Opening the text

द्वात्रिंशस्सर्गः · Gifts to Suyajna and the Brahmins; Trijata’s Petition and Rama’s Charity
अयोध्याकाण्ड
ဤသရဂ၌ ရာမသည် တောဝင်မတိုင်မီ မိမိ၏ ဥစ္စာဓနကို ဓမ္မအဖြစ် အခမ်းအနားတရားတော်သဘောဖြင့် ပြန်လည်ဝေငှခြင်းကို ဖော်ပြသည်။ ရာမ၏ မင်္ဂလာအမိန့်ကို လက်ခံသော လက္ခမဏသည် ဝေဒပညာကျွမ်းကျင်သော ဘြာဟ္မဏ ဆုယဇ္ဉ၏ အိမ်သို့ သွား၍ ရာမ၏ နေအိမ်သို့ ဖိတ်ခေါ်လာသည်။ ရာမနှင့် စီတာတို့သည် ဆုယဇ္ဉကို မီးပူဇော်သကဲ့သို့ သန့်ရှင်းမြတ်နိုးကာ ဂါရဝပြု၍ ပရဒက္ခိဏာပြုကာ ကြိုဆိုကြသည်။ စီတာ၏ အလှဆင်ပစ္စည်းများနှင့် အိမ်သုံးတန်ဖိုးရှိပစ္စည်းများကို ဆုယဇ္ဉ၏ မိသားစုထံ တရားဝင် လှူဒါန်းပြီး ရာမက ဆင်တို့ပါဝင်သည့် မဟာလှူဒါန်းများကို ထပ်မံပေးအပ်သည်။ ထို့နောက် ရာမသည် လက္ခမဏအား အဂஸ္တျနှင့် ကೌသိကကဲ့သို့ ထင်ရှားသော ဘြာဟ္မဏကြီးများ၊ ကೌသလျာကို အနီးကပ်ပြုစုသော တೈတ္တိရိယ ဆရာများ၊ ရှည်လျားစွာ အမှုထမ်းခဲ့သူများဖြစ်သည့် ရထားမောင်း ချိတြရထ၊ နှင့် ဝေဒကျောင်းသားအုပ်စုများ (ကဋ္ဌ–ကလာပ၊ မေခလင် ဘြဟ္မစာရီ) ကို ဂေါ၊ ရတနာဖြည့်လှည်းများ၊ နွားထီး၊ အဝတ်အစား၊ ရထားနှင့် အမှုထမ်းများအပါအဝင် လှူဒါန်း၍ ဂုဏ်ပြုစေသည်။ လက္ခမဏသည် ကုဗေရကဲ့သို့ ဥစ္စာကို ဝေငှပြီး ရာမက မိမိပြန်လာသည့်အထိ နန်းတော်များကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်စေကာ အားကိုးသူများနှင့် ဆင်းရဲသူများအတွက် ဘဏ္ဍာတိုက်မှ ဥစ္စာကို ထုတ်ယူဝေငှစေသည်။ အဆုံးတွင် ဆင်းရဲသော ဘြာဟ္မဏ တြိဇဋ (ဂါရ္ဂျ) ပေါ်လာပြီး ဇနီးသည်က အကူအညီတောင်းရန် တိုက်တွန်းသည်။ ရာမသည် ပျော်ရွှင်သဘောဖြင့် သူ၏ အားမာန်ကို စမ်းသပ်ကာ လှူဒါန်းမည့် ဂေါအရေအတွက်၏ အကန့်အသတ်ကို သတ်မှတ်ရန် တောင်ဝှေးကို ပစ်ခိုင်းပြီးနောက် သက်သာစေကာ “ဤဥစ္စာသည် ဘြာဟ္မဏတို့အတွက်” ဟု ရှင်းလင်းပြောကြား၍ လှူဒါန်းကို ပြည့်စုံစေသည်။ ထို့ကြောင့် ဘြာဟ္မဏ၊ အမှုထမ်း၊ ဆင်းရဲသူ၊ တောင်းစားသူ မည်သူမျှ မပြည့်မစုံ မကျန်ရစ်တော့။
Verse 1
ततश्शासन माज्ञाय भ्रातु श्शुभतरं प्रियम् ।गत्वा स प्रविवेशाशु सुयज्ञस्य निवेशनम् ॥१॥
ထို့နောက် အစ်ကို၏ အလွန်မင်္ဂလာရှိ၍ ချစ်မြတ်နိုးဖွယ် အမိန့်တော်ကို နားလည်သိမြင်ပြီးနောက်၊ သူသည် ချက်ချင်းသွားကာ သုယဇ္ဉ၏ နေအိမ်သို့ ဝင်ရောက်하였다။
Verse 2
तं विप्रमग्न्यगारस्थं वन्दित्वा लक्ष्मणोऽब्रवीत् ।सखेऽभ्यागच्छ पश्य त्वं वेश्म दुष्करकारिणः ॥२॥
မီးပူဇော်ရာအဂ္ဂိယဂါရ၌ နေထိုင်သော ဗြာဟ္မဏကို ဦးညွှတ်ပူဇော်ပြီးနောက် လက္ခမဏက “မိတ်ဆွေ၊ လာပါ—ခက်ခဲသောကိစ္စတို့ကို အောင်မြင်စေသော ရာမ၏ နေရာတော်ကို ကြည့်ပါ” ဟု ပြောလေ၏။
Verse 3
ततस्सन्ध्यामुपास्याशु गत्वा सौमित्रिणा सह ।जुष्टं तत्प्राविशल्लक्ष्म्या रम्यं रामनिवेशनम् ॥३॥
ထို့နောက် သူသည် အလျင်အမြန် ဆန္ဓျာပူဇာ (ညနေဝတ်ပြု) ကို ပြုလုပ်ပြီး၊ ဆောမိတ္ရီ (လက္ခမဏ) နှင့်အတူ သွားကာ၊ လက္ရှမီ၏ သာယာစိမ့်ဝင်သော စိရိမင်္ဂလာဖြင့် တင့်တယ်လှပသည့် ရာမ၏ နေရာတော်သို့ ဝင်ရောက်하였다။
Verse 4
तमागतं वेदविदं प्राञ्जलिस्सीतया सह ।सुयज्ञमभिचक्राम राघवोऽग्निमिवार्चितम् ॥४॥
ဝေဒကျမ်းကို ကျွမ်းကျင်သိမြင်သော စုယဇ္ဉ မဟာပုဏ္ဏား ရောက်လာသော် ရာဃဝ (ရာမ) သည် စီတာနှင့်အတူ လက်အုပ်ချီ၍ သန့်ရှင်းသော မီးတော်ကို ပူဇော်သကဲ့သို့ ဂုဏ်ပြုကာ အလေးအနက်ဖြင့် ပတ်လည်လှည့်၍ ကန်တော့하였다။
Verses 5-6
जातरूपमयैर्मुख्यैरङ्गदैः कुण्डलैः शुभैः ।सहेमसूत्रैर्मणिभिः केयूरैर्वलयैरपि ॥५॥अन्यैश्च रत्नैर्बहुभिः काकुत्स्थः प्रत्यपूजयत् ।सुयज्ञं स तदोवाच रामस्सीता प्रचोदितः ॥६॥
အဓိပ္ပါယ်တူညီသည်—ကာကုတ္သ္ထဝంశမှ ရာမမင်းသည် ရွှေအလှဆင်ပစ္စည်းအလွန်လှပများနှင့် ရတနာများစွာဖြင့် စုယဇ္ဉကို သင့်တော်သကဲ့သို့ ဂုဏ်ပြုတော်မူပြီး၊ စီတာမယ်တော်၏ လှုံ့ဆော်မှုကြောင့် ထို့နောက် သူ့အား မိန့်ကြားတော်မူ하였다။
Verse 7
हारं च हेमसूत्रं च भार्यायै सौम्य हारय ।रशनां चाधुना सीता दातुमिच्छति ते सखे ॥७॥
မိတ်ဆွေကောင်းရေ၊ သင်၏ဇနီးအတွက် ဤလည်ဆွဲနှင့် ရွှေကြိုးကို ယူဆောင်သွားပါလော့။ ယခုလည်း သီတာမယ်တော်က သင့်အား ခါးပတ်ကို ပေးလိုကြောင်း ဆန္ဒရှိသည်၊ မိတ်ဆွေ။
Verse 8
अङ्गदानि विचित्राणि केयूराणि शुभानि च ।प्रयच्छति सखे तुभ्यं भार्यायै गच्छती वनम् ॥८॥
မိတ်ဆွေ၊ သီတာမယ်တော်သည် တောသို့ ထွက်ခွာရာတွင် သင့်လက်မှတစ်ဆင့် သင်၏ဇနီးအတွက် အလှပ၍ မင်္ဂလာရှိသော အင်္ဂဒာနှင့် လက်ကောက်တို့ကို ပေးအပ်တော်မူသည်။
Verse 9
पर्यङ्कमग्य्रास्तरणं नानारत्नविभूषितम् ।तमपीच्छति वैदेही प्रतिष्ठापयितुं त्वयि ॥९॥
ဝိုင်ဒေဟီ (သီတာ) သည်လည်း အလွန်လှပသော ခင်းအုပ်ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းထားပြီး ရတနာမျိုးစုံဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသော အိပ်ရာတစ်လုံးကို သင့်ထံ အပ်နှံထားလိုကြောင်း ဆန္ဒရှိသည်။
Verse 10
नाग श्शत्रुञ्जयो नाम मातुलोऽयं ददौ मम ।तं ते गजसहस्रेण ददामि द्विजसत्तम ॥१०॥
အို ဗြာဟ္မဏအမြတ်တော်၊ မိခင်ဘက်ဦးလေးက ငါ့အား «ရှတ်ထရုန်ဇယ» ဟု အမည်ရသော ဆင်ဤကောင်ကို ပေးအပ်ခဲ့သည်။ ယခု ငါသည် ဆင်တစ်ထောင်နှင့်အတူ ထိုဆင်ကို သင့်အား လှူဒါန်းပေးအပ်၏။
Verse 11
इत्युक्तस्स हि रामेण सुयज्ञः प्रतिगृहृयतत् ।रामलक्ष्मणसीतानां प्रयुयोजाशिष श्शुभाः ॥११॥
ဤသို့ ရာမ၏ စကားကို ကြားသော် သုယဇ္ဉသည် ထိုလှူဒါန်းပူဇော်မှုကို လက်ခံယူပြီး ရာမ၊ လက္ခမဏ၊ စီတာတို့အပေါ် မင်္ဂလာကောင်းသော အာသီသများကို ပေးတော်မူ하였다။
Verse 12
अथ भ्रातरमव्यग्रं प्रियं रामः प्रियंवदः ।सौमित्रिं तमुवाचेदं ब्रह्मेव त्रिदशेश्वरम् ॥१२॥
ထို့နောက် စကားချိုမြိန်သော ရာမသည် စိတ်မရှုပ်မယှက်၊ အလျင်မလိုဘဲ ချစ်မြတ်နိုးသော ညီတော် ဆောမိထရီအား ဤသို့ မိန့်တော်မူ၏—ဗြဟ္မာသည် နတ်တို့၏ အရှင်သခင်အား မိန့်ကြားသကဲ့သို့။
Verse 13
अगस्त्यं कौशिकं चैव तावुभौ ब्राह्मणोत्तमौ ।अर्चयाहूय सौमित्रे रत्नैस्सस्यमिवाम्बुभिः ॥१३॥
အို စောမိတ္ရီ (လက္ခ္မဏ)၊ အဂஸ္တျနှင့် ကೌသိက—ဗြာဟ္မဏတို့အနက် အမြင့်မြတ်ဆုံး နှစ်ပါးကို ဖိတ်ခေါ်၍ ပူဇော်ကန်တော့လော့။ မိုးရေက စိုက်ပျိုးသီးနှံကို ပြည့်ဝစေသကဲ့သို့ တန်ဖိုးကြီး ရတနာအလှူများကို မျှော်မကန် လောင်းလှူလော့။
Verse 14
तर्पयस्व महाबाहो गोसहस्रैश्च मानद ।सुवर्णै रजतैश्चैव मणिभिश्च महाधनैः ॥१४॥
အို လက်တံကြီးသူ၊ ဂုဏ်သိက္ခာပေးသူ၊ သူတို့ကို စိတ်ကျေနပ်စေပါလော့—နွားတစ်ထောင်ကို အလှူပြု၍၊ ထို့ပြင် ရွှေ၊ ငွေ နှင့် တန်ဖိုးကြီး မဏိရတနာများဖြင့်လည်းကောင်း။
Verses 15-16
कौसल्यां च य आशीर्भिर्भक्तः पर्युपतिष्ठति ।आचार्यस्तैत्तिरीयाणामभिरूपश्च वेदवित् ॥१५॥तस्य यानं च दासीश्च सौमित्रे सम्प्रदापय ।कौशेयानि च वस्त्राणि यावत्तुष्यति स द्विजः ॥१६॥
ထို့ပြင် ကောသလျာမယ်တော်ကို အာရှီဝါဒများဖြင့် ဘက်တိဖြင့် နီးကပ်စောင့်ရှောက်နေသော ဗြာဟ္မဏ—တိုင်တ္တိရီးယ သာခာ၏ အာစာရျ၊ အမူအရာလှပ၍ ဝေဒကို သိမြင်သူ—အို စောမိတ္ရီ၊ ထို ဒွိဇကို စိတ်ပြည့်ဝသည့်အထိ ယာဉ်တင်စီးနင်းရာနှင့် ကျွန်မများ၊ ထို့ပြင် ပိုးထည်ဝတ်စုံများကို ပေးအပ်လော့။
Verse 17
सूतश्चित्ररथश्चार्य सचिवस्सुचिरोषितः ।तोषयैनं महार्हैश्च रत्नैर्वस्त्रैर्धनैस्तथा ॥१७॥पशुकाभिश्च सर्वाभिर्गवां दशशतेन च ।
ထို့ပြင် စုတဖြစ်သော စစ်ထရရထ—ဂုဏ်သိက္ခာရှိသော အကြံပေးတစ်ဦး၊ ကျွန်ုပ်တို့၏ အမှုထမ်းအဖြစ် ရှည်လျားစွာ နေထိုင်လာသူ—သူကိုလည်း အလွန်တန်ဖိုးကြီး ရတနာများ၊ အဝတ်အစားများ၊ ငွေကြေးဥစ္စာများဖြင့် စိတ်ကျေနပ်စေပါလော့။ ထို့ပြင် တိရစ္ဆာန်မျိုးစုံနှင့် နွားတစ်ထောင်ဖြင့်လည်းကောင်း။
Verses 18-20
ये चेमे कठकालापा बहवो दण्डमाणवाः ॥१८॥नित्यस्वाध्यायशीलत्वान्नान्यत्कुर्वन्ति किञ्चन ।अलसा स्वादुकामाश्च महतां चापि सम्मताः ॥१९॥तेषामशीतियानानि रत्नपूर्णानि दापय ।शालिवाहसहस्रं च द्वे शते भद्रकां स्तथा ॥२०॥व्यञ्जनार्थं च सौमित्रे गोसहस्रमुपाकुरु ।
ထို့ပြင် ကဋ္ဌကနှင့် ကာလာပ သာခာတို့ကို ကျွမ်းကျင်သော ဒဏ္ဍကိုင် ဗြဟ္မစာရီများ အများအပြားလည်း ရှိကြသည်။ နေ့စဉ် စွဝါဓျာယ (ဝေဒစာအုပ်ကို ကိုယ်တိုင်လေ့လာသံထွက်ဖတ်ခြင်း) ကို အမြဲတမ်း လိုက်နာသဖြင့် အခြားအလုပ် မလုပ်ကြ။ အခြားကိစ္စများတွင် ပျင်းရိသကဲ့သို့ ထင်ရပြီး အရသာရှိသော အစားအစာကို နှစ်သက်ကြသော်လည်း မဟာသူတော်ကောင်းများကပင် သူတို့ကို လေးစားကြသည်။ ထိုသူတို့အတွက် ရတနာပြည့်နှက်သော လှည်း ၈၀ စီးကို ပေးအပ်စီစဉ်လော့။ စပါးသယ်ရန် သင့်တော်သော နွားထီး ၁,၀၀၀ ကောင်နှင့် ထို့ပြင် ကောင်းမွန်သော နွားထီး ၂၀၀ ကောင်ကိုလည်း ပေးလော့။ အို စောမိတ္ရီ၊ အစားအစာပြင်ဆင်ရန် နွားမ ၁,၀၀၀ ကောင်ကိုလည်း ထောက်ပံ့လော့။
Verse 21
मेखलीनां महासङ्घः कौसल्यां समुपस्थितः ॥२१॥तेषां सहस्रं सौमित्रे प्रत्येकं सम्प्रदापय ।
ကောသလျာ မဟာဒေဝီ၏ ရှေ့တော်၌ မေခလိန် (ခါးပတ်သန့်ရှင်းကို ဝတ်ဆင်သော ဗြဟ္မစာရီ) များ အစုအဝေးကြီး လာရောက်စောင့်ရှောက်နေကြ၏။ အို စောမိတ္တ (လက္ခမဏ)၊ သူတို့တစ်ဦးချင်းစီအား ဒါနအဖြစ် တစ်ထောင်စီ ပေးအပ်လော့။
Verse 22
अम्बा यथा च सा नन्देत्कौसल्या मम दक्षिणाम् ॥२२॥तथा द्विजातीस्ता न्सर्वान् लक्ष्मणार्चय सर्वशः ।
အို လက္ခမဏ၊ ထို ဒွိဇာတိ ဗြဟ္မဏတို့အားလုံးကို သင့်လျော်သမျှ နည်းလမ်းအားလုံးဖြင့် ပူဇော်ဂုဏ်ပြုလော့၊ ငါ့နာမဖြင့် ဆက်ကပ်သော ဒက္ခိဏာကြောင့် ငါ့မိခင် ကောသလျာ ပီတိဖြစ်စေရန်။
Verse 23
तत स्सपुरुषव्याघ्रस्तद्धनं लक्ष्मणः स्वयम् ॥२३॥यथोक्तं ब्राह्मणेन्द्राणांमददाद्धनदो यथा ।
ထို့နောက် လူတို့အတွင်း ကျားသတ္တဝါတော် လက္ခမဏသည် အမိန့်အတိုင်း တိတိကျကျ ဗြဟ္မဏအထွဋ်အမြတ်တို့ထံသို့ ထိုဓနကို ကိုယ်တိုင် ပေးလှူ၏၊ ကုဗေရကဲ့သို့ ဓနကို ပေးကမ်းသကဲ့သို့။
Verse 24
अथाऽब्रवीद्बाष्पकलांस्तिष्ठतश्चोपजीविनः ॥२४॥सम्प्रदायबहुद्रव्यमेकैकस्योपजीवनम् ।
ထို့နောက် အားကိုးသူတစ်ဦးချင်းစီအား အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းအတွက် အလွန်များသော ဓနကို ပေးလှူပြီးနောက်၊ မျက်ရည်ကြောင့် လည်ချောင်းတင်းကျပ်ကာ ရပ်နေသော အမှုထမ်းတို့အား ရာမသည် မိန့်ကြားတော်မူ၏—
Verse 25
लक्ष्मणस्य च यद्वेश्म गृहं च यदिदं मम ॥२५॥अशून्यं कार्यमेकैकं यावदागमनं मम ।
ငါ ပြန်လာသည့်အထိ လက္ခမဏ၏ အိမ်နှင့် ငါ၏ ဤအိမ်တို့ အပါအဝင် အိမ်တစ်လုံးချင်းစီကို မလွတ်လပ်အောင် စောင့်ရှောက်စီမံလော့၊ အိမ်မည်သည့်လုံးမျှ ဗလာမကျန်စေရ။
Verse 26
इत्युक्त्वा दुःखितं सर्वं जनं तमुपजीविनम् ॥२६॥उवाचेदं धनाध्यक्षं धनमानीयतामिति ।
ဤသို့ဆိုပြီးနောက် ဝမ်းနည်းကြေကွဲနေသော မိမိအပေါ်မှီခိုသူအပေါင်းတို့အား ရာမမင်းက ပြောကြား၍၊ ထို့နောက် ဘဏ္ဍာတိုက်အုပ်ချုပ်သူအား “ဥစ္စာကို ယူဆောင်လာစေ” ဟု မိန့်တော်မူ하였다။
Verse 27
ततोऽस्य धनमाजह्रुस्सर्वमेवोपजीविनः ॥२७॥स राशिस्सुमहांस्तत्र दर्शनीयो ह्यदृश्यत ।
ထို့နောက် မိမိအပေါ်မှီခိုသူတို့က ရာမမင်း၏ ဥစ္စာအားလုံးကို ယူဆောင်လာကြရာ၊ ထိုနေရာ၌ ဥစ္စာတန်ဖိုးကြီးမားသော အစုအဝေးတစ်ပုံ ပေါ်ထင်၍ မြင်ရသူတို့အတွက် အလွန်ထင်ရှားလှသည်။
Verse 28
ततस्सपुरुषव्याघ्र स्तद्धनं सहलक्ष्मणः ॥२८॥द्विजेभ्यो बालवृद्धेभ्यः कृपणेभ्योऽह्यदापयत् ।
ထို့နောက် လူတို့အနက် ကျားသတ္တဝါကဲ့သို့ အထက်မြတ်သော ရာမမင်းသည် လက္ခမဏနှင့်အတူ ထိုဥစ္စာကို ခွဲဝေစေခဲ့ပြီး—အထူးသဖြင့် ဗြာဟ္မဏတို့၊ ကလေးငယ်နှင့် အိုမင်းသူတို့၊ နှင့် ဆင်းရဲခက်ခဲသူတို့အား ပေးကမ်းစေ하였다။
Verse 29
तत्रासीत्पिङ्गलो गार्ग्यस्त्रिजटो नाम वै द्विजः ॥२९॥क्षतवृत्तिर्वने नित्यं फालकुद्दाललाङ्गली ।
ထိုနေရာ၌ တြိဇဋ ဟုအမည်ရသော ဗြာဟ္မဏတစ်ဦး ရှိနေ하였다—အရောင်အဆင်း ပင်္ဂလ၊ မျိုးရိုးကား ဂါရ္ဂျယ—သူသည် အမြဲတမ်း တောတွင်း၌ မြေတူးမြေထွန်လုပ်ကာ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပြု၍၊ ထွန်ဖျား၊ သံတူးကိရိယာနှင့် ထွန်ကို ကိုင်ဆောင်ထားသည်။
Verse 30
तं वृद्धं तरुणी भार्या बालानादाय दारकान् ॥३०॥अब्रवीद्बाह्मणं वाक्यं दारिद्र्येणाभिपीडिता ।
သူ၏ မိန်းမငယ်သည် ဆင်းရဲမှုကြောင့် ဖိစီးခံနေရသဖြင့် သားငယ်များကို ခေါ်ယူလာကာ အိုမင်းသော ဗြာဟ္မဏထံသို့ စကားဆို하였다။
Verse 31
अपास्य फालं कुद्दालं कुरुष्व वचनं मम ॥३१॥रामं दर्शय धर्मज्ञं यदि किञ्चिदवाप्स्यसि ।
“ငါ့စကားကို လိုက်နာပါ—ဒီသံနဲ့ မြေတူးတံကို ပစ်ချလိုက်။ ဓမ္မကို သိမြင်တတ်သော ရာမထံ သွား၍ မျက်နှာပြပါ; ရနိုင်သမျှရှိလျှင် အဲဒီအရှင်ထံမှပင် ရလိမ့်မည်။”
Verse 32
स भार्यावचनं श्रुत्वा शाटीमाच्छाद्य दुश्छदाम् ॥३२॥स प्रातिष्ठत पन्थानं यत्र रामनिवेशनम् ।
မယား၏စကားကို ကြားသော်၊ သူသည် စုတ်ပြတ်နေသော အပေါ်ဝတ်အထည်ကို ခြုံကာ၊ ရာမ၏ နေရာတော်ရှိရာ လမ်းကြောင်းသို့ ထွက်ခွာသွား하였다။
Verse 33
भृग्वङ्गिरसमं दीप्त्या त्रिजटं जनसंसदि ॥३३॥आपञ्चमायाः कक्ष्यायाः नैनं कश्चिदवारयत् ।
လူအစုအဝေးကြား၌ တြိဇဋသည် ဘೃဂုနှင့် အင်္ဂိရသကဲ့သို့ တောက်ပသော ရောင်ခြည်ဖြင့် ထင်ရှားလျက်ရှိ၍၊ ပဉ္စမ အဝင်း (ကွင်း) သို့ ရောက်သည်အထိ မည်သူမျှ မတားဆီးနိုင်ခဲ့။
Verses 34-35
स राजपुत्रमासाद्य त्रिजटो वाक्यमब्रवीत् ॥३४॥निर्धनो बहुपुत्रोऽस्मि राजपुत्र महायशः ।उञ्छवृत्तिर्वने नित्यं प्रत्यवेक्षस्व मामिति ॥३५॥
မင်းသားထံသို့ ချဉ်းကပ်လာသော တြိဇဋာက “အရှင် မင်းသားကြီး၊ ကျွန်ုပ်သည် ဆင်းရဲနွမ်းပါး၍ သားသမီးများစွာရှိပါသည်။ တောထဲတွင် နေ့စဉ် ကျန်ရစ်သမျှကို ကောက်ယူစားသောက်ကာ အသက်မွေးရပါသည်။ ကျွန်ုပ်ကို မေတ္တာဖြင့် စဉ်းစားပေးပါ” ဟု လျှောက်ထား၏။
Verse 36
तमुवाच ततो रामः परिहास समन्वितम् ।गवां सहस्रमप्येकं न नु विश्राणितं मया ॥३६॥परिक्षिपसि दण्डेन यावत्तावदवाप्स्यसि ।
ထို့နောက် ရာမသည် ဟာသသဘောဖြင့် “ငါသည် နွားတစ်ထောင်တောင် မလှူဒါန်းရသေး။ မင်း၏တောင်တံကို ပစ်ချလိုက်—ရောက်သည့်အကွာအဝေးအတိုင်း နွားများကို မင်းရလိမ့်မည်” ဟု မိန့်တော်မူ၏။
Verse 37
स शाटीं त्वरितः कट्यां सम्भ्रान्तः परिवेष्ट्य ताम् ॥३७॥आविद्ध्य दण्डं चिक्षेप सर्वप्राणेन वेगितः ।
သူသည် ထိတ်လန့်၍ အလျင်အမြန် အပေါ်အဝတ်ကို ခါးပတ်ကာ လှုပ်ရှားလျက် ပစ်မှတ်ချိန်ပြီး၊ အသက်အားလုံးထုတ်ကာ တောင်တံကို အရှိန်ပြင်းပြင်းဖြင့် ပစ်လွှတ်လိုက်၏။
Verse 38
स तीर्त्वा सरयूपारं दण्डस्तस्य कराच्च्युतः ॥३८॥गोव्रजे बहुसाहस्रे पपातोक्षणसन्निधौ ।
သူ၏လက်မှ လွတ်ကျသွားသော တောင်တံသည် စရယုမြစ်ကမ်းကို ကျော်လွန်ကာ တစ်ဖက်ကမ်းသို့ ရောက်ပြီး၊ နွားထောင်ပေါင်းများစွာရှိသော နွားခြံအတွင်း၌ နွားထီးတစ်ကောင်အနီးသို့ ကျသွား၏။
Verse 39
तं परिष्वज्य धर्मात्मा आतस्मात्सरयूतटात् ॥३९॥आनयामास ता गोपै स्त्रिजटायाश्रमं प्रति ।
ဓမ္မစိတ်ရှိသော ရာမသည် သူ့ကို ဖက်လှမ်းကာ၊ စရယုကမ်းတိုင်အောင် လျားလျားကျယ်ကျယ်ရှိသော နွားများကို နွားထိန်းများဖြင့် တြိဇဋာ၏ အာရှရမ်သို့ မောင်းနှင်စေ၏။
Verse 40
उवाच स ततो रामस्तं गार्ग्यमभिसान्त्वयन् ।मन्युर्न खलु कर्तव्यः परिहासो ह्ययं मम ॥४०॥
ထို့နောက် ရာမသည် ဂါရ္ဂျကို သက်သာစေကာ ပြောသည်— “ဒေါသမထွက်ပါနှင့်၊ ဤသည်မှာ ကျွန်ုပ်၏ ဟာသအပြောသာ ဖြစ်ပါသည်။”
Verse 41
इदं हि तेजस्तव यद्दुरत्ययं तदेव जिज्ञासितुमिच्छता मया ।इमं भवानर्थमभि प्रचोदितो वृणीष्व किं चेदपरं व्यवस्यति ॥४१॥
“သင်၏ တေဇောဓာတ်အာနုභာဝသည် မလွန်နိုင်အောင် မြင့်မြတ်သည်။ ထိုအရာကို စိစစ်သိလိုသဖြင့် ဤအမှုသို့ သင့်ကို ငါက လှုံ့ဆော်ခဲ့သည်။ သင်၌ အခြားအကြံရှိလျှင် လိုသမျှကို တောင်းယူလော့။”
Verse 42
ब्रवीमि सत्येन नतेऽस्ति यन्त्रणा धनं हि यद्यन्मम विप्रकारणात् ।भवत्सु सम्यक्प्रतिपादनेन त न्मयार्जितं प्रीतियशस्करं भवेत् ॥४२॥
“အမှန်တရားဖြင့် ငါပြောသည်—သင့်အပေါ် ကန့်သတ်ချက် မရှိ။ ငါ၏ ဓနဥစ္စာ အားလုံးသည် ဗြာဟ္မဏတို့အတွက် ဖြစ်၏။ သင်ကဲ့သို့သော အမြတ်တန်သူတို့အား တရားသဖြင့် ပေးကမ်းနိုင်လျှင် ငါရရှိထားသမျှသည် ပီတိနှင့် ကောင်းသတင်းဂုဏ်ရည်ကို ဖြစ်စေမည်။”
Verse 43
तत स्सभार्य स्त्रिजटो महामुनि र्गवामनीकं प्रतिगृह्य मोदितः ।यशोबलप्रीतिसुखोपबृंहणी स्तदाशिषः प्रत्यवदन्महात्मनः ॥४३॥
ထို့နောက် မဟာမုနိ စ္တရီဇဋ သည် ဇနီးနှင့်အတူ နွားအစုအဝေးကြီးကို ဝမ်းမြောက်စွာ လက်ခံယူပြီး မဟာတ္မာ ရာမအား ပြန်လည် ကောင်းချီးပေး하였다—ထိုကောင်းချီးများသည် ယశ (ဂုဏ်သတင်း)၊ ဗလ (အားခွန်)၊ ပရီတိ (ချစ်ခင်မေတ္တာ) နှင့် သုခ (ချမ်းသာ) ကို တိုးပွားစေ၏။
Verse 44
स चापि रामः प्रतिपूर्णमानसो महद्धनं धर्मबलैरुपार्जितम् ।नियोजयामास सुहृज्जनेऽचिरा द्यथार्हसम्मानवचः प्रचोदितः ॥४४॥
ရာမမင်းသည်လည်း စိတ်နှလုံးပြည့်ဝအေးချမ်းလျက်၊ ဓမ္မ၏အားဖြင့် ရရှိစုဆောင်းခဲ့သော မဟာဓနကို သင့်တော်သောဂုဏ်ပြုချီးမွမ်းစကားများကြောင့် လှုံ့ဆော်ခံကာ မကြာမီ မိတ်ဆွေသဟာယတို့အား ခွဲဝေပေးတော်မူ하였다။
Verses 45-46
द्विज स्सुहृद्भृत्यजनोऽथवा तदा दरिद्रभिक्षाचरणश्च योऽभवत् ।न तत्र कश्चिन्न बभूव तर्पितो यथार्हसम्मानन दान सम्भ्रमैः ॥४६॥
ထိုအခါ ဗြာဟ္မဏများ၊ မိတ်ဆွေများ၊ အမှုထမ်းများ၊ ဆင်းရဲသူများနှင့် တောင်းစားသူများပင် ဖြစ်စေကာမူ ထိုနေရာတွင် မည်သူမျှ မအေးချမ်းမကျန်ခဲ့ကြ၊ အကြောင်းမှာ တစ်ဦးချင်းစီကို သင့်တော်သောဂုဏ်ပြုမှုနှင့် ချက်ချင်းပေးလှူသော ဒါနဖြင့် လက်ခံကြိုဆိုခဲ့သောကြောင့် ဖြစ်သည်။
The pivotal action is Rama’s deliberate liquidation and redistribution of royal and personal wealth before exile—balancing duty to family, priests, students, servants, and the poor—so that transition does not create neglect, injustice, or unmet dependence.
Wealth is framed as an instrument of dharma rather than possession: Rama explicitly treats his earnings as intended for worthy recipients (especially brahmins and dependents), and even a playful test (Trijata’s staff-throw) is redirected into compassionate giving and social satisfaction.
The Sarayu river functions as a boundary-marker in the gift narrative (the staff crosses to a cow-settlement), while cultural landmarks include Vedic pedagogical lineages (Taittirīya, Kaṭha–Kalāpa), brahmacārin identifiers (mekhalin girdle, daṇḍa staff), and formal atithi reception rites (circumambulation like worship of fire).
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.