Adhyaya 10
Purva BhagaFirst QuarterAdhyaya 1053 Verses

The Origin of the Gaṅgā and the Gods’ Defeat Caused by Bali

နာရဒသည် သနကာထံ ဂင်္ဂါမြစ်၏ မူလကို မေးမြန်းသည်။ ဂင်္ဂါသည် ဗိဿဏု၏ ခြေဖျားမှ ထွက်ပေါ်လာ၍ ပြောသူ၊ နားထောင်သူတို့၏ အပြစ်ကို ဖျက်ဆီးပေးသော သန့်ရှင်းမြစ်ဟု ချီးမြှောက်သည်။ သနကာက ဒေဝ–ဒိုင်တျာ မျိုးရိုးအကြောင်းကို တည်ဆောက်ပြောရာတွင် ကശ്യပ၏ ဇနီးများ အဒိတိနှင့် ဒိတိမှ ဒေဝများနှင့် ဒိုင်တျာများ ပေါ်ထွန်းပြီး ရန်ပြိုင်မှုသည် ဟိရဏ္ယကသိပု၏ မျိုးဆက်—ပရာဟ္လာဒ၊ ဝိရောစန နှင့် အင်အားကြီး ဘလိမင်းထံသို့ ရောက်သည်။ ဘလိ၏ တပ်အင်အားကြီးများက အိန္ဒြာမြို့ကို ချီတက်တိုက်ခိုက်၍ အသံ၊ လက်နက်နှင့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ကြောက်မက်ဖွယ်ဖြင့် စစ်ပွဲကြီး ဖြစ်ပွားသည်။ နှစ် ၈,၀၀၀ ကြာပြီးနောက် ဒေဝများ ရှုံးနိမ့်ကာ ထွက်ပြေး၍ မြေပြင်ပေါ်တွင် မျက်နှာဖုံးဝတ်သကဲ့သို့ လျှို့ဝှက်လှည့်လည်ကြသည်။ ဘလိသည် အောင်မြင်ကြီးပွားကာ ဗိဿဏုကို ပျော်ရွှင်စေလိုသည့် အရှွမေဓ ယဇ်များ ပြုလုပ်သော်လည်း အဒိတိသည် သားများ အာဏာဆုံးရှုံးသဖြင့် ဝမ်းနည်းသည်။ ထို့ကြောင့် ဟိမဝန္တာသို့ ဆုတ်ခွာကာ ဟရီကို စတ်-စစ်-အာနန္ဒ ဟု သမဓိပြု၍ တပသ်ပြင်းထန်စွာ ကျင့်သည်။ ဒိုင်တျာ မာယာဝါဒင်များက ကိုယ်ခန္ဓာအတိုင်းအတာနှင့် မိခင်တာဝန်ကို အကြောင်းပြ၍ တားဆီးကြသော်လည်း မအောင်မြင်၍ တိုက်ခိုက်ရာ မီးလောင်ပျက်စီးကြပြီး အဒိတိကို ဗိဿဏု၏ သုဒർശန စက္ကရက ဒေဝများအပေါ် ကရုဏာဖြင့် နှစ် ၁၀၀ တိုင် ကာကွယ်ထားသည်။

Shlokas

Verse 1

नारद उवाच । विष्णुपादाग्रसंभूता या गङ्गेत्यभिधीयते । तदुत्पत्तिं वद भ्रातरनुग्राह्योऽस्मि ते यदि ॥ १ ॥

နာရဒက ပြော၏— “ဗိဿနုဘုရား၏ ခြေဖျားမှ ပေါ်ထွန်းလာသည်ဟု ဆိုကြသော ‘ဂင်္ဂါ’ ဟူသည့် မြစ်၏ မူလကို ပြောပြပါ၊ အစ်ကိုရေ—သင်၏ ကရုဏာကို ခံယူထိုက်သူ ဖြစ်ပါက”။

Verse 2

सनक उवाच । श्रृणु नारद वक्ष्यामि गङ्गोत्पत्तिं तवानघ । वदतां श्रृण्वतां चैंव पुण्यदां पापनाशिनीम् ॥ २ ॥

စနကက ပြော၏— “နာရဒရေ၊ အပြစ်ကင်းသူရေ၊ နားထောင်လော့။ ဂင်္ဂါ၏ ပေါ်ထွန်းလာပုံကို ငါပြောမည်။ ထိုအကြောင်းကို ပြောသူနှင့် ကြားသူတို့အား ကုသိုလ်ပေး၍ အပြစ်ကို ဖျက်ဆီးပေးသော အရာတည်း”။

Verse 3

आसीदिंद्रादिदेवानां जनकः कश्यपो मुनिः । दक्षात्मजे तस्य भार्ये दितिश्चादितिरेव च ॥ ३ ॥

မုနိ ကश्यပသည် အိန္ဒြာနှင့် အခြားဒေဝတားတို့၏ မူလဘိုးဘွား ဖြစ်၏။ သူ၏ ဇနီးများမှာ ဒက္ခ၏ သမီးများဖြစ်သော ဒိတိနှင့် အဒိတိ တို့ပင် ဖြစ်ကြသည်။

Verse 4

अदितिर्देवमातास्ति दैत्यानां जननी दितिः । ते तयोरात्मजा विप्र परस्परजयैषिणः ॥ ४ ॥

အဒိတိသည် ဒေဝတားတို့၏ မိခင်ဖြစ်၍၊ ဒိတိသည် ဒೈတျာတို့၏ မိခင်ဖြစ်၏။ အို ဗြာဟ္မဏ၊ ထိုနှစ်ဦးမှ မွေးဖွားသော သားများသည် အချင်းချင်းကို အမြဲအောင်နိုင်လိုကြ၏။

Verse 5

सदा सपूर्वदेवास्तु यतो दैत्याः प्रकीर्तिताः । आदिदैंत्यो दितेः पुत्रो हिरण्यकशिपुर्बली ॥ ५ ॥

ဒိုင်တျာတို့ကို အမြဲတမ်း ရှေးဒေဝတားတို့နှင့် တွဲဖက်၍ ဖော်ပြကြသဖြင့်၊ ဒိုင်တျာတို့အနက် ပထမဆုံးဟု ဆိုရမည်မှာ ဒိတိ၏ သား မဟာဗလ ဟိရဏ္ယကသိပု ဖြစ်၏။

Verse 6

प्रह्लादस्तस्य पुत्रो।़भूत्सुमहान्दैत्यसत्तमः । विरोचन स्तस्य सुतो बभूव द्विजभक्तिमान् ॥ ६ ॥

သူ၏ သားမှာ ပရဟ္လာဒ ဖြစ်၍၊ အလွန်ကြီးမြတ်သော ဒိုင်တျာတို့အနက် အမြတ်ဆုံးဖြစ်၏။ ထို့နောက် ပရဟ္လာဒ၏ သားမှာ ဝိရောစန ဖြစ်ပြီး၊ ဒွိဇ (ဗြာဟ္မဏ) များကို ရိုသေသဒ္ဓါရှိသူ ဖြစ်၏။

Verse 7

तस्य पुत्रोऽतितेजस्वी बलिरासीत्प्रतापवान् । स एव वाहिनीपालो दैत्यानामभवन्मुनेः ॥ ७ ॥

သူ၏ သားမှာ အလွန်တောက်ပ၍ အင်အားကြီးသော ဘလိ ဖြစ်၏။ အို မုနိ၊ သူသည် ဒိုင်တျာတို့၏ စစ်တပ်ကို ဦးဆောင်ကာ ကာကွယ်သူ ဖြစ်လာ၏။

Verse 8

बलेन महता युक्तो बुभुजे मेदिनीमिमाम् । विजित्य वसुधां सर्वां स्वर्गं जेतुं मनो दधे ॥ ८ ॥

အင်အားကြီးမားစွာ ပိုင်ဆိုင်၍ သူသည် ဤမြေပြင်ကို အုပ်စိုးကာ ခံစားခဲ့၏။ ကမ္ဘာမြေတစ်လုံးလုံးကို အောင်နိုင်ပြီးနောက်၊ ကောင်းကင်ဘုံကိုပါ အောင်နိုင်လိုသော စိတ်ကို ထားလေ၏။

Verse 9

गजाश्च यस्यायुतकोटिलक्षास्तावन्त एवाश्वरथा मुनींद्र । गजेगजे पंचशती पदातेः किं वर्ण्यते तस्य चमूर्वरिष्टा ॥ ९ ॥

အို မုနိအရှင်တို့၏ အရှင်ကြီး၊ သူ၏ ဆင်တပ်သည် သောင်းသောင်းကောဋိလက္ခ အရေအတွက်ရှိပြီး မြင်းဆွဲရထားတပ်လည်း ထိုမျှတူညီသည်။ ဆင်တစ်ကောင်စီအတွက် ခြေလျင်စစ်သည် ငါးရာစီရှိ၏။ ထိုမတူနိုင်သော စစ်တပ်၏ အထူးကောင်းမြတ်မှုကို မည်သို့ဖော်ပြနိုင်မည်နည်း။

Verse 10

अमात्यकोट्यग्रसरावमात्यौ कुम्भाण्डनामाप्यथ कूपकर्णः । पित्रा समं शौर्यपराक्रमाभ्यां बाणो बलेः पुत्रशतग्रजोऽभूत् ॥ १० ॥

ဝန်ကြီးအစုအဝေး ကောဋိများအနက် အရှေ့ဆုံးဝန်ကြီးနှစ်ဦးမှာ ကုမ္ဘဏ္ဍ နှင့် ကူပကဏ္ဏ ဟူ၍ ခေါ်ကြ၏။ ထို့ပြင် ဘာဏာသည် မိဘနှင့်တူသော သတ္တိနှင့် စွမ်းရည်ကို ကိုယ်တိုင်ပိုင်ဆိုင်ကာ ဘလိ၏ မြေးတော်မြေးကြီး (great-grandson) အဖြစ်၊ သားတစ်ရာဆက်ရိုးအတွင်း မွေးဖွားလာ၏။

Verse 11

बलिः सुराञ्जेतुमनाः प्रवृत्तः सैन्येन युक्तो महता प्रतस्थे । ध्वजातपर्त्रैर्गगनाबुराशेस्तरङ्गविद्युत्स्मरणं प्रकुर्वन् ॥ ११ ॥

ဘလိသည် နတ်တို့ကို အောင်မြင်လိုသော စိတ်ဖြင့် စစ်တပ်ကြီးနှင့်အတူ ထွက်ခွာသွား၏။ လှုပ်ရှားလျက်ရှိသော အလံအထည်များကြောင့် ကောင်းကင်သည် သမုဒ္ဒရာတစ်စင်းကဲ့သို့ ထင်ရပြီး လှိုင်းနှင့် လျှပ်စစ်ကို သတိရစေ၏။

Verse 12

अवाप्य वृत्रारिपुरं सुरारी रुरोघ दैत्यैर्मृगराजगाढैः । सुरश्च युद्धाय पुरात्तथैव विनिर्ययुर्वज्रकरादयश्च ॥ १२ ॥

ဗြတ္တရာရီ (အိန္ဒြ) ၏ မြို့တော်သို့ ရောက်သော် နတ်တို့၏ ရန်သူသည် ခြင်္သေ့ကဲ့သို့ ကြမ်းတမ်းသည့် ဒೈత్యများကို ထူထပ်စွာ တပ်စွဲကာ မြို့ကို ပိတ်ဆို့လေ၏။ ထို့နောက် နတ်တို့လည်း စစ်ပွဲအတွက် မြို့မှ ထွက်လာကြပြီး ဝဇ္ရကိုင် အိန္ဒြနှင့် အခြားသူတို့က ဦးဆောင်ကြ၏။

Verse 13

ततः प्रववृते युद्धं घोरं गीर्वाणदैत्ययो । कल्पांतमेघानिर्धोषं डिंडिंमध्वनिसंभ्रमम् ॥ १३ ॥

ထို့နောက် နတ်တို့နှင့် ဒೈత్యတို့အကြား ကြောက်မက်ဖွယ် စစ်ပွဲကြီး ပေါက်ကွဲလေ၏။ ၎င်း၏ ဟိန်းဟောက်သံသည် ကပ္ပအဆုံး မိုးတိမ်တို့၏ မိုးကြိုးသံကဲ့သို့ ဖြစ်ပြီး စစ်ဒင်ဒင်တီးသံများကြောင့် အလွန်အမင်း ရုတ်ရုတ်သဲသဲ ဖြစ်လေ၏။

Verse 14

मुमुचुः शरजालानि दैंत्याः सुमनसां बले । देवाश्च दैत्यसेनासु संग्रामेऽत्यन्तदारुणे ॥ १४ ॥

အလွန်ကြောက်မက်ဖွယ်သော စစ်ပွဲ၌ ဒိုင်တျာတို့သည် ဒေဝတပ်ကို မြားမိုးအဖြစ် ပစ်လွှတ်ကြ၍ ဒေဝတို့လည်း ပြန်လည်၍ ဒိုင်တျာတပ်ပေါ်သို့ မြားမိုးကို ပစ်ချကြ၏။

Verse 15

जहि दारय भिंधीते छिंधि मारय ताडय । इत्येवं सुमहान्घोषो वदतां सेनयोरभूत् ॥ १५ ॥

“ထိုး! ခွဲ! ဖောက်! ဖြတ်! သတ်! ရိုက်!” ဟူသော အော်ဟစ်သံများဖြင့် တပ်နှစ်ဖက်၏ စစ်သည်တို့အကြား မဟာဟုန်းသံကြီး ပေါ်ထွန်းလာ၏။

Verse 16

शरदुन्दुभिनिध्वानैः सिंहनादैः सिंहनादैः सुरद्विषाम् । भाङ्कारैः स्यन्दनानां च बाणक्रेङ्गारनिःस्वनैः ॥ १६ ॥

စစ်မြေပြင်သည် စစ်ဒုံဒုဘီ၏ တုန်ဟုန်းသံများ၊ ဒေဝတို့၏ ရန်သူများ၏ ထပ်ခါထပ်ခါ စင်္ဟနာဒ်ဟုန်းသံများ၊ ရထားများ၏ တက်တက်ခတ်ခတ်သံများနှင့် မြားတို့၏ ကြမ်းတမ်းသော ဝှီးဝှီးမြည်သံတို့ဖြင့် ပြည့်နှက်ဟုန်းထွက်လေ၏။

Verse 17

अश्वानां हेषितैश्चैव गजानां बृंहितैस्तथा । टङ्गारैर्धनुषां चैव लोकः शब्दत्मयोऽभवत् ॥ १७ ॥

မြင်းတို့၏ ဟိန်းသံများ၊ ဆင်တို့၏ မြည်ဟိန်းသံများနှင့် လေးကြိုးတင်းတင်း၏ တန်ဂါးသံတို့ကြောင့် ကမ္ဘာလောကတစ်ခုလုံးသည် အသံသာဖြစ်သကဲ့သို့ ဖြစ်လာ၏။

Verse 18

सुरासुरविनिर्मुक्तबाणनिष्पेषजानले । अकालप्रलयं मेने निरीक्ष्य सकलं जगत् ॥ १८ ॥

ဒေဝနှင့် အသူရတို့ ပစ်လွှတ်သော မြားများ၏ ထိခိုက်ပျက်စီးမှုမှ ထွက်ပေါ်လာသော မီးလောင်ကျွမ်းမှုကြောင့် ကမ္ဘာလောကတစ်ခုလုံး တောက်လောင်နေသည်ကို မြင်၍၊ အချိန်မတိုင်မီ ပရလယ (ကမ္ဘာပျက်ကပ်) ရောက်လာပြီဟု သူထင်မြင်၏။

Verse 19

बभौ देवद्विषां सेना स्फुरच्छस्त्रौघधारिणी । चलद्विद्युन्निभा रात्रिश्छादिता जलदैरिव ॥ १९ ॥

နတ်တို့၏ရန်သူတို့၏စစ်တပ်သည် တောက်ပလင်းလက်သောလက်နက်အစုအဝေးကို ကိုင်ဆောင်၍ ထင်ရှားပေါ်လွင်လာ၏—ရွေ့လျားသောမိုးကြိုးအလင်းဖြင့် လင်းထိန်သည့်ညကဲ့သို့၊ မိုးတိမ်တို့ဖုံးလွှမ်းသကဲ့သို့။

Verse 20

तस्मिन्युद्धे महाधोरैर्गिरीन् क्षित्पान् सुरारिभिः । नाराचैश्चूर्णयामासुर्देवास्ते लघुविक्रमाः ॥ २० ॥

အလွန်ကြောက်မက်ဖွယ်သော ထိုစစ်ပွဲတွင် နတ်တို့၏ရန်သူများက တောင်တန်းများကို ပစ်ချသော်လည်း လျင်မြန်သတ္တိရှိသော ဒေဝများသည် သံမြားများဖြင့် အမှုန်အမွှားအဖြစ် ခွဲကြေစေ하였다။

Verse 21

केचित्सताडयामासुर्नागैर्नागान्रथान्रथैः । अश्वैरश्वांश्च केचित्तु गदादण्डैरथार्द्दयन् ॥ २१ ॥

အချို့က ဆင်ကို ဆင်ဖြင့် ထိုးနှက်၍ ရထားကို ရထားဖြင့် တိုက်ခိုက်ကြ၏။ အချို့က မြင်းကို မြင်းဖြင့် တိုက်ကြပြီး၊ အခြားသူတို့က ဂဒါနှင့် တုတ်တံတို့ဖြင့် ရန်သူကို ထုနှက်ကြ၏။

Verse 22

परिधैस्ताडिताः केचित्पेतुः शोणितकर्द्दमे । समुक्त्रांतासवः केचिद्विमानानि समाश्रिताः ॥ २२ ॥

သံကွင်းများဖြင့် ထိုးနှက်ခံရသူအချို့သည် သွေးရောရွံ့ထဲသို့ လဲကျကြ၏။ အချို့က အသက်ရှူသက်တမ်း ကွာလွင့်သွားစဉ် လေယာဉ်တော်များကို ခိုလှုံရာအဖြစ် ဝင်ရောက်ကြ၏။

Verse 23

ये दैत्या निहता देवैः प्रसह्य सङ्गरे तदा । ते देवभावमापन्ना दैतेयान्समुपाद्रवन् ॥ २३ ॥

ထိုအခါ စစ်မြေပြင်၌ နတ်တို့က အင်အားဖြင့် သတ်ဖြတ်ခဲ့သော ဒೈత్యအချို့သည် ဒေဝအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိကြ၏။ ဒေဝသဘာဝကို ရရှိပြီးနောက် သူတို့သည် ဒൈత్యတို့ကို ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ကြ၏။

Verse 24

अथ दैत्यगणाः क्रुद्वास्तड्यमानाः सुर्वैर्भृशम् । शस्त्रैर्बहुविधैर्द्देवान्निजध्नुरतिदारुणाः ॥ २४ ॥

ထို့နောက် ဒೈတျအဖွဲ့တို့သည် ဒေဝတို့၏ ပြင်းထန်စွာ ထိုးနှက်ခြင်းကို ခံရ၍ ဒေါသထွက်ကာ၊ အမျိုးမျိုးသော လက်နက်များဖြင့် ရက်စက်စွာ တိုက်ခိုက်၍ ဒေဝများကို လဲကျစေ하였다။

Verse 25

दृषद्भिर्भिदिपालैश्च खङ्गैः परशुतोमरैः । परिधैश्छुरिकाभिश्च कुन्तैश्चक्रैश्च शङ्कुभिः ॥ २५ ॥

ကျောက်တုံးများ၊ ဘိန္ဒိပါလ လှံတံများ၊ ဓားများ၊ ပုဆိန်နှင့် တိုမရ လှံများ၊ သံတုတ်များ၊ ဓားတိုများ၊ ကုန္တ လှံများ၊ စက်ရ (ချကရ) လက်နက်များနှင့် ချွန်တံများဖြင့်—သူတို့က တိုက်ခိုက်လေ၏။

Verse 26

मुसलैरङ्कुशेश्वैव लाङ्गलैः पट्टिशैस्तथा । शक्त्योपलैः शतघ्रीभिः पाशैश्च तलमुष्टिभिः ॥ २६ ॥

မုဆလ (တုတ်ကြီး) များနှင့် အင်ကူရှ (ဆင်ထိန်းချွန်) များ၊ လောင်းဂလ (ထွန်) များနှင့် ပတ္တိရှ (စစ်ပုဆိန်) များလည်းကောင်း၊ ရှက္တိ လှံများနှင့် ကျောက်များ၊ ရှတဂ္ဃရီ (ချွန်တုတ်) များ၊ ပာရှ (ကြိုးကွင်း) များနှင့် တလမုෂ္ဋိ (လက်သီးလက်နက်) များဖြင့်လည်းကောင်း တိုက်ခိုက်ကြ၏။

Verse 27

शूलैर्नालीकनाराचैः क्षेपणीयैस्समुद्ररैः । रथाश्वनागपदगैः सङ्कुलो ववृधे रणः ॥ २७ ॥

သုံးချွန် (သူလ) များ၊ နာလီက-နာရာချ (မြားမျိုး) များ၊ ပစ်လွှတ်သင့်သော လက်နက်များနှင့် စစ်တူ (ဟမ်မာ) များဖြင့် ပြည့်နှက်ကာ၊ ရထား၊ မြင်း၊ ဆင်နှင့် ခြေလျင်တပ်များကြောင့် စစ်ပွဲသည် ထူထပ်သော ရုန်းရင်းဆန်ခတ်အဖြစ် တိုးပွားလာ၏။

Verse 28

देवाश्च विविधास्त्राणि दैतेयेभ्यः समाक्षिपन् । एवमष्टसहस्त्राणि युद्धमासीत्सुदारुणम् ॥ २८ ॥

ဒေဝတို့သည် ဒိုင်တျများအပေါ်သို့ အမျိုးမျိုးသော အာယုဓများကို ပစ်ချလေ၏။ ထို့ကြောင့် အလွန်ကြောက်မက်ဖွယ် စစ်ပွဲသည် ရှစ်ထောင်နှစ်တိုင်တိုင် ဆက်လက်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။

Verse 29

अथ दैत्यबले वृद्धे पराभूता दिवौकसः । सुरलोकं परित्यतज्य सर्वे भीताः प्रदुद्रुवुः ॥ २९ ॥

ထို့နောက် ဒೈတျတို့၏ အင်အား တိုးပွားလာသဖြင့် ကောင်းကင်နေ သုရတို့သည် ရှုံးနိမ့်ကြ၏။ သုရလောကကို စွန့်ခွာကာ အားလုံး ကြောက်ရွံ့၍ ထွက်ပြေးကြ၏။

Verse 30

नररुपपरिच्छन्ना विचेरुरवनीतले । वैरोचनिस्त्रिभुवनं नारायणपरायणः ॥ ३० ॥

သူတို့သည် လူရုပ်ဖြင့် ဖုံးကွယ်ကာ မြေပြင်ပေါ်တွင် လှည့်လည်ကြ၏။ ထို့ပြင် ဝိရောစနိသည် နာရာယဏကို အပြည့်အဝ အားကိုးသက်ဝင်၍ သုံးလောကလုံးကို လှည့်လည်သွားလာ၏။

Verse 31

बुभुजेऽव्याहतैश्चर्यप्रवृद्धश्रीर्महाबलः । इत्याज चाश्वमेघैः स विष्णुप्रीणनतत्परः ॥ ३१ ॥

မဟာအင်အားရှိ၍ မပျက်မယွင်းသော ဓမ္မကျင့်စဉ်ကြောင့် သီရိတိုးပွားကာ သူသည် မိမိနိုင်ငံကို ခံစားအုပ်ချုပ်၏။ ထို့ကြောင့်လည်း ဗိဿဏုကို ပီတိဖြစ်စေရန် အာရုံတစ်စိုက်ဖြင့် အရှွမေဃ ယဇ်များကို ဆောင်ရွက်၏။

Verse 32

इन्द्रत्वं चाकरोत्स्वर्गे दिक्पालत्वं तथैव च । देवानां प्रीणनार्थाय यैः क्रियन्ते द्विजैर्मखाः ॥ ३२ ॥

ကောင်းကင်တွင် ထိုယဇ်သည် အိန္ဒြအဖြစ်ကိုလည်း ပေးတတ်ပြီး၊ ထို့အတူ ဒိက္ပာလ (အရပ်လေးမျက်နှာ အုပ်ထိန်းသူ) အဖြစ်ကိုလည်း ပေးတတ်၏။ ထိုမခယဇ်တို့ကို ဒွိဇတို့သည် သုရတို့ကို ပီတိဖြစ်စေရန် ဆောင်ရွက်ကြ၏။

Verse 33

तेषु यज्ञेषु सर्वेषु हविर्भुङ्क्ते स दैत्यराट् । अदितिः स्वात्मजान्वीक्ष्य देवमातातिदुःखिता ॥ ३३ ॥

ထိုယဇ်အားလုံးတွင် ဒೈတျဘုရင်သည် ဟဝိ (ပူဇာအနုဂ္ဂဟ) ကို စားသုံး၏။ မိမိသားတော်များကို ထိုသို့မြင်၍ ဒေဝမိခင် အဒိတိသည် အလွန်အမင်း ဝမ်းနည်းကြေကွဲ၏။

Verse 34

वृथात्र निवसामीति मत्वागाद्धिमवद्गिरम् । शक्रस्यैश्वर्यमिच्छंती दैत्यानां च पराजयम् ॥ २४ ॥

“ဒီမှာနေခြင်း အကျိုးမရှိ” ဟု စိတ်ထင်ကာ ဟိမဝန္တတောင်တန်းသို့ သွား၍ အိန္ဒြာ၏ အာဏာတော်ကို လိုလားကာ ဒೈတျာတို့၏ ရှုံးနိမ့်ခြင်းကို ဆန္ဒပြု하였다။

Verse 35

हरिध्यानपरा भूत्वा तपस्तेपेऽतिदुष्करम् । किंचित्कालं समासीना तिष्टंती च ततः परम् ॥ ३५ ॥

ဟရီကို သတိစူးစိုက်၍ ဓ്യာန၌ တစ်စိတ်တစ်ဝမ်း နစ်မြုပ်ကာ အလွန်ခက်ခဲသော တပဿာကို ဆောင်ရွက်하였다။ အချိန်တစ်ခဏ ထိုင်နေပြီးနောက် ထပ်မံ၍ ရပ်တည်ကာ ပင်နန့်ကို ဆက်လက်ပြု하였다။

Verse 36

पादेनैकेन सुचिरं ततः पादाग्रमात्रतः । कंचित्कालं फलाहारा ततः शीर्णदलाशना ॥ ३६ ॥

အချိန်ကြာမြင့်စွာ တစ်ဖက်ခြေတည်းဖြင့် ရပ်တည်ခဲ့ပြီး၊ ထို့နောက် ခြေဖျားအဆုံးပေါ်တွင်သာ ရပ်တည်하였다။ တစ်ခဏကာလ သစ်သီးဖြင့်သာ အသက်မွေးကာ၊ နောက်ပိုင်းတွင် ခြောက်သွေ့ကျသွားသော ရွက်များကိုသာ စား하였다။

Verse 37

ततो जलाशमा वायुभोजनाहारवर्जिता । सच्चिदानन्दसन्दोहं ध्यायत्यात्मानमात्मना ॥ ३७ ॥

ထို့နောက် ရေငတ်ခြင်းနှင့် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်းမှ လွတ်ကင်းကာ လေကိုသာ အာဟာရအဖြစ်ယူ၍ သာမန်အစားအစာကို ရှောင်ကြဉ်하였다။ ထို့ပြင် အတ္တမဖြင့် အတ္တကို စတ်-စိတ်-အာနန္ဒ (sat-cit-ānanda) ဟူသော တည်ရှိမှု၊ သိမြင်မှု၊ အာနန္ဒ၏ အစုအဝေးအဖြစ် ဓ്യာနပြု하였다။

Verse 38

दिव्याब्दानां सहस्त्रं सा तपोऽतप्यत नारद । दुरन्तं तत्तपः श्रुत्वा दैतेया मायिनोऽदितिम् ॥ ३८ ॥

အို နာရဒာ၊ နတ်ဘုရားနှစ်တစ်ထောင်ကြာ တပဿာကို နာကျင်ခက်ခဲစွာ ဆောင်ရွက်하였다။ ထိုမဆုံးနိုင်လောက်သော တပဿာကို ကြားသိသဖြင့် မာယာကျွမ်းကျင်သော ဒೈတျာတို့သည် အဒိတိကို ပစ်မှတ်ထား၍ ချဉ်းကပ်လာ하였다။

Verse 39

देवतारुपमास्थाय संप्रोचुर्बलिनोदिताः । किमर्थं तप्यते मातः शरीरपरिशोषणम् ॥ ३९ ॥

သူတို့သည် နတ်တို့၏ရုပ်သဏ္ဌာန်ကိုယူကာ ဘလီ၏တိုက်တွန်းမှုကြောင့် မိခင်ထံသို့ ပြောကြသည်—“မိခင်ရေ၊ ကိုယ်ခန္ဓာကို ခြောက်သွေ့စေသည့် တပဿာကို အဘယ်ကြောင့် ဆောင်ရွက်နေသနည်း?”

Verse 40

यदि जानन्ति दैतेया महदुखं ततो भवेत् । त्यजेदं दुःखबहुलं कायशोषणकारणम् ॥ ४० ॥

ဒೈတျယာတို့က ဤအကြောင်းကို သိသွားလျှင် သူတို့အတွက် မဟာဝမ်းနည်းမှု ဖြစ်ပေါ်မည်။ ထို့ကြောင့် ဒုက္ခများစွာပါဝင်ပြီး ကိုယ်ခန္ဓာကို ခြောက်သွေ့ပျက်စီးစေသော ဤအရာကို စွန့်လွှတ်သင့်သည်။

Verse 41

प्रयाससाध्यं सुकृतं न प्रशँसन्ति पण्डिताः । शरीरं यन्ततो रक्ष्यं धर्मसाधनतत्परैः ॥ ४१ ॥

ပညာရှိတို့သည် အလွန်အကျွံပင်ပန်းအားထုတ်မှသာ ရနိုင်သော ကုသိုလ်ကို မချီးမွမ်းကြ။ ဓမ္မကို ပြည့်စုံစေလိုသူတို့သည် ဓမ္မကျင့်စဉ်၏ ကိရိယာဖြစ်သော ကိုယ်ခန္ဓာကို သေချာစွာ ကာကွယ်ထိန်းသိမ်းသင့်သည်။

Verse 42

ये शरीरमुपेक्षन्ते ते स्युरात्मविघातिनः । सुखं त्वं तिष्ट सुभगे पुत्रानस्मान्न खेदय ॥ ४२ ॥

ကိုယ်ခန္ဓာကို လျစ်လျူရှုသူတို့သည် မိမိကိုယ်ကို ဖျက်ဆီးသူများ ဖြစ်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် ကံကောင်းသူမရေ၊ သက်သာစွာ နေပါ; သားများဖြစ်သော ကျွန်ုပ်တို့ကို မဝမ်းနည်းစေပါနှင့်။

Verse 43

मात्रा हीना जना मातर्मृतप्राया न संशयः । गावो वा पशवो वापि यत्र गावो महीरुहाः ॥ ४३ ॥

မိခင်ရေ၊ အတိုင်းအတာနှင့် သင့်တော်မှုကင်းမဲ့သူတို့သည် သေသလိုပင် ဖြစ်ကြသည်—သံသယမရှိ။ နွားဖြစ်စေ အခြားတိရစ္ဆာန်ဖြစ်စေ၊ နွားကို မြေတွင်အမြစ်ချထားသော သစ်ပင်ကဲ့သို့ အလုပ်ပင်ပန်းသယ်ဆောင်ရန်သာ သုံးသပ်သည့်နေရာ၌ ဘဝသည် မလှုပ်ရှားသကဲ့သို့ နိမ့်ကျသွားသည်။

Verse 44

न लभन्ते सुखं किंचिन्मात्रा हीना मृतोपमाः । दरिद्रो वापि रोगी वा देशान्तरगतोऽपि वा ॥ ४४ ॥

မိခင်မရှိသူတို့သည် ပျော်ရွှင်မှုအနည်းငယ်တောင် မရနိုင်ကြ; သေသကဲ့သို့ ဖြစ်ကြသည်—ဆင်းရဲသော်လည်းကောင်း၊ နာမကျန်းသော်လည်းကောင်း၊ အဝေးဒေသသို့ သွားရောက်နေသော်လည်းကောင်း။

Verse 45

मातुर्दर्शनमात्रेण लभते परमां मुदम् । अन्ने वा सलिले वापि धनादौ वा प्रियासु च ॥ ४५ ॥

မိခင်ကို မြင်ရုံသာဖြင့် လူသည် အမြင့်ဆုံးသော ပျော်ရွှင်မှုကို ရသည်—အစားအစာ၌ဖြစ်စေ၊ ရေ၌ဖြစ်စေ၊ ဥစ္စာပစ္စည်းတို့၌ဖြစ်စေ၊ ချစ်သူချစ်သားတို့အကြား၌ဖြစ်စေ။

Verse 46

कदाचिद्विमुखो याति जनो मातरि कोऽपि न । यस्य माता गृहे नास्ति यत्र धर्मपरायणा । साध्वी च स्त्री पतिप्राणा गन्तव्यं तेन वै वनम् ॥ ४६ ॥

မည်သူမျှ မိခင်ကို မျက်နှာလွှဲမသွားကြ။ သို့သော် အိမ်၌ ဓမ္မကို အလေးထားသော မိခင်မရှိ၊ ခင်ပွန်းကို အသက်တမျှ ချစ်မြတ်နိုးသော သီလရှင်မယားလည်း မရှိသူအတွက်—အမှန်တကယ် သွားသင့်ရာမှာ တောပင် ဖြစ်သည်။

Verse 47

धर्मश्च नारायणभक्तिहीनां धनं च सद्भोगविवर्जितं हि । गृहं च मार्यातनयेर्विहीनं यथा तथा मातृविहीनमर्त्यः ॥ ४७ ॥

နာရာယဏကို ဘက္တိမရှိသူတို့အတွက် “ဓမ္မ” သည်လည်း အလွတ်အပျက်သာ ဖြစ်၏; ဥစ္စာဓနလည်း ကောင်းမြတ်သော ခံစားမှုမရှိဘဲ အမှန်တကယ် ဗလာဖြစ်၏။ မယားနှင့် သားသမီးမရှိသော အိမ်သည်လည်း ထိုနည်းတူ—မိခင်မရှိသော လူသားကဲ့သို့ပင်။

Verse 48

तस्माद्देवि परित्राहि दुःखार्तानात्मजांस्तव । इत्युक्ताप्यदितिर्दैप्यैर्न चचाल समाधितः ॥ ४८ ॥

“ထို့ကြောင့်၊ ဒေဝီရေ၊ ဒုက္ခကြောင့် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်နေသော သင်၏ သားတို့ကို ကာကွယ်ပါ” ဟု ဆိုကြသော်လည်း၊ ဒိုင်တျာတို့၏ စကားကို ကြားပြီးနောက် အဒိတိသည် နက်ရှိုင်းသော သမာဓိ၌ တည်ကြည်လျက် မလှုပ်မယှက် ရှိနေ하였다။

Verse 49

एवमुक्त्वासुराः सर्वे हरिध्यानपरायणाम् । निरीक्ष्य क्रोधसंयुक्ता हन्तुं चक्रुर्मनोरथम् ॥ ४९ ॥

ဤသို့ဆိုပြီးနောက် အသူရာတို့အားလုံးသည် ဟရိကို သာမန်မဟုတ်သကဲ့သို့ ဓ്യာန၌ အပြည့်အဝအပ်နှံနေသော မနောရထာကို ကြည့်၍ ဒေါသပြင်းထန်လာကာ သတ်ရန် ဆုံးဖြတ်ကြ၏။

Verse 50

कल्पान्तमेघनिर्घोषाः क्रोधसंरक्तलोचनाः । दंष्ट्रग्रैरसृजन्वह्निंम् सोऽदहत्काननं क्षणात् ॥ ५० ॥

ကပ်အဆုံးမိုးတိမ်၏ ဟုန်းဟုန်းသံကဲ့သို့ ဟုန်းကြဲ၍ ဒေါသကြောင့် မျက်လုံးနီရဲကာ အံတံထိပ်များမှ မီးကို ထုတ်လွှတ်သဖြင့် ခဏချင်းတည်းက တောအုပ်ကို မီးလောင်ပြာကျစေ၏။

Verse 51

शतयोजनविस्तीर्णं नानाजीवसमाकुलम् । तेनैव दग्धा दैतेया ये प्रधर्षयितुं गताः ॥ ५१ ॥

ယောဇနာတစ်ရာကျယ်ပြန့်၍ သတ္တဝါမျိုးစုံဖြင့် ပြည့်နှက်နေသော ထိုနေရာကို တိုက်ခိုက်ရန် ထွက်သွားကြသော ဒိုင်တျယာတို့သည် ထိုမီးအာနုဘော်တည်းဟူသော အရာကြောင့်ပင် မီးလောင်သေကြ၏။

Verse 52

सैवावशिष्टा जननी सुराणामब्दाच्छतादच्युतसक्तचिता । संरक्षिता विष्णुसुदर्शनेन दैत्यान्तकेन स्वजनानुकम्पिना ॥ ५२ ॥

နတ်တို့၏ မိခင်ဖြစ်သော သူမတစ်ဦးတည်းသာ ကျန်ရစ်၍ စိတ်သည် အချျုတ (Acyuta) ထံ၌ တည်မြဲကပ်လျက်ရှိ၏။ ထို့ပြင် မိမိ၏သူများကို ကရုဏာထားသော ဒိုင်တျယာသတ်ရှင် ဗိဿဏု၏ စုဒർശန ချက်ကရဖြင့် နှစ်တစ်ရာတိုင်အောင် ကာကွယ်ခံရ၏။

Verse 53

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे गङ्गोत्पत्तौ बलिकृतदेवपराजयवर्णनन्नाम दशमोऽध्यायः ॥ १० ॥

ဤသို့ဖြင့် «သီ ဘೃಹန္နာရဒီယ ပုရာဏ» ၏ ပူရဝ-ဘားဂ အတွင်း ပထမပာဒ၌ «ဂင်္ဂါ၏ ပေါ်ပေါက်ခြင်းနှင့် ဘလီကြောင့် နတ်တို့ ရှုံးနိမ့်ခြင်းကို ဖော်ပြခြင်း» ဟူသော အမည်ရှိ ဒသမ အခန်း ပြီးဆုံး၏။

Frequently Asked Questions

It establishes Gaṅgā as a Viṣṇu-connected tirtha principle (not merely a river): her mention is framed as intrinsically merit-giving (puṇya) and sin-destroying (pāpa-nāśinī), grounding later historical events in a theology of grace and sacred geography.

They argue a ‘measure-and-body-as-instrument’ ethic—protecting the body as a means for dharma—against Aditi’s uncompromising tapas aimed at restoring cosmic order. The narrative resolves the tension by showing Viṣṇu safeguarding true devotion (bhakti-yukta tapas) without denying the general dharmic concern for proportion.