Sarga 36

Verse 1

ततस्सुमन्त्रमैक्ष्वाकः पीडितोऽत्र प्रतिज्ञया ।सबाष्पमतिनिश्श्वश्य जगादेदं पुनः पुनः ॥१॥

ထို့နောက် အိက္ခဝါကူမျိုးဆက် ဒဿရထမင်းကြီးသည် ဤကိစ္စ၌ မိမိ၏ ကတိသစ္စာကြောင့် ဖိစီးနာကျင်လျက် မျက်ရည်နှင့်တကွ အနက်ရှိုင်းဆုံး သက်ပြင်းကို ထပ်ခါထပ်ခါ ချပြီး စုမန်ထရအား ဤစကားတို့ကို ပြန်ပြန်လည်လည် မိန့်ကြားတော်မူ၏။

Verse 2

सूत रत्नसुसम्पूर्णा चतुर्विधबला चमूः ।राघवस्यानुयात्रार्थं क्षिप्रं प्रतिविधीयताम् ॥२॥

အို ရထားမောင်းသူ၊ စစ်တပ်လေးမျိုးအင်အားပြည့်စုံ၍ စစ်ပစ္စည်းအလုံအလောက်ရှိသော စစ်တပ်ကို ချက်ချင်းစီစဉ်ကာ ရာဃဝမင်းသား၏ ခရီးစဉ်တွင် အတူလိုက်ပါစေရန် ပြင်ဆင်လော့။

Verse 3

रूपाजीवाश्च वादिन्यो वणिजश्च महाधनाः ।शोभयन्तु कुमारस्य वाहिनीं सुप्रसारिताः ॥३॥

အလှအပဖြင့် အသက်မွေးသော ဂဏိကာမိန်းမများ၊ စကားချိုမြိန်ပြောတတ်သော မိန်းမများနှင့် ငွေကြေးကြီးမားသော ကုန်သည်များသည် ကုန်ပစ္စည်းများကို ကျယ်ပြန့်စွာ ခင်းကျင်းပြသ၍ မင်းသား၏ လှည်းတန်း/အလှည့်အပြောင်းကို တင့်တယ်လှပစေကြပါစေ။

Verse 4

ये चैनमुपजीवन्ति रमते यैश्च वीर्यतः ।तेषां बहुविधं दत्त्वा तानप्यत्र नियोजय ॥४॥

ထို့ပြင် သူ့ကိုဝန်ဆောင်၍ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းလုပ်သူများနှင့်၊ သူ၏ဗီရိယဖြင့် အတူပျော်ကစားလေ့ရှိသော သတ္တိရှိသည့် လူငယ်များကိုလည်း အမျိုးမျိုးသော လက်ဆောင်များပေးကာ ဤနေရာတွင်ပါ တာဝန်ပေးအပ်ထားပါ။

Verse 5

आयुधानि च मुख्यानि नागरा श्शकटानि च ।अनुगच्छन्तु काकुत्स्थं व्याधाश्चारण्य गोचराः ॥५॥

အဓိကလက်နက်များ၊ မြို့တော်စောင့်တပ်များနှင့် ရထား/လှည်းများသည် ကာကုတ်သ္ထ (ရာမ) ကိုလိုက်ပါစေ။ ထို့ပြင် တောလမ်းကြောင်းများကို ကျွမ်းကျင်သည့် မုဆိုးများနှင့် တောတန်းလမ်းညွှန်များလည်း အတူလိုက်ပါစေ။

Verse 6

निघ्नन् मृगान् कुञ्जरांश्च पिबंश्चारण्यकं मधु ।नदीश्च विविधाः पश्यन्न राज्यस्य स्मरिष्यति ॥६॥

သမင်များနှင့် ဆင်များကို လိုက်လံသတ်ဖြတ်ကာ တောထဲမှ ပျားရည်ကို သောက်သုံး၍ မြစ်ချောင်းအမျိုးမျိုးကို ကြည့်ရှုနေစဉ်၊ ရာမသည် တောဝန့်၏ ပျော်ရွှင်မှု၌ မျောလျှံသဖြင့် နိုင်ငံတော်ကိုတောင် မမှတ်မိတော့ပါလိမ့်မည်။

Verse 7

धान्यकोशश्च यः कश्चिद्धनकोशश्च मामकः ।तौ राममनुगच्छेतां वसन्तं निर्जने वने ॥७॥

ငါ၏ စပါးသိုလှောင်တိုက်နှင့် ငါ၏ ဥစ္စာဓနတိုက် မည်သည့်အရာမဆို—ထိုနှစ်ခုလုံးသည် လူသူကင်းမဲ့သော တောအတွင်း နေထိုင်မည့် ရာမကို လိုက်ပါစေ။

Verse 8

यजन् पुण्येषु देशेषु विसृजं श्चाप्तदक्षिणाः ।ऋषिभिश्च समागम्य प्रवत्स्यति सुखं वने ॥८॥

သန့်ရှင်းသောဒေသများတွင် ယဇ္ဉပူဇော်ပွဲများကို ပြုလုပ်၍ သင့်လျော်သော ဒက္ခိဏာ (ပူဇော်လှူဒါန်းမှု) ကို ပေးကမ်းကာ ရိရှီတို့နှင့် ဆုံတွေ့ပေါင်းသင်းပြီး တောအတွင်း၌ ပျော်ရွှင်စွာ နေထိုင်မည်။

Verse 9

भरतश्च महाबाहुरयोध्यां पालयिष्यति ।सर्वकामैः सह श्रीमान् रामः संसाध्यतामिति ॥९॥

“လက်မောင်းကြီးမားသော ဘရတသည် အယောဓျာကို အုပ်ချုပ်စောင့်ရှောက်စေ၊ ထင်ရှားမြတ်သော ရာမကိုလည်း အဆင်ပြေမှုအပေါင်းနှင့် သင့်တော်စွာ စီမံပေးစေ” ဟု ဆိုကြသည်။

Verse 10

एवं ब्रुवति काकुत्स्थे कैकेय्या भय मागतम् ।मुखं चाप्यगमच्छोषं स्वरश्चापि न्यरुध्यत ॥१०॥

ကာကုတ္သ္ထ မင်းဆက်မှ ဒဿရထ မင်းကြီးက ထိုသို့ မိန့်တော်မူသော် ကေကေယီ၏ စိတ်၌ ကြောက်ရွံ့ခြင်း ဝင်ရောက်လာ၍ မျက်နှာသည် ခြောက်သွေ့ ဖျော့ဖျော့ဖြစ်သွားကာ အသံတောင် လည်ချောင်းတွင် တိတ်ဆို့သွား၏။

Verse 11

सा विषण्णा च सन्त्रस्ता मुखेन परिशुष्यता ।राजानमेवाभिमुखी कैकेयी वाक्यमब्रवीत् ॥११॥

စိတ်ညှိုးနွမ်း၍ ကြောက်လန့်နေသည့် ကေကေယီသည် မျက်နှာခြောက်သွေ့လျက် မင်းကြီးထံသို့ မျက်နှာမူကာ စကားဆို၏။

Verse 12

राज्यं गतजनं साधो पीतमण्डां सुरामिव ।निरास्वाद्यतमं शून्यं भरतो नाभिपत्स्यते ॥१२॥

အို သမ္မာဓမ္မတော်ကို ထိန်းသိမ်းသော မင်းကြီး၊ ပြည်သူတို့က စွန့်ခွာသွား၍ လွတ်လပ်ဗလာ၊ အရသာမရှိသကဲ့သို့ ဖြစ်နေသော နိုင်ငံတော်ကို—အနှစ်သာရကို စစ်ထုတ်ကုန်သည့် အရက်ကဲ့သို့—ဘရတ မခံယူလိမ့်မည်မဟုတ်။

Verse 13

कैकेय्यां मुक्तलज्जायां वदन्त्यामतिदारुणाम् ।राजा दशरथो वाक्यमुवाचायतलोचनाम् ॥१३॥

ကေကေယီသည် အရှက်အကြောက်ကို စွန့်လွှတ်ကာ အလွန်ရက်စက်သော စကားများ ပြောဆိုနေစဉ် မင်းကြီး ဒဿရထသည် မျက်လုံးကျယ်သော မိဖုရားထံသို့ ပြန်လည်မိန့်တော်မူ၏။

Verse 14

वहन्तं किं तुदसि मां नियुज्य धुरि माऽहिते ।अनार्ये कृत्यमारब्धं किं न पूर्वमुपारुधः ॥१४॥

အို မကောင်းသော မိန်းမ၊ ငါ့ကို ဤဝန်ထုပ်၏ ထမ်းပိုးတွင် ချည်နှောင်ပြီးနောက် ငါက ဆွဲတင်သွားနေစဉ် အဘယ်ကြောင့် ငါ့ကို ထိုးနှိုးနှိပ်စက်သနည်း။ အို အာရျမဟုတ်သူ—ဤအမှုကို စတင်မည်ဆိုလျှင် အစကတည်းက ငါ့ကို အဘယ်ကြောင့် မတားဆီးခဲ့သနည်း။

Verse 15

तस्यैतत्क्रोधसंयुक्तमुक्तं श्रुत्वा वराङ्गना ।कैकेयी द्विगुणं क्रुद्धा राजानमिदमब्रवीत् ॥१५॥

သူ၏ ဒေါသနှင့်ပြည့်သော စကားကို ကြားသော်၊ အလှတရားရှိသော ကေကေယီ မိဖုရားသည် ဒေါသကို နှစ်ဆတိုး၍ ဘုရင်အား ဤသို့ မိန့်ကြားလေ၏။

Verse 16

वैव वंशे सगरो ज्येष्ठं पुत्रमुपारुधत् ।असमञ्ज इति ख्यातं तथायं गन्तुमर्हति ॥१६॥

သင်၏ မျိုးရိုးအတွင်း၌ပင် စဂရမင်းသည် အကြီးဆုံးသားကို ‘အသမဉ္ဇ’ ဟု နာမည်ကြီးသည့်သူကို တားဆီး၍ ဖယ်ရှားခဲ့သည်။ ထိုနည်းတူ ဤရာမလည်း ထိုသဘောဖြင့် ပို့လွှတ်သင့်၏။

Verse 17

एवमुक्तो धिगित्येव राजा दशरथोऽब्रवीत् ।व्रीडितश्च जनस्सर्व स्सा च तं नावबुध्यत ॥१७॥

ထိုသို့ ပြောဆိုခံရသော် ဒဿရထမင်းသည် “အရှက်တကွ!” ဟုသာ မိန့်တော်မူနိုင်၏။ အဲဒီနေရာရှိ လူအပေါင်းတို့ အရှက်ရကြသော်လည်း နန်းမ (ကေကေယီ) သည် မသိမမြင်ခဲ့။

Verse 18

तत्र वृद्धो महामात्रस्सिद्धार्थो नाम नामतः ।शुचिर्बहुमतो राज्ञः कैकेयी मिदमब्रवीत् ॥१८॥

ထိုနေရာ၌ ‘စိဒ္ဓာရထ’ ဟု အမည်ရှိသော အသက်ကြီး မဟာအမတ်တစ်ပါး ရှိ၏။ အကျင့်သန့်ရှင်း၍ ဘုရင်က အလွန်လေးစားသူဖြစ်သဖြင့် ကေကေယီ မိဖုရားအား ဤသို့ မိန့်ကြားလေ၏။

Verse 19

असमञ्जो गृहीत्वा तु क्रीडतः पथि बालकान् ।सरय्वाः प्रक्षिपन्नप्सु रमते तेन दुर्मतिः ॥१९॥

စိတ်ဆိုးယုတ်သော အသမဉ္ဇသည် လမ်းပေါ်တွင် ကစားနေသော ကလေးငယ်များကို ဖမ်းယူကာ စရယုမြစ်ရေထဲသို့ ပစ်ချပြီး ထိုအပေါ်၌ ပျော်မြူးလေ၏။

Verse 20

तं दृष्ट्वा नागरा स्सर्वे कृद्धा राजानमब्रुवन् ।असमञ्जं वृणीष्वैकमस्मान्वा राष्ट्रवर्धन ॥२०॥

ထိုအရာကိုမြင်၍ မြို့သူမြို့သားအားလုံး ဒေါသထွက်ကာ ဘုရင်အား လျှောက်ကြားကြသည်—“အို နိုင်ငံတော်ကိုတိုးတက်စေသော မဟာရာဇာ၊ တစ်ခုကိုသာ ရွေးပါ—အသမဉ္ဇတစ်ယောက်တည်းကို ရွေးမလား၊ သို့မဟုတ် ကျွန်ုပ်တို့အားလုံးကို ရွေးမလား”။

Verse 21

तानुवाच ततो राजा किन्निमित्तमिदं भयम् ।ताश्चापि राज्ञा सम्पृष्टा वाक्यं प्रकृतयोऽब्रुवन् ॥२१॥

ထို့နောက် ဘုရင်က သူတို့အား “ဤကြောက်ရွံ့မှု၏ အကြောင်းရင်းကား အဘယ်နည်း” ဟု မေးတော်မူ၏။ ဘုရင်၏ မေးမြန်းခြင်းကို ခံရသော ပြည်သူတို့က ဤသို့သော စကားဖြင့် ပြန်လည်လျှောက်ကြားကြသည်။

Verse 22

डक्रीडतस्त्वेष नः पुत्रान् बालानुद्भ्रान्तचेतनः ।सरय्वां प्रक्षिपन्मौर्ख्यादतुलां प्रीतिमश्नुते ॥२२॥

“ဤသူသည် စိတ်မတည်ငြိမ်၍ အာရုံလွဲနေကာ ကစားနေသည့် ကျွန်ုပ်တို့၏ ကလေးငယ်သားများကို ဆရာယူးမြစ်ထဲသို့ မိုက်မဲစွာ ပစ်ချတတ်သည်။ ထိုမိုက်မဲမှုကြောင့်ပင် မနှိုင်းယှဉ်နိုင်သော ပျော်ရွှင်မှုကို ခံစားနေသည်” ဟုဆိုကြသည်။

Verse 23

स तासां वचनं श्रुत्वा प्रकृतीनां नराधिपः ।तं तत्याजाहितं पुत्रं तेषां प्रियचिकीर्षया ॥२३॥

ပြည်သူတို့၏ စကားကို ကြားသိပြီးနောက် လူတို့၏အရှင် ဘုရင်သည် သူတို့ကို နှစ်သက်စေလိုသောကြောင့် အန္တရာယ်ဖြစ်စေသော ထိုသားကို စွန့်ပစ်တော်မူ하였다။

Verse 24

तं यानं शीघ्रमारोप्य सभार्यं सपरिच्छदम् ।यावज्जीवं विवास्योऽयमिति स्वानन्वशात्पिता ॥२४॥

အဖသည် ချက်ချင်းပင် သူ့ကို မိမိ၏ ဇနီးနှင့် အထုပ်အပိုးအရာအားလုံးနှင့်တကွ ရထားပေါ်တင်၍ မိမိ၏ အမှုထမ်းများအား “ဤသူကို အသက်တစ်လျှောက် နိရ္ဗာသ (ပြည်နှင်ဒဏ်) ချမှတ်ရမည်” ဟု အမိန့်တော်မူ하였다။

Verse 25

स फालपिटकं गृह्य गिरिदुर्गाण्यलोडयत् ।दिश स्सर्वास्त्वनुचरन् स यथा पापकर्मकृत् ॥२५॥

သူသည် တူးတံ (ဖော်) နှင့် ခြင်းတောင်းကို ကိုင်ဆောင်ကာ အရပ်ရပ်သို့ လှည့်လည်သွား၍ တောင်တန်းအကာအကွယ်ရှိရာများတွင်ပင် တူးဖော်လေ၏—အပြစ်ကံပြုသူဟု တံဆိပ်တပ်ခံရသူကဲ့သို့။

Verse 26

इत्येनमत्यजद्राजा सगरो वै सुधार्मिकः ।रामः किमकरोत्पापं येनैवमुपरुध्यते ॥२६॥

ဤသို့ပင် အလွန်ဓမ္မတရားရှိသော စဂရမင်းကြီးသည် သူ့ကို စွန့်ပစ်ခဲ့၏။ ထိုသို့ဆိုလျှင် ရာမသည် မည်သည့်အပြစ် (ပာပ) ကို ပြုခဲ့သနည်း၊ ဤကဲ့သို့ တားဆီး၍ နိရ္ဗာသ ခံရအောင်?

Verse 27

न हि कञ्चन पश्यामो राघवस्यागुणं वयम् ।दुर्लभो ह्यस्य निरय श्शशाङ्कस्येव कल्मषम् ॥२७॥

ကျွန်ုပ်တို့သည် ရာဃဝ (ရာမ) ထံ၌ အပြစ်အနာအဆာကို အနည်းငယ်မျှ မမြင်ရ။ သူ့၌ မလိန်မကွက်ကို ရှာဖွေရန်မှာ လပေါ်ရှိဟု ဆိုကြသည့် အမဲစက်ကို ရှာသကဲ့သို့ ခက်ခဲလှ၏။

Verse 28

अथवा देवि दोषं त्वं कञ्चित्पश्यसि राघवे ।तमद्य ब्रूहि तत्वेन तदा रामो विवास्यताम् ॥२८॥

သို့မဟုတ် မဟာဒေဝီ မိဖုရားကြီး၊ ရာဃဝ၌ အပြစ်တစ်စုံတစ်ရာကို အမှန်တကယ် မြင်ပါက ယနေ့ပင် အမှန်အတိုင်း ပြောကြားပါလော့; ထိုအခါမှသာ ရာမကို နိရ္ဗာသ ပို့အပ်မည်။

Verse 29

अदुष्टस्य हि संत्यागः सत्पथे निरतस्य च ।निर्दहेदपि शक्रस्य द्युतिं धर्मनिरोधनात् ॥२९॥

အပြစ်ကင်းစင်၍ ဓမ္မလမ်း၌ တည်ကြည်သူကို စွန့်ပစ်ခြင်းသည် ဓမ္မကိုတားဆီးခြင်းဖြစ်၍ အင်ဒြာ၏ ရောင်ခြည်တောက်ပမှုတိုင်အောင်ပင် လောင်ကျွမ်းစေနိုင်သည်။

Verse 30

तदलं देवि रामस्य श्रिया विहतया त्वया ।लोकतोऽपि हि ते रक्ष्यः परिवादः शुभानने ॥३०॥

တော်ပါပြီ၊ ဒေဝီမယ်တော်။ သင်က ရာမ၏ သရီ—ဂုဏ်သိက္ခာနှင့် ကံကောင်းခြင်း—ကို တားဆီးနေခြင်းကို ရပ်ပါ။ မျက်နှာလှသောသူမ၊ လောက၏ အပြစ်တင်ခြင်းနှင့် ကဲ့ရဲ့ခြင်းမှလည်း ကိုယ့်ကိုကိုယ် ကာကွယ်ရမည်။

Verse 31

श्रुत्वा तु सिद्धार्थवचो राजा श्रान्ततरस्वनः ।शोकोपहतया वाचा कैकेयीमिदमब्रवीत् ॥३१॥

စိဒ္ဓာရ္ထ၏ အကျိုးလိုလားသော စကားကို ကြားပြီးနောက် အသံပို၍ အားနည်းလာသော မင်းကြီးသည် ဝမ်းနည်းခြင်းကြောင့် စကားပြတ်တောက်သကဲ့သို့ဖြင့် ကေကေယီအား ဤသို့ ပြော하였다။

Verse 32

एतद्वचो नेच्छसि पापवृत्ते हितं न जानासि ममात्मनो वा ।आस्थाय मार्गं कृपणं कुचेष्टा चेष्टा हि ते साधुपथादपेता ॥३२॥

အပြစ်ပြုလေ့ရှိသော မိန်းမရေ၊ ဤစကားသည် သင့်ကို မနှစ်သက်စေဘူး။ သင်သည် ကျွန်ုပ်အတွက်လည်း သင့်အတွက်လည်း အမှန်တကယ် အကျိုးရှိရာကို မသိနိုင်။ အောက်တန်းကျသော လမ်းကို ကိုင်စွဲထားသဖြင့် မကောင်းသော ရည်ရွယ်ချက်မှ ပေါက်ဖွားသော သင့်လုပ်ရပ်များသည် သာဓုသူတော်ကောင်းတို့၏ လမ်းမှ အမှန်တကယ် လွဲချော်သွားပြီ။

Verse 33

अनुव्रजिष्याम्यहमद्य रामं राज्यं परित्यज्य सुखं धनं च ।सहैव राज्ञा भरतेन च त्वं यथासुखं भुङ्क्ष्व चिराय राज्यम् ॥३३॥

ယနေ့ ငါသည် ရာမကိုလိုက်ပါမည်။ ဤနိုင်ငံတော်ကို စွန့်လွှတ်၍ သာယာချမ်းသာမှုနှင့် ဥစ္စာဓနအားလုံးကိုလည်း ပယ်ချမည်။ သင်သည် မင်းဘရတနှင့်အတူ စိတ်ကြိုက်အတိုင်း ရာဇာအာဏာကို အချိန်ရှည်ကြာ စိုးစံခံစားပါစေ။