Sarga 33

Verse 1

दत्त्वा तु सह वैदेह्या ब्राह्मणेभ्यो धनं बहु ।जग्मतुः पितरं द्रष्टुं सीतया सह राघवौ ॥१॥

ဝိုင်ဒေဟီနှင့်အတူ ပုဏ္ဏားတို့အား ဓနအများအပြားကို ဒါနအဖြစ် ပေးလှူပြီးနောက် ရာဃဝနှစ်ပါးသည် သီတာနှင့်အတူ ဖခင်တော် (ဒဿရထ) ကို တွေ့မြင်ရန် ထွက်ခွာသွားကြသည်။

Verse 2

ततो गृहीते दुष्प्रेक्षे त्वशोभेतां तदायुधे ।मालादामभिराबद्धे सीतया समलङ्कृते ॥२॥

ထို့နောက် မျက်စိမခံအောင် တောက်ပလင်းလက်သော လက်နက်နှစ်လက်ကို ကိုင်ယူလိုက်သော် ပိုမိုတောက်ပလာ၏—စီတာက ပန်းကုံးများနှင့် ပန်းကြိုးများဖြင့် ချည်နှောင်အလှဆင်ထားလေသည်။

Verse 3

ततः प्रासादहर्म्याणि विमानशिखराणि च ।अधिरुह्य जनश्श्रीमानुदासीनो व्यलोकयत् ॥३॥

ထို့နောက် စည်းစိမ်ရှိသော မြို့သူမြို့သားတို့သည် နန်းတော်များ၊ မဟာအိမ်ကြီးများနှင့် အထပ်မြင့်အဆောက်အဦးတို့၏ မိုးခေါင်မြင့်များပေါ်သို့ တက်ရောက်ကာ၊ ဝမ်းနည်းခြင်းကြောင့် နှလုံးသားလေးလံ၍ အေးဆေးသကဲ့သို့ မျက်စိမခွာ ကြည့်ရှုနေကြ၏။

Verse 4

न हि रथ्याः स्म शक्यन्ते गन्तुं बहुजनाकुलाः ।आरुह्य तस्मात्प्रासादान् दीनाः पश्यन्ति राघवम् ॥४॥

လမ်းများသည် လူအုပ်ကြီးဖြင့် ပြည့်ကျပ်လွန်း၍ သွားလာမရနိုင်သဖြင့်၊ ဝမ်းနည်းကြေကွဲနေသော လူတို့သည် မဟာအိမ်ကြီးများပေါ်သို့ တက်ကာ ရာဃဝ (ရာမ) ကို ကြည့်ရှုကြ၏။

Verse 5

पदातिं वर्जितच्छत्रं रामं दृष्ट्वा जनास्तदा ।ऊचुर्बहुविधा वाच श्शोकोपहतचेतसः ॥५॥

လူတို့သည် ရာမကို ခြေလျင်ဖြင့် သွားနေသည်ကို၊ ရာဇဓာတ်အမိုး (ထီး) မပါဘဲ မြင်ကြသောအခါ၊ ဝမ်းနည်းခြင်းက နှလုံးသားကို ထိခိုက်စေသဖြင့် အမျိုးမျိုးသော စကားများကို ပြောဆိုကြ၏။

Verse 6

यं यान्तमनुयाति स्म चतुरङ्गबलं महत् ।तमेकं सीतया सार्धमनुयाति स्म लक्ष्मणः ॥६॥

အရင်က ထွက်ခွာသွားသော် အင်အားကြီး စတုရင်္ဂတပ်မတော်ကြီးက လိုက်ပါလေ့ရှိသော်လည်း ယခုမူ တစ်ယောက်တည်း သွားရာတွင် သီတာနှင့်အတူ လက္ခမဏသာ လိုက်ပါလေ၏။

Verse 7

ऐश्वर्यस्य रसज्ञः सन् कामिनां चैव कामदः ।नेच्छत्येवानृतं कर्तुं पितरं धर्मगौरवात् ॥७॥

မင်းစည်းစိမ်၏ အရသာကို ကောင်းစွာသိပြီး ဆန္ဒရှိသူတို့၏ ဆန္ဒကို ဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်သူဖြစ်သော်လည်း ရာမသည် ဓမ္မ၏ဂုဏ်သိက္ခာကို ကြည်ညိုသဖြင့် ဖခင်ကို ကတိပျက်သူ မဖြစ်စေလိုပါ။

Verse 8

या न शक्या पुरा द्रष्टुं भूतैराकाशगैरपि ।तामद्य सीतां पश्यन्ति राजमार्गगता जनाः ॥८॥

ယခင်က ကောင်းကင်၌ လှည့်လည်သွားလာသော သတ္တဝါတို့တောင် မလွယ်ကူစွာ မမြင်နိုင်ခဲ့သည့် စီတာကို ယနေ့တွင် မင်းလမ်းမပေါ် လျှောက်သွားသော ပြည်သူများက မြင်တွေ့နိုင်ကြသည်။

Verse 9

अङ्गरागोचितां सीतां रक्तचन्दनसेविनीम् ।वर्षमुष्णं च शीतं च नेष्यन्त्याशु विवर्णताम् ॥९॥

အင်္ဂရာဂ (အနံ့ဆီ) နှင့် အနီရောင် စန္ဒနကပ်လိမ်းခြင်းတို့နှင့် ရင်းနှီးနေသော စီတာသည် ယခုမူ မိုး၊ အပူနှင့် အအေးကို ခံရမည်ဖြစ်၍ မကြာမီ သူမ၏ အရောင်အလှ ပျော့ဖျော့လျော့လျော့ ဖြစ်သွားလိမ့်မည်။

Verse 10

अद्य नूनं दशरथस्सत्त्वमाविश्य भाषते ।न हि राजा प्रियं पुत्रं विवासयितुमर्हति ॥१०॥

ယနေ့ ဒဿရထမင်းကြီးသည် အမှောင်အင်အားတစ်ခုက ဝင်ရောက်ကာ ပြောဆိုသကဲ့သို့ ဖြစ်နေသည်ဟု ထင်ရသည်။ အကြောင်းမူကား မင်းတော်တစ်ပါးသည် မိမိချစ်မြတ်နိုးသော သားတော်ကို နေရပ်မှ နှင်ထုတ်ရန် မသင့်တော်ပေ။

Verse 11

निर्गुणस्यापि पुत्रस्य कथं स्याद्विप्रवासनम् ।किं पुनर्यस्य लोकोऽयं जितो वृत्तेन केवलम् ॥११॥

ဂုဏ်သတ္တိမရှိသော သားတစ်ယောက်ကိုတောင် နေရပ်ပြန်ခွာ၍ နိရ္ဗာသနာပို့နိုင်မည်လော။ ထို့ထက်ပို၍ မိမိအကျင့်သီလတရားတည်းဖြင့် လောကတစ်လောကလုံး၏နှလုံးသားကို အနိုင်ယူထားသော ရာမကို မည်သို့ပို့နိုင်မည်နည်း။

Verse 12

अनृशंस्यमनुक्रोशः श्रुतं शीलं दमश्शमः ।राघवं शोभयन्त्येते षड्गुणाः पुरुषोत्तमम् ॥१२॥

မထိခိုက်မပြုခြင်း၊ ကရုဏာမေတ္တာ၊ သင်ကြားကြားနာထားသော ဓမ္မဗဟုသုတ၊ သီလသဘောကောင်းခြင်း၊ အင်ဒြိယသိမ်းဆည်းခြင်းနှင့် အတွင်းစိတ်ငြိမ်းချမ်းခြင်း—ဤဂုဏ်သတ္တိခြောက်ပါးသည် လူအထွတ်အမြတ် ရာဃဝ (ရာမ) ကို တင့်တယ်စေသည်။

Verse 13

तस्मात्तस्योपघातेन प्रजाः परमपीडिताः ।औदकानीव सत्त्वानि ग्रीष्मे सलिलसङ्क्षयात् ॥१३॥

ထို့ကြောင့် သူ (ရာမ) အပေါ် ထိခိုက်စေခြင်းကြောင့် ပြည်သူများသည် အလွန်အမင်းနာကျင်ဒုက္ခရောက်ကြသည်။ နွေရာသီတွင် ရေခမ်းခြောက်သဖြင့် ရေတွင်းသတ္တဝါများ တုန်လှုပ်ပင်ပန်းသကဲ့သို့ပင်။

Verse 14

पीडया पीडितं सर्वं जगदस्य जगत्पतेः ।मूलस्येवोपघातेन वृक्षः पुष्पफलोपगः ॥१४॥

သူ—လောက၏အရှင်—ဒုက္ခခံရသောအခါ လောကတစ်လောကလုံးလည်း သူနှင့်အတူ ဒုက္ခခံရသည်။ အမြစ်ကို ထိခိုက်စေသဖြင့် ပန်းသီးပင်ကဲ့သို့ ပန်းဖူးဖလံရှိသော သစ်ပင်လဲကျသကဲ့သို့ပင်။

Verse 15

मूलं ह्येष मनुष्याणां धर्मसारो महाद्युतिः ।पुष्पं फलं च पत्रं च शाखाश्चास्येतरे जनाः ॥१५॥

သူသည် လူသားတို့၏ အမြစ်ဖြစ်၏—အလင်းတောက်ပကြီးမား၍ ဓမ္မ၏အနှစ်သာရဖြစ်သည်။ အခြားသူများသည် ထိုအပင်၏ ပန်း၊ သီး၊ ရွက်နှင့် ကိုင်းခက်များကဲ့သို့ ဖြစ်ကြသည်။

Verse 16

ते लक्ष्मण इव क्षिप्रं सपत्न्य स्सहबान्धवाः ।गच्छन्तमनुगच्छामो येन गच्छति राघवः ॥१६॥

လက္ခမဏကဲ့သို့ အလျင်အမြန် ရာဃဝကို လိုက်ပါစို့—မိမိတို့၏ ဇနီးများနှင့် ဆွေမျိုးသားချင်းများနှင့်အတူ—ရာဃဝ သွားရာလမ်းမည်သို့ပင်ဖြစ်စေ။

Verse 17

उद्यानानि परित्यज्य क्षेत्राणि च गृहाणि च ।एकदुःखसुखा राममनुगच्छाम धार्मिकम् ॥१७॥

ဥယျာဉ်များ၊ လယ်ကွင်းများ၊ အိမ်များကို စွန့်လွှတ်၍ ဒုက္ခနှင့် သုခကို တစ်စိတ်တစ်ဝမ်းတည်း မျှဝေကာ ဓမ္မတရားကို ထိန်းသိမ်းသော ရာမကို လိုက်ပါစို့။

Verses 18-21

समुद्धृतनिधानानि परिध्वस्ताजिराणि च ।उपात्त धनधान्यानि हृतसाराणि सर्वशः ॥१८॥रजसाभ्यवकीर्णानि परित्यक्तानि दैवतैः ।मूषकैःपरिधावद्भिरुद्बिलैरावृतानि च ॥१९॥अपेतोदकधूमानि हीनसम्मार्जनानि च ।प्रणष्टबलिकर्मेज्यामन्त्रहोमजपानि च ॥२०॥दुष्कालेनेव भग्नानि भिन्नभाजनवन्ति च ।अस्मात्त्यक्तानि वेश्मानि कैकेयी प्रतिपद्यताम् ॥२१॥

ကျွန်ုပ်တို့ စွန့်ခွာသွားသော အိမ်များကို ကေကေယီ ယူဆောင်စေပါစေ—အိမ်ဝင်းများ ပျက်စီးကွဲပြား၍ လျှို့ဝှက်သိုက်များကို တူးဖော်ထုတ်ယူထားပြီး၊ ငွေကြေးနှင့် စပါးသီးနှံတို့ကို လုယူသယ်ဆောင်သွားကာ အနှံ့အပြား အနှစ်သာရမကျန်အောင် ချွတ်ယွင်းထားသော အိမ်များ။ ထိုအိမ်များသည် ဖုန်မှုန့်ဖုံးလွှမ်း၍ နတ်တို့က စွန့်ပစ်သကဲ့သို့ ဖြစ်ကာ ကြွက်များ ပြေးလွှား၍ သူတို့၏ တွင်းပေါက်များဖြင့် ဖုံးအုပ်နေစေ; ရေမရှိ၊ မီးဖိုမီးခိုးမရှိ၊ မသန့်ရှင်းမသုတ်သင်ထား; ပူဇော်ပဏာမ၊ ဘလိပူဇာ၊ မန္တရ၊ ဟောမ၊ ဇပ တို့လည်း တိတ်ဆိတ်ပျောက်ကွယ်—အစာခေါင်းပါးကာလကြောင့် ပျက်စီးသွားသကဲ့သို့၊ ပန်းကန်အိုးကွဲများ ပြန့်ကျဲနေသော အိမ်များ ဖြစ်စေပါစေ။

Verse 22

वनं नगरमेवास्तु येन गच्छति राघवः ।अस्माभिश्च परित्यक्तं पुरं सम्पद्यतां वनम् ॥२२॥

ရာဃဝ (ရာမ) သွားရာ တောအုပ်သည် မြို့တော်ကဲ့သို့ ဖြစ်ပါစေ။ ငါတို့က စွန့်ပစ်ထားသော ဤမြို့တော်သည်လည်း တောအုပ်ကဲ့သို့ ပြောင်းလဲပါစေ။

Verse 23

बिलानि दंष्ट्रिण स्सर्वे सानूनि मृगपक्षिणः ।त्यजन्त्वस्मद्भयाद्भीता गजास्सिंहा वनानि च ॥२३॥अस्मत्त्यक्तं प्रपद्यन्तां सेव्यमानं त्यजन्तु च ।

ငါတို့၏ အရှိန်အဝါကို ကြောက်ရွံ့၍ သွားစွယ်ရှိသော တိရစ္ဆာန်တို့သည် မိမိတို့၏ အပေါက်အုံများကို စွန့်ခွာကြပါစေ။ တောင်စောင်းများရှိ တိရစ္ဆာန်နှင့် ငှက်တို့လည်း ထွက်ခွာကြပါစေ။ ဆင်နှင့် ခြင်္သေ့တို့သည်လည်း တောအုပ်များကို စွန့်၍ ထွက်သွားကြပါစေ။ ငါတို့စွန့်ထားသော မြို့တော်သို့ ဝင်ရောက်နေထိုင်ကြစေ၍ ယခု ငါတို့နေထိုင်သည့် နေရာများကိုတော့ စွန့်လွှတ်ကြပါစေ။

Verses 24-25

तृणमांस फलादानां देशं व्यालमृगद्विजम् ॥२४॥प्रपद्यतां हि कैकेयी सपुत्रा सह बान्धवैः ।राघवेण वने सर्वे वयं वत्स्याम निर्वृताः ॥२५॥

ကೈကေယီသည် မိမိ၏သားနှင့် ဆွေမျိုးများနှင့်အတူ မြက်၊ အသား၊ အသီးတို့ကို စားသုံးသော ငှက်တိရစ္ဆာန်များ၊ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များနှင့် မြွေများ ပြည့်နှက်နေသည့် ဤဒေသကို ပိုင်ဆိုင်ပါစေ။ ငါတို့အားလုံးမူ ရာဃဝနှင့်အတူ တောအုပ်၌ နေထိုင်ကာ စိတ်အေးချမ်း၍ ပျော်ရွှင်စွာ ရှိကြမည်။

Verse 26

इत्येवं विविधा वाचो नानाजनसमीरिताः ।शुश्राव रामः श्रुत्वा च न विचक्रेऽस्य मानसम् ॥२६॥

ဤသို့ လူမျိုးစုံက ပြောဆိုသည့် စကားမျိုးစုံကို ရာမသည် ကြားနာလေ၏။ သို့ရာတွင် ကြားနာပြီးနောက်၌ပင် မိမိ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်မှ စိတ်မလှည့်မပြောင်းခဲ့လေ။

Verse 27

स तु वेश्म पितुर्दूरात्कैलासशिखरप्रभम् ।अभिचक्राम धर्मात्मा मत्तमातङ्गविक्रमः ॥२७॥

သို့သော် ဓမ္မစိတ်ရှိသော ထိုသူသည် မူးယစ်ဒံပေါက်ဆင်ကဲ့သို့ အင်အားကြီးမားလျက်၊ အဝေးမှ ကိုင်လာသတောင်ထိပ်ကဲ့သို့ တောက်ပနေသော ဖခင်၏ နန်းတော်သို့ ချဉ်းကပ်လေ၏။

Verse 28

विनीतवीरपुरुषं प्रविश्य तु नृपालयम् ।ददर्शावस्थितं दीनं सुमन्त्रमविदूरतः ॥२८॥

စည်းကမ်းတကျ ရဲရင့်သူရဲကောင်းများက စောင့်ရှောက်နေသော မင်းနန်းတော်ထဲသို့ ဝင်ရောက်သော်၊ အနီးမဝေးတွင် စိတ်ညှိုးနွမ်း၍ မျက်နှာမသာသော စုမန်တရကို မြင်တွေ့လေ၏။

Verse 29

प्रतीक्षमाणोऽपि जनं तदार्त मनार्तरूपः प्रहसन्निवाथ ।जगाम रामः पितरं दिदृक्षुः पितुर्निदेशं विधिवच्चिकीर्षुः ॥२९॥

ထိုအခါ ပြည်သူတို့ ဒုက္ခရောက်နေသည်ကို မြင်သော်လည်း ရာမသည် မိမိ၏ စိတ်ပူပန်မှုကို မဖော်ပြဘဲ၊ ပြုံးသကဲ့သို့ဖြင့် ဖခင်ကို တွေ့မြင်လို၍ သွားလေ၏။ ဖခင်၏ အမိန့်ကို ဓမ္မနည်းလမ်းအတိုင်း မှန်ကန်စွာ ဆောင်ရွက်လိုသော စိတ်ဖြင့် ဖြစ်လေသည်။

Verse 30

तत्पूर्वमैक्ष्वाकसुतो महात्मा रामो गमिष्यन्वनमार्तरूपम् ।व्यतिष्ठत प्रेक्ष्य तदा सुमन्त्रं पितुर्महात्मा प्रतिहारणार्थम् ॥३०॥

ထိုအခါ အိက္ရှ္ဝာကူဝంశ၏ မဟာအာတ္မာ ရာမသည် ဝနသို့ ထွက်ခွာမည်ဟု စိတ်ဒုက္ခအရိပ်အယောင်ပါသော မျက်နှာဖြင့် သွားရာတွင် သုမန္တရကို မြင်သဖြင့် ခဏရပ်တန့်ကာ မိမိရောက်ရှိလာခြင်းကို မဟာမင်းဘုရင်ဖြစ်သော ဖခင်ထံ သွားရောက်လျှောက်တင်စေလိုက်သည်။

Verse 31

पितुर्निदेशेन तु धर्मवत्सलः वनप्रवेशे कृतबुद्धिनिश्चयः ।स राघवः प्रेक्ष्य सुमन्त्रमब्रवी न्निवेदयस्वागमनं नृपाय मे ॥३१॥

သို့ရာတွင် ဓမ္မကိုချစ်မြတ်နိုးသော ရာဃဝသည် ဖခင်၏ အမိန့်အတိုင်း ဝနသို့ ဝင်ရောက်မည်ဟု ဆုံးဖြတ်ချက်ခိုင်မာပြီး သုမန္တရကို ကြည့်ကာ “ငါရောက်ရှိလာခြင်းကို မင်းကြီးထံ သွားလျှောက်တင်ပါ” ဟု မိန့်တော်မူ하였다။