Gaṅgā-māhātmya: Bāhu’s Envy, Defeat, Forest Exile, and Aurva’s Dharmic Consolation

Verse 1

नारद उवाच । कोऽसौ राक्षसभावाद्धि मोचितः सगरान्वये । सगरः को मुनिश्रेष्ठ तन्ममाख्यातुमर्हसि 1. ॥ १ ॥

နာရဒ မဟာမုနိက ပြောသည်— “စဂရဝంశ၌ ရాక్షသစိတ်သဘောမှ အမှန်တကယ် လွတ်မြောက်သူသည် မည်သူနည်း။ မုနိအထူးမြတ်ရေ၊ စဂရဟူသည် မည်သူနည်း။ ထိုအကြောင်းကို ကျွန်ုပ်အား ရှင်းပြပေးပါ။”

Verse 2

सनक उवाच । शृणुष्व मुनिशार्दूल गंगामाहात्म्यमुत्तमम् । यज्जलस्पर्शमात्रेण पावितं सागरं कुलम् । गतं विष्णुपदं विप्र सर्वलोकोत्तमोत्तमम् ॥ २ ॥

စနက မုနိက ပြောသည်— “မုနိတို့အတွင်း ကျားသဖွယ်သူရေ၊ ဂင်္ဂါ၏ အမြင့်မြတ်ဆုံး မဟိမကို နားထောင်လော့။ သူမ၏ ရေကို ထိတွေ့ရုံမျှဖြင့်ပင် စဂရဝంశသည် သန့်စင်ကာ ဗိဿနု၏ အဘိုဒ်—လောကအားလုံးထက် အထူးမြတ်ဆုံးသို့ ရောက်ခဲ့သည်၊ ဗြာဟ္မဏရေ။”

Verse 3

आसीद्र विकुले जातो बाहुर्नाम वृकात्मजः । बुभुजे पृथिवीं सर्वां धर्मतो धर्मतत्परः ॥ ३ ॥

ဝိကုဝంశ၌ ဝೃက၏ သားတစ်ဦးဖြစ်သော ဘာဟု အမည်ရှိသူ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ဓမ္မကို အလွန်အမင်း လိုက်နာသူဖြစ်၍ တရားသဖြင့် မြေကြီးတစ်လုံးလုံးကို အုပ်ချုပ်၍ ခံစားခဲ့သည်။

Verse 4

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्रा श्चान्ये च जन्तवः । स्थापिताःस्वस्वधर्मेषु तेन बाहुर्विशांपतिः ॥ ४ ॥

လူမျိုးတို့၏အရှင်၊ လက်မောင်းတန်ခိုးကြီးသောသူသည် ဗြာဟ္မဏ၊ က္ෂတ္တရိယ၊ ဝိုင်ရှျ၊ ရှုဒ္ဒရ နှင့် အခြားသတ္တဝါတို့ကို မိမိတို့၏ သာသနာဓမ္မ (ဒဟ္မ) အလိုက် တည်စေ하였다။

Verse 5

अश्वमेधैरियाजासौ सप्तद्वीपेषु सप्तभिः । अतर्प्पयद्भूमिदेवान् गोभूस्वर्णांशुकादिभिः ॥ ५ ॥

သူသည် ကျွန်းကြီးခုနစ်ခုအနှံ့ အရှွမေဓ ယဇ္ဉာ ခုနစ်ကြိမ် ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး၊ “မြေပြင်ပေါ်၏ နတ်များ” ဟုခေါ်သော ဗြာဟ္မဏတို့ကို နွား၊ မြေ၊ ရွှေ၊ အဝတ်အထည် စသည့် ဒါနများဖြင့် စိတ်ကျေနပ်စေ하였다။

Verse 6

अशासन्नीतिशास्त्रेण यथेष्टं परिपन्थिनः । मेने कृतार्थमात्मानमन्यातपनिवारणम् ॥ ६ ॥

အာဏာသုံး နိုင်ငံရေးနီတိကျမ်းဖြင့် လမ်းသွားလမ်းလာတို့ကို မိမိနှစ်သက်သလို ထိန်းညှိကာ၊ သူသည် မိမိကိုယ်ကို အောင်မြင်ပြီးပြီဟု ထင်မြင်၍ အခြားသူတို့၏ ဆင်းရဲဒုက္ခကို ဖယ်ရှားသူဟု ယူဆ하였다။

Verse 7

चन्दनानि मनोज्ञानि बलि यत्सर्वदा जनाः । भूषिता भूषणैर्दिव्यैस्तद्रा ष्ट्रे सुखिनो मुने ॥ ७ ॥

အို မုနိ၊ ထိုနိုင်ငံတွင် လူတို့သည် အမြဲတမ်း စိတ်နှစ်သက်ဖွယ် စန္ဒနသစ်နှင့် ဘလိ (အခွန်/ပူဇော်) ကို ဆက်ကပ်ကြပြီး၊ နတ်ဘုရားဆန်သော အလှဆင်ပစ္စည်းများဖြင့် တန်ဆာဆင်ကာ ပျော်ရွှင်စွာ နေထိုင်ကြသည်။

Verse 8

अकृष्टपच्या पृथिवी फलपुष्पसमन्विता ॥ ८ ॥

မြေကြီးသည် မထွန်ယက်ဘဲပင် သီးနှံများ ရင့်မှည့်စွာ ထွက်ပေါ်လာပြီး၊ အသီးအပွင့်များဖြင့် အလွန်ပေါများစွာ ပြည့်စုံနေ하였다။

Verse 9

ववर्ष भूमौ देवेन्द्र ः काले काले मुनीश्वर । अधर्मनिरतापाये प्रजा धर्मेण रक्षिताः ॥ ९ ॥

အို မုနိရှင်မြတ်၊ ဒေဝိန္ဒြ (အိန္ဒြာ) သည် ကာလအလိုက် မြေပြင်ပေါ်သို့ မိုးကိုချစေ၏။ အဓမ္မ၌ မူးယစ်နေသူတို့ ဖယ်ရှားခံရသော် ပြည်သူတို့သည် ဓမ္မအားဖြင့် ကာကွယ်ခံရ၏။

Verse 10

एकदा तस्य भूपस्य सर्वसम्पद्विनाशकृत् । अहंकारो महाञ्जज्ञे सासूयो लोपहेतुकः ॥ १० ॥

တစ်ခါက ထိုဘုရင်၌ စည်းစိမ်အကုန်ဖျက်ဆီးတတ်သော အဟင်္ကာရ (မာနကြီးမှု) ကြီးမားစွာ ပေါ်ပေါက်လာ၍ မနာလိုမှုနှင့်အတူ ကျဆင်းပျက်စီးခြင်း၏ အကြောင်းရင်း ဖြစ်လာ၏။

Verse 11

अहं राजा समस्तानां लोकानां पालको बली । कर्त्ता महाक्रतूनां च मत्तः पूज्योऽस्ति कोऽपरः ॥ ११ ॥

“ငါသည် လောကအားလုံး၏ ဘုရင်၊ အင်အားကြီးသော ကာကွယ်သူ ဖြစ်၏။ ငါသည် မဟာယဇ္ဉများကို ဆောင်ရွက်သူလည်း ဖြစ်၏။ ငါ့အပြင် ဘယ်သူကို ပူဇော်ထိုက်သနည်း?”

Verse 12

अहं विचक्षणः श्रीमाञ्जिताः सर्वे मयारयः । वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञो नीतिशास्त्रविशारदः ॥ १२ ॥

“ငါသည် ဉာဏ်မြင်ကောင်း၍ စည်းစိမ်ပြည့်စုံ၏။ ငါ့ရန်သူအားလုံးကို ငါအနိုင်ယူပြီးပြီ။ ဗေဒနှင့် ဗေဒင်္ဂတို့၏ အတ္ထတရားကို သိကျွမ်း၍ နီတိရှာස්တရ (နိုင်ငံရေးနှင့် ကျင့်ဝတ်) တွင်လည်း ကျွမ်းကျင်၏။”

Verse 13

अजेयोऽव्याहतैश्वर्यो मत्तः कोऽन्योऽधिको भुवि । अहंकारपरस्यैवं जातासूया परेष्वपि ॥ १३ ॥

“ငါသည် မအနိုင်ယူနိုင်သောသူ၊ ငါ့အာဏာမထိခိုက် မတားဆီးနိုင်။ မြေပြင်ပေါ်၌ ငါ့ထက် မြင့်သူ ဘယ်သူရှိသနည်း?” ဟူ၍ အဟင်္ကာရ၌ မူးယစ်သူအတွက် အခြားသူတို့အပေါ် မနာလိုမှုလည်း ပေါ်ပေါက်လာ၏။

Verse 14

असूयातोऽभवत्कामस्तस्य राज्ञो मुनीश्वर । एषु स्थितेषु तु नरो विनाशं यात्यसंशयम् ॥ १४ ॥

အို မုနိရှင်အမြတ်! ထိုဘုရင်၏ မနာလိုမှုမှ ဆန္ဒကာမ ပေါ်ထွန်းလာ၏။ ဤအပြစ်တို့ တည်မြဲလာသော် လူသည် မသံသယဘဲ ပျက်စီးရာသို့ ရောက်၏။

Verse 15

यौवनं धनसंपत्तिः प्रभुत्वमविवेकिता । एकैकमप्यनर्थाय किमु यत्र चतुष्टयम् ॥ १५ ॥

လူငယ်ရွယ်၊ ဥစ္စာဓန၊ အာဏာပိုင်မှုနှင့် မသိမြင်ခွဲခြားနိုင်မှု—တစ်ခုချင်းစီတောင် အန္တရာယ်ဖြစ်စေတတ်၏။ ထိုလေးပါး တစ်ပြိုင်နက်ရှိလျှင် မည်သို့မဖြစ်မလဲ။

Verse 16

तस्यासूया नु महती जाता लोकविरोधिनी । स्वदेहनाशिनी विप्र सर्वसम्पद्विनाशिनी ॥ १६ ॥

ထိုမှ မနာလိုမှုကြီးမားသောအရာ ပေါ်ထွန်းလာ၍ လူကို လောကနှင့် ဆန့်ကျင်စေ၏။ အို ဗြာဟ္မဏ! ၎င်းသည် ကိုယ်ခန္ဓာကိုပင် ဖျက်ဆီးကာ စည်းစိမ်ဥစ္စာအားလုံးကိုလည်း ပျက်စီးစေ၏။

Verse 17

असूयाविष्टमनसि यदि संपत्प्रवर्त्तते । तुषाग्निं वायुसंयोगमिव जानीहि सुव्रत ॥ १७ ॥

အို သီလကောင်းသူ! မနာလိုမှုက လွှမ်းမိုးထားသော စိတ်၌ စည်းစိမ်ပေါ်လာလျှင်၊ လေဝင်လျှင် မြက်ခြောက်အောက်က မီးကဲ့သို့ဟု သိမှတ်လော့—လျင်မြန်စွာ လောင်ကျွမ်း၍ ပျက်စီးစေတတ်၏။

Verse 18

असूयोपेतमनसां दम्भाचारवतां तथा । परुषोक्तिरतानां च सुखं नेह परत्र च ॥ १८ ॥

မနာလိုမှုဖြင့် စိတ်ပြည့်နေသူ၊ လိမ်လည်ဟန်ဆောင်၍ နေထိုင်သူ၊ ကြမ်းတမ်းသောစကားကို နှစ်သက်သူတို့အတွက်—ဤလောက၌လည်း မရှိ၊ နောက်လောက၌လည်း ချမ်းသာမရှိ။

Verse 19

असूयाविष्टचित्तानां सदा निष्ठुरभाषिणाम् । प्रिया वा तनया वापि बान्धवा अप्यरातयः ॥ १९ ॥

မနာလိုစိတ်က စိတ်ကိုဖမ်းဆီးထားပြီး အမြဲတမ်းကြမ်းတမ်းစကားပြောသူတို့အတွက် ချစ်မြတ်နိုးသော ဇနီး၊ သားသမီးနှင့် ကိုယ်ပိုင်ဆွေမျိုးများပင် ရန်သူကဲ့သို့ ဖြစ်လာသည်။

Verse 20

मनोभिलाषं कुरुते यः समीक्ष्य परस्त्रियम् । स स्वसंपद्विनाशाय कुठारो नात्र संशयः ॥ २० ॥

သူတစ်ပါး၏ ဇနီးကို ကြည့်ပြီး စိတ်ထဲတွင် လိုချင်တပ်မက်မှုကို မွေးမြူသူသည် မိမိ၏ စည်းစိမ်ချမ်းသာ ပျက်စီးစေမည့် ပုဆိန်တစ်လက်ပင် ဖြစ်သည်—ဤအပေါ် သံသယမရှိ။

Verse 21

यः स्वश्रेयोविनाशाय कुर्याद्यत्नं नरो मुने । सर्वेषां श्रेयसं दृष्ट्वा स कुर्यान्मत्सरं कुधीः ॥ २१ ॥

အို မုနိ၊ မိမိ၏ အကျိုးစီးပွားအမှန်ကို ဖျက်ဆီးရန် ကြိုးစားသူသည် အခြားသူတို့၏ ကောင်းကျိုးချမ်းသာကို မြင်လျှင် မနာလိုစိတ် ဖြစ်ပေါ်လာပြီး ဉာဏ်မမှန်သူ ဖြစ်သည်။

Verse 22

मित्रापत्यगृहक्षेत्रधनधान्यपशुष्वपि । हानिमिच्छन्नरः कुर्यादसूयां सततं द्विज ॥ २२ ॥

အို ဒွိဇ၊ အခြားသူ၏ ဆုံးရှုံးမှုကို လိုလားသူသည် မနာလိုစိတ်ကို အမြဲတမ်း မွေးမြူလိမ့်မည်—မိတ်ဆွေ၊ သားသမီး၊ အိမ်၊ လယ်မြေ၊ ငွေကြေး၊ စပါးနှံနှင့် တိရစ္ဆာန်များအပေါ်တောင် ဖြစ်သည်။

Verse 23

अथ तस्याविनीतस्य ह्यसूयाविष्टचेतसः । हैहयास्तालजङ्घाश्च बलिनोऽरातयोऽभवन् ॥ २३ ॥

ထို့နောက် သူသည် စည်းကမ်းမရှိ၍ မနာလိုစိတ်က စိတ်ကိုဖမ်းဆီးထားသဖြင့် အင်အားကြီးသော ဟೈဟယာများနှင့် တာလဇင်္ဃာများသည် သူ၏ ရန်သူများ ဖြစ်လာကြသည်။

Verse 24

यस्यानुकूलो लक्ष्मीशः सौभाग्यं तस्य वर्द्धते । सएव विमुखो यस्य सौभाग्यं तस्य हीयते ॥ २४ ॥

လက္ခမီ၏အရှင် ဗိဿနုသည် မိမိအပေါ် အနုဂြဟာဖြစ်လျှင် ကံကောင်းခြင်း တိုးပွား၏။ ထိုအရှင်က မျက်နှာလွှဲသွားလျှင် ကံကောင်းခြင်း လျော့နည်းပျက်ယွင်း၏။

Verse 25

तावत्पुत्राश्च पौत्राश्च धनधान्यगृहादयः । यावदीक्षेत लक्ष्मीशः कृपापाङ्गेन नारद ॥ २५ ॥

နာရဒာရေ—သားမြေးများ၊ ငွေကြေး၊ စပါးသီးနှံ၊ အိမ်အဆောင် စသည့်အရာများသည် လက္ခမီ၏အရှင် ဗိဿနုက ကရုဏာ၏ ဘေးမျက်စောင်းတစ်ချက်ဖြင့် ကြည့်ရှုနေသမျှသာ တည်တံ့နေ၏။

Verse 26

अपि मूर्खान्धबधिरजडाः शूरा विवेकिनः । श्लाघ्या भवन्ति विप्रेन्द्र प्रेक्षिता माधवेन ये ॥ २६ ॥

ဗြာဟ္မဏအထွဋ်အမြတ်ရေ—မိုက်မဲသူ၊ မျက်ကန်းသူ၊ နားမကြားသူ၊ ဉာဏ်မတောက်သူတို့ပင် မာဓဝ (ဗိဿနု) ၏ ကြည့်ရှုခြင်းကို ခံရလျှင် ချီးမွမ်းထိုက်သူများ ဖြစ်လာကြပြီး၊ ရဲရင့်ကာ विवेक ရှိသူများ ဖြစ်လာကြ၏။

Verse 27

सौभाग्यं तस्य हीयेत यस्यासूयादिलाञ्छनम् । जायते नात्र संदेहो जन्तुद्वेषो विशेषतः ॥ २७ ॥

မနာလိုခြင်းနှင့် အလားတူ အပြစ်အနာအဆာတို့၏ လက္ခဏာ ပေါ်ပေါက်လာသူ၏ ကံကောင်းခြင်းသည် လျော့နည်းမည်။ ဤအကြောင်း၌ သံသယမရှိ—အထူးသဖြင့် သတ္တဝါတို့ကို မုန်းတီးခြင်းရှိလျှင်။

Verse 28

सततं यस्य कस्यापि यो द्वेषं कुरुते नरः । तस्य सर्वाणि नश्यन्ति श्रेयांसि मुनिसत्तम ॥ २८ ॥

မုနိအထွဋ်အမြတ်ရေ—မည်သူမဆိုအပေါ် အမြဲတမ်း မုန်းတီးမှုကို ထားရှိသူ၏ ကောင်းကျိုးအမြတ်နှင့် အမြင့်မြတ်သော အကျိုးစီးပွား အားလုံး ပျက်စီးကုန်၏။

Verse 29

असूया वर्द्धते यस्य तस्य विष्णुः पराङ्मुखः । धनं धान्यं मही संपद्विनश्यति ततो ध्रुवम् ॥ २९ ॥

မနာလိုစိတ် (အသူယာ) တိုးပွားနေသူအပေါ်၌ သခင်ဗိဿဏုသည် မျက်နှာလွှဲသွား၏။ ထို့နောက် သူ၏ ဥစ္စာဓန၊ စပါးသီးနှံနှင့် မြေယာစည်းစိမ်တို့သည် မလွဲမသွေ ပျက်စီးသွားလိမ့်မည်။

Verse 30

विवेकं हन्त्यहंकारस्त्वविवेकात्तु जीविनाम् । आपदः संभवन्त्येवेत्यहंकारं त्यजेत्ततः ॥ ३० ॥

အဟင်္ကာရ (အတ္တမာန်) သည် ဝိဝေက (ခွဲခြားသိမြင်မှု) ကို ဖျက်ဆီး၏။ သတ္တဝါတို့၌ အဝိဝေက ဖြစ်လာသဖြင့် အန္တရာယ်များ မလွဲမသွေ ပေါ်ပေါက်လာကြသဖြင့် ထို့ကြောင့် အဟင်္ကာရကို စွန့်လွှတ်သင့်၏။

Verse 31

अहंकारो भवेद्यस्य तस्य नाशोऽतिवेगतः । असूयाविष्टमनसस्तस्य राज्ञः परैः सह ॥ ३१ ॥

အဟင်္ကာရ ပေါ်ထွန်းလာသော မင်း၌ ပျက်စီးခြင်းသည် အလွန်လျင်မြန်စွာ ရောက်လာ၏။ ထို့ပြင် မနာလိုစိတ်က စိတ်ကို ဖမ်းဆီးထားသော မင်း၌လည်း ရန်သူတို့နှင့်အတူ ပျက်စီးခြင်း ရောက်လာ၏။

Verse 32

आयोधनमभूद् घोरं मासमेकं निरन्तरम् । हैहयैस्तालजङ्घैश्च रिपुभिः स पराजितः ॥ ३२ ॥

ကြောက်မက်ဖွယ် စစ်ပွဲသည် တစ်လပြည့် မရပ်မနား ဆက်လက်ဖြစ်ပွားခဲ့၏။ ထို့နောက် ရန်သူ ဟိုင်းဟယာတို့နှင့် တာလဇင်္ဃတို့က သူကို အနိုင်ယူခဲ့၏။

Verse 33

वनं गतस्ततो बाहुरन्तर्वत्न्या स्वभार्यया । अवाप परमां तुष्टिं तत्र दृष्ट्वा महत्सरः ॥ ३३ ॥

ထို့နောက် ဘာဟုသည် ကိုယ်ပိုင်ဇနီးဖြစ်၍ ကိုယ်ဝန်ဆောင်နေသော မိဖုရားနှင့်အတူ တောသို့ သွား၏။ ထိုနေရာ၌ ကြီးမားသော ရေကန်ကို မြင်တွေ့သဖြင့် အမြင့်မြတ်ဆုံး စိတ်ချမ်းသာမှုကို ရရှိ၏။

Verse 34

असूयोपेतमनसस्तस्य भावं निरीक्ष्य च । सरोगतविहंगास्ते लीनाश्चित्रमिदं महत् ॥ ३४ ॥

မနာလိုစိတ်ဖြင့် ပြည့်ဝသော သူ၏စိတ်သဘောကို မြင်သော်၊ ကန်အတွင်းနေသော ငှက်တို့သည် ပျောက်ကွယ်လျက် ဝင်လျှံသွားကြ၏—အံ့ဩဖွယ် မဟာမြင်ကွင်းတည်း။

Verse 35

अहो कष्टमहो रूपं घोरमत्र समागतम् । विशन्तस्त्वरया वासमित्यूचुस्ते विहंगमाः ॥ ३५ ॥

«အို၊ ဒုက္ခတကာ! အို၊ ကြောက်မက်ဖွယ် ရုပ်သဏ္ဍာန်တစ်ခု ဒီမှာ ပေါ်လာပြီ!» ဟု ငှက်တို့က အော်ဟစ်ကာ အလျင်အမြန် နေရာအိမ်သို့ ဝင်ကြ၏။

Verse 36

सोऽवगाह्य सरो भूपः पत्नीभ्यां सहितो मुदा । पीत्वा जलं च सुखदं वृक्षमूलमुपाश्रिताः ॥ ३६ ॥

ဘုရင်သည် မိဖုရားနှစ်ပါးနှင့် ပျော်ရွှင်စွာ ကန်တွင် ရေချိုးဝင်ကာ၊ သာယာချမ်းမြေ့သော ရေကို သောက်ပြီး သစ်ပင်အမြစ်အောက်၌ အနားယူ၏။

Verse 37

तस्मिन्बाहौ वनं याते तेनैव परिरक्षिताः । दुर्गुणान्विगणय्यास्य धिग्धिगित्यब्रुवन्प्रजाः ॥ ३७ ॥

လက်တန်ခိုးကြီးသူသည် တောသို့ သွားသောအခါ၊ သူတစ်ဦးတည်းကပင် ကာကွယ်ပေးနေသော်လည်း ပြည်သူတို့သည် သူ၏ အပြစ်အနာဂတ်များကို ရေတွက်ကာ «အရှက်! အရှက်!» ဟု ထပ်တလဲလဲ ပြောကြ၏။

Verse 38

यो वा को या गुणी मर्त्यः सर्वश्लाघ्यतरो द्विज । सर्वसंपत्समायुक्तोऽप्यगुणी निन्दितो जनैः ॥ ३८ ॥

အို ဒွိဇ (နှစ်ကြိမ်မွေး) ရေ၊ မည်သူမဆို—ယောက်ျားဖြစ်စေ မိန်းမဖြစ်စေ—သီလဂုဏ်ရှိသူသည် အလွန်ချီးမွမ်းထိုက်၏; သို့ရာတွင် စည်းစိမ်ဥစ္စာ အစုံအလင်ရှိသော်လည်း သီလမရှိသူကို လူတို့က ကဲ့ရဲ့ကြ၏။

Verse 39

अपकीर्तिसमो मृत्युर्लोकेष्वन्यो न विद्यते । यदा बाहुर्वनं यातस्तदा तद्रा ज्यगा जनाः । सन्तुष्टिं परमां याता दवथौ विगते यथा ॥ ३९ ॥

လောကတို့တွင် အရှက်အပျက် (အကီရတိ) နှင့်တူသော သေခြင်းမရှိ။ ဘာဟုသည် တောသို့သွားသောအခါ ထိုနိုင်ငံ၏လူများသည် အမြင့်ဆုံးသော စိတ်ချမ်းသာမှုကို ရရှိကြ၏၊ မီးလောင်သကဲ့သို့သော ဖျားနာမှု ပျောက်ကင်းသွားသကဲ့သို့။

Verse 40

निन्दितो बहुशो बाहुर्मृतवत्कानने स्थितः । निहत्य कर्म च यशो लोके द्विजवरोत्तम ॥ ४० ॥

ဘာဟုသည် အကြိမ်ကြိမ် အပြစ်တင်ခံရ၍ တောထဲတွင် သေသူကဲ့သို့ နေထိုင်၏။ မိမိ၏ ကမ္မ (ကုသိုလ်) နှင့် လောက၌ရှိသော ဂုဏ်သတင်းကို ဖျက်ဆီးပြီးနောက်၊ အို ဒွိဇတို့အနက် အမြတ်ဆုံးရေ။

Verse 41

नास्त्यकीर्तिसमो मृत्युर्नास्ति क्रोधसमो रिपुः । नास्ति निंदासमं पापं नास्ति मोहसमासवः ॥ ४१ ॥

အရှက်အပျက်နှင့်တူသော သေခြင်းမရှိ၊ ဒေါသနှင့်တူသော ရန်သူမရှိ။ အပြစ်တင်ပြောဆိုခြင်းနှင့်တူသော အပြစ်မရှိ၊ မောဟနှင့်တူသော မူးယစ်မှုမရှိ။

Verse 42

नास्त्यसूयासमाकीर्तिर्नास्ति कामसमोऽनलः । नास्ति रागसमः पाशो नास्ति संगसमं विषम् ॥ ४२ ॥

မနာလိုမှုနှင့်တူသော အကီရတိ (အမည်ပျက်) မရှိ၊ ကာမ (လိုချင်တပ်မက်) နှင့်တူသော မီးမရှိ။ ရာဂ (ချည်နှောင်မှု) နှင့်တူသော ကြိုးမရှိ၊ လောကီပေါင်းသင်းကပ်ငြိမှုနှင့်တူသော အဆိပ်မရှိ။

Verse 43

एवं विलप्य बहुधा बाहुरत्यन्तदुःखितः । जीर्णाङ्गो मनसस्तापाद् वृद्धभावादभूदसौ ॥ ४३ ॥

ဤသို့ နည်းမျိုးစုံဖြင့် ငိုကြွေးလျက် ဘာဟုသည် အလွန်အမင်း ဝမ်းနည်းပူဆွေး၏။ စိတ်၏ မီးလောင်သကဲ့သို့သော ပူပန်မှုကြောင့် ကိုယ်ခန္ဓာသည် ပင်ပန်းယိုယွင်းကာ အိုမင်းခြင်းသို့ ရောက်လေ၏။

Verse 44

गते बहुतिथे काले और्वाश्रमसमीपतः । स बाहुर्व्याधिना ग्रस्तो ममार मुनिसत्तम ॥ ४४ ॥

အချိန်ကြာမြင့်စွာ ကုန်လွန်ပြီးနောက် အော်ရဝ အာရှရမ်အနီး၌ ရောဂါဒဏ်ခံနေရသော ဘာဟု မင်းကြီးသည် ကွယ်လွန်သွား၏၊ အို မုနိသတ္တမ။

Verse 45

तस्य भार्या च दुःखार्ता कनिष्ठा गर्भिणी तदा । चिरं विलप्य बहुधा सह गन्तुं मनो दधे ॥ ४५ ॥

ထိုအခါ ကိုယ်ဝန်ရှိနေသော မိဖုရားငယ်သည် ဝမ်းနည်းပူဆွေးလွန်း၍ အချိန်ကြာကြာ နည်းမျိုးစုံဖြင့် ငိုကြွေးကာ၊ စိတ်ထဲတွင် သူနှင့်အတူ လိုက်သွားမည်ဟု ဆုံးဖြတ်လေ၏။

Verse 46

समानीय च सैधांसि चितां कृत्वातिदुःखिता । समारोप्य तमारूढं स्वयं समुपचक्रमे ॥ ४६ ॥

ထို့နောက် သူမသည် မီးသစ်များကို စုဆောင်း၍ မီးတိုင်ကို တည်ဆောက်ကာ၊ အလွန်ဝမ်းနည်းပူဆွေးလျက် သူ့ကို ထိုမီးတိုင်ပေါ် တင်ပြီး၊ ကိုယ်တိုင်လည်း တက်ရောက်ကာ မီးတိုင်ဝင်ခြင်းကို စတင်လေ၏။

Verse 47

एतस्मिन्नन्तरे धीमानौर्वस्तेजोनिधिर्मुनिः । एतद्विज्ञातवान्सर्वं परमेण समाधिना ॥ ४७ ॥

ထိုအချိန်အတွင်း ဉာဏ်ပညာပြည့်ဝသော အော်ရဝ မုနိသည် တေဇောဓာတ်၏ အိမ်ရာဖြစ်၍၊ အမြင့်မြတ်ဆုံး သမာဓိဖြင့် ဤအရာအားလုံးကို သိမြင်လေ၏။

Verse 48

भूतं भव्यं वर्त्तमानं त्रिकालज्ञा मुनीश्वराः । गतासूया महात्मानः पश्यन्ति ज्ञानचक्षुषा ॥ ४८ ॥

သုံးကာလကို သိမြင်သော မုနိဣශ්ဝရတို့သည် အတိတ်၊ အနာဂတ်၊ ပစ္စုပ္ပန်ကို ဉာဏ်မျက်စိဖြင့် မြင်ကြ၏။ ထိုမဟာအတ္တမများသည် မနာလိုစိတ်ကင်းစင်ကြ၏။

Verse 49

तपोभिस्तेजसां राशिरौर्वपुण्यसमो मुनिः । संप्राप्तस्तत्र साध्वी च यत्र बाहुप्रिया स्थिता ॥ ४९ ॥

ထိုမုနိသည် တပဿာကြောင့် ဓမ္မတေဇော၏ အစုအဝေးကဲ့သို့ ဖြစ်၍ အော်ရဝမုနိနှင့် တူညီသော ပုဏ္ဏ်ရှိသူဖြစ်ကာ သာဓွီ ဘာဟုပြိယာ နေထိုင်ရာ အရပ်သို့ ရောက်လာ하였다။

Verse 50

चितामारोढुमुद्युक्तां तां दृष्ट्वा मुनिसत्तमः । प्रोवाच धर्ममूलानि वाक्यानि मुनिसत्तमः ॥ ५० ॥

မီးသင်္ဂြိုဟ်တင်ပေါ် တက်ရန် ပြင်ဆင်နေသော သူမကို မြင်သော် မုနိတို့အထွဋ်အမြတ်သည် ဓမ္မ၏ အမြစ်ရင်းသို့ ထိရောက်သော စကားများကို မိန့်ကြား하였다။

Verse 51

और्व उवाच । राजवर्यप्रिये साध्वि मा कुरुष्वातिसाहसम् । तवोदरे चक्रवर्ती शत्रुहन्ता हि तिष्ठति ॥ ५१ ॥

အော်ရဝမုနိ မိန့်တော်မူသည်—“အရှင်မင်းတို့အထွဋ်အမြတ်၏ ချစ်မြတ်နိုးရာ သာဓွီမယ်၊ အလွန်အကျွံ ရဲရင့်လွန်းသော အမှုကို မပြုပါနှင့်။ သင်၏ ဝမ်းအတွင်း၌ အနာဂတ် စကြဝတီ မင်းကြီး၊ ရန်သူဖျက်သိမ်းသူ တည်ရှိနေသည်။”

Verse 52

बालापत्याश्च गर्भिण्यो ह्यदृष्टऋतवस्तथा । रजस्वला राजसुते नारोहन्ति चितां शुभे ॥ ५२ ॥

မင်္ဂလာရှိသော မင်းသမီးရေ—ကလေးငယ်ရှိသော မိန်းမများ၊ ကိုယ်ဝန်ဆောင် မိန်းမများ၊ သွေးဆင်းကာလ မရောက်သေးသူများနှင့် သွေးဆင်းနေသူ မိန်းမများသည် မီးသင်္ဂြိုဟ်တင်ပေါ် မတက်ကြပါ။

Verse 53

ब्रह्महत्यादिपापानां प्रोक्ता निष्कृतिरुत्तमैः । दम्भिनो निंदकस्यापि भ्रूणघ्नस्य न निष्कृतिः ॥ ५३ ॥

ဗြဟ္မဏသတ်ခြင်း စသည့် အပြစ်များအတွက် အထွဋ်အမြတ်တို့က ပယ်ဖျက်ကာယကံ (အပြစ်ဖြေ) ကို သင်ကြားထားကြသော်လည်း၊ လိမ်လည်ဟန်ဆောင်သူ၊ အပြစ်တင်ရှုတ်ချသူနှင့် သန္ဓေသားသတ်သူအတွက်မူ အပြစ်ဖြေ မရှိဟု ဆို၏။

Verse 54

नास्तिकस्य कृतघ्नस्य धर्मोपेक्षाकरस्य च । विश्वासघातकस्यापि निष्कृतिर्नास्ति स्रुवते ॥ ५४ ॥

အို စရုဝတေ၊ နာစတိက (ဘုရားတရားမယုံသူ)၊ ကျေးဇူးမသိသူ၊ ဓမ္မကိုလျစ်လျူရှုသူ၊ ယုံကြည်မှုကိုဖောက်ဖျက်သူတို့အတွက် အပြစ်လျော့ကင်းခြင်း မရှိဟုဆို၏။

Verse 55

तस्मादेतन्महत्पापं कर्त्तुं नार्हसि शोभने । यदेतद्दुःखमुत्पन्नं तत्सर्वं शांतिमेष्यति ॥ ५५ ॥

ထို့ကြောင့် အလှတရားရှိသောသူမ၊ ဤအကြီးမားဆုံးသောအပြစ်ကို မပြုသင့်။ ဤနေရာ၌ ပေါ်ပေါက်လာသော ဒုက္ခအားလုံးသည် အဆုံးတွင် ငြိမ်းချမ်းခြင်းသို့ ပြောင်းလဲသွားမည်။

Verse 56

इत्युक्ता मुनिना साध्वी विश्वस्य तदनुग्रहम् । विललापातिदुःखार्ता समुह्यधवपत्कजौ ॥ ५६ ॥

ဤသို့ မုနိက ကမ္ဘာလောကအကျိုးအတွက် မိန့်ကြားသော်၊ သီလရှင်မိန်းမသည် အလွန်ဒုက္ခကြီးစွာ ခံစားရ၍ ငိုကြွေးလျက် စိတ်မတည်နိုင်ဘဲ လဲကျသွား၏။

Verse 57

और्वोऽपि तां पुनः प्राह सर्वशास्त्रार्थकोविदः । मा रोदी राजतनये श्रियमग्र्ये गमिष्यसि ॥ ५७ ॥

အော်ရဝမုနိသည်လည်း ထပ်မံမိန့်ကြား၏—သမ္မာကျမ်းအဓိပ္ပါယ်အားလုံးကို သိကျွမ်းသူက—“မငိုပါနှင့်၊ မင်းသမီးရေ၊ သင်သည် အမြင့်ဆုံးသော သာယာချမ်းသာကို ရောက်လိမ့်မည်” ဟု။

Verse 58

मा मुंचास्रं महाभागे प्रेतो दाह्योऽद्य सज्जनैः । तस्माच्छोकं परित्यज्य कुरु कालोचितां क्रियाम् ॥ ५८ ॥

အို ကံကောင်းမြင့်မားသောမိန်းမ၊ မျက်ရည်မချပါနှင့်။ ယနေ့ ဤကွယ်လွန်သူကို သုစရိုက်သူများက မီးသင်္ဂြိုဟ်ရမည်။ ထို့ကြောင့် ဝမ်းနည်းမှုကို စွန့်၍ အချိန်နှင့်ကိုက်ညီသော ကရိယာကို ပြုလုပ်ပါ။

Verse 59

पंडिते वापि मूर्खे वा दरिद्रे वा श्रियान्विते । दुर्वृत्ते वा सुवृत्ते वा मृत्योः सर्वत्र तुल्यता ॥ ५९ ॥

ပညာရှိဖြစ်စေ မိုက်မဲသူဖြစ်စေ ဆင်းရဲသူဖြစ်စေ ချမ်းသာသူဖြစ်စေ အကျင့်ဆိုးဖြစ်စေ အကျင့်ကောင်းဖြစ်စေ—သေမင်းသည် အားလုံးအပေါ် နေရာတိုင်း၌ တူညီစွာ ရောက်လာသည်။

Verse 60

नगरे वा तथारण्ये दैवमत्रातिरिच्यते ॥ ६० ॥

မြို့ထဲ၌ဖြစ်စေ တောထဲ၌ဖြစ်စေ—ဤကိစ္စ၌ ဒိုင်ဝ (ကံကြမ္မာ) သည် အထက်ဆုံးအာဏာရှိသည်ဟု ဆိုကြသည်။

Verse 61

यद्यत्पुरातनं कर्म तत्तदेवेह युज्यते । कारणं दैवमेवात्र मन्ये सोपाधिका जनाः ॥ ६१ ॥

အတိတ်က ပြုခဲ့သော ကံအလုပ်မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ ထိုအကျိုးကိုပင် ဤနေရာ၌ ခံစားရသည်။ ဤကိစ္စ၌ အကြောင်းရင်းမှာ ဒိုင်ဝ (ကံကြမ္မာ) တစ်ခုတည်းဟု ငါယူဆသည်—သို့သော် ကန့်သတ်ချက်များနှင့် ချည်နှောင်နေသော သာမန်လူတို့က အခြားသို့ ထင်မြင်ကြသည်။

Verse 62

गर्भे वा बाल्यभावे वा यौवने वापि वार्द्धके । मृत्योर्वशं प्रयातव्यं जन्तुभिः कमलानने ॥ ६२ ॥

ဝမ်းတွင်း၌ဖြစ်စေ ကလေးဘဝ၌ဖြစ်စေ လူငယ်ဘဝ၌ဖြစ်စေ အိုမင်းဘဝ၌ဖြစ်စေ—အို ကြာပန်းမျက်နှာရှင်—သတ္တဝါတို့သည် မလွဲမသွေ သေမင်း၏ အာဏာအောက်သို့ သွားရမည်။

Verse 63

हन्ति पाति च गोविन्दो जन्तून्कर्मवशे स्थितान् । प्रवादं रोपयन्त्यज्ञा हेतुमात्रेषु जन्तुषु ॥ ६३ ॥

ဂိုဝိန္ဒသည် မိမိတို့၏ ကံအာဏာအောက်၌ ရပ်တည်နေသော သတ္တဝါတို့ကို တစ်ခါတစ်ရံ သတ်ချေတတ်သကဲ့သို့ တစ်ခါတစ်ရံ ကာကွယ်တတ်သည်။ သို့သော် မသိမြင်သူတို့သည် အပြစ်တင်စကားနှင့် အမုန်းစကားကို ဒုတိယအကြောင်းရင်းများပေါ်—သတ္တဝါနှင့် ကိရိယာပေါ်သာ—စိုက်ထူကြသည်။

Verse 64

तस्माद्दुःखं परित्यज्य सुखिनी भव सुव्रते । कुरु पत्युश्च कर्माणि विवेकेन स्थिरा भव ॥ ६४ ॥

ထို့ကြောင့် ဝမ်းနည်းမှုကို စွန့်လွှတ်၍ ပျော်ရွှင်စေ၊ အကျင့်သီလကောင်းသော မိန်းမရေ။ ခင်ပွန်းနှင့် ဆိုင်သော တာဝန်များကို ဉာဏ်ခွဲခြားမှုဖြင့် ဆောင်ရွက်၍ တည်ငြိမ်ခိုင်မာနေပါ။

Verse 65

एतच्छरीरं दुःखानां व्याधीनामयुतैर्वृतम् । सुखाभासं बहुक्लेशं कर्मपाशेन यन्त्रितम् ॥ ६५ ॥

ဤကိုယ်ခန္ဓာသည် ဒုက္ခဝေဒနာနှင့် ရောဂါအနန္တများဖြင့် ဝန်းရံထားသည်။ ပျော်ရွှင်မှု၏ အရိပ်အယောင်သာ ပေးပြီး ကလေးရှုပ်ခက်ခဲမှုများစွာ ပြည့်နှက်ကာ ကမ္မကြိုးပန်းဖြင့် ချုပ်နှောင်ထားသည်။

Verse 66

इत्याश्वास्य महाबुद्धिस्तया कार्याण्यकारयत् । त्यक्तशोका च सा तन्वी नता प्राह मुनीश्वरम् ॥ ६६ ॥

ဤသို့ နှစ်သိမ့်ပေးပြီးနောက် ဉာဏ်ကြီးသော မုနိသည် လိုအပ်သော အခမ်းအနားနှင့် တာဝန်များကို သူမအားဖြင့် ဆောင်ရွက်စေ하였다။ ဝမ်းနည်းမှုကင်းသွားသော ကိုယ်လုံးသေးသွယ်သည့် မိန်းမသည် ဦးညွှတ်ကန်တော့ပြီး မုနိရှင်အား ပြောကြား하였다။

Verse 67

किमत्र चित्रं यत्सन्तः परार्थफलकांक्षिणः । नहि द्रुमाश्च भोगार्थं फलन्ति जगतीतले ॥ ६७ ॥

ဤတွင် အံ့သြစရာ ဘာရှိသနည်း—သီလရှိသူတို့သည် မိမိလုပ်ရပ်၏ အကျိုးကို အခြားသူတို့၏ အကျိုးအတွက် မျှော်လင့်ကြသည်။ မြေပြင်ပေါ်ရှိ သစ်ပင်တို့သည် မိမိပျော်ရွှင်ရန်အတွက် မ फल မပွင့်ကြသကဲ့သို့ပင်။

Verse 68

योऽन्यदुःखानि विज्ञाय साधुवाक्यैः प्रबोधयेत् । स एव विष्णुस्तत्त्वस्थो यतः परहिते स्थितः ॥ ६८ ॥

အခြားသူတို့၏ ဒုက္ခကို သိမြင်၍ သာဓုသော စကားများဖြင့် သူတို့ကို နိုးကြားစေသူ—ထိုသူပင် သတ္တဝါတရား၌ တည်မြဲသော ဗိဿဏု အမှန်တကယ် ဖြစ်သည်၊ အကြောင်းမှာ သူသည် အခြားသူတို့၏ အကျိုးအတွက် တည်နေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

Verse 69

अन्यदुःखेन यो दुःखी योऽन्य हर्षेण हर्षितः । स एव जगतामीशो नररूपधरो हरिः ॥ ६९ ॥

သူတစ်ပါး၏ဒုက္ခကြောင့် မိမိလည်း ဒုက္ခခံစားသူ၊ သူတစ်ပါး၏ဝမ်းမြောက်မှုကြောင့် မိမိလည်း ဝမ်းမြောက်သူ—ထိုသူတည်းဟူသော ဟရီ (Hari) သည် လောကအပေါင်း၏ အရှင်ဖြစ်၍ လူရုပ်ကို ခံယူတော်မူ၏။

Verse 70

सद्भिः श्रुतानि शास्त्राणि परदुःखविमुक्तये । सर्वेषां दुःखनाशाय इति सन्तो वदन्ति हि ॥ ७० ॥

သီလဝန်သူတို့သည် သူတစ်ပါး၏ဒုက္ခမှ လွတ်ကင်းစေရန် ရှာသ္တရများကို နားထောင်၍ လေ့လာကြသည်။ အမှန်တကယ်ပင် သာဓုသူတို့က “သတ္တဝါအားလုံး၏ ဒုက္ခကို ဖျက်သိမ်းခြင်း” ဟူသည် သာသနာ၏ အဓိပ္ပါယ်ဟု ဆိုကြ၏။

Verse 71

यत्र सन्तः प्रवर्त्तन्ते तत्र दुःखं न बाधते । वर्तते यत्र मार्तण्डः कथं तत्र तमो भवेत् ॥ ७१ ॥

သန့်ရှင်းသီလဝန်သူတို့ နေထိုင်၍ ဓမ္မတရားအတိုင်း လှုပ်ရှားရာအရပ်၌ ဒုက္ခသည် မနှောင့်ယှက်နိုင်။ မာရ္တဏ္ဍ (နေမင်း) ထွန်းလင်းရာအရပ်၌ အမှောင်သည် မည်သို့ ရှိနိုင်မည်နည်း။

Verse 72

इत्येवं वादिनी सा तु स्वपत्युश्चापराः क्रियाः । चकार तत्सरस्तीरे मुनिप्रोक्तविधानतः ॥ ७२ ॥

ထိုသို့ ပြောဆိုပြီးနောက်၊ မုနိက ပြောကြားထားသည့် နည်းလမ်းအတိုင်း ထိုကန်ရေကမ်း၌ မိမိခင်ပွန်းအတွက် အန္တျေသ္ဌိကရိယာနှင့် အခြား သတ်မှတ်ထားသော ကရိယာများကို တိတိကျကျ ဆောင်ရွက်လေ၏။

Verse 73

स्थिते तत्र मुनौ राजा देवराडिव संज्वलन् । चितामध्याद्विनिष्क्रम्य विमानवरमास्थितः ॥ ७३ ॥

မုနိသည် ထိုနေရာ၌ ရပ်နေစဉ်၊ ရာဇာသည် ဒေဝရာဇာကဲ့သို့ တောက်ပလျက် မီးသင်္ချိုင်းအလယ်မှ ထွက်ပေါ်လာပြီး အလွန်မြတ်သော ဝိမာနယာဉ်ပေါ်သို့ တက်ရောက်ထိုင်လေ၏။

Verse 74

प्रपेदे परमं धाम नत्वा चौर्वं मुनीश्वरम् । महापातकयुक्ता वा युक्ता वा चोपपातकैः । परं पदं प्रयान्त्येव महद्भिरवलोकिताः ॥ ७४ ॥

မုနိအရှင်တို့၏အရှင်ကို ဦးညွှတ်ကန်တော့ပြီးနောက် ခေါဉ္ဝသည် အမြင့်ဆုံးသော ဓာမသို့ ရောက်လေ၏။ မဟာအပြစ်များဖြင့်လည်းကောင်း အပြစ်ငယ်များနှင့်လည်းကောင်း ချည်နှောင်နေသူတို့ပင် မဟာပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ ကရုဏာမြင်တော်မူခြင်းကြောင့် အမြင့်ဆုံးသော အခြေအနေသို့ မလွဲမသွေ ရောက်ကြ၏။

Verse 75

कलेवरं वा तद्भस्म तद्धूमं वापि सत्तम । यदि पश्यति पुण्यात्मा स प्रयाति परां गतिम् ॥ ७५ ॥

အို သုခသီလတို့အနက် အမြတ်ဆုံးရေ၊ သုခသီလရှိသူက ထိုကိုယ်ခန္ဓာကိုဖြစ်စေ၊ ထို၏ ပြာကိုဖြစ်စေ၊ ထို၏ မီးခိုးကိုပင်ဖြစ်စေ မြင်လျှင်၊ သူသည် အမြင့်ဆုံးသော ဂတိသို့ ရောက်လေ၏။

Verse 76

पत्युः कृतक्रिया सा तु गत्वाश्रमपदं मुनेः । चकार तस्य शुश्रूषां सपत्न्या सह नारद ॥ ७६ ॥

ခင်ပွန်း၏ သင်္ဂြိုဟ်ကိစ္စများကို ပြီးစီးစေပြီးနောက်၊ သူမသည် မုနိ၏ အာရှရမသို့ သွားရောက်하였다။ အို နာရဒာ၊ ထိုနေရာ၌ သူမသည် မိမိ၏ အတူမယားနှင့်အတူ ထိုမုနိကို စိတ်နှလုံးဖြင့် ဝတ်ပြုစောင့်ရှောက်လေ၏။

Verse 77

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे गङ्गामाहात्म्यं नाम सप्तमोऽध्यायः ॥ ७ ॥

ဤသို့ဖြင့် သန့်ရှင်းသော ဘృဟန္နာရဒီယ ပုရာဏ၏ ပုရ္ဝဘားဂ၊ ပထမပာဒ၌ «ဂင်္ဂါ၏ မဟာတန်ခိုး» ဟု အမည်ရသော အခန်း ခုနစ် ပြီးဆုံးလေ၏။