Opening the text

भरद्वाजाश्रमे भरतसैन्यस्य दिव्यात्मिथ्यम् / Divine Hospitality to Bharata’s Army at Bharadvaja’s Hermitage
अयोध्याकाण्ड
သရဂ ၉၁ တွင် နိုင်ငံရေးအမြင်နှင့် တပဿဝင်တို့၏ အာရှရမ်ပတ်ဝန်းကျင် သန့်ရှင်းရာနေရာတို့ကြား သဘောတရားတကျ တွေ့ဆုံမှုကို ဖော်ပြထားသည်။ ဘရတသည် ဗရဒ္ဝာဇ ရှင်မုနိ၏ အာရှရမ်၌ ညအိပ်ရန် ဆုံးဖြတ်ပြီး ရှင်မုနိက အတိသျ (ဧည့်ဝတ်ပြုမှု) ဖြင့် ကြိုဆိုပေးသည်။ ရှင်မုနိက စစ်တပ်ကို အဝေးတွင်ထားရခြင်းကို မေးမြန်းရာ ဘရတက အာရှရမ်၏ သစ်ပင်၊ ရေ၊ မြေ၊ တဲအိမ်များ မနှောင့်ယှက်စေရန် စိုးရိမ်သဖြင့် မိမိတစ်ဦးတည်းသာ ရောက်လာခဲ့ကြောင်း ပြောကာ တပဿဝင်အသိုင်းအဝိုင်းအနီးတွင် မင်း၏ ထိန်းသိမ်းသဘောထားကို ထင်ဟပ်စေသည်။ ထို့နောက် ရှင်မုနိ၏ အမိန့်ဖြင့် စစ်တပ်ကို ခေါ်ယူလာစေသည်။ ဗရဒ္ဝာဇသည် အဂ္နိရှာလာသို့ ဝင်၍ သန့်စင်ကာ ဝိශ්ဝကာရ္မန်နှင့် တွဝෂ္ဍြကို ဖိတ်ခေါ်ပြီး စီမံကိန်းအလုံးစုံကို အလောကီမဟုတ်သကဲ့သို့ ဖန်တီးစေသည်။ ထို့ပြင် ဒိသာပာလများ၊ မြစ်များ၊ ဂန္ဓဗ္ဗများ၊ အပ္စရာများ၊ ကုဗေရ၏ ဒိဗ္ဗတောနှင့် ဆိုမကိုလည်း ဖိတ်ခေါ်ကာ အစားအသောက်နှင့် သောက်စရာများ ပေါများစေသည်။ ထို့နောက် အေးမြသောလေ၊ ပန်းမိုး၊ တေးဂီတနှင့် လှုပ်ရှားသံစဉ်တို့ကဲ့သို့ ဒိဗ္ဗလက္ခဏာများ ပေါ်ထွန်းလာပြီး စစ်တပ်သည် ဝိශ්ဝကာရ္မန်၏ ဖန်တီးမှုဖြစ်သော မြေပြန့်ညီ၊ အသီးအနှံပြည့်သစ်ပင်များ၊ ဒိဗ္ဗမြစ်၊ မြင်းတန်းများ၊ တံခါးတော်တန်းများနှင့် ရတနာပြည့် မဟာနန်းတော်ကို မြင်တွေ့ရသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ပံ့ပိုးမှုစာရင်းကို ကျယ်ပြန့်စွာ ဖော်ပြသည်—ပယာသရည် စီးဆင်းသကဲ့သို့ မြစ်များ၊ နေထိုင်ရာအိမ်များ၊ မိန်းမများနှင့် အပ္စရာများ အထောင်ချီ၊ ဂန္ဓဗ္ဗမင်းများ၏ တေးသံတူရိယာ၊ ရေချိုးဆီလိမ်းခြင်း၊ တိရစ္ဆာန်များကို အစာကျွေးခြင်းနှင့် အစားအစာ၊ ပန်းကန်ပစ္စည်း၊ အဝတ်အထည်၊ ကိရိယာတန်ဆာပလာများ အလွန်အမင်း စုံလင်ခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။ စစ်သားများသည် အိပ်မက်ကဲ့သို့ အံ့ဩကာ ညလုံးပျော်ရွှင်ကြပြီး မနက်ရောက်သော် ဖိတ်ခေါ်ထားသော ဒိဗ္ဗသတ္တဝါများသည် ခွင့်တောင်းကာ ပြန်လည်ထွက်ခွာသွား၍ မွှေးရနံ့နှင့် ပန်းကုံးအနံ့အသာ အမှတ်အသားများကိုသာ ချန်ထားခဲ့သည်။ ဤသရဂ၏ သင်ခန်းစာမှာ အတိသျသည် ဓမ္မတရားအဖြစ် စစ်အင်အားကို စည်းကမ်းနှင့် ချည်နှောင်နိုင်သကဲ့သို့ တပောဝန်၏ သန့်ရှင်းမှုကို မထိခိုက်စေရန် မင်း၏ တာဝန်ကိုလည်း ထင်ရှားစေခြင်း ဖြစ်သည်။
Verse 1
कृतबुद्धिं निवासाय तत्रैव स मुनिस्तदा ।भरतं कैकयीपुत्रमातिथ्येनन्यमन्त्रयत् ॥१॥
ကೈကေယီ၏ သား ဘရတသည် ထိုနေရာ၌ပင် ညအိပ်နေရန် စိတ်ဆုံးဖြတ်ပြီးနောက်၊ မုနိသည် ဧည့်ဝတ်ပြုမှုအတိုင်း လေးစားစွာ ဖိတ်ခေါ်하였다။
Verse 2
अब्रवीद्भरतस्त्वेनं नन्विदं भवता कृतम् ।पाद्यमर्घ्यं तथाऽतिथ्यं वने यदुपपद्यते ॥२॥
ဘရတသည် ထိုသူ (ဘရဒ္ဝာဇ) ထံသို့ ပြော၏—“ဤအရာတို့ကို သင်ပြုလုပ်ပြီးသား မဟုတ်လော။ ခြေဆေးရေ (ပာဒျ)၊ အရဃျ ပူဇာနှင့် တောအတွင်း ဖြစ်နိုင်သမျှ ဧည့်ခံမှုတို့ကို သင်ပြုခဲ့ပြီးသားပင်” ဟု။
Verse 3
अथोवाच भरद्वाजो भरतं प्रहसन्निव ।जाने त्वां प्रीतिसंयुक्तं तुष्येस्त्वं येन केनचित् ॥३॥
ထို့နောက် ဘရဒ္ဝါဇ ရသီက ဘရတကို မျက်နှာပြုံးသလိုဖြင့် ဆို၏— “သင်သည် ချစ်ခင်မေတ္တာဖြင့် ပြည့်ဝသူဖြစ်ကြောင်း၊ ထိုက်သင့်သမျှ ပူဇော်အပ်သမျှကို မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ စိတ်ကျေနပ်လက်ခံသူဖြစ်ကြောင်း ငါသိ၏။”
Verse 4
सेनायास्तु तवैतस्याः कर्तुमिच्छामि भोजनम् ।मम प्रीतिर्यथारूपा तथार्हो मनुजर्षभ ॥४॥
သင်၏ဤတပ်မတော်အလုံးစုံအတွက် အစာအဟာရကို ငါ စီစဉ်ကျွေးမွေးလိုသည်။ ထိုသည် ငါ့အတွက် စစ်မှန်သော ပီတိဖြစ်မည်။ အို လူတို့အထဲ၌ အမြတ်ဆုံးသူ၊ သင့်လျော်သကဲ့သို့ လက်ခံပါ။
Verse 5
किमर्थं चापि निक्षिप्य दूरे बलमिहागतः ।कस्मान्नेहोपयातोऽसि सबलः पुरुषर्षभः ॥५॥
သင်၏စစ်တပ်ကို အဝေး၌ထားခဲ့ပြီး ဤနေရာသို့ အဘယ်ကြောင့်လာသနည်း။ အဘယ်ကြောင့် စစ်အင်အားနှင့်အတူ ဤသို့ မလာခဲ့သနည်း၊ လူတို့အနက် အမြတ်ဆုံးသောသူရေ။
Verse 6
भरतः प्रत्युवाचेदं प्राञ्जलिस्तं तपोधनम् ।ससैन्यो नोपयातोऽस्मि भगवन्भगवद्भयात् ॥६॥
လက်အုပ်ချီ၍ တပဿာကို ဓနအဖြစ်ထားသော ရသီတော်အား ဘရတက ပြန်လည်လျှောက်တင်သည်— “အရှင် ဘဂဝန်၊ အရှင်ကို မလေးမစားဖြစ်မည်ကို ကြောက်ရွံ့၍လည်းကောင်း၊ ရိုသေသဖြင့်လည်းကောင်း၊ ကျွန်ုပ်သည် စစ်တပ်နှင့်အတူ အနီးမကပ်လာခဲ့ပါ” ဟု။
Verse 7
राज्ञा च भगवन्नित्यं राजपुत्रेण वा सदा ।यत्नतः परिहर्तव्या विषयेषु तपस्विनः ॥७॥
အို မဟာဂုဏ်ရှိသောအရှင်၊ မင်းကြီးဖြစ်စေ မင်းသားဖြစ်စေ မိမိဒေသအတွင်း နေထိုင်၍ တပဿာကျင့်သုံးနေသော တပဿီတို့ကို အမြဲတမ်း သတိနှင့် ရှောင်ကြဉ်သင့်သည်—သူတို့၏ တပဿာမပျက်မကွက်စေရန်။
Verse 8
वाजिमुख्या मनुष्याश्च मत्ताश्च वरवारणाः ।प्रच्छाद्य भगवन्भूमिं महतीमनुयान्ति माम् ॥८॥
အို ဘုရားသခင်တော်မြတ်၊ အကောင်းဆုံးမြင်းများ၊ လူသူများနှင့် မတ်သ်ဖြစ်၍ အင်အားကြီးမားသော ဆင်တော်များသည် ကျွန်ုပ်နောက်သို့ လိုက်လာကြပြီး၊ များပြားလွန်းသဖြင့် ကျယ်ဝန်းသော မြေပြင်တစ်လျှောက်ကို ဖုံးလွှမ်းသကဲ့သို့ ဖြစ်နေပါသည်။
Verse 9
ते वृक्षानुदकं भूमिमाश्रमेषूटजां स्तथा ।न हिंस्युरिति तेनाऽहमेक एव समागतः ॥९॥
«အာရှရမ်များရှိ သစ်ပင်များ၊ ရေ၊ မြေပြင်နှင့် တဲအိမ်များကို မထိခိုက်စေကြပါစေ» ဟု စဉ်းစား၍ ထို့ကြောင့်ပင် ငါသည် တစ်ယောက်တည်း ဤနေရာသို့ ရောက်လာခဲ့၏။
Verse 10
आनीयतामितस्सेनेत्याज्ञप्तः परमर्षिणा ।ततस्तु चक्रे भरतस्सेनायास्समुपागमम् ॥१०॥
မဟာဣသီ၏ အမိန့် “စစ်တပ်ကို ဒီဘက်သို့ ခေါ်လာပါ” ဟု ကြားသဖြင့် ဘရတသည် မိမိ၏ စစ်တပ်ကို လာရောက်စေရာ စီမံခန့်ခွဲ하였다။
Verse 11
अग्निशालां प्रविश्याथ पीत्वाऽपः परिमृज्य च ।आतिथ्यस्य क्रियाहेतोर्विश्वकर्माणमाह्वयत् ॥११॥
ထို့နောက် သူသည် အဂ္နိရှာလာ (မီးပူဇော်ရာသန့်ခန်း) သို့ ဝင်၍ အာစမန်အဖြစ် ရေကို သောက်ကာ ကိုယ်ကို သန့်စင်ပြီး၊ ဧည့်ဝတ်ပြုမှုကို စီစဉ်ရန်အတွက် ဝိශ්ဝကರ್ಮန်ကို ဖိတ်ခေါ်တော်မူ하였다။
Verse 12
आह्वये विश्वकर्माणमहं त्वष्टारमेव च ।आतिथ्यं कर्तुमिच्छामि तत्र मे संविधीयताम् ॥१२॥
“ငါသည် ဝိශ්ဝကರ್ಮန်ကိုလည်းကောင်း၊ တဝෂ္ဋೃ (Tvaṣṭṛ) ကိုလည်းကောင်း ဖိတ်ခေါ်၏။ ဧည့်ဝတ်ပြုမှုကို ပြုလိုသဖြင့်၊ ထိုအတွက် လိုအပ်သမျှကို ငါ့အတွက် သင့်တော်စွာ စီမံပေးကြပါစေ” ဟု မိန့်တော်မူ하였다။
Verse 13
आह्वये लोकपालांस्त्रीन् देवान् शक्रमुखांस्तथा ।आतिथ्यं कर्तुमिच्छामि तत्र मे संविधीयताम् ॥१३॥
“ငါသည် လောကပာလ (Lokapāla) သုံးပါးနှင့်၊ သက္က (Śakra/အိန္ဒြာ) ကို ဦးဆောင်သော ဒေဝတော်များကိုလည်း ဖိတ်ခေါ်၏။ ဧည့်ဝတ်ပြုမှုကို ပြုလိုသဖြင့်၊ ထိုအတိုင်း ငါ့အတွက် စီမံပေးကြပါစေ” ဟု မိန့်တော်မူ하였다။
Verse 14
प्राक्स्रोतसश्च या नद्यः प्रत्यक्स्रोतस एव च ।पृथिव्यामन्तरिक्षे च समायान्त्वद्य सर्वशः ॥१४॥
“အရှေ့သို့ စီးဆင်းသော မြစ်များနှင့် အနောက်သို့ စီးဆင်းသော မြစ်များ—မြေပြင်ပေါ်၌ဖြစ်စေ၊ ကောင်းကင်အာကာသ၌ဖြစ်စေ—ယနေ့တွင် အရပ်ရပ်မှ ဤနေရာသို့ အားလုံး စုဝေးလာကြပါစေ” ဟု မိန့်တော်မူ하였다။
Verse 15
अन्या स्रवन्तु मैरेयं सुरामन्यास्सुविष्ठिताम् ।अपरा श्चोदकं शीतमिक्षुकाण्डरसोपमम् ॥१५॥
“စီးကြောင်းအချို့သည် မဲရေယ (maireya) ကို စီးဆင်းစေကြပါစေ။ အချို့သည် ကောင်းစွာ ပြင်ဆင်ထားသော ဆုရာ (surā) ကို စီးဆင်းစေကြပါစေ။ ထို့ပြင် အခြားစီးကြောင်းများသည် အေးမြ၍ ကြံရည်ကဲ့သို့ ချိုမြိန်သော ရေကို စီးဆင်းစေကြပါစေ” ဟု မိန့်တော်မူ하였다။
Verse 16
आह्वये देवगन्धर्वान्विश्वावसुहहाहुहून् ।तथैवाप्सरसो देवीर्गन्धर्वीश्चापि सर्वशः ॥१६॥
ကျွန်ုပ်သည် ကောင်းကင်ဂန္ဓဗ္ဗများ—ဝိශ්ဝာဝಸು၊ ဟဟာ၊ ဟူဟူ—ကို ဖိတ်ခေါ်အာဟ్వာနာပြု၏။ ထို့အတူ အရပ်ရပ်မှ အပ္සරာများနှင့် သာသနာတော်မြတ်သော ဂန္ဓဗ္ဗီဒေဝီများကိုလည်း ဖိတ်ခေါ်၏။
Verse 17
घृताचीमथ विश्वाचीं मिश्रकेशीमलंबुसाम् ।नागदन्तां च हेमां च हिमामद्रिकृतस्थलाम् ॥१७॥
ထို့ပြင် ဂှရတാച്ചီ၊ ဝိශ්ဝာချီ၊ မိශ්ရကေသီ၊ အလမ္ဗုသာတို့ကိုလည်းကောင်း၊ နာဂဒန္တာ၊ ဟေမာ၊ ဟိမာ—တောင်တန်းများအတွင်း နေထိုင်သူ—တို့ကိုလည်း ဖိတ်ခေါ်၏။
Verse 18
शक्रं याश्चोपतिष्ठन्ति ब्रह्माणं याश्च योषितः ।सर्वास्तुम्बुरुणा सार्धमाह्वये सपरिच्छदाः ॥१८॥
သက్ర (အိန္ဒြ) ကို ဆောင်ရွက်အုပ်ထိန်းနေသော ကောင်းကင်နတ်သမီးများနှင့် ဘြဟ္မာကို ဆောင်ရွက်နေသော နတ်သမီးများအားလုံးကို—တုမ္ဗုရုနှင့်အတူ၊ တေးဂီတအဖွဲ့အစည်းအပြည့်အစုံပါစေ၍—ကျွန်ုပ် ဖိတ်ခေါ်အာဟ്വာနာပြု၏။
Verse 19
वनं कुरुषु यद्दिव्यं वासोभूषणपत्रवत् ।दिव्यनारीफलं शश्वत्तत्कौबेरमिहैतु च ॥१९॥
ကူရုဒေသရှိ ကုဗေရ၏ ထူးမြတ်သော တောအုပ်သည် ဤနေရာသို့ ရောက်လာပါစေ—အရွက်များပင် ဝတ်စုံနှင့် အလှဆင်ပစ္စည်းကဲ့သို့ ဖြစ်၍၊ ကောင်းကင်နတ်သမီးများသည် အမြဲတမ်းရှိနေသော ‘အသီး’ ကဲ့သို့ ထင်ရှားနေသော တောအုပ်ဖြစ်ပါစေ။
Verse 20
इह मे भगवान् सोमो विधत्तामन्नमुत्तमम् ।भक्ष्यंभोज्यं च चोष्यं च लेह्यं च विविधं बहु ॥२०॥
ဤနေရာ၌ ဗဂဝန် ဆိုမ (Soma) သည် ကျွန်ုပ်အတွက် အကောင်းဆုံးသော အာဟာရကို စီမံပေးတော်မူပါစေ—အမျိုးမျိုး များစွာ၊ စားသောက်ရသောအရာ၊ ကိုက်ဝါးရသောအရာ၊ စုပ်ယူရသောအရာ၊ လျှာဖြင့်လိမ်းလျက်စားရသောအရာတို့ ဖြစ်ပါစေ။
Verse 21
विचित्राणि च माल्यानि पादपप्रच्युतानि च ।सुरादीनि च पेयानि मांसानि विविधानि च ॥२१॥
ထို့ပြင် အရောင်စုံ ပန်းကုံးများကိုလည်း သစ်ပင်များမှ လတ်လတ်ဆတ်ဆတ် ကျလာသကဲ့သို့ ရရှိပါစေ။ ထို့အတူ စူရာ (အရက်) စသည့် သောက်စရာများနှင့် အမျိုးမျိုးသော အသားများလည်း ရှိပါစေ။
Verse 22
एवं समाधिना युक्तस्तेजसाऽप्रतिमेन च ।शीक्षास्वरसमायुक्तं तपसा चाब्रवीन्मुनिः ॥२२॥
ဤသို့ နက်ရှိုင်းသော သမာဓိနှင့် ယှဉ်တွဲကာ မနှိုင်းယှဉ်နိုင်သော တေဇ (tejas) တောက်ပမှုနှင့် တပ (tapas) အားတန်ခိုးတို့ဖြင့် ပြည့်စုံလျက် မုနိသည် မိန့်ကြားတော်မူ၏—သူ၏ဝါကျသံသည် ဝေဒသိက္ခာ (śikṣā) အညွှန်းအတိုင်း သရနှင့် အသံအလေးအနက်တို့ ပါဝင်လျက်ရှိ၏။
Verse 23
मनसा ध्यायतस्तस्य प्राङ्मुखस्य कृताञ्जलेः ।आजग्मुस्तानि सर्वाणि दैवतानि पृथक्पृथक् ॥२३॥
သူသည် အရှေ့ဘက်သို့ မျက်နှာမူကာ လက်အုပ်ချီ၍ စိတ်ဖြင့် သာဓကတရားကို ဓ్యာနပြုနေစဉ်၊ ထိုဒေဝတားအားလုံးသည် တစ်ပါးချင်းစီ သီးသန့်စွာ ရောက်လာကြ၏။
Verse 24
मलयं दर्दुरं चैव ततस्स्वेदनुदोऽनिलः ।उपस्पृश्य ववौ युक्त्या सुप्रियात्मा सुखश्शिवः ॥२४॥
ထို့နောက် မလယ (Malaya) နှင့် ဒဒ္ဒုရ (Dardura) တောင်တန်းတို့ကို ထိတွေ့ပြီး ချွေးကို သက်သာစေသော လေသည် သင့်တော်သောအတိုင်းအတာဖြင့် စတင်တိုက်ခတ်လာ၏—အလွန်နှစ်သက်ဖွယ်၊ သက်သာချမ်းမြေ့ဖွယ်၊ မင်္ဂလာရှိလှ၏။
Verse 25
ततोऽभ्यवर्षन्त घना दिव्याः कुसुमवृष्टयः ।दिव्यदुन्दुभिघोषश्च दिक्षु सर्वासु शुश्रुवे ॥२५॥
ထို့နောက် ထူထပ်သော ဒိဗ္ဗမိုးတိမ်များက ပန်းမိုးကို ရွာချလိုက်ပြီး၊ ကောင်းကင်ဘုံ၏ ဒုန္ဒုဘိ စည်သံသည် အရပ်လေးမျက်နှာလုံးတွင် ကြားရလေ၏။
Verse 26
प्रववुश्चोत्तमा वाता ननृतुश्चाप्सरोगणाः ।जगुश्च देवगन्धर्वा वीणाः प्रमुमुचुस्स्वरान् ॥२६॥
အလွန်မြတ်သော လေညင်းများ တိုက်ခတ်လာ၍ အပ္စရာအဖွဲ့များ ကပြကြပြီး၊ ဒိဗ္ဗဂန္ဓဗ္ဗများ သီဆိုကြကာ၊ ဝီဏာများကလည်း သံလွင်သံမြည်သော တေးသံများကို ထုတ်လွှင့်လေ၏။
Verse 27
स शब्दो द्यां च भूमिं च प्राणिनां श्रवणानि च ।विवेशोच्चरितश्श्लक्ष्णस्समो लयसमन्वितः ॥२७॥
ထိုအသံသည်—အသံထွက်နူးညံ့၍ သံလှိုင်းညီညာကာ လယနှင့်တကွ—ကောင်းကင်နှင့် မြေပြင်တစ်လျှောက် ပျံ့နှံ့ဝင်ရောက်ပြီး သတ္တဝါတို့၏ နားထဲသို့ စိမ့်ဝင်လေ၏။
Verse 28
तस्मिन्नुपरते शब्दे दिव्ये श्रोत्र सुखे नृणाम् ।ददर्श भारतं सैन्यं विधानं विश्वकर्मणः ॥२८॥
ထိုဒိဗ္ဗအသံ—လူတို့၏ နားကို သာယာစေသောအသံ—ငြိမ်သက်သွားသောအခါ ဘရတ၏ စစ်တပ်သည် ဝိශ්ဝကರ್ಮာ၏ အံ့ဩဖွယ် လက်ရာကဲ့သို့သော စီမံပြင်ဆင်မှုများကို မြင်တွေ့လေ၏။
Verse 29
बभूव हि समा भूमिस्समन्तात्पञ्चयोजना ।शाद्वलैर्भहुभिश्चन्ना नीलवैढूर्यसन्निभैः ॥२९॥
အမှန်တကယ်ပင် မြေပြင်သည် အရပ်လေးမျက်နှာလုံး၌ ယောဇနာငါးအထိ ပြန့်ပြူးညီညာလာ၍ စိမ်းလန်းသော မြက်ခင်းများစွာဖြင့် ဖုံးလွှမ်းကာ အပြာရောင် ဝိုင်ဒူရျယ ရတနာကဲ့သို့ တောက်ပလင်းလက်နေ하였다။
Verse 30
तस्मिन्बिल्वाः कपित्थाश्च पनसा बीजपूरकाः ।आमलक्यो बभूवुश्च चूताश्च फलभूषणाः ॥३०॥
ထိုနေရာ၌ အသီးအနှံများဖြင့် ပြည့်ဝသော သစ်ပင်များ ပေါက်ဖွားလာကြသည်—ဘိလွ၊ ကပိတ္ထ၊ ပနသ(နံ့ကာ)၊ ဘီဇပူရက(စီထရွန်)၊ အာမလကီ နှင့် သရက်—အသီးတို့ကို အလှဆင်အလံကာကဲ့သို့ တန်ဆာဆင်ထားသကဲ့သို့ ဖြစ်၏။
Verse 31
उत्तरेभ्यः कुरुभ्यश्च वनं दिव्योपभोगवत् ।आजगाम नदी दिव्या तीरजैर्भहुभिर्वृता ॥३१॥
မြောက်ကူရုတို့၏ သာယာတင့်တယ်၍ တိဗ္ဗသုခများပြည့်ဝသော တောအုပ်မှ တိဗ္ဗမြစ်တစ်စင်း ပေါ်ထွန်းလာကာ ကမ်းပါးတလျှောက် သစ်ပင်များ မရေမတွက်နိုင်အောင် ဝန်းရံနေ하였다။
Verse 32
चतुश्शालानि शुभ्राणि शालाश्च गजवाजिनाम् ।हर्म्यप्रासादसम्बाधास्तोरणानि शुभानि च ॥३२॥
ဖြူဝင်းတောက်ပသော စတုရန်းဝင်းများ ပေါ်ထွန်းလာပြီး ဆင်နှင့် မြင်းတို့အတွက် တင်းကန်များလည်း ရှိလာကာ မဟာမန်တော်များနှင့် နန်းတော်များအကြား နီးကပ်စွာ တည်ထားသော မင်္ဂလာတံခါးတော်များလည်း ပေါ်ပေါက်လာ하였다။
Verses 33-35
सितमेघनिभं चापि राजवेश्म सुतोरणम् ।दिव्यमाल्यकृताकारं दिव्यगन्धसमुक्षितम् ॥३३॥चतुरश्रमसंबाधं शयनासनयानवत् ।दिव्यैस्सर्वरसैर्युक्तं दिव्यभोजनवस्त्रवत् ॥३४॥उपकल्पितसर्वान्नं धौतनिर्मलभाजनम् ।क्लुप्तसर्वासनं श्रीमत्स्वास्तीर्णशयनोत्तमम् ॥३५॥
မင်္ဂလာရှိသော မင်းရဲ့နန်းတော်တစ်ဆောင်လည်း ပေါ်ထွန်းလာသည်။ ၎င်း၏ တံခါးတော်များသည် ဖြူစင်သော မိုးတိမ်ကဲ့သို့ လှပ၍ တိဗ္ဗပန်းကုံးများဖြင့် အလှဆင်ထားကာ တိဗ္ဗအနံ့သာဖြင့် ပက်ဖျန်းမွှေးကြိုင်နေသည်။ ကျယ်ဝန်းသော စတုရန်းပုံသဏ္ဌာန်ဖြစ်၍ အိပ်ရာ၊ ထိုင်ခုံနှင့် ယာဉ်များဖြင့် ပြည့်စုံကာ တိဗ္ဗရသာအမျိုးမျိုးသော သောက်စရာများနှင့် တိဗ္ဗအစားအစာ၊ တိဗ္ဗအဝတ်အစားတို့လည်း စုံလင်သည်။ အစားအစာအမျိုးမျိုးကို အပြည့်အဝ စီစဉ်ထားပြီး လျော်ဖျော်သန့်ရှင်း၍ အပြစ်အနာမရှိသော ပန်းကန်ခွက်များတွင် ထည့်ထားသည်။ လူတိုင်းအတွက် ထိုင်ခုံများကို စီမံထားကာ ဂုဏ်ရောင်တောက်ပသော အကောင်းဆုံး အိပ်ရာများကိုလည်း လှပစွာ ခင်းကျင်းထားသည်။
Verse 36
प्रविवेश महाबाहुरनुज्ञातो महर्षिणा ।वेश्म तद्रत्नसम्पूर्णं भरतः कैकयीसुतः ॥३६॥
မဟာရသီ၏ ခွင့်ပြုချက်ကို ရရှိပြီးနောက် လက်တံကြီးမားသော ဘရတ—ကေကေယီ၏ သားတော်—သည် ရတနာများဖြင့် ပြည့်လျှံနေသော နန်းတော်ထဲသို့ ဝင်ရောက်하였다။
Verse 37
अनुजग्मुश्च तं सर्वे मन्त्रिणस्सपुरोहिताः ।बभूवुश्च मुदा युक्ता दृष्ट्वा तं वेश्मसंविधिम् ॥३७॥
ဝန်ကြီးများအားလုံးနှင့် ပုရောဟိတ် (နန်းတော်ပူဇော်ဆရာ) တို့လည်း သူ့နောက်လိုက်ကြသည်။ ထိုအိမ်တော်၏ ခင်းကျင်းပြင်ဆင်မှု အလွန်လှပသည့်အရာကို မြင်ကြသော် အားလုံး ပီတိဖြင့် ပြည့်ဝလာကြသည်။
Verse 38
तत्र राजासनं दिव्यं व्यजनं छत्रमेव च ।भरतो मन्त्रिभिस्सार्धमभ्यवर्तत राजवत् ॥३८॥
ထိုနေရာတွင် အလွန်မြတ်နိုးဖွယ် ရာဇပလ္လင်၊ ရာဇပန်ခါ (ဗျဇန) နှင့် ရာဇထီး (ချတ်တ) တို့ကိုလည်း တင်ထားသည်။ ဘရတသည် ဝန်ကြီးများနှင့်အတူ မင်းတရားနှင့်တင့်တယ်သကဲ့သို့ ထိုနေရာ၌ နေရာယူ하였다။
Verse 39
आसनं पूजयामास रामायाभिप्रणम्य च ।वालव्यजनमादाय न्यषीदत्सचिवासने ॥३९॥
သူသည် သီရိရာမအား ရိုသေစွာ ဦးညွှတ်ကန်တော့၍ ထိုရာဇပလ္လင်ကိုလည်း မိမိပိုင်သကဲ့သို့ ဂုဏ်ပြုပူဇော်하였다။ ထို့နောက် ချာမရ (ယက်အမြီးပန်ကာ) ကိုယူကာ ဝန်ကြီးအာသနပေါ်တွင် ထိုင်하였다။
Verse 40
आनुपूर्व्यान्निषेदुश्च सर्वे मन्त्रिपुरोहिताः ।ततस्सेनापतिः पश्चात्प्रशास्ताच निषेदतुः ॥४०॥
ထို့နောက် ဝန်ကြီးများနှင့် ပုရောဟိတ်များအားလုံးသည် အစဉ်အတိုင်း ထိုင်ရာယူကြသည်။ ထို့နောက် တပ်မတော်ခေါင်းဆောင်၊ ထို့ပြီးလျှင် ကြီးကြပ်သူ (ပရရှာစတာ) လည်း ထိုင်ရာယူ하였다။
Verse 41
तत स्तत्र मुहूर्तेन नद्यः पायसकर्दमाः ।उपातिष्ठन्त भरतं भरद्वाजस्य शासनात् ॥४१॥
ထို့နောက် ထိုနေရာ၌ပင် ခဏမျှအတွင်း ‘အညစ်အကြေး’ သည် ချိုမြိန်သော ပါယာသ ဖြစ်သော မြစ်များ ပေါ်ထွန်းစီးဆင်းလာ၍ ဘရဒ္ဝာဇ၏ အမိန့်တော်အရ ဘရတအား စောင့်ဆိုင်းကာ ဆက်ကပ်ဘမည်။
Verse 42
तासामुभयतः कूलं पाण्डुमृत्तिकलेपनाः ।रम्याश्चावसधा दिव्या ब्रह्मणस्तु प्रसादजाः ॥४२॥
ထိုမြစ်များ၏ နှစ်ဖက်ကမ်းတစ်လျှောက်တွင် အဖြူဖျော့သော မြေညက်ဖြင့် လိမ်းပတ်ထားသည့် လှပသန့်ရှင်းသော ဒိဗ္ဗအိမ်ရာများ ပေါ်ထွန်းလာကြပြီး၊ ဗြဟ္မာ၏ ကရုဏာတော်မှ မွေးဖွားလာသောအရာများဖြစ်သည်။
Verse 43
तेनैव च मूहूर्तेन दिव्याऽभरणभूषिताः ।आगुर्विंशतिसाहस्राः ब्रह्मणा प्रहिताः स्त्रियः ॥४३॥
ထိုခဏတည်းမှာပင်၊ ဒိဗ္ဗအလှဆင်အာဘရဏများဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသော မိန်းမနှစ်သောင်းတို့သည် ဗြဟ္မာဒေဝ (Brahmā) မှ စေလွှတ်၍ ရောက်လာကြ၏။
Verse 44
सुवर्णमणिमुक्तेन प्रवालेन च शोभिताः ।आगुर्विंशतिसाहास्राः कुबेरप्रहिताः स्त्रियः ॥४४॥
ရွှေ၊ မဏိ၊ ပုလဲနှင့် ပုလဲကျောက် (coral) တို့ဖြင့် တောက်ပလှပသော မိန်းမနှစ်သောင်းတို့သည် ကုဗေရဒေဝ (Kubera) မှ စေလွှတ်၍ ရောက်လာကြ၏။
Verse 45
याभिर्गृहीतः पुरुषस्सोन्माद इव लक्ष्यते ।आगुर्विंशतिसाहस्रा नन्दनादप्सरोगणाः ॥४५॥
နန္ဒနမှ အပ္ဆရာအစုအဖွဲ့ နှစ်သောင်းတို့ ရောက်လာကြ၏—သူမတို့၏ အဖက်အလှုပ်အယှက်နှင့် အ拥抱ကြောင့် ယောက်ျားတစ်ဦးသည် ပြင်းထန်သောကာမတဏှာကြောင့် မူးမောရူးသွပ်သကဲ့သို့ ထင်မြင်ရ၏။
Verse 46
नारदस्तुम्भुरुर्गोपः प्रवरास्सूर्यवर्चसः ।एते गन्धर्वराजानो भरतस्याग्रतो जगुः ॥४६॥
နာရဒ (Nārada)၊ တုမ္ဘုရု (Tumburu) နှင့် ဂိုပ (Gopa) တို့သည်—နေမင်းကဲ့သို့ တောက်ပသော ဂန္ဓဗ္ဗရာဇာ အထက်မြတ်တို့ဖြစ်၍—ဘရတ (Bharata) ၏ ရှေ့တွင် သီချင်းတော်များကို သီဆိုကြ၏။
Verse 47
अलम्बुसा मिश्रकेशी पुण्डरीकाऽथ वामना ।उपानृत्यंस्तु भरतं भरद्वाजस्य शासनात् ॥४७॥
ထို့နောက် အလမ္ဗုသာ၊ မိශ්ရကေသီ၊ ပုဏ္ဍရိကာ နှင့် ဝာမနာ တို့သည် ရှင်ဘရဒ္ဝာဇ၏ အမိန့်အတိုင်း ဘရတ၏ အနီး၌ ကပြကြ၏။
Verse 48
यानि माल्यानि देवेषु यानि चैत्ररथे वने ।प्रयागे तान्यदृश्यन्त भरद्वाजस्य शासनात् ॥४८॥
နတ်တို့အကြား၌လည်းကောင်း၊ ချိုင်တရထ သစ်တော၌လည်းကောင်း ရှိသော ပန်းကုံးများသည် ရှင်ဘရဒ္ဝာဇ၏ အမိန့်ကြောင့် ပရယာဂ၌ ဤနေရာတွင် ပေါ်ထွန်းလာကြ၏။
Verse 49
बिल्वा मार्दङ्गिका आसन् शम्याग्राहा विभीतकाः ।अश्वत्था नर्तकाश्चासन्भरद्वाजस्य शासनात् ॥४९॥
ရှင်ဘရဒ္ဝာဇ၏ အမိန့်အတိုင်း ဘိလွ သစ်ပင်တို့သည် တီးဝိုင်းဒရမ်တီးသူများ ဖြစ်လာကြပြီး၊ ဝိဘီတက သစ်ပင်တို့သည် ချင်း (စင်ဘယ်) တီးသူများ ဖြစ်လာကာ၊ အရှွတ္ထ သစ်ပင်တို့သည် ကပြသူများ ဖြစ်လာကြ၏။
Verse 50
ततस्सरलतालाश्च तिलका नक्तमालकाः ।प्रहृष्टास्तत्र सम्पेतुः कुब्जा भूत्वाऽथ वामनाः ॥५०॥
ထို့နောက် ဆရလ နှင့် တာလ သစ်ပင်များ၊ တိလက နှင့် နက္တမာလ သစ်ပင်များသည် ဝမ်းမြောက်ပီတိဖြင့် ကျောကွေးသူနှင့် အရပ်ပုသူတို့၏ ရုပ်သဏ္ဌာန်ကို ခံယူကာ ထိုနေရာ၌ လှုပ်ရှားသွားလာကြ၏။
Verse 51
शिंशुपामलकीजम्ब्वो याश्चान्याः काननेषु ताः ।मालती मल्लिका जातिर्याश्चान्याः कानने लताः ।प्रमदाविग्रहं कृत्वा भरद्वाजाश्रमेऽवदन् ॥५१॥
ရှင်ရှုပာ၊ အာမလကီ၊ ဇမ္ဗု နှင့် အခြားသော တောသစ်ပင်များ၊ ထို့အပြင် မာလတီ၊ မလ္လိကာ၊ ဇာတိ နှင့် အခြားသော တောလျှောပင်များသည် မိန်းမတို့၏ ရုပ်သဏ္ဌာန်ကို ပြုယူကာ ရှင်ဘရဒ္ဝာဇ၏ အာရှရမ်၌ စကားဆိုကြ၏။
Verses 52-53
सुरास्सुरापाः पिबत पायसं च बुभुक्षिताः ॥५२॥मांसानि च सुमेध्यानि भक्ष्यन्तां यावदिच्छथ ॥५३॥
သုရာသောက်သူတို့သည် သုရာကို သောက်ကြစေ၊ ဆာလောင်သူတို့သည် ပာယာသ (pāyasa) ကို စားကြစေ၊ ထို့ပြင် ဓမ္မအရ သန့်ရှင်း၍ အခွင့်ပြုထားသော အသားကိုလည်း မိမိတို့လိုသလောက် စားသုံးကြစေ။
Verse 54
उच्छाद्य स्नापयन्ति स्म नदीतीरेष वल्गुषु ।अप्येकमेकं पुरषं प्रमदास्सप्त चाष्ट च ॥५४॥
မြစ်ကမ်းပါးအလှတရားရှိရာ၌ နာရီတို့သည် ဆီလိမ်း၍ နှိပ်နယ်ကာ ထို့နောက် ရေချိုးပေးကြ၏။ ယောက်ျားတစ်ဦးစီကို မိန်းမ ခုနစ်ဦး သို့မဟုတ် ရှစ်ဦးက အလှည့်ကျ စောင့်ရှောက်ပြုစုကြ၏။
Verse 55
संवाहन्त्यस्समापेतुर्नार्यो रुचिरलोचनाः ।परिमृज्य तथाऽन्योन्यं पाययन्ति वराङ्गनाः ॥५५॥
မျက်လုံးလှပသော မိန်းမတို့သည် ရှေ့တိုးလာ၍ နှိပ်နယ်ပေးကြ၏။ ထို့ပြင် အလှအပအထူးကောင်းသော မိန်းမတို့သည် သုတ်ပေး၍ ခြောက်အောင်လုပ်ကာ သောက်စရာလည်း ပေးကြပြီး အလှည့်ကျ အပြန်အလှန် ပြုစုကြ၏။
Verse 56
हयान् गजान् खारानुष्ट्रान्तथैव सुरभेस्सुतान् ।अभोजयन्वाहनपास्तेषां भोज्यं यथाविधि ॥५६॥
ယာဉ်တင်သတ္တဝါများကို စောင့်ရှောက်သူတို့သည် နည်းလမ်းတကျ အစာကျွေးကြ၏—မြင်း၊ ဆင်၊ မြည်း၊ ကုလားအုတ်နှင့် သုရဘီ၏ သားစဉ်မြေးဆက် (နွားမျိုး) တို့ကို သက်ဆိုင်ရာအလိုက် သင့်တော်သော အစာဖြင့် ကျွေးမွေးကြ၏။
Verse 57
इक्षूंश्च मधुलाजांश्च भोजयन्ति स्म वाहनान् ।इक्ष्वाकुवरयोधानां चोदयन्तो महाबलाः ॥५७॥
အားကြီးသောအမှုထမ်းတို့သည် အိက္ရှ္ဝာကု မင်းသားတို့၏ စစ်သည်များ၏ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးတိရစ္ဆာန်များကို စားသောက်စေကြ၍ ကြံနှင့် ပျားရည်ရောထားသော ချိုမြိန်သည့် လှော်ဆန်ကို ကျွေးမွေးကြ하였다။
Verse 58
नाश्वबन्धोऽश्वमाजानान्नगजं कुञ्जरग्रहः ।मत्तप्रमत्तमुदिता चमूः सा तत्र संबभौ ॥५८॥
အဲဒီနေရာတွင် စစ်တပ်သည် မူးယစ်ပျော်ရွှင်မှုနှင့် မေ့လျော့မှုကြောင့် တောက်ပလာ၍ မြင်းစီးသူသည် မိမိမြင်းကို မသိတော့သကဲ့သို့၊ ဆင်ထိန်းသူလည်း မိမိဆင်ကို မသိတော့하였다။
Verse 59
तर्पितास्सर्वकामैस्ते रक्तचन्दनरूषिताः ।अप्सरोगणसंयुक्तास्सैन्या वाचमुदैरयन् ॥५९॥
ဆန္ဒအားလုံးဖြင့် စိတ်ကျေနပ်ကာ အနီရောင် စန္ဒနကပ်လိမ်းထားပြီး အပ္ဆရာအုပ်စုတို့နှင့်အတူရှိသော စစ်သည်တို့သည် အသံကို မြှင့်တင်၍ စကားဆိုကြ하였다။
Verse 60
नैवायोध्यां गमिष्यामो नगमिष्याम दण्डकान् ।कुशलं भरतस्यास्तु रामस्यास्तु तथा सुखम् ॥६०॥
“ကျွန်ုပ်တို့သည် အယောဓျာသို့ မပြန်ကြမည်၊ ဒဏ္ဍကသို့လည်း မသွားကြမည်။ ဘရတသည် ကောင်းကျိုးရှိပါစေ—ရာမလည်း ထိုနည်းတူ ပျော်ရွှင်ချမ်းသာပါစေ” ဟု။
Verse 61
इति पादातयोधाश्च हस्त्यश्वारोहबन्धकाः ।अनाथास्तं विधिं लब्ध्वा वाचमेतामुदीरयन् ॥६१॥
ဤသို့ ခြေလျင်စစ်သည်များနှင့် ဆင်စီးမြင်းစီး စစ်သည်များလည်း ဆိုကြ၏။ ထိုဧည့်ဝတ်ပြုမှုကို ရရှိပြီးနောက် အကာအကွယ်မဲ့သူများကဲ့သို့ ခေါင်းဆောင်တို့ကို မလေးစားမထောက်ထားဘဲ စကားကို ဆက်လက်ပြောဆိုကြ၏။
Verse 62
संम्प्रहृष्टा विनेदुस्ते नरास्तत्र सहस्रशः ।भरतस्यानुयातारस्स्वर्गोऽयमिति चाब्रुवन् ॥६२॥
ထိုနေရာ၌ ဘရတ၏ နောက်လိုက်များသည် ထောင်ချီ၍ အလွန်ပျော်ရွှင်ကာ အသံကျယ်စွာ ဟစ်အော်၍ “ဤနေရာသည် တကယ့်ကောင်းကင်ဘုံပင်” ဟု ဆိုကြ၏။
Verse 63
नृत्यन्ति स्म हसन्ति स्म गायन्ति स्म च सैनिकाः ।समन्तात्परिधावन्ति माल्योपेतास्सहस्रशः ॥६३॥
ပန်းကုံးများဖြင့် အလှဆင်ထားသော စစ်သည် ထောင်ချီသည် အရပ်ရပ်သို့ ပြေးလွှားကြပြီး ကခုန်ကြ၊ ရယ်မောကြ၊ သီချင်းဆိုကြ၏။
Verse 64
ततो भुक्तवतां तेषां तदन्नममृतोपमम् ।दिव्यानुद्वीक्ष्य भक्ष्यां स्तानभवद्भक्षणे मतिः ॥६४॥
ထို့နောက် သူတို့သည် စားပြီးသားဖြစ်သော်လည်း အမရတနှင့်တူသော ထိုအစားအစာ၊ အလွန်သန့်ရှင်းသည့် ဒိဗ္ဗအစားအစာများကို မြင်သဖြင့် ထပ်မံစားလိုစိတ် ပေါ်ထွန်းလာ၏။
Verse 65
प्रेष्याश्चेट्यश्च वध्वश्च बलस्थाश्च सहस्रशः ।बभूवुस्ते भृशं दृप्तास्सर्वे चाहतवाससः ॥६५॥
သတင်းပို့သူများ၊ အမျိုးသမီးအလုပ်သမားများ၊ အမျိုးသမီးအထောက်အကူများနှင့် စခန်းလိုက်သူများသည် ထောင်ချီ၍ ရှိကြပြီး အားလုံးသည် အသစ်စက်စက် အဝတ်အစားများ ဝတ်ဆင်ကာ အလွန်ပီတိမြောက်ကြ၏။
Verse 66
कुञ्जराश्च खरोष्ट्राश्च गोऽश्वाश्च मृगपक्षिणः ।बभूवुस्सुभृतास्तत्र नान्यो ह्यन्यमकल्पयत् ॥६६॥
ထိုနေရာ၌ ဆင်၊ မြည်းနှင့် ကုလားအုတ်၊ နွားနှင့် မြင်းတို့သာမက တောတိရစ္ဆာန်နှင့် ငှက်တို့ပါ အားလုံး အစာအဟာရပြည့်ဝစွာ စောင့်ရှောက်ခံရ၍ တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး မနှောင့်ယှက်ကြ။
Verse 67
नाऽशुक्लवासा स्तत्राऽसीत्क्षुधितो मलिनोऽपि वा ।रजसा ध्वस्तकेशो वा नरः कश्चिददृश्यत ॥६७॥
ထိုအဖွဲ့အတွင်း၌ အဝတ်အစားညစ်ပတ်သူ၊ ဆာလောင်သူ၊ မသန့်ရှင်းသူ သို့မဟုတ် ဖုန်မှုန့်ကြောင့် ဆံပင်ပျက်စီးယိုယွင်းနေသူ တစ်ယောက်မျှ မမြင်ရ။
Verses 68-69
आजैश्चापि च वाराहैर्निष्ठानवरस़ञ्चयैः ।फलनिर्यूह संसिद्दैस्सूपैर्गन्ध रसान्वितैः ॥६८॥पुष्पध्वजवतीः पूर्णाश्शुक्लस्यान्नस्य चाभितः ।ददृशुर्विस्मितास्तत्रनरा लौहीस्सहस्रशः ॥६९॥
ထိုနေရာ၌ လူတို့သည် အံ့ဩစွာ ကြည့်မြင်ကြ၏—ပန်းကုံးနှင့် အလံတံဆိပ်တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသော သံအိုးသံခွက် အထောင်ပေါင်းများစွာ၊ အနားအနားတစ်လျှောက် ဆန်ဖြူဖြူဖြင့် ပြည့်နှက်လျက်၊ ထို့ပြင် ဆိတ်သားနှင့် ဝက်သား၊ အကောင်းဆုံး အမွှေးအကြိုင်များ၊ သစ်သီးပြင်ဆင်ချက်များ၊ နှင့် အနံ့ရသာပြည့်ဝသော ဟင်းရည်များပါဝင်လျက်ရှိသည်။
Verse 70
बभूवुर्वनपार्श्वेषु कूपाः पायसकर्दमाः ।ताश्चकामदुघा गावो द्रुमाश्चासन्मधुश्च्युतः ॥७०॥
တောအနားဘက်၌ ပျားရည်ဆန်ဆန် ချိုမြိန်ထူထဲသော ပယာသ (payāsa) ဖြင့် ပြည့်လျှံနေသည့် ရေတွင်းများ ပေါ်ထွန်းလာ၏; ဆန္ဒပြည့်စုံစေသော ကာမဓုဂါ နွားများလည်းရှိ၍ သစ်ပင်များမှလည်း ပျားရည်ယိုစီးနေသည်။
Verse 71
वाप्यो मैरेयपूर्णाश्च मृष्टमांसचयैर्वृताः ।प्रतप्तपिठरैश्चापि मार्गमायूरकौक्कुटैः ॥७१॥
မိုင်ရေယ (ဒိတ်ပင်အရက်) ဖြင့်ပြည့်သော ရေတွင်းများရှိပြီး၊ အနားပတ်လည်တွင် ရွေးချယ်ထားသော အသားတောင်တန်းများက ဝန်းရံထားသည်။ လမ်းတစ်လျှောက်တွင်လည်း အပူရှိန်မလျော့အောင်ထားသော အိုးများထဲ၌ သမင်၊ မယုရ (ပီကော့) နှင့် ကြက်အသားတို့ကို ထားရှိပြင်ဆင်ထားလေသည်။
Verses 72-74
पात्रीणां च सहस्राणि स्थालीनां नियुतानि च ।न्यर्बुधानि च पात्राणि शातकुम्भमयानि च ॥७२॥स्थाल्यः कुम्भ्य करम्भ्य श्च दधिपूर्णास्सुसंस्कृताः ।यौवनस्थस्य गौरस्य कपित्थस्य सुगन्धिनः ॥७३॥ह्रदाः पूर्णा रसालस्य दध्नश्श्वेतस्य चापरे ।बभूवुः पायसस्यान्ये शर्करायावसञ्चयाः ॥७४॥
ရွှေဖြင့်ပြုလုပ်ထားသောပန်းကန်ပြားများအသောင်းအသိန်း၊ အိုးများကုဋေတသေနင်္ဂဗျူဟာရှိလေသတည်း။ မြေအိုး၊ ရေအိုး၊ ဇရုပ်အိုးတို့သည်ကောင်းစွာပြုလုပ်ထားသောနို့ဓမ်းဖြင့်ပြည့်နှက်လျက်၊ နံ့သာမွေးဖလပန်းကဲ့သို့ဖြူစင်၍၊ ငယ်ရွယ်သောနွားမကဲ့သို့အရောင်ရှိလေသတည်း။ အချို့သောရေကန်များတွင်သရက်သီးဖျော်ရည်၊ အချို့တို့တွင်ဖြူစင်သောနို့ဓမ်း၊ အချို့တို့တွင်ချိုဆုပ်နှင့်သကြားရောထားသောဆန်ပေါင်းမုန့်တို့ဖြင့်ပြည့်နှက်လေသတည်း။
Verse 75
कल्कान्चूर्णकषायांश्च स्नानानि विविधानि च ।ददृशुर्भाजनस्थानि तीर्थेषु सरतां नराः ॥७५॥
မြစ်ကမ်းဆိပ်များ၌ လူတို့သည် ရေချိုးရန်အတွက် အမျိုးမျိုးသော ပစ္စည်းများ—လိမ်းပတ်၊ အမှုန့်နှင့် အနံ့သင်းသော ဆေးရည်ပြုတ်—ထည့်ထားသော အိုးအခွက်များကို မြင်ကြသည်။
Verses 76-80
शुक्लानंशुमतश्चापि दन्तधावनसञ्चयान् ।शुक्लांश्चन्दनकल्कांश्च समुद्गेष्ववतिष्ठतः ॥७६॥दर्पणापरिमृष्टांश्च वाससां चापि सञ्चयान् ।पादुकोपानहां चैव युग्मानिच सहस्रशः ॥७७॥आञ्जनीः कङ्कतान्कूर्चान् शस्त्राणि च धनूंषि च ।मर्मत्राणानि चित्राणि शयनान्यासनानि च ॥७८॥प्रतिपानह्रदान्पूर्णन्खरोष्ट्रगजवाजिनाम् ।अवगाह्यसुतीर्थांश्चह्रदान् सोत्पलपुष्करान् ॥७९॥आकाश वर्णप्रतिमान् स्वच्छतोयान्सुखप्लवान् ।नीपवैडूर्यवर्णांश्च मृदून्यवससञ्चयान् ।निर्वापार्थान् पशूनां ते ददृशुस्तत्र सर्वशः ॥८०॥
အဲဒီနေရာတဝိုက် အနှံ့အပြားတွင် သူတို့သည် အဖြူရောင် သွားတိုက်တံ (ဒန္တဓာဝန) များကို အစုလိုက်အပြုံလိုက် မြင်ကြသည်။ အရွက်ပန်းကန်များထဲတွင် ထားရှိသော အဖြူရောင် စန္ဒနလိမ်းပတ်များ၊ တောက်ပစင်ကြယ်အောင် ပွတ်တိုက်ထားသော မှန်များ၊ အဝတ်အထည်သိုလှောင်များနှင့် ပဒုကာနှင့် ဖိနပ်တို့ကို အတွဲလိုက် ထောင်ပေါင်းများစွာလည်း မြင်ကြသည်။ ထို့ပြင် မျက်ကွင်းဆေး (အန်ဇနီ) ဘူးများ၊ ခေါင်းဖြီးများ၊ မုတ်ဆိတ်တံပွတ်များ၊ လက်နက်များနှင့် လေးများ၊ ကိုယ်ခန္ဓာ၏ အရေးကြီးရာများကို ကာကွယ်သည့် အလှဆင်ထားသော ကာကွယ်ကိရိယာများ၊ အိပ်ရာများနှင့် ထိုင်ခုံများလည်း ရှိသည်။ မြည်း၊ ကုလားအုတ်၊ ဆင်နှင့် မြင်းတို့အတွက် ရေသောက်ကန်များ ပြည့်ဝစွာရှိပြီး၊ ကြာပန်းနှင့် ရေနှင်းပန်းတို့ဖြင့် အလှဆင်ထားသော ရေချိုးဆိပ်ကမ်းကောင်းများလည်း ရှိသည်။ ထို့အပြင် ကောင်းကင်ရောင်သဏ္ဍာန် အပြာရောင်တောက်သည့် ရေကြည်ကန်များကို မြင်ရပြီး ရေကူးရန် သက်သာလှသည်။ တိရစ္ဆာန်များကို အားဖြည့်ရန်အတွက် ကဒမ္ဗာနှင့် ဝိုင်ဒူရျကဲ့သို့ စိမ်းနုရောင်ရှိသော နူးညံ့သည့် မြက်စာအစုများကိုလည်း နေရာတိုင်းတွင် ခင်းကျင်းထားသည်။
Verse 81
व्यस्मयन्त मनुष्यास्ते स्वप्नकल्पं तदद्भुतम् ।दृष्ट्वाऽतिथ्यं कृतं तादृग्भरतस्य महर्षिणा ॥८१॥
ထိုလူတို့သည် မဟာရိရှီက ဘရတအတွက် စီစဉ်ပေးထားသော အံ့ဩဖွယ် ဧည့်ခံမှုကို မြင်ကြသော် အိပ်မက်ကဲ့သို့ ထူးဆန်းလှသဖြင့် အလွန်အံ့အားသင့်ကြသည်။
Verse 82
इत्येवं रममाणानां देवानामिव नन्दने ।भरद्वाजाश्रमे रम्ये सा रात्रिर्व्यत्यवर्तत ॥८२॥
ဤသို့ ဘရဒ္ဝာဇ၏ လှပသော အာရှရမ်၌၊ အိန္ဒြ၏ နန္ဒနဥယျာဉ်၌ ဒေဝတော်များကဲ့သို့ ပျော်ရွှင်ရင်း ရာတရီသည် လွန်ကဲသွားလေသည်။
Verse 83
प्रतिजग्मुश्च ता नद्यो गन्धर्वाश्च यथागतम् ।भरद्वाजमनुज्ञाप्य ताश्च सर्वा वराङ्गनाः ॥८३॥
ထို့နောက် ထိုမြစ်များ၊ ဂန္ဓဗ္ဗများနှင့် လှပသော မိန်းမများအားလုံးသည် ဘရဒ္ဝာဇထံမှ ခွင့်တောင်းပြီးနောက်၊ မိမိတို့ လာခဲ့သကဲ့သို့ မူလနေရာအသီးသီးသို့ ပြန်လည်သွားကြသည်။
Verse 84
तथैव मत्ता मदिरोत्कटा नरास्तथैव दिव्यागरुचन्दनोक्षिताः ।तथैव दिव्या विविधास्स्रगुत्तमाः पृथक्प्रकीर्णा मनुजैः प्रमर्दिताः ॥८४॥
ဂန္ဓဗ္ဗတို့ ထွက်ခွာသွားပြီးနောက်တောင် အရက်အလွန်ပြင်းထန်မှုကြောင့် မူးယစ်လွန်ကဲနေသော လူတို့သည် မူးဝေနေသေး၏။ သူတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာများမှာ သာသနာတော်သဘောရှိသော အဂရုနှင့် စန္ဒနသစ် အနံ့တော်ဖြင့် လိမ်းသုတ်ထားဆဲဖြစ်၏။ ထို့ပြင် အမျိုးမျိုးသော အလှပဆုံး ပန်းကုံးများသည် လူတို့က နင်းချေဖျက်ဆီးသဖြင့် နေရာနေရာတွင် ပြန့်ကျဲကျန်ရစ်နေ၏။
Bharata must balance military necessity with āśrama-safety: he deliberately keeps the army away to prevent harm to huts, trees, land, and water, embodying rājadharma as non-intrusion into ascetic domains (2.91.5–9).
Hospitality is presented as a disciplined, dharmic institution: the sage’s ātithya transforms a potentially disruptive force into an ordered community, while Bharata’s deference shows that power gains legitimacy through restraint and reverence for tapas.
The setting is Bharadvāja’s hermitage (traditionally associated with Prayāga), with invoked cosmic geographies such as Kubera’s forest in Kuru land and the directional guardians; culturally, the chapter highlights Vedic-style purification, agniśālā rites, and formal guest-offerings (pādya, arghya).
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.