Sarga 14

Verse 1

पुत्रशोकार्दितं पापा विसंज्ञं पतितं भुवि ।विवेष्टमानमुद्वीक्ष्य सैक्ष्वाकमिदमब्रवीत् ॥१॥

သားအပေါ် ဝမ်းနည်းခြင်းကြောင့် နှိပ်စက်ခံရ၍ သတိလွတ်ကာ မြေပေါ်သို့ လဲကျပြီး ရုန်းကန်နေသော အိက္ခဝါကူ မင်းကို မြင်သော် အပြစ်ရှိသော မိန်းမသည် ဤသို့ ပြော하였다။

Verse 2

पापं कृत्वैव किमिदं मम संश्रुत्य संश्रवम् ।शेषे क्षितितले सन्नः स्थित्यां स्थातुं त्वमर्हसि ॥२॥

ဘာကြောင့် သင်သည် ဤသို့ ဖြစ်နေသနည်း—အပြစ်တစ်ခု ပြုမိသကဲ့သို့? သင်ကတိထားခဲ့သော ဆုတောင်း(ဗရ) အပေါ် ငါ၏အဖြေကို ကြားပြီးနောက် မြေပြင်ပေါ်တွင် စိတ်ညှိုးနွမ်းကာ လဲလျောင်းနေခြင်းသည် အဘယ်ကြောင့်နည်း? သင်၏ ရာဇဘဝ အဆင့်အတန်း၌ မတ်တပ်ရပ်၍ တည်ကြည်ခိုင်မာနေသင့်သည်။

Verse 3

आहु स्सत्यं हि परमं धर्मं धर्मविदो जनाः ।सत्यमाश्रित्य हि मया त्वं च धर्मं प्रबोधितः ॥३॥

ဓမ္မကို သိမြင်သူတို့က “သစ္စာ” သည် အမြင့်မြတ်ဆုံး ဓမ္မဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြ၏။ ထိုသစ္စာကို အားကိုး၍ပင် ငါသည် သင်ကိုလည်း သင်၏ ဓမ္မတာဝန်ကို သတိပေးသင်ကြားခဲ့၏။

Verse 4

संश्रुत्य शैब्यश्श्येनाय स्वां तनुं जगतीपतिः ।प्रदाय पक्षिणे राज न्जगाम गतिमुत्तमाम् ॥४॥

အို မင်းကြီး၊ မြေကြီး၏အရှင် ရှိုင်ဗျ (Śaibya) သည် ကတိသစ္စာကို ခံယူပြီးနောက် မိမိ၏ကိုယ်ခန္ဓာကိုပင် ငှက်ကြီး (ဟော့က) ထံ ပေးအပ်ခဲ့ရာ၊ ထို့ကြောင့် အမြင့်မြတ်ဆုံးသော အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိခဲ့၏။

Verse 5

तथा ह्यलर्कस्तेजस्वी ब्राह्मणे वेदपारगे ।याचमाने स्वके नेत्रे उद्धृत्याविमना ददौ ॥५॥

ထိုနည်းတူ တေဇောတောက်ပသော မင်းအလရ္ကာသည် ဗေဒကိုကျွမ်းကျင်သော ဗြာဟ္မဏတစ်ဦးက တောင်းခံလာသောအခါ မိမိ၏ မျက်စိနှစ်လုံးကိုပင် ထုတ်ယူ၍ စိတ်မလှုပ်ရှားဘဲ ပေးအပ်ခဲ့သည်။

Verse 6

सरितां तु पतिस्स्वल्पां मर्यादां सत्यमन्वितः ।सत्यानुरोधात्समये स्वां वेलां नातिवर्तते ॥६॥

မြစ်များ၏အရှင်ဖြစ်သော သမုဒ္ဒရာသည် နယ်နိမိတ်သေးငယ်သကဲ့သို့ပင် ဖြစ်သော်လည်း သစ္စာကို လိုက်နာသည့်အတွက် အချိန်ရောက်သော် မိမိကမ်းခြေကို မကျော်လွန်ပေ။

Verse 7

सत्यमेकपदं ब्रह्म सत्ये धर्मः प्रतिष्टितः ।सत्यमेवाक्षया वेदा सत्येनैवाप्यते स्परम् ॥७॥

သစ္စာသည် စကားတစ်လုံးတည်းဖြင့် ဖော်ပြနိုင်သော ဘြဟ္မန်ဖြစ်၏။ သစ္စာပေါ်တွင် ဓမ္မသည် ခိုင်မြဲစွာ တည်တံ့၏။ သစ္စာတည်းဟူသော အဖျက်မခံသော ဝေဒဖြစ်ပြီး သစ္စာတစ်ခုတည်းဖြင့်သာ အမြင့်ဆုံးသော အခြေအနေသို့ ရောက်နိုင်၏။

Verse 8

सत्यं समनुवर्तस्व यदि धर्मे धृता मतिः ।सफलस्स वरो मेऽस्तु वरदो ह्यसि सत्तम ॥८॥

သင်၏စိတ်သည် ဓမ္မ၌ အမှန်တကယ် တည်ကြည်ခိုင်မြဲလျှင် သစ္စာကို လိုက်နာပါ။ ကျွန်ုပ်တောင်းသော အပေးအယူ(ဝရ) သည် ပြည့်စုံပါစေ—အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် သင်သည် အမှန်တကယ် ဝရပေးသူ၊ လူအမြတ်တည်း။

Verse 9

धर्मस्यैहाभिकामार्थं मम चैवाभिचोदनात् ।प्रव्राजय सुतं रामं त्रिःखलु त्वां ब्रवीम्यहम् ॥९॥

ဤကိစ္စ၌ ဓမ္မအကျိုးအတွက်—နှင့် ကျွန်ုပ်၏ တိုက်တွန်းမှုကြောင့်—သင်၏သား ရာမကို နေရပ်စွန့်ခွာ နိရ္ဗာသ(ပြည်နှင်) သို့ ပို့ပါ။ အမှန်တကယ် ကျွန်ုပ်သည် သင့်အား သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် ပြောဆို၏။

Verse 10

समयं च ममार्येमं यदि त्वं न करिष्यसि ।अग्रतस्ते परित्यक्ता परित्यक्ष्यामि जीवितम् ॥१०॥

အရှင်မြတ်၊ ငါ့၏ ဤသဘောတူညီချက်ကို သင် မပြုလုပ်ပေးလျှင် သင့်ရှေ့တော်၌ စွန့်ပစ်ခံရသကဲ့သို့ ငါသည် သင့်ရှေ့တော်၌ပင် အသက်ကို စွန့်လွှတ်မည်။

Verse 11

एवं प्रचोदितो राजा कैकेय्या निर्विशङ्कया ।नाशकत्पाशमुन्मोक्तुं बलिरिन्द्रकृतं यथा ॥११॥

ဤသို့ မလှုပ်မရှားစွာ ကေကေယီ၏ ဖိအားပေးခြင်းကို ခံရသဖြင့် မင်းသည် ကတိသစ္စာ၏ ကြိုးကွင်းမှ မလွတ်မြောက်နိုင်ခဲ့—အင်ဒြာက စီမံထားသော အနှောင်အဖွဲ့၌ ချည်နှောင်ခံရသော ဘလိကဲ့သို့။

Verse 12

उद्भ्रान्तहृदयश्चापि विवर्णवदनोऽभवत् ।स धुर्योवैपरिस्पन्दन्युगचक्रान्तरं यथा ॥१२॥

သူ၏နှလုံးသည် အလွန်လျင်မြန်စွာ တုန်လှုပ်သွား၍ မျက်နှာလည်း ဖြူဖျော့သွား၏။ ယာဉ်ဆွဲတိရစ္ဆာန်တစ်ကောင်က ယိုက်နှင့် ဘီးကြားတွင် မငြိမ်မသက် တုန်ခါနေသကဲ့သို့ သူလည်း လှုပ်ရှားတုန်ယင်၍ မတည်မငြိမ် ဖြစ်သွား၏။

Verse 13

विह्वलाभ्यां च नेत्राभ्यामपश्यन्निव भूपतिः ।कृच्छ्राद्धैर्येण संस्तभ्य कैकेयीमिदमब्रवीत् ॥१३॥

မျက်လုံးနှစ်ဖက်လည်း စိတ်လှုပ်ရှားမှုကြောင့် မမြင်နိုင်သကဲ့သို့ ဖြစ်နေစဉ်၊ ဘုရင်သည် အလွန်ခက်ခဲစွာ သတ္တိနှင့် စိတ်တည်ငြိမ်မှုကို ထိန်းကာ ကေကေယီအား ဤစကားကို ပြောလေ၏။

Verse 14

यस्ते मन्त्रकृतः पाणिरग्नौ पापे मया धृतः ।तं त्यजामि स्वजं चैव तव पुत्रं त्वया सह ॥१४॥

အို မကောင်းသောမိန်းမ—မန်တရားတို့ကို သက်သေထား၍ သန့်ရှင်းသော မီးရှေ့တွင် ငါက တစ်ခါက ကိုင်ခဲ့သော သင်၏လက်ကို ယခု ငါ ပယ်ချ၏။ ထိုချည်နှောင်မှုကို ဖြုတ်ပစ်၍ သင်နှင့် ငါမှ မွေးဖွားသော သင်၏သားကိုပါ စွန့်လွှတ်၏။

Verse 15

प्रयाता रजनी देवि सूर्यस्योदयनंप्रति ।अभिषेकं गुरुजनस्त्वरयिष्यति मां ध्रुवम् ॥१५॥

အို မဟာဒေဝီ မိဖုရား၊ ညသည် ကုန်လွန်သွားပြီး နေထွက်ချိန် နီးကပ်လာပြီ။ အကြီးအကဲများနှင့် ဂုရုတို့က ငါ့ကို မလွဲမသွေ အဘိသေကပွဲသို့ အမြန်သွားရန် တိုက်တွန်းကြလိမ့်မည်။

Verse 16

रामाभिषेकसंभारैस्तदर्थमुपकल्पितैः ।रामः कारयितव्यो मे मृतस्य सलिलक्रियाम् ॥१६॥

ရာမ၏ အဘိသေကအတွက် ပြင်ဆင်ထားသော ပစ္စည်းများကိုပင် အသုံးပြု၍—ငါ သေဆုံးပြီးနောက်—ရာမသည် ငါ့အတွက် ဆလိလကရိယာ၊ အရဟတ်အတွက် ရေဖြင့် ပူဇော်အပ်သော သင်္ဂြိုဟ်ပွဲအခမ်းအနားကို ဆောင်ရွက်ရလိမ့်မည်။

Verse 17

त्वया सपुत्रया नैव कर्तव्या सलिलक्रिया ।व्याहन्ताऽस्यशुभाचारे यदि रामाभिषेचनम् ॥१७॥

အကျင့်ဆိုးသော မိန်းမရေ—သင်က ရာမ၏ အဘိသေက (မင်းတင်ပွဲ) ကို တားဆီးလျှင်၊ ငါကွယ်လွန်ပြီးနောက် သင်နှင့် သင့်သားသည် ငါ့အတွက် ရေဖြင့် ပူဇော်သည့် တർပဏ/ဥဒကကရိယာ ကို လုံးဝ မပြုရ။

Verse 18

न च शक्तोऽस्म्यहं द्रष्टुं दृष्ट्वा पूर्वं तथासुखम् ।हतहर्षं निरानन्दं पुनर्जनमवाङ्मुखम् ॥१८॥

ယခင်က လူထုကို အလွန်ပျော်ရွှင်နေသည်ဟု ငါမြင်ခဲ့ပြီးသား; ယခုမူ သူတို့ကို ထပ်မံကြည့်ရှုရန် မတတ်နိုင်—ပျော်ရွှင်မှုကင်း၊ အားရမှုကင်း၊ မျက်နှာများ ငုံ့ကျ၍ စိတ်ညှိုးနွမ်းနေကြသည်။

Verse 19

तां तथा ब्रुवतस्तस्य भूमिपस्य महात्मनः ।प्रभाता शर्वरी पुण्या चन्द्रनक्षत्रशालिनी ॥१९॥

မဟာသတ္တိရှိသော ဘုရင်ကြီးက သူမအား ထိုသို့ ပြောဆိုနေစဉ်၊ လနှင့် ကြယ်များဖြင့် တောက်ပသည့် သန့်ရှင်းမင်္ဂလာညသည် လွန်သွား၍ မိုးလင်းအာရုဏ်သို့ ပြောင်းလဲသွား하였다။

Verse 20

ततः पापसमाचारा कैकेयी पार्थिवं पुनः ।उवाच परुषं वाक्यं वाक्यज्ञा रोषमूर्छिता ॥२०॥

ထို့နောက် အပြစ်အကျင့်ရှိသော ကေကေယီသည်—စကားပြောရာ၌ ကျွမ်းကျင်သော်လည်း ဒေါသကြောင့် မူးမောသကဲ့သို့ ဖြစ်နေကာ—ဘုရင်ထံသို့ ထပ်မံ၍ ကြမ်းတမ်းသော စကားကို ဆို하였다။

Verse 21

किमिदं भाषसे राजन्वाक्यं गररुजोपमम् ।आनाययितुमक्लिष्टं पुत्रं राममिहार्हसि ॥२१॥

အရှင်မင်းကြီး၊ အဘယ်ကြောင့် အဆိပ်နာကျင်မှုကဲ့သို့သော စကားကို မိန့်ကြားတော်မူပါသနည်း။ မင်းကြီးသည် မနာမကျင် မပင်ပန်းသော သားတော် ရာမကို ဤနေရာသို့ ခေါ်ယူစေသင့်ပါသည်။

Verse 22

स्थाप्य राज्ये मम सुतं कृत्वा रामं वनेचरम् ।निस्सपत्नां च मां कृत्वा कृतकृत्यो भविष्यसि ॥२२॥

ကျွန်မ၏ သားတော်ကို နိုင်ငံတော်အာဏာပေါ်တွင် တင်မြှောက်၍၊ ရာမကို တောနေသူအဖြစ် ပြုလုပ်ကာ၊ ကျွန်မကို ပြိုင်ဘက်မရှိအောင် လုပ်ပေးပြီးမှသာ မင်းကြီးသည် တာဝန်ကို ပြည့်စုံစွာ ဆောင်ရွက်ပြီးသူ (ကృతကृत्य) ဖြစ်လာမည်။

Verse 23

स नुन्न इव तीक्ष्णेन प्रतोदेन हयोत्तमः ।राजा प्रचोदितोऽभीक्ष्णं कैकेयीमिदमब्रवीत् ॥२३॥

သူမ၏ အကြိမ်ကြိမ် လှုံ့ဆော်မှုကြောင့် မင်းကြီးသည်—ချွန်ထိုးတံဖြင့် ထိုးနှိုးခံရသော မြင်းကောင်းတစ်ကောင်ကဲ့သို့—ကေကေယီအား ဤသို့ မိန့်တော်မူ하였다။

Verse 24

धर्मबन्धेन बध्दोऽस्मि नष्टा च मम चेतना ।ज्येष्ठं पुत्रं प्रियं रामं द्रष्टुमिच्छामि धार्मिकम् ॥२४॥

ကျွန်ုပ်သည် ဓမ္မ၏ ချည်နှောင်မှုဖြင့် ချည်နှောင်ခံထားရပြီး စိတ်၏ သတိသိမြင်မှုလည်း ပျက်ပြားသွားပြီ။ ဓမ္မတရားကို စောင့်ထိန်းသော ချစ်လှစွာသော အကြီးဆုံးသားတော် ရာမကို တွေ့မြင်လိုပါသည်။

Verses 25-26

ततः प्रभातां रजनीमुदिते च दिवाकरे ।पुण्ये नक्षत्रयोगे च मुहूर्ते च समाहिते ॥२५॥वसिष्ठो गुणसम्पन्न श्शिष्यै परिवृतस्तदा ।उपगृह्याशु सम्भारान्प्रविवेश पुरोत्तमम् ॥२६॥

ထို့နောက် ညဉ့်အဆုံးသတ်၍ နေထွက်လာသောအခါ—သန့်ရှင်းသော နက္ခတ်ယောဂနှင့် မင်္ဂလာမုဟူရတ အချိန်တော် ရောက်ရှိလာသည့်အခါ—ဂုဏ်သတ္တိပြည့်ဝသော ဝသိဋ္ဌသည် တပည့်များဖြင့် ဝိုင်းရံလျက် ပူဇော်ပွဲအတွက် လိုအပ်သော ပစ္စည်းများကို အလျင်အမြန် စုဆောင်းကာ အကောင်းဆုံး နန်းတော်အခန်းဝင်သို့ ဝင်ရောက်하였다။

Verses 27-30

सिक्तसम्मार्जितपथां पताकोत्तम भूषिताम् ।विचित्रकुसुमाकीर्णां नानास्रग्भिर्विराजिताम् ॥२७॥संहृष्टमनुजोपेतां समृद्धविपणापणाम् ।महोत्सवसमाकीर्णां राघवार्थे समुत्सुकाम् ॥२८॥चन्दनागरुधूपैश्च सर्वतः प्रतिधूपिताम् ।तां पुरीं समतिक्रम्य पुरन्दरपुरोपमाम् ॥२९॥ददर्शान्तःपुरश्रेष्ठं नानाद्विजगणायुतम् ।पौरजानपदाकीर्णं ब्राह्मणैरुपशोभितम् ॥३०॥यज्ञविद्भि स्सुसम्पूर्णं सदस्यैः परमद्विजैः ।

အယောဓျာမြို့၏လမ်းများကို ရေသနန်းကာ အလံများစိုက်ထူ၍ ပန်းများဖြန့်ကျက် ပန်းနံနက်များဖြင့် တန်ဆာဆင်ထား၏။ လူအများဝမ်းမြောက်စွာ စည်းဝေးကာ ဈေးဆိုင်များပြည့်နှက်နေ၏။ စန္ဒကားနှင့် ဆံရိုးမီးထွန်း၍ နံ့သာများပျံ့နှံ့နေ၏။ ဤမြို့သည် နတ်မင်းကြီး၏မြို့တော်ကဲ့သို့ တင့်တယ်လှ၏။

Verse 31

तदन्तःपुरमासाद्य व्यतिचक्राम तं जनम् ॥३१॥वसिष्ठः परमप्रीतः परमर्षिर्विवेश च ।

အတွင်းနန်းတော်သို့ ရောက်ရှိသော် အထွတ်အမြတ် မဟာရိရှီ ဝသိဋ္ဌသည် အလွန်ပီတိဖြစ်၍ လူအုပ်ကြားကို ဖြတ်သန်းကာ အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လေ၏။

Verse 32

सत्वपश्यद्विनिष्क्रान्तं सुमन्त्रं नाम सारथिम् ॥३२॥द्वारे मनुजसिंहस्य सचिवं प्रियदर्शनम् ।

ထို့နောက် (ဝသိဋ္ဌ) သည် လူတို့အတွင်း “ခြင်္သေ့” ဖြစ်သော ဒသရထ၏ တံခါးဝ၌ စုမန္တရ အမည်ရှိ လှပမြင်သာသော အမတ်နှင့် ရထားမောင်းကို ထွက်လာနေသည်ကို မြင်လေ၏။

Verse 33

तमुवाच महातेजा स्सूतपुत्रं विशारदम् ॥३३॥वसिष्ठः क्षिप्रमाचक्ष्व नृपतेर्मामिहागतम् ।

တေဇောဓာတ်ကြီးမြတ်သော ဝသိဋ္ဌ မဟာရိသီသည် ရထားမောင်း၏ သားဖြစ်၍ ပညာရှိသောသူအား— “မြန်မြန် သွား၍ မင်းကြီးထံ ငါ ဤနေရာသို့ ရောက်လာကြောင်း ကြေညာလော့” ဟု မိန့်တော်မူ၏။

Verses 34-41

इमे गङ्गोदकघटा स्सागरेभ्यश्च काञ्चनाः ॥३४॥औदुम्बरं भद्रपीठमभिषेकार्थमागतम् ।सर्वबीजानि गन्धाश्च रत्नानि विविधानि च ॥३५॥क्षौद्रं दधि घृतं लाजा दर्भास्सुमनसः पयः ।अष्टौ च कन्या रुचिरा मत्तश्च वरवारणः ॥३६॥चतुरश्वो रथश्श्रीमान्निस्त्रिंशो धनुरुत्तमम् ।वाहनं नरसंयुक्तं छत्रं च शशिसन्निभम् ॥३७॥श्वेते च वालव्यजने भृङ्गारुश्च हिरण्मयः ।हेमदामपिनध्दश्च ककुद्मान्पाण्डुरो वृषः ॥३८॥केसरी च चतुर्दंष्ट्रो हरिश्रेष्ठो महाबलः ।सिंहासनं व्याघ्रतनु स्समिद्धश्च हुताशनः ॥३९॥सर्ववादित्रसङ्घाश्च वेश्याश्चालङ्कृता स्स्त्रयः ।आचार्या ब्राह्मणा गावः पुण्याश्च मृगपक्षिणः ॥४०॥पौरजानपदश्रेष्ठा नैगमाश्च गणै स्सह ।एते चान्ये च बहवो नीयमानाः प्रियंवदाः ॥४१॥अभिषेकाय रामस्य सह तिष्ठन्ति पार्थिवैः ।

ဤနေရာတွင် ဂင်္ဂါရေဖြင့် ပြည့်သော ရေခွက်အိုးများရှိပြီး၊ သမုဒ္ဒရာတို့မှ ယူဆောင်လာသော ရေကို ထည့်ထားသည့် ရွှေဘူးရွှေခွက်များလည်း ရှိ၏။ အဘိသေက (ရာဇာဘိသေက) အတွက် ဥဒုမ္ဗရသစ်သားဖြင့် ပြုလုပ်သော မင်္ဂလာပလ္လင်လည်း ရောက်ရှိလာပြီ။ မျိုးစေ့အမျိုးမျိုး၊ သင်းပျံ့သော အနံ့အရသာများနှင့် ရတနာမျိုးစုံ; ပျားရည်၊ ဒဓိ (နို့ချဉ်)၊ ဃృత (နွားနို့ဆီသန့်)၊ လာဇာ (လှော်ဆန်)၊ ကုရှမြက်၊ ပန်းများနှင့် နို့; လှပသော ကညာရှစ်ဦးနှင့် မုဿ္ဌအခြေအနေရှိသော အထူးကောင်းမွန်သည့် ဆင်တစ်ကောင်; မြင်းလေးကောင်ချိတ်ဆက်ထားသော ရှုခင်းတင့်တယ်သည့် ရထား၊ ဓားနှင့် အကောင်းဆုံးသော လေး; ထမ်းစင်နှင့် ထမ်းသူများ၊ လပြည့်ကဲ့သို့သော ချတ်တရ (ထီး)၊ အဖြူရောင် ယက်အမြီးပန်ကာနှစ်လက်နှင့် ရွှေရေဖျန်းဘူး; ရွှေမော်လီကာဖြင့် အလှဆင်ထားသော အဖြူရောင် ကုန်းရှိ နွားထီး; သွားကြီးလေးချောင်းပါသော ခြင်္သေ့နှင့် အင်အားကြီးသော အထူးကောင်းမြတ်သည့် မြင်း; စင်္ဟာသန၊ ကျားအရေပြားနှင့် ထင်းဖြင့် မီးတောက်လောင်နေသော ဟုတားရှန (ယဇ်မီး)။ တူရိယာအမျိုးမျိုးတီးခတ်သူအဖွဲ့များ စုဝေးပြီး၊ အလှတန်ဆာဆင်ထားသော မိန်းမများနှင့် ဝေရှျာများလည်း ရှိ၏။ အာစာရျ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ နွားများနှင့် မင်္ဂလာသတ္တဝါ၊ ငှက်များ; မြို့သူမြို့သားနှင့် ကျေးလက်သူကြီးများ၊ ကုန်သည်အသင်းသားများသည်လည်း မိမိတို့အဖွဲ့နှင့်အတူ—ဤသူတို့နှင့် အခြားများစွာသော ချိုမြိန်သောစကားပြောသူတို့သည် မင်းများနှင့်အတူ ရာမ၏ အဘိသေကအတွက် ဤနေရာတွင် အတူတကွ ရပ်တည်နေကြ၏။

Verse 42

त्वरयस्व महाराजं यथा समुदितेऽहनि ॥४२॥पुष्ये नक्षत्रयोगे च रामो राज्यमवाप्नुयात् ।

မဟာရာဇာတော်၊ အလျင်အမြန် ပြုတော်မူပါ၊ နေ့သစ်ထွန်းလင်းချိန်၌လည်းကောင်း၊ ပုဿျ (Puṣya) နက္ခတ်ယောဂနှင့် ကိုက်ညီသောအခါ၌လည်းကောင်း၊ ရာမသည် နိုင်ငံတော်ကို ရရှိစေရန် ဖြစ်၏။

Verse 43

इति तस्य वच श्श्रुत्वा सूतपुत्रो महात्मनः ॥४३॥स्तुवन्नृपतिशार्दूलं प्रविवेश निवेशनम् ।

မဟာသတ္တဝါ၏ ထိုစကားကို ကြားသိပြီးနောက်၊ ရထားမောင်း၏သား စုမန်တြ (Sumantra) သည် ဘုရင်တို့အနက် ကျားသဖွယ်သော မင်းကို ချီးမွမ်းလျက် နန်းတော်အိမ်ရာသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့၏။

Verse 44

तं तु पूर्वोदितं वृध्दं द्वारस्था राज सम्मतम् ॥४४॥न शेकुरभिसंरोध्दुं राज्ञः प्रियचिकीर्षवः ।

သို့သော် တံခါးစောင့်များသည် မင်းကြီးနှစ်သက်ရာကို ပြုလိုသော သစ္စာရှိသူများဖြစ်သော်လည်း၊ အရင်ကတည်းက ရောက်နှင့်ပြီး မင်းကြီး၏ အထူးအလေးထားခံရသော အသက်ကြီး စုမန္တရကို မတားဆီးနိုင်ကြ။

Verse 45

स समीपस्थितो राज्ञस्तामवस्थामजज्ञिवान् ॥४५॥वाग्भिः परमतुष्टाभिरभिष्टोतुं प्रचक्रमे ।

သူသည် မင်းကြီးအနီးသို့ ချဉ်းကပ်ရောက်ရှိသော်လည်း မင်းကြီး၏ အတွင်းစိတ်အခြေအနေကို မသိမြင်နိုင်ခဲ့ဘဲ၊ အလွန်နှစ်သက်စေမည့် စကားလုံးများဖြင့် ချီးမွမ်းစတင်လေ၏။

Verse 46

तत स्सूतो यथाकालं पार्थिवस्य निवेशने ॥४६॥सुमन्त्रः प्राञ्जलिर्भूत्वा तुष्टाव जगतीपतिम् ।

ထို့နောက် ရထားမောင်း စုမန္တရသည် အချိန်တော်တန်သည့်အခါ မင်းကြီး၏ နန်းတော်သို့ ဝင်ရောက်၍ လက်အုပ်ချီကာ မြေကြီး၏ အရှင်ကို ချီးမွမ်းလေ၏။

Verse 47

यथा नन्दति तेजस्वी सागरो भास्करोदये ॥४७॥प्रीतः प्रीतेन मनसा तथाऽनन्दघन स्स्वतः ।

နေရောင်ထွက်ချိန်တွင် တန်ခိုးကြီးသော သမုဒ္ဒရာက ပျော်ရွှင်လှုပ်ရှားသကဲ့သို့၊ သဘာဝအားဖြင့် ပျော်ရွှင်မှုအစုအဝေးတစ်ရပ်ကဲ့သို့သော စုမန္တရလည်း စိတ်နှလုံးထဲမှ ဝမ်းမြောက်လေ၏။

Verse 48

इन्द्रमस्यां तु वेलायामभितुष्टाव मातलिः ॥४८॥सोऽजयद्दानवान्सर्वांस्तथा त्वां बोधयाम्यहम् ।

ဤအချိန်တော်၌ပင် မာတလီသည် ဒါနဝတို့အားလုံးကို အနိုင်ယူသော အိန္ဒြာကို ချီးမွမ်းနေ၏; ထိုနည်းတူပင် ငါလည်း သင်ကို နှိုးဆော်နှိုးထလေ၏။

Verse 49

वेदास्सहाङ्गविद्याश्च यथाह्यात्मभुवं विभुम् ॥४९॥ब्रह्माणं बोधयन्त्यद्य तथा त्वां बोधयाम्यहम् ।

ယနေ့ ဗေဒများနှင့် ဝေဒာင်္ဂပညာတို့သည် ကိုယ်တိုင်ပေါ်ထွန်းသော အင်အားကြီး ဘြဟ္မာကို နိုးကြားစေသကဲ့သို့၊ ထိုနည်းတူ ငါလည်း သင်ကို နိုးကြားစေ၏။

Verse 50

आदित्यस्सह चन्द्रेण यथा भूतधरां शुभाम् ॥५०॥बोधयत्यद्य पृथिवीं तथा त्वां बोधयाम्यहम् ।

ယနေ့ နေမင်းသည် လမင်းနှင့်အတူ သတ္တဝါအားလုံးကို ထမ်းဆောင်ထားသော မင်္ဂလာမြေကြီးကို နိုးကြားစေသကဲ့သို့၊ ထိုနည်းတူ ငါလည်း သင်ကို နိုးကြားစေ၏။

Verse 51

उत्तिष्ठाशु महाराज कृतकौतुकमङ्गलः ॥५१॥विराजमानो वपुषा मेरोरिव दिवाकरः ।

အမြန်ထ၍ ထမြောက်ပါ မဟာရာဇာ၊ မင်္ဂလာပွဲအခမ်းအနားတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်လျက်၊ မေရုတောင်ပေါ်က နေမင်းကဲ့သို့ သင်၏ရုပ်သွင်ဖြင့် တောက်ပပါစေ။

Verse 52

सोमसूर्यौ च काकुत्स्थ शिववैश्रवणावपि ॥५२॥वरुणश्चाग्निरिन्द्रश्च विजयं प्रदिशन्तु ते ।

အို ကာကုတ္ထမင်းသား၊ လပြည့်နှင့် နေမင်းတို့၊ သိဝမင်းနှင့် ကုဝေရမင်းတို့၊ ဝရုဏမင်း၊ မီးနတ်မင်းနှင့် သိကြားမင်းတို့သည် မင်းသားအား အောင်မြင်ကြောင်း ချီးမြှောက်တော်မူကြစေသတည်း။

Verses 53-54

गता भगवती रात्रिः कृतं कृत्यमिदं तव ॥५३॥बुद्ध्यस्व नृपशार्दूल कुरु कार्यमनन्तरम् ।उदतिष्ठत रामस्य समग्रमभिषेचनम् ॥५४॥

အို မင်းတို့ချည်းသော မင်းကြီး၊ သန့်ရှင်းသော ညဉ့်သည် ကုန်ဆုံးပြီ။ ပြုပြင်ပြီးသမျှကို သိရှိပြီး နောက်ထပ် လိုအပ်သမျှကို အမြန်ဆောင်ရွက်ပါ။ ရာမမင်းသား၏ ဘိသိက်ပွဲအတွက် ပြင်ဆင်မှုများ အားလုံး ပြီးမြောက်ပြီး ဖြစ်၏။

Verse 55

पौरजानापदैश्चापि नैगमैश्च कृताञ्जलिः ।स्वयं वशिष्ठो भगवान्ब्राह्मणै स्सह तिष्ठति ॥५५॥

မြို့သူမြို့သားနှင့် ကျေးလက်ပြည်သူများ၊ ကုန်သည်များပါ လက်အုပ်ချီ၍ ရိုသေစွာ စောင့်နေကြသည်။ ထို့ပြင် မြတ်စွာသော ဗသိဋ္ဌ (Vasiṣṭha) ရှင်သည်လည်း ဘြာဟ္မဏများနှင့်အတူ ထိုနေရာ၌ ရပ်တည်စောင့်ဆိုင်းနေသည်။

Verses 56-57

क्षिप्रमाज्ञाप्यतां राजन्राघवस्याभिषेचनम् ।यथा ह्यपालाः पशवो यथा सेना ह्यनायका ॥५६॥यथा चन्द्रं विना रात्रिर्यथा गावो विना वृषम् ।एवं हि भविता राष्ट्रं यत्र राजा न दृश्यते ॥५७॥

အို မင်းကြီး၊ ရာမမင်းသား၏ ဘိသိက်ပွဲကို အမြန်အမိန့်ပေးပါ။ ထိန်းသိမ်းသူမရှိသော နွားအုပ်၊ ခေါင်းဆောင်မရှိသော စစ်တပ်၊ လမရှိသော ညဉ့်၊ နွားဖိုမရှိသော နွားမကဲ့သို့ မင်းမရှိသော နိုင်ငံသည် ဖြစ်ပေမည်။

Verse 58

इति तस्य वच श्शृत्वा सान्त्वपूर्वमिवार्थवत् ।अभ्यकीर्यत शोकेन भूय एव महीपतिः ॥५८॥

အဓိပ္ပါယ်ပြည့်ဝသော စကားကို နူးညံ့သိမ်မွေ့စွာ သက်သာပေးသကဲ့သို့ ပြောဆိုထားသည်ကို ကြားသော် မြေပြင်၏အရှင် မင်းကြီးသည် ဝမ်းနည်းခြင်းကြောင့် ထပ်မံလွှမ်းမိုးခံရပြန်သည်။

Verse 59

तत स्सराजा तं सूतं सन्नहर्ष स्सुतं प्रति ।शोकरक्तेक्षण श्श्रीमानुद्वीक्ष्योवाच धार्मिकः ॥५९॥वाक्यैस्तु खलु मर्माणि मम भूयो निकृन्तसि ।

ထို့နောက် ဓမ္မကိုစောင့်ထိန်းသော မင်းကြီးသည် သားတော်ကို တွေးမိ၍ ပျော်ရွှင်မှုမရှိ၊ ဝမ်းနည်းခြင်းကြောင့် မျက်လုံးနီရဲလျက် စုတ(ရထားမောင်း)ကို မော့ကြည့်ကာ ပြောသည်—“အမှန်တကယ်၊ သင်၏စကားများက ငါ၏နှလုံးသားအတွင်းအနက်ကို ထပ်မံ ထိုးဖောက်နေပြန်သည်။”

Verse 60

सुमन्त्रः करुणं श्रुत्वा दृष्ट्वा दीनं च पार्थिवम् ।प्रगृहीताञ्जलिः किञ्चित्तस्माद्देशादपाक्रमत् ॥६०॥

မင်းကြီး၏ ဝမ်းနည်းဖွယ် စကားကို ကြား၍ မင်းကြီးကိုလည်း အားနည်းနွမ်းနယ်နေသည်ကို မြင်သော် စုမန္တရသည် လက်အုပ်ချီကာ ထိုနေရာမှ အနည်းငယ် နောက်ဆုတ်သွားသည်။

Verse 61

यदा वक्तुं स्वयं दैन्यान्न शशाक महीपतिः ॥६१॥तदा सुमन्त्रं मन्त्रज्ञा कैकेयी प्रत्युवाच ह ।

ဝမ်းနည်းကြေကွဲမှုကြောင့် မြေပြင်၏အရှင် မင်းကြီးသည် ကိုယ်တိုင် ပြောဆိုမနိုင်တော့သည့်အခါ အကြံဉာဏ်၌ ကျွမ်းကျင်သော ကေကေယီသည် စုမန္တရကို ပြန်လည်ဖြေကြား하였다။

Verse 62

सुमन्त्र राजा रजनीं रामहर्षसमुत्सुकः ॥६२॥प्रजागरपरिश्रान्तो निद्राया वशमुपेयिवान् ।

အို စုမန်ထရ၊ မင်းကြီးသည် ရာမ၏ အဘိသေက မင်္ဂလာအတွက် ဝမ်းမြောက်စိတ်လှုပ်ရှား၍ တစ်ညလုံး မအိပ်ဘဲ နိုးနေခဲ့သည်။ နိုးနေရသဖြင့် ပင်ပန်းလွန်ကဲကာ ယခုအခါ အိပ်စက်ခြင်း၏ အာဏာအောက်သို့ ကျရောက်သွားပြီ။

Verse 63

तद्गच्छ त्वरितं सूत राजपुत्रं यशस्विनम् ॥६३॥राममानय भद्रं ते नात्र कार्या विचारणा ।

ထို့ကြောင့် အို ရထားမောင်းသူ၊ အမြန်သွား၍ ဂုဏ်သတင်းကြီးသော မင်းသား ရာမကို ဤနေရာသို့ ခေါ်ဆောင်လာပါ။ သင်၌ ကောင်းကျိုးရှိပါစေ—ဤကိစ္စ၌ မဆိုင်းမတွေးရ။

Verse 64

स मन्यमानः कल्याणं हृदयेन ननन्द च ॥६४॥निर्जगाम च सम्प्रीत्या त्वरितो राजशासनात् ।

နှလုံးသားထဲတွင် မင်္ဂလာကောင်းတစ်ရပ် ဖြစ်လာမည်ဟု ယုံကြည်သဖြင့် သူသည် ဝမ်းမြောက်လှ၏။ ထို့နောက် မင်း၏ အမိန့်အတိုင်း ပျော်ရွှင်စွာ ချက်ချင်း ထွက်ခွာသွား하였다။

Verse 65

सुमन्त्रश्चिन्तयामास त्वरितं चोदितस्तया ॥६५॥व्यक्तं रामोऽभिषेकार्थमिहायास्यति धर्मवित् ।

သူမက အမြန်လုပ်ရန် တိုက်တွန်းသဖြင့် စုမန်ထရသည် ချက်ချင်း စဉ်းစားမိသည်—“ဓမ္မကို သိမြင်သော ရာမသည် အဘိသေကအတွက် ဤနေရာသို့ မုချ လာမည်ပင်” ဟု။

Verse 66

इति सूतो मतिं कृत्वा हर्षेण महताऽऽवृतः ॥६६॥निर्जगाम महाबाहो राघवस्य दिदृक्षया ।

ထိုသို့ ရထားမောင်းသူသည် ဆုံးဖြတ်ချက်ချပြီး မဟာဝမ်းမြောက်ခြင်းဖြင့် ပြည့်နှက်သွားသည်။ ထို့နောက် လက်မောင်းခွန်အားကြီးသော ရာဃဝ (ရာမ) ကို တွေ့မြင်လိုစိတ်ဖြင့် အပြင်သို့ ထွက်ခွာသွား하였다။

Verse 67

सागरह्रदसङ्काशात्सुमन्त्रोऽन्तःपुराच्छुभात् ॥६७॥निष्क्रम्य जनसम्बाधं ददर्श द्वारमग्रतः ।

သုမန္တရသည် မဟာသမုဒ္ဒရာအိုင်နက်ကဲ့သို့ သန့်ရှင်းမင်္ဂလာရှိသော အတွင်းနန်းတော်မှ ထွက်လာ၍ လူအုပ်အနှံ့အပြားဖြင့် ပြည့်နှက်နေသော တံခါးကို မျက်နှာချင်းဆိုင် မြင်တွေ့하였다။

Verse 68

ततः पुरस्तात्सहसा विनिर्गतो महीपतीन्द्वारगतो विलोकयन् ।ददर्श पौरान्विविधान्महाधना नुपस्थितान्द्वारमुपेत्य विष्ठितान् ॥६८॥

ထို့နောက် သူသည် ရှေ့ဘက်သို့ ချက်ချင်းအလျင်အမြန် ထွက်သွားကာ တံခါးသို့ရောက်လျှင် ပတ်ဝန်းကျင်ကို ကြည့်ရှု၍ မင်းများနှင့် အမျိုးမျိုးသော မြို့သူမြို့သား ချမ်းသာကြွယ်ဝသူတို့သည် အရင်ကတည်းက ရောက်ရှိလာပြီး တံခါးအနီးတွင် ရပ်စောင့်နေကြသည်ကို မြင်တွေ့하였다။