန်လာမည်လား မလာဘဲ နေမည်လား။
ဒိုဟာ 252
निसि न नीद नहिं भूख दिन भरतु बिकल सुचि सोच।नीच कीच बिच मगन जस मीनहि सलिल सँकोच।।252।।
nisi na nīda nahiṁ bhūkha dina bharatu bikala suci soca |nīca kīca bica magana jasa mīnahi salila sãkoca ||252||
ဘရတသည် ညအချိန် အိပ်ပျော်ခြင်းမရှိ၊ နေ့အချိန် ဆာလောင်ခြင်းမရှိဘဲ စင်ကြယ်သော စိုးရိမ်မှုဖြင့် စိတ်လွတ်ကြဲနေ၏။ ရေတိမ်သော ရွှံ့ဗွက်အတွင်း နစ်မြုပ်နေသော ငါးသည် ရေနည်းသဖြင့် ဒုက္ခရောက်သကဲ့သို့ ဖြစ်၏။
စောပိုင် 253.1-4
कीन्ही मातु मिस काल कुचाली।ईति भीति जस पाकत साली।।
केहि बिधि होइ राम अभिषेकू।मोहि अवकलत उपाउ न एकू।।
अवसि फिरहिं गुर आयसु मानी।मुनि पुनि कहब राम रुचि जानी।।
मातु कहेहुँ बहुरहिं रघुराऊ।राम जननि हठ करबि कि काऊ।।
मोहि अनुचर कर केतिक बाता।तेहि महँ कुसमउ बाम बिधाता।।
जौं हठ करउँ त निपट कुकरमू।हरगिरि तें गुरु सेवक धरमू।।
एकउ जुगुति न मन ठहरानी।सोचत भरतहि रैनि बिहानी।।
प्रात नहाइ प्रभुहि सिर नाई।बैठत पठए रिषयँ बोलाई।।
kīnhī mātu misa kāla kucālī |īti bhīti jasa pākata sālī ||
kehi bidhi hoi rāma abhiṣekū |mohi avakalata upāu na ekū ||
avasi phirahiṁ gura āyasu mānī |muni puni kahaba rāma ruci jānī ||
mātu kahehũ bahurahiṁ raghurāū |rāma janani haṭha karabi ki kāū ||
mohi anucara kara ketika bātā |tehi mahã kusamau bāma bidhātā ||
jauṁ haṭha karaũ ta nipaṭa kukaramū |haragiri teṁ guru sevaka dharamū ||
ekau juguti na mana ṭhaharānī |socata bharatahi raini bihānī ||
prāta nahāi prabhuhi sira nāī |baiṭhata paṭhae riṣayã bolāī ||
ကံကြမ္မာသည် မိခင်ကို အကြောင်းပြု၍ ဤယုတ်မာသော လှည့်ဖျားမှုကို ပြုခဲ့သည်၊ ရောဂါဘယနှင့် ကြောက်ရွံ့မှုတို့သည် ရင့်မှည့်လာသော စပါးပင်ကို တိုက်ခိုက်သကဲ့သို့။ မည်သည့်နည်းဖြင့် ရာမ၏ ဘိသိက်မင်္ဂလာကို ပြုနိုင်မည်နည်း။ ငါသည် နည်းလမ်းတစ်ခုကိုမျှ မတွေးမိ။ သူဆရာ၏ အမိန့်ကို လေးစား၍ သေချာ ပြန်လာလိမ့်မည်။ သို့သော် ရသေ့သည် ရာမ၏ ဆန္ဒကို သိမှသာ ပြောလိမ့်မည်။ မိခင် တောင်းပါက ရဃု အမည်ရှင်သည် ပြန်လာနိုင်သည်။ သို့သော် ရာမ၏ မိခင်သည် ဇွဲရှိသန္ဓာ စောင့်ဆိုင်းမည်လော။ ငါက အစေခံသာဖြစ်သည်၊ အရေးကြီးစရာ ဘာရှိမည်နည်း။ ၎င်းပေါ်တွင် အချိန်ကာလသည်လည်း ဆိုးရွားသည်၊ ကံကြမ္မာသည်လည်း ငါ့ကို ဆန့်ကျင်သည်။ ငါ ဇွဲရှိသန္ဓာ ပြုပါက အလုံးစုံသော မကောင်းမှု ဖြစ်လိမ့်မည်။ အစေခံ၏ သခင်အပေါ် တာဝန်သည် ကိုင်းလာသာတောင်ထက် လေးလံသည်။ အကြံဉာဏ်တစ်ခုမျှ စိတ်တွင် မခိုင်ခန့်၊ ဘရတသည် စဉ်းစားနေစဉ် ညဉ့်သည် မိုးလင်းသွားလေသည်။ နံနက်အချိန် ရေချိုး၍ သခင်အား ဦးခိုက်ခစားပြီး၊ ထိုင်နေသောအခါ ရသေ့သည် ခေါ်စေသည်။
ဒိုဟာ 253
गुर पद कमल प्रनामु करि बैठे आयसु पाइ।बिप्र महाजन सचिव सब जुरे सभासद आइ।।253।।
gura pada kamala pranāmu kari baiṭhe āyasu pāi |bipra mahājana saciva saba jure sabhāsada āi ||253||
ဆရာသမား၏ ကြာပန်းပေါက် ခြေတော်နှစ်ချောင်းကို ယှဉ်းကိုင်းခဲ့ပြီးနောက် ခွင့်ပြုချက်ကို ရရှိ၍ နေရာယူခဲ့သည်။ ဗြာဟ္မဏများ၊ ကုန်သည်များနှင့် အတိုင်ပင်ခံများ အားလုံး စုရုံးလာကာ ညီလာခံသည် ပြည့်စုံခဲ့သည်။
စောပိုင် 254.1-4
बोले मुनिबरु समय समाना।सुनहु सभासद भरत सुजाना।।
धरम धुरीन भानुकुल भानू।राजा रामु स्वबस भगवानू।।
सत्यसंध पालक श्रुति सेतू।राम जनमु जग मंगल हेतू।।
गुर पितु मातु बचन अनुसारी।खल दलु दलन देव हितकारी।।
नीति प्रीति परमारथ स्वारथु।कोउ न राम सम जान जथारथु।।
बिधि हरि हरु ससि रबि दिसिपाला।माया जीव करम कुलि काला।।
अहिप महिप जहँ लगि प्रभुताई।जोग सिद्धि निगमागम गाई।।
करि बिचार जियँ देखहु नीकें।राम रजाइ सीस सबही कें।।
bole munibaru samaya samānā |sunahu sabhāsada bharata sujānā ||
dharama dhurīna bhānukula bhānū |rājā rāmu svabasa bhagavānū ||
satyasaṁdha pālaka śruti setū |rāma janamu jaga maṁgala hetū ||
gura pitu mātu bacana anusārī |khala dalu dalana deva hitakārī ||
nīti prīti paramāratha svārathu |kou na rāma sama jāna jathārathu ||
bidhi hari haru sasi rabi disipālā |māyā jīva karama kuli kālā ||
ahipa mahipa jahã lagi prabhutāī |joga siddhi nigamāgama gāī ||
kari bicāra jiyã dekhahu nīkeṁ |rāma rajāi sīsa sabahī keṁ ||
မြတ်သော မုနိများသည် အချိန်အခါနှင့် လျော်ညီသော စကားကို မိန့်ကြား၏။ နားထောင်ကြကုန်လော့ အစည်းအဝေးသူများ၊ သင်တို့လည်း ပညာရှိ ဘရတ။ ရာမမင်းသည် သူရိယာဝံသ၏ နေသာ ဖြစ်၏၊ ဓမ္မတာ၏ ဝန်ကို ထမ်းဆောင်၏၊ ထိုမင်းသည် ဘဂဝါန် ဖြစ်၏၊ ကိုယ်ပိုင်အလိုဖြင့် ကျင့်၏၊ တစ်စုံတစ်ယောက်အပေါ် မမှီခို။ စကားတွင် သစ္စာရှိ၏၊ ဝေဒကျမ်းများ၏ စောင့်ရှောက်သူနှင့် တံတိုင်း ဖြစ်၏။ ရာမ၏ မွေးဖွားခြင်းသည် လောက၏ ကောင်းကျိုးအတွက် ဖြစ်၏။ ဆရာ၊ ဖခင်၊ မိခင်တို့၏ စကားကို လိုက်နာ၏၊ ယုတ်မာသူတို့၏ အုပ်စုကို နှိမ်နင်း၏၊ နတ်တို့၏ ကောင်းကျိုးကို ဆောင်၏။ မူဝါဒတွင်၊ ချစ်ခြင်းတွင်၊ အမြင့်ဆုံး ဝိညာဉ်ကောင်းကျိုးတွင်၊ လောကီအကျိုးတွင်၊ ရာမကဲ့သို့ အရာခပ်သိမ်း၏ အမှန်တရားကို သိသူ မရှိ။ ဗြဟ္မာ၊ ဝိဿနု၊ သိဝ၊ လ၊ နေ၊ ဒိဿာပါလတို့၊ မာယာ၊ ဝိညာဉ်၊ ကမ္မ၊ ကာလအမျိုးမျိုး။ နဂါးအရှင်များ၊ မြေပိုင်ရှင်များ၊ မည်သည့်နေရာတွင်မဆို ရှိသော အာဏာအားလုံး၊ ဝေဒနှင့် အာဂမကျမ်းတို့ ကြေညာသော ယောဂနှင့် ထက်မြက်သော အစွမ်းအစများ။ ဤကို စိတ်တွင် ဆင်ခြင်၍ ထင်ထင်ရှားရှား မြင်ကြကုန်လော့: ရာမ၏ အမိန့်သည် ထိုအားလုံး၏ ဦးခေါင်းပေါ်တွင် ရှိ၏။
ဒိုဟာ 254
राखें राम रजाइ रुख हम सब कर हित होइ।समुझि सयाने करहु अब सब मिलि संमत सोइ।।254।।
rākheṁ rāma rajāi rukha hama saba kara hita hoi |samujhi sayāne karahu aba saba mili saṁmata soi ||254||
ရာမ၏ အမိန့်နှင့် အလိုကို ငါတို့လိုက်နာထားပါမူ ငါတို့အားလုံး၏ ကောင်းကျိုးအတွက် ဖြစ်လတ္တံ့။ ပညာရှိတို့ သုံးသပ်ဆင်ခြင်ကြပါ၊ ယခု အားလုံး တစ်ညီတစ်ညွတ်တည်း ထိုအကြံကို သဘောတူကြပါ။
စောပိုင် 255.1-4
सब कहुँ सुखद राम अभिषेकू।मंगल मोद मूल मग एकू।।
केहि बिधि अवध चलहिं रघुराऊ।कहहु समुझि सोइ करिअ उपाऊ।।
सब सादर सुनि मुनिबर बानी।नय परमारथ स्वारथ सानी।।
उतरु न आव लोग भए भोरे।तब सिरु नाइ भरत कर जोरे।।
भानुबंस भए भूप घनेरे।अधिक एक तें एक बड़ेरे।।
जनमु हेतु सब कहँ पितु माता।करम सुभासुभ देइ बिधाता।।
दलि दुख सजइ सकल कल्याना।अस असीस राउरि जगु जाना।।
सो गोसाइँ बिधि गति जेहिं छेंकी।सकइ को टारि टेक जो टेकी।।
saba kahũ sukhada rāma abhiṣekū |maṁgala moda mūla maga ekū ||
kehi bidhi avadha calahiṁ raghurāū |kahahu samujhi soi karia upāū ||
saba sādara suni munibara bānī |naya paramāratha svāratha sānī ||
utaru na āva loga bhae bhore |taba siru nāi bharata kara jore ||
bhānubaṁsa bhae bhūpa ghanere |adhika eka teṁ eka baṛere ||
janamu hetu saba kahã pitu mātā |karama subhāsubha dei bidhātā ||
dali dukha sajai sakala kalyānā |asa asīsa rāuri jagu jānā ||
so gosāĩ bidhi gati jehiṁ cheṁkī |sakai ko ṭāri ṭeka jo ṭekī ||
ရာမ၏ထိပ်သင်းမင်းပြိုင်သွင်းခြင်းသည် အားလုံးအား ချမ်းသာပေး၏။ ၎င်းသည် မင်္ဂလာနှင့် ပျော်ရွှင်မှုတို့၏ အမြစ်ဖြစ်သော တစ်ခုတည်းသောလမ်းကြောင်းဖြစ်၏။ ရဃုမင်းဆက်အရှင်သည် အယောဓျာသို့ မည်သို့သောနည်းဖြင့် ပြန်လာစေနိုင်မည်နည်း။ သုံးသပ်ဆင်ခြင်ကာ ပြောပြလော့၊ ထိုအစီအမံကို ကျွန်ုပ်တို့ ဆောင်ရွက်ကြစို့။ အားလုံးသည် စစ်ဆေးနည်း၊ အမြတ်ဆုံးကောင်းကျိုးနှင့် လောကီအကျိုးတို့ဖြင့် ပြည့်နှက်နေသော မဟာရသေ့ကြီး၏စကားကို ရိုသေစွာနားထောင်ကြ၏။ မည်သည့်အဖြေမျှ မရောက်လာဘူး၊ လူအများ စိတ်လွတ်သွားကြ၏။ ထိုအခါ ဘရတသည် ဦးခေါင်းငုံ့ကာ လက်အုပ်ချီ၍ ပြောကြားလေသည်။ နေမင်းမျိုးနွယ်တွင် ဘုရင်အများအပြား ရှိခဲ့ကြ၏၊ တစ်ပါးစီသည် ရှေ့တစ်ပါးထက် သာလွန်၏။ အားလုံး၏ မွေးဖွားမှုအတွက် ဖခင်နှင့် မိခင်သည် အကြောင်းရင်းဖြစ်သော်လည်း ကောင်းဆိုးကံများကို ပေးသောသူမှာ ဖန်ဆင်းရှင်ဖြစ်၏။ သင့်၏မင်္ဂလာသည် ဆင်းရဲဒုက္ခကို နှိမ်နင်းကာ အကျိုးစီးပွားအမျိုးမျိုးကို ဖြစ်စေ၏ဟု ကမ္ဘာတစ်ခုလုံး သိရှိကြ၏။ သို့သော် သင်သည် ဗိဓာတာ၏အလမ်းကို ပိတ်ဆို့ခဲ့သော သခင်ဖြစ်၏။ သင် ခိုင်မာစွာ ဆုံးဖြတ်ထားသော ဆန္ဒကို မည်သူက ဖယ်ရှားနိုင်မည်နည်း။
ဒိုဟာ 255
बूझिअ मोहि उपाउ अब सो सब मोर अभागु।सुनि सनेहमय बचन गुर उर उमगा अनुरागु।।255।।
būjhia mohi upāu aba so saba mora abhāgu |suni sanehamaya bacana gura ura umagā anurāgu ||255||
အခုအခါ အကျွန်ုပ်ထံမှ အဖြေတစ်ခုကို မေးတော်မူခြင်းသည် အကျွန်ုပ်၏ ကံမကောင်းမှုကြောင့် ဖြစ်ပေသည်။ ချစ်စရာကောင်းသော ဘရတ၏ စကားများကို ကြားရသောအခါ ဂူရု၏ နှလုံးတွင် ချစ်ခြင်းမေတ္တာသည် တက်ကြွလာပေသည်။
စောပိုင် 256.1-4
तात बात फुरि राम कृपाहीं।राम बिमुख सिधि सपनेहुँ नाहीं।।
सकुचउँ तात कहत एक बाता।अरध तजहिं बुध सरबस जाता।।
तुम्ह कानन गवनहु दोउ भाई।फेरिअहिं लखन सीय रघुराई।।
सुनि सुबचन हरषे दोउ भ्राता।भे प्रमोद परिपूरन गाता।।
मन प्रसन्न तन तेजु बिराजा।जनु जिय राउ रामु भए राजा।।
बहुत लाभ लोगन्ह लघु हानी।सम दुख सुख सब रोवहिं रानी।।
कहहिं भरतु मुनि कहा सो कीन्हे।फलु जग जीवन्ह अभिमत दीन्हे।।
कानन करउँ जनम भरि बासू।एहिं तें अधिक न मोर सुपासू।।
tāta bāta phuri rāma kṛpāhīṁ |rāma bimukha sidhi sapanehũ nāhīṁ ||
sakucaũ tāta kahata eka bātā |aradha tajahiṁ budha sarabasa jātā ||
tumha kānana gavanahu dou bhāī |pheriahiṁ lakhana sīya raghurāī ||
suni subacana haraṣe dou bhrātā |bhe pramoda paripūrana gātā ||
mana prasanna tana teju birājā |janu jiya rāu rāmu bhae rājā ||
bahuta lābha loganha laghu hānī |sama dukha sukha saba rovahiṁ rānī ||
kahahiṁ bharatu muni kahā so kīnhe |phalu jaga jīvanha abhimata dīnhe ||
kānana karaũ janama bhari bāsū |ehiṁ teṁ adhika na mora supāsū ||
သားတော်၊ သင်ပြောသောစကားသည် မှန်ပါသည်၊ ဤအားလုံးသည် ရာမ၏ ကျေးဇူးတော်ကြောင်း ဖြစ်ပါသည်။ ရာမကို မျက်နှာလှည့်၍ အိပ်မက်တွင်ပင် အောင်မြင်မှု မရနိုင်ပါ။ သားတော်၊ တစ်ခုကို ပြောရန် ငါ တွန့်ဆုန်းပါသည်။ အရာအားလုံး ဆုံးရှုံးနေသောအခါ ပညာရှိတို့သည် တစ်ဝက်ကို စွန့်လွှတ်၍ ကျန်တစ်ဝက်ကို ကယ်တင်ကြသည်။ ညီအစ်က်နှစ်ဦး သစ်တောသို့ သွားကြလော့။ ထို့နောက် လက္ခဏ၊ သီတာနှင့် ရဃုဝင်းဆက်၏အရှင်ကို ပြန်လည်ခေါ်ဆောင်နိုင်ပါသည်။ ကောင်းသောစကားကို ကြား၍ ညီအစ်က်နှစ်ဦး ဝမ်းသာအားရကြကာ ခန္ဓာကိုယ်တစ်ခုလုံး ဝမ်းမြောက်မှုဖြင့် ပြည့်နှက်ခဲ့ကြသည်။ စိတ်ဝမ်းသာ၍ ခန္ဓာကိုယ်သည် ရောင်ခြည်ဖြင့် ထွန်းပြောင်ခဲ့သည်။ မင်းသည် ပြန်လည်ရှင်သန်၍ ရာမသည် မင်းဖြစ်သကဲ့သို့ ဖြစ်ခဲ့သည်။ လူတို့သည် အမြတ်ကြီးစွာရ၍ ဆုံးရှုံးမှုနည်းသည်ဟု မြင်ကြသော်လည်း မိဖုရားများအားလုံး ငိုကြွေးကြသည်။ အကြောင်းမှာ သူတို့၏ စိုးရိမ်မှုနှင့် ပျော်ရွှင်မှုသည် တူညီသောကြောင်းဖြစ်သည်။ ဘရတသည် ပြောသည် - ဆရာသူမြတ် ပြောသောစကားသည် ပြီးမြောက်ပြီဟု ဆိုနိုင်သည်။ သူသည် လောကီသတ္တဝါများအား ဆန္ဒပြုသောအသီးကို ပေးခဲ့သည်။ ငါ သက်တမ်းတစ်လျှောက် သစ်တောတွင် နေထိုင်မည်။ ဤထက် ပိုသော သာယာမှု မရှိပါ။
ဒိုဟာ 256
अँतरजामी रामु सिय तुम्ह सरबग्य सुजान।जो फुर कहहु त नाथ निज कीजिअ बचनु प्रवान।।256।।
ãtarajāmī rāmu siya tumha sarabagya sujāna |jo phura kahahu ta nātha nija kījia bacanu pravāna ||256||
ရာမနှင့် သီတာတို့သည် လူတိုင်း၏ စိတ်ကို သိကြပါသည်။ အသျှင်မင်းသည် အလုံးစုံကို သိတော်မူပြီး ပညာရှိဖြစ်ပါသည်။ အသျှင်မင်း မိန့်တော်မြာက်သည် မှန်ပါမူ၊ အသျှင်မင်း၏ နှုတ်ကပတ်တော်ကို အမှန်ပြုတော်မူပါ။
စောပိုင် 257.1-4
भरत बचन सुनि देखि सनेहू।सभा सहित मुनि भए बिदेहू।।
भरत महा महिमा जलरासी।मुनि मति ठाढ़ि तीर अबला सी।।
गा चह पार जतनु हियँ हेरा।पावति नाव न बोहितु बेरा।।
औरु करिहि को भरत बड़ाई।सरसी सीपि कि सिंधु समाई।।
भरतु मुनिहि मन भीतर भाए।सहित समाज राम पहिं आए।।
प्रभु प्रनामु करि दीन्ह सुआसनु।बैठे सब सुनि मुनि अनुसासनु।।
बोले मुनिबरु बचन बिचारी।देस काल अवसर अनुहारी।।
सुनहु राम सरबग्य सुजाना।धरम नीति गुन ग्यान निधाना।।
bharata bacana suni dekhi sanehū |sabhā sahita muni bhae bidehū ||
bharata mahā mahimā jalarāsī |muni mati ṭhāṛhi tīra abalā sī ||
gā caha pāra jatanu hiyã herā |pāvati nāva na bohitu berā ||
auru karihi ko bharata baṛāī |sarasī sīpi ki siṁdhu samāī ||
bharatu munihi mana bhītara bhāe |sahita samāja rāma pahiṁ āe ||
prabhu pranāmu kari dīnha suāsanu |baiṭhe saba suni muni anusāsanu ||
bole munibaru bacana bicārī |desa kāla avasara anuhārī ||
sunahu rāma sarabagya sujānā |dharama nīti guna gyāna nidhānā ||
ဘရတ၏စကားကိုကြား၍ ထိုသူ၏ချစ်ခြင်းကိုမြင်၍ ဝသိဿမုနိဆရာသည် အစည်းအဝေးတစ်ခုလုံးနှင့်အတူ ကိုယ်ခန္ဓာအသိစိတ်ကို ဆုံးရှုံးခဲ့သည်။ ဘရတ၏မဟာကျော်ကြားမှုသည် ရေပြင်ကျယ်ကြီးကဲ့သို့ဖြစ်ပြီး မုနိ၏စိတ်သည် ကမ်းပါးတွင် အကူအညီမရှိဘဲရပ်နေသော မိန်းမကဲ့သို့ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုမိန်းမသည် အတွင်းဖက်ကမ်းသို့ ကူးလို၍ နှလုံးတွင် နည်းလမ်းရှာဖွေခဲ့သော်လည်း လှေမရှိ၊ သင်္ဘောမရှိ၊ ရေတပ်မရှိ ဖြစ်ခဲ့သည်။ သို့ဖြစ်လျှင် ဘရတ၏ကြီးမားမှုကို အဘယ်သူက ချီးကျူးနိုင်မည်နည်း။ သေးငယ်သောရေကန် သို့မဟုတ် ခရုခွံတွင် သမုဒ္ဒရာ ဝင်ဆံ့မည်လော။ ဘရတသည် မုနိ၏နှလုံးထဲ၌ နက်ရှိုင်းစွာ နေရာယူခဲ့ပြီး မုနိသည် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုလုံးနှင့်အတူ ရာမထံသို့ ရောက်လာခဲ့သည်။ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုသူကို ရိုကျိုးခစား၍ ကောင်းမွန်သောနေရာကို ပေးခဲ့ပြီး အားလုံးသည် မုနိ၏အမိန့်အရ ထိုင်ကြသည်။ မုနိတို့တွင် အသာဆုံးဖြစ်သော မုနိသည် နေရာ၊ အချိန်နှင့် အခွင့်အလမ်းနှင့် သင့်တော်သော စကားများကို ဆင်ခြင်တွေးတော၍ ပြောကြားခဲ့သည်။ နားထောင်ပါ၊ ရာမ၊ အလုံးစုံသိသော ပညာရှိ၊ တရား၊ မူဝါဒ၊ ဂုဏ်နှင့် အသိပညာတို့၏ ဘဏ္ဍာရတိုက်။
ဒိုဟာ 257
सब के उर अंतर बसहु जानहु भाउ कुभाउ।पुरजन जननी भरत हित होइ सो कहिअ उपाउ।।257।।
saba ke ura aṁtara basahu jānahu bhāu kubhāu |purajana jananī bharata hita hoi so kahia upāu ||257||
သူတို့အားလုံး၏ နှလုံးသားတွင်း၌ နေထိုင်ပြီး ချစ်ခြင်းနှင့် မုန်းခြင်းကို သိရှိပါ။ မြို့သားများ၊ မိခင်နှင့် ဘရတမင်းသားအတွက် ကောင်းကျိုးဖြစ်သည့် နည်းလမ်းကို ပြောကြားပါ။
စောပိုင် 258.1-4
आरत कहहिं बिचारि न काऊ।सूझ जूआरिहि आपन दाऊ।।
सुनि मुनि बचन कहत रघुराऊ।नाथ तुम्हारेहि हाथ उपाऊ।।
सब कर हित रुख राउरि राखें।आयसु किएँ मुदित फुर भाषें।।
प्रथम जो आयसु मो कहुँ होई।माथें मानि करौ सिख सोई।।
पुनि जेहि कहँ जस कहब गोसाईं।सो सब भाँति घटिहि सेवकाईं।।
कह मुनि राम सत्य तुम्ह भाषा।भरत सनेहँ बिचारु न राखा।।
तेहि तें कहउँ बहोरि बहोरी।भरत भगति बस भइ मति मोरी।।
मोरें जान भरत रुचि राखि।जो कीजिअ सो सुभ सिव साखी।।
ārata kahahiṁ bicāri na kāū |sūjha jūārihi āpana dāū ||
suni muni bacana kahata raghurāū |nātha tumhārehi hātha upāū ||
saba kara hita rukha rāuri rākheṁ |āyasu kiẽ mudita phura bhāṣeṁ ||
prathama jo āyasu mo kahũ hoī |mātheṁ māni karau sikha soī ||
puni jehi kahã jasa kahaba gosāīṁ |so saba bhā̃ti ghaṭihi sevakāīṁ ||
kaha muni rāma satya tumha bhāṣā |bharata sanehã bicāru na rākhā ||
tehi teṁ kahaũ bahori bahorī |bharata bhagati basa bhai mati morī ||
moreṁ jāna bharata ruci rākhi |jo kījia so subha siva sākhī ||
ဒုက္ခရောက်သူများသည် စဉ်းစားမှုမရှိဘဲ ပြောဆိုတတ်ကြ၏၊ ထီးလှောင်သမားသည် မိမိ၏ ထီးလှောင်မှုကိုသာ မြင်တတ်၏။ မုနိ၏စကားကို ကြားနေသော ရာဃုတို့၏ အရှင်ဖြစ်သော ရာမသည် "အရှင်မင်းမြတ်၊ ဖြေရှင်းရန်နည်းလမ်းသည် ကိုယ်တိုင်၏ လက်တွင်သာ ရှိပါသည်" ဟု မိန့်မှာ၏။ "အားလုံး၏ အကျိုးစီးပွားသည် အရှင်မင်းမြတ်၏ အလိုကို ထိန်းသိမ်းရာတွင် ရှိပါသည်။ အမိန့်ကို လိုက်နာပါက အားလုံး ဝမ်းမြောက်ကြလိမ့်မည်၊ အကျွန်ုပ် တရားစကား ပြောဆိုပါသည်။" "ပထမဦးစွာ အကျွန်ုပ်အား မည်သည့်အမိန့်ပေးပါစေ၊ ထိုအမိန့်ကို ဦးခေါင်းပေါ်တွင် ခံယူ၍ လိုက်နာပါမည်။" "ထို့နောက် အရှင်မင်းမြတ်သည် အခြားသူတစ်ဦးဦးအား မည်သည့်အမိန့်ပေးပါစေ၊ ထိုသူသည် ထိုဝန်ထမ်းကိစ္စကို အကြွင်းမဲ့ ဖြည့်ဆည်းလိမ့်မည်။" မုနိက "ရာမ၊ သင်သည် တရားစကား ပြောဆိုသည်၊ သို့သော် ဘရတ၏ ချစ်ခြင်းသည် စဉ်းစားတွေးခေါ်ရန် နေရာမရှိစေဘဲ ဖြစ်နေသည်" ဟု ဆို၏။ "ထိုကြောင့် အကျွန်ုပ်သည် ထပ်ခါတလဲလဲ ပြောဆို၏၊ ဘရတ၏ ဘက္တိသို့ အကျွန်ုပ်၏ ဉာဏ်သည် ရောက်နေပါသည်။" "အကျွန်ုပ်၏ အမြင်အရ ဘရတ၏ အလိုကို ထိန်းသိမ်း၍ ပြုလုပ်သမျှအရာသည် မင်္ဂလာရှိလိမ့်မည်၊ သိဝကို သက်သေထား၍။"]}}}},
ဒိုဟာ 258
भरत बिनय सादर सुनिअ करिअ बिचारु बहोरि।करब साधुमत लोकमत नृपनय निगम निचोरि।।258।।
bharata binaya sādara sunia karia bicāru bahori |karaba sādhumata lokamata nṛpanaya nigama nicori ||258||
ဘရတ၏ တောင်းပန်စကားကို ရိုသေစွာ နားထောင်ပြီး ဆင်ခြင်ဆောင်ရွက်ပါ။ ထို့နောက် သူတော်စင်တို့၏ အမြင်၊ လောက၏ အလေ့အကျင့်၊ ဘုရင်တို့၏ မူဝါဒနှင့် ဝေဒကျမ်းစာ၏ အနှစ်သာရတို့ကို လမ်းညွှန်အဖြစ် ယူ၍ ဆောင်ရွက်ပါ။
စောပိုင် 259.1-4
गुरु अनुराग भरत पर देखी।राम ह्दयँ आनंदु बिसेषी।।
भरतहि धरम धुरंधर जानी।निज सेवक तन मानस बानी।।
बोले गुर आयस अनुकूला।बचन मंजु मृदु मंगलमूला।।
नाथ सपथ पितु चरन दोहाई।भयउ न भुअन भरत सम भाई।।
जे गुर पद अंबुज अनुरागी।ते लोकहुँ बेदहुँ बड़भागी।।
राउर जा पर अस अनुरागू।को कहि सकइ भरत कर भागू।।
लखि लघु बंधु बुद्धि सकुचाई।करत बदन पर भरत बड़ाई।।
भरतु कहहीं सोइ किएँ भलाई।अस कहि राम रहे अरगाई।।
guru anurāga bharata para dekhī |rāma hdayã ānaṁdu biseṣī ||
bharatahi dharama dhuraṁdhara jānī |nija sevaka tana mānasa bānī ||
bole gura āyasa anukūlā |bacana maṁju mṛdu maṁgalamūlā ||
nātha sapatha pitu carana dohāī |bhayau na bhuana bharata sama bhāī ||
je gura pada aṁbuja anurāgī |te lokahũ bedahũ baṛabhāgī ||
rāura jā para asa anurāgū |ko kahi sakai bharata kara bhāgū ||
lakhi laghu baṁdhu buddhi sakucāī |karata badana para bharata baṛāī ||
bharatu kahahīṁ soi kiẽ bhalāī |asa kahi rāma rahe aragāī ||
ဘရတ၏အပေါ် ဂုရု၏ချစ်ခြင်းကိုမြင်၍ ရာမ၏စိတ်သည် အထူးသောအနန္ဒဖြင့် ပြည့်နှက်ခဲ့သည်။ ဘရတသည် ဓမ္မကိုဆောင်သူဖြစ်ကြောင်းနှင့် ကိုယ် စိတ် နှုတ်ဖြင့် မိမိ၏အစေခံဖြစ်ကြောင်း သိ၍ ဂုရု၏အမိန့်နှင့်သင့်တော်သော နူးညံ့သိမ်မွေ့သော မင်္ဂလာအရင်းအမြစ်ဖြစ်သော စကားကို မိန့်ကြားခဲ့သည်။ အရှင်ဘုရား အကျွန်ုပ်သည် အရှင်ကို၎င်း ခမည်းတော်၏ခြေတော်ကို၎င်း ကျိန်ဆဲပါ၏။ လောကတွင် ဘရတနှင့်တူသော ညီအစ်ကို မဖြစ်ခဲ့ပါ။ ဂုရု၏ပဒုမ္မာခြေတော်ကို ချစ်သောသူတို့သည် လောကတွင်လည်းကောင်း ဝေဒတွင်လည်းကောင်း ကြီးစွာသောကံကောင်းသူများ ဖြစ်ကြသည်။ အရှင်၏ ဤသို့သောချစ်ခြင်းကို ခံရသော ဘရတ၏ ကံကောင်းမှုကို ဘယ်သူဆိုလို့ ပြောနိုင်ပါမည်နည်း။ ထိုအထက်ညီကို ကြည့်၍ ဘရတ၏ရှေ့တွင် ချီးကျူးရာတွင် အကျွန်ုပ်၏စိတ်သည် ရှက်ရွံ့ခဲ့သည်။ ဘရတ ပြောသည့်အတိုင်း လုပ်ခြင်းသည် ကျွန်ုပ်တို့အတွက် ကောင်းမှုဖြစ်ပါမည်။ ဤသို့ပြောကြားပြီးနောက် ရာမသည် ဆိတ်ငြိမ်သွားခဲ့သည်။
ဒိုဟာ 259
तब मुनि बोले भरत सन सब सँकोचु तजि तात।कृपासिंधु प्रिय बंधु सन कहहु हृदय कै बात।।259।।
taba muni bole bharata sana saba sãkocu taji tāta |kṛpāsiṁdhu priya baṁdhu sana kahahu hṛdaya kai bāta ||259||
ထိုအခါ မုနိဆရာသည် ဘရတအား "ချစ်သား၊ အကြံအစည်အားလုံးကို စွန့်လွှတ်၍၊ သနားခြင်းသမုဒ္ဒရာဖြစ်သော ချစ်စရာကောင်းသည့် မောင်ဖြစ်သူအား နှလုံးသည်းထဲစကားကို ပြောကြားလော့" ဟု မိန့်တော်မူ၏။
Frequently Asked Questions
परंपरागत मान्यता अनुसार इस खंड का पाठ ‘दास्य-भाव’ और ‘राम-रजाइ’ की स्वीकृति दृढ़ करता है; शोक-व्याकुल मन को शान्ति देता है और सेवा-धर्म की प्रेरणा से ‘सत्संग-लाभ’ तथा गृह-कलह/अहंकार-क्षय का फल माना जाता है—विशेषतः भरत-चरित्र के श्रवण से त्याग-बुद्धि प्रबल होती है।
सामान्य रूप से राम-नाम-सम्पुट: ‘श्रीराम जय राम जय जय राम’ या ‘राम रामाय नमः’ का जप-सम्पुट प्रचलित है; भरत-त्याग/आज्ञापालन भाव में ‘राम-रजाइ’ पर टिकने हेतु ‘राम’ नाम-सम्पुट को ही सर्वोत्तम माना जाता है।
Ask anything about Prakarana 26 of the Ramcharitmanas
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Ramcharitmanas in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
