Adhyaya 84
PromiseBoonsProtection38 Shlokas

Adhyaya 84: The Gods’ Hymn after the Slaying of Mahishasura and the Goddess’ Boon

महिषासुरवधोत्तरदेवीस्तुतिः वरप्रदानं च (Mahiṣāsura-vadhottara-devī-stutiḥ vara-pradānaṃ ca)

Devi's Promise

မဟိသာသုရာကို ဒေဝီသတ်ပြီးနောက် ဒေဝတားတို့သည် ကြည်ညိုသဒ္ဓါဖြင့် ဒေဝီကို စတုတ္ထာဖြင့် ချီးမွမ်းကြသည်။ ဒေဝီသည် ချီးမွမ်းသံကို လက်ခံကာ ကမ္ဘာလောကကို ကာကွယ်မည်ဟု ကတိပြု၍ အဆုရာတို့ ပြန်လည်နှောင့်ယှက်သည့်အခါတိုင်း ကူညီမည့် ဗရပေးတော်မူသည်။

Divine Beings

Devī (Ambikā, Caṇḍikā, Durgā, Gaurī, Bhadrakālī)Indra (Śakra)BrahmāŚiva (Hara)Devas (Tridaśa-gaṇa)

Celestial Realms

Svarga (heavenly realm, implied as deva-abode)Nandana (garden of Indra, as source of flowers)Trailokya (the three worlds)

Key Content Points

Post-battle stuti: Indra and the devas praise Devī after Mahīṣāsura’s death, framing her as cosmic Śakti and protector of the worlds.Theological identifications: Devī is described as Ādyā Prakṛti beyond Hari-Hara comprehension, as svāhā/svadhā in ritual economy, and as the supreme vidyā leading to mokṣa.Ethical paradox and kingship of compassion: the hymn highlights her simultaneous ferocity in war and mercy even toward enemies, presenting an ideal of dharmic power.Protective litany: devas request directional and weapon-based protection (śūla, khaḍga, ghaṇṭā, etc.) for themselves and the earth.Boon and narrative transition: Devī offers a boon; the devas ask that remembrance/praise bring welfare and prosperity; she grants it and the text foreshadows her next emergence to slay Śumbha-Niśumbha.

Focus Keywords

Markandeya Purana Adhyaya 84Devi Mahatmyam Chapter 84Mahishasura Vadha aftermathDevi Stuti Markandeya PuranaSavarṇika Manvantara Devi MahatmyaAmbika Chandika Durga hymnSvaha Svadha Devi interpretationBhadrakali boon to the gods

Shlokas in Adhyaya 84

Verse 1

ऋषिर्उवाच। ततः सुरगणाः सर्वे देव्या इन्द्रपुरोगमाः। स्तुतिं आरेभिरे कर्तुं निहते महिषासुरे॥

ရိရှီက ဆိုသည်— ထို့နောက် မဟိရှာဆုရ အဆုရကို သတ်ဖြတ်ပြီးသောအခါ၊ အိန္ဒြာဦးဆောင်သော နတ်တော်အစုအဝေးတို့သည် ဒေဝီမိခင်ကို ချီးမွမ်းစတင်ကြ၏။

Verse 2

शक्रादयः सुरगणा निहतेऽतिवीर्ये तस्मिन् दुरात्मनि सुरारिबले च देव्या । तां तुष्टुवुः प्रणतिनम्रशिरोधरांसा वाग्भिः प्रहर्षपुलकोद्गमचारुदेहाः ॥

ဒေဝီက အလွန်ရဲရင့်သော်လည်း မကောင်းသောစိတ်ရှိသည့် အဆုရ (မဟိရှာဆုရ) နှင့် နတ်တို့၏ ရန်သူတပ်ကို သတ်ဖြတ်ပြီးသောအခါ၊ အိန္ဒြာနှင့် နတ်တော်အစုအဝေးတို့သည် အလွန်ဝမ်းမြောက်ခြင်းကြောင့် ကိုယ်ခန္ဓာတွင် ကြက်သီးထလာ၍ လှပထင်ရှားကာ၊ လည်ပင်းနှင့် ပခုံးကို ဂုဏ်ပြု၍ ငုံ့ချပြီး စကားဖြင့် သူမကို ချီးမွမ်းကြ၏။

Verse 3

देव्या यया ततमिदं जगदात्मशक्त्या निःशेषदेवगणशक्तिसमूहमूर्त्या । तामम्बिकामखिलदेवमहर्षिपूज्यां भक्त्या नताः स्म विदधातु शुभानि सा नः ॥

နတ်တော်တို့က ဆိုကြသည်— မိမိ၏အင်အားဖြင့် စကြဝဠာတစ်လျှောက်လုံးကို ပြည့်နှံ့စေသော၊ နတ်တော်အစုအဝေးအားလုံး၏ စုပေါင်းသတ္တိ၏ ရုပ်သဏ္ဌာန်ဖြစ်သော၊ နတ်များနှင့် မဟာရိရှီတို့က ပူဇော်ထိုက်သော အမ္ဗိကာ ဒေဝီထံသို့ ကျွန်ုပ်တို့သည် ဘက္တိဖြင့် ဦးညွှတ်ပါ၏။ မင်္ဂလာအရာတို့ကို ကျွန်ုပ်တို့အား ပေးတော်မူပါစေ။

Verse 4

यस्याः प्रभावमतुलं भगवाननन्तो ब्रह्मा हरश्च नहि वक्तुमलं बलं च । सा चण्डिकाखिलजगत्परिपालनाय नाशाय चाशुभभयस्य मतिं करोतु ॥

အနန္တဖြစ်သော ဗိෂ္ဏု၊ ဗြဟ္မာနှင့် ရှီဝတို့တောင် အပြည့်အဝ မဖော်ပြနိုင်သည့် မတူညီသော ဂုဏ်ရောင်နှင့် အင်အားရှိသော ချန္ဒိကာသည် ကမ္ဘာလောကတစ်လျှောက်လုံးကို ကာကွယ်ရန်နှင့် အမကောင်း၏ ကြောက်ရွံ့မှုကို ဖျက်ဆီးရန် မိမိ၏ စိတ်ကို လှည့်တော်မူပါစေ။

Verse 5

या श्रीः स्वयं सुकृतिनां भवनेष्वलक्ष्मीः पापात्मनां कृतधियां हृदयेषु बुद्धिः । श्रद्धा सतां कुलजनप्रभवस्य लज्जा तां त्वां नताः स्म परिपालय देवि विश्वम् ॥

သင်သည် သီလရှိသူတို့၏ အိမ်၌ သီရိ (Sri) ဖြစ်တော်မူပြီး၊ အပြစ်ရှိသူတို့၏ အိမ်၌ အလက္ခ္မီ (Alakshmi) ဖြစ်တော်မူ၏။ သင်သည် ပညာရှိတို့၏ နှလုံး၌ ဗုဒ္ဓိ (Buddhi) ဖြစ်တော်မူပြီး၊ ကောင်းမြတ်သူတို့၏ နှလုံး၌ ရှရဒ္ဓာ (Shraddhā) ဖြစ်တော်မူကာ၊ မြင့်မြတ်သော မျိုးရိုးရှိသူတို့၌ လဇ္ဇာ (Lajjā) ဖြစ်တော်မူ၏။ ဒေဝီအို၊ သင်ထံသို့ ကျွန်ုပ်တို့ ဦးညွှတ်ပါ၏။ စကြဝဠာကို ကာကွယ်တော်မူပါ။

Verse 6

किं वर्णयाम तव रूपमचिन्त्यमेतत् किं चातिवीर्यमसुरक्षयकारि भूरि । किं चाहवेषु चरितानि तवाद्भुतानि सर्वेषु देव्यसुरदेवगणादिकेषु ॥

အို ဒေဝီ၊ သင်၏ စဉ်းစားမရသော ရုပ်သဏ္ဌာန်ကို မည်သို့ ဖော်ပြနိုင်မည်နည်း။ အဆုရတို့ကို ဖျက်ဆီးသော သင်၏ အလွန်အကျွံ သတ္တိဗလကိုလည်း မည်သို့ ဆိုနိုင်မည်နည်း။ နတ်တော်များ၊ အဆုရများနှင့် အခြားတပ်စုများကြား စစ်ပွဲများတွင် သင်ပြုသော အံ့ဖွယ်ကောင်းသော လုပ်ရပ်များကိုလည်း မည်သို့ ချီးမွမ်းနိုင်မည်နည်း။

Verse 7

हेतुः समस्तजगतां त्रिगुणापि दोषैर् न ज्ञायसे हरिहरादिभिरप्यपारा । सर्वाश्रयाखिलमिदं जगदंशभूतम् अव्याकृता हि परमा प्रकृतिस्त्वमाद्या ॥

သင်သည် လောကအားလုံး၏ အကြောင်းရင်းဖြစ်သည်။ ဂုဏ်သုံးပါးဖြင့် လက္ခဏာပြုထားသော်လည်း အပြစ်အနာအဆာရှိသည်ဟု မသိရ; ဟရီ၊ ဟရ နှင့် အခြားနတ်တော်များတောင် မမီမကမ်း မနက်ရှိုင်းနိုင်သော အနန္တဖြစ်သည်။ သင်သည် အားလုံး၏ ခိုလှုံရာဖြစ်၍ ဤလောကတစ်ခုလုံးသည် သင်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်စိတ်သာ ဖြစ်သည်။ သင်သည် အမထင်ရှားသော အမြင့်ဆုံး ပထမဦးဆုံးသော ပရကృతိ (Prakriti) ဖြစ်သည်။

Verse 8

यस्याः समस्तसुरता समुदीरणेन तृप्तिं प्रयाति सकलेषु मखेषु देवि । स्वाहासि वै पितृगणस्य च तृप्तिहेतुरुच्चार्यसे त्वमत एव जनैः स्वधा च ॥

အို ဒေဝီ၊ သင်သည် «ဆွာဟာ (Svāhā)» ဖြစ်၍ ထိုစကားကို ထုတ်ဆိုသည့်အခါ ယဇ်ပူဇော်မှုအားလုံးတွင် နတ်တော်အစုအဝေးတစ်ခုလုံး စိတ်ကျေနပ်မှု ရရှိကြသည်။ သင်သည် ပိတရိ (Pitṛ) များ၏ အစုအဝေးကိုလည်း ကျေနပ်စေသော အကြောင်းရင်းဖြစ်သဖြင့် လူတို့က သင့်ကို «ဆွာဓာ (Svādhā)» ဟုလည်း ရွတ်ဆိုကြသည်။

Verse 9

या मुक्तिहेतुरविचिन्त्यमहाव्रता त्वम् अभ्यस्यसे सुनियतेन्द्रियतत्त्वसारैः । मोक्षार्थिभिर्मुनिभिरस्तसमस्तदोषैर् विद्यासि सा भगवती परमा हि देवि ॥

သင်သည် မောက္ခ (အဆုံးစွန် လွတ်မြောက်ခြင်း) ၏ အကြောင်းရင်းဖြစ်ပြီး သင်၏ မဟာဝရတ (ကြီးမြတ်သော သစ္စာကတိ) များသည် စဉ်းစားမရလောက်အောင် မြင့်မားသည်။ ကယ်တင်ခြင်းကို လိုလား၍ အာရုံများကို ပြည့်စုံစွာ ထိန်းချုပ်ထားပြီး သစ္စာ၏ အနှစ်သာရကို သစ္စာတည်ကာ အပြစ်အနာအဆာအားလုံးကို စွန့်လွှတ်ပြီးသော ရှင်သန်ပညာရှိ (ရိရှီ) များက သင့်ကို လေ့ကျင့်ကာ သမาธိပြုကြသည်။ အို သန့်ရှင်းသော မဟာဒေဝီ၊ သင်သည် အမြင့်ဆုံး ဗိဒ္ဓာ (Vidya) ဖြစ်သည်။

Verse 10

शब्दात्मिका सुविमलर्ग्यजुषां निधानमुद्गीथरम्यपदपाठवतां च साम्नाम् । देवी त्रयी भगवती भवभावनाय वार्ता च सर्वजगतां परमार्तिहन्त्री ॥

သင်သည် အသံ၏ အတ္တ (ဝိညာဉ်) ဖြစ်ပြီး အပြစ်ကင်းသော ရိဂ္ဝေဒ၊ ယဇုရဝေဒ နှင့် အုဒ္ဂီထာကို သာယာစွာ ရွတ်ဆိုသည့် စာမဝေဒ မန္တရများ၏ သိုလှောင်ရာဖြစ်သည်။ သင်သည် ဒေဝီ၊ ဝေဒသုံးပါး (ထရိုင်) ၏ ရုပ်သဘောတရားဖြစ်၍ တည်ရှိမှုကို ထိန်းသိမ်းရန် ချမှတ်ထားသော ကောင်းချီးမင်္ဂလာရှင်ဖြစ်သည်။ သင်သည် ဝါရတ (လယ်ယာနှင့် စီးပွားရေး သိပ္ပံ) ဖြစ်ပြီး လောကအားလုံး၏ ဒုက္ခကို အမြင့်ဆုံး ဖျက်ဆီးသူလည်း ဖြစ်သည်။

Verse 11

मेधासि देवि विदिताखिलशास्त्रसारा दुर्गासि दुर्गभवसागरनौरसङ्गा । श्रीः कैटभारिहृदयैककृताधिवासा गौरी त्वमेव शशिमौलिकृतप्रतिष्ठा ॥

အို ဒေဝီ၊ သင်သည် မေဓာ (ဉာဏ်ပညာ) ဖြစ်၍ သာස්တရားအပေါင်း၏ အနှစ်သာရကို သိမြင်သူ ဖြစ်သည်။ သင်သည် ဒုရ္ဂါ ဖြစ်၍ သံသရာ၏ ခက်ခဲသော သမုဒ္ဒရာကို အတားအဆီးမရှိ ဖြတ်ကူးစေသော လှေ ဖြစ်သည်။ သင်သည် သရီ (လက္ခမီ) ဖြစ်၍ ကೈတဘ၏ ရန်သူ (ဗိෂ္ဏု) ၏ နှလုံး၌ တစ်ဦးတည်း နေထိုင်သူ ဖြစ်သည်။ သင်သည် အမှန်တကယ် ဂေါရီ ဖြစ်၍ လမောက်တင်သခင် (ရှီဝ) ၌ တည်မြဲနေသူ ဖြစ်သည်။

Verse 12

ईषत्सहासममलं परिपूर्णचन्द्र- बिम्बानुकारि कनकोत्तमकान्तिकान्तम् । अत्यद्भुतं प्रहृतमात्तरुषा तथापि वक्त्रं विलोक्य सहसा महिषासुरेण ॥

သင်၏ အနည်းငယ်ပြုံးနေသော အပြစ်ကင်းစင်သည့် မျက်နှာတော်ကို မြင်ရသည်မှာ လပြည့်ဝိုင်းကဲ့သို့ ဖြစ်ပြီး အကောင်းဆုံး ရွှေရောင်၏ တောက်ပမှုဖြင့် လှပလျက်ရှိသည်။ ထိုသို့သော မျက်နှာတော်ကို ဒေါသစွဲကပ်နေသော မဟိရှာဆုရက ရုတ်တရက် ထိုးနှက်ခဲ့သည်မှာ အလွန် အံ့ဩဖွယ် ဖြစ်သည်။

Verse 13

दृष्ट्वा तु देवि कुपितं भ्रुकुटीकरालमुद्यच्छशाङ्कसदृशच्छवि यन्न सद्यः । प्राणान्मुमोच महिषस्तदतीव चित्रं कैर्जीव्यते हि कुपितान्तकदर्शनेन ॥

အို ဒေဝီ၊ မျက်ခုံးချုံ့၍ ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသော်လည်း တက်လာသော လရောင်အရောင်ကို ဆောင်ထားသည့် သင်၏ ဒေါသထန်သော မျက်နှာတော်ကို မြင်ပြီးနောက် မဟိရှာဆုရက ချက်ချင်း အသက်မစွန့်ခဲ့သည်မှာ အလွန် ထူးဆန်းလှသည်။ ဒေါသထန်သော ဖျက်ဆီးသူ (မရဏ) ကို မြင်ပြီးနောက် ဘယ်သူက အသက်ရှင်နိုင်မည်နည်း။

Verse 14

देवि प्रसीद परमा भवती भवाय सद्यो विनाशयसि कोपवती कुलानि । विज्ञातमेतदधुनैव यदस्तमेतन् नीतं बलं सुविपुलं महिषासुरस्य ॥

အို ဒေဝီ၊ ကောင်းချီးပေးတော်မူပါ။ သင်သည် လောက၏ စည်းစိမ်ချမ်းသာ၏ အမြင့်ဆုံး အကြောင်းရင်း ဖြစ်သည်။ သင် ဒေါသထန်လျှင် မျိုးဆက်အဆက်အဆက်ကို ချက်ချင်း ဖျက်ဆီးတတ်သည်။ ယခုအခါ မဟိရှာဆုရ၏ အင်အားကြီး စစ်တပ်ကြီး အပြည့်အဝ ပျက်စီးသွားခြင်းဖြင့် ထိုအရာကို တစ်ခဏတည်း သိမြင်ရသည်။

Verse 15

ते संमता जनपदेषु धनानि तेषां तेषां यशांसि न च सीदति धर्मवर्गः । धन्यास्त एव निभृतात्मजभृत्यदारा येषां सदाभ्युदयदा भवती प्रसन्ना ॥

သင်နှစ်သက်တော်မူသူတို့သည် လူအများအကြား ဂုဏ်ပြုခံရကြသည်။ စည်းစိမ်ဥစ္စာလည်း သူတို့၏၊ ဂုဏ်သတင်းလည်း သူတို့၏ ဖြစ်ပြီး၊ သူတို့၏ ဓမ္မပုဏ္ဏားသိုလှောင်မှု မပျက်မယွင်းတည်သည်။ ထိုသူတို့သည် ကံကောင်းသူများ ဖြစ်ကြ၍ သစ္စာရှိသော ကလေးများ၊ အလုပ်သမားများနှင့် ဇနီးများကို ပိုင်ဆိုင်ကြသည်၊ အကြောင်းမှာ သင်သည် စည်းစိမ်ပေးသနားသူ ဖြစ်၍ အမြဲတမ်း သူတို့အပေါ် ကရုဏာပြုတော်မူသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

Verse 16

धर्म्याणि देवि सकलानि सदैव कर्माण्यत्यादृतः प्रतिदिनं सुकृती करोति । स्वर्गं प्रयाति च ततो भवतीप्रसादाल्लोकत्रयेऽपि फलदा ननु देवि तेन ॥

အို ဒေဝီ၊ သီလရှိသူသည် နေ့စဉ် သတိနှင့် ဘက်တော်မူသော စိတ်ဖြင့် ဓမ္မကိစ္စအားလုံးကို ဆောင်ရွက်သော်လည်း၊ နောက်ဆုံးတွင် ကောင်းကင်ဘုံသို့ ရောက်ခြင်းမှာ သင်၏ ကျေးဇူးတော်တစ်ပါးတည်းကြောင့်သာ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အို ဒေဝီ၊ လောကသုံးပါး၌ ကံ၏အကျိုးကို ပေးသနားသူ တစ်ပါးတည်း သင်မဟုတ်သလော။

Verse 17

दुर्गे स्मृता हरसि भीतिमशेषजन्तोः स्वस्थैः स्मृता मतिमतीव शुभां ददासि । दारिद्र्यदुःखभयहारिणि का त्वदन्या सर्वोपकारकरणाय सदार्द्रचित्ता ॥

အို ဒုရ္ဂါ၊ သင်ကို သတိရလျှင် သက်ရှိအပေါင်းတို့၏ ကြောက်ရွံ့မှုကို ဖယ်ရှားပေးတော်မူ၏။ ကျန်းမာ၍ စိတ်တည်ငြိမ်သူတို့က သင်ကို သတိရလျှင် အလွန်မင်္ဂလာရှိသော ဉာဏ်ပညာကို ပေးသနားတော်မူ၏။ ဆင်းရဲခြင်း၊ ဒုက္ခနှင့် ကြောက်ရွံ့မှုကို ပယ်ဖျက်သူ အို မိခင်၊ သင်မှတပါး အားလုံး၏ အကျိုးအတွက် အမြဲတမ်း နူးညံ့သောနှလုံးသားဖြင့် လုပ်ဆောင်သူ မည်သူရှိသနည်း။

Verse 18

एभिर्हतैर्जगदुपैति सुखं तथैते कुर्वन्तु नाम नरकाय चिराय पापम् । संग्राममृत्युमधिगम्य दिवं प्रयान्तु मत्वेति नूनमहितान् विनिहंसि देवि ॥

ဤ [အဆုရ] တို့ကို သတ်ဖြတ်ခြင်းကြောင့် လောကသည် ချမ်းသာသုခကို ရရှိသည်။ သူတို့သည် အချိန်ရှည်ကြာ နရက၌ နေရလောက်အောင် အပြစ်များကို ကျူးလွန်ထားသော်လည်း—“စစ်မြေပြင်၌ သေခြင်းဖြင့် ကောင်းကင်ဘုံသို့ ရောက်စေကြပါစေ” ဟု စဉ်းစား၍၊ အို ဒေဝီ၊ သင်သည် ကျွန်ုပ်တို့၏ ရန်သူတို့ကို အမှန်တကယ် ဖျက်ဆီးတော်မူ၏။

Verse 19

दृष्ट्वैव किं न भवती प्रकरोति भस्म सर्वासुरानरिषु यत्प्रहिणोषि शस्त्रम् । लोकान् प्रयान्तु रिपवो ऽपि हि शस्त्रपूता इत्थं मतिर्भवति तेष्वपि ते ऽतिसाध्वी ॥

အဘယ်ကြောင့် သင်သည် အဆုရတို့အားလုံးကို မျက်စိတစ်ချက်ဖြင့်ပင် ပြာဖြစ်အောင် မလုပ်သနည်း။ သို့သော် သင်သည် ရန်သူတို့အပေါ် လက်နက်များကို ပစ်လွှတ်တော်မူသည်မှာ၊ သင်၏ မြားလက်နက်တို့ကြောင့် သန့်စင်သွားသော ထိုရန်သူတို့ပင် မြင့်မြတ်သော လောကများသို့ ရောက်နိုင်စေရန် ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ပင် သူတို့အပေါ် သင်၏ အလွန်မေတ္တာကရုဏာသော ရည်ရွယ်ချက် ဖြစ်၏။

Verse 20

खड्गप्रभानिकरविस्फुरणैस्तथोग्रैः शूलाग्रकान्तिनिवहेन दृशोऽसुराणाम् । यन्नागता विलयमंशुमदिन्दुखण्ड- योग्याननं तव विलोकयतां तदेतत् ॥

အဆုရတို့၏ မျက်စိများသည် သင်၏ ဓားမှ ထွက်ပေါ်သော အလင်းတောက်ပမှု၏ ကြမ်းတမ်းသော လျှပ်စီးများနှင့် သင်၏ တြိရှူလ် အဖျား၏ များပြားသော တောက်ပမှုကြောင့် မပျက်စီးခဲ့သည်မှာ၊ သူတို့သည် တောက်ပသော လဆန်းကဲ့သို့သော သင်၏ မျက်နှာကို စိုက်ကြည့်နေကြသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

Verse 21

दुर्वृत्तवृत्तशमनं तव देवि शीलं रूपं तथैतदविचिन्त्यमतुल्यमन्यैः । वीर्यं च हन्त्रि हृतदेवपराक्रमाणां वैरिष्वपि प्रकटितैव दया त्वयेत्थम् ॥

အို ဒေဝီမယ်တော်၊ မကောင်းသူတို့၏ အကျင့်ကို တားဆီးခြင်းသည် မယ်တော်၏ သဘာဝဖြစ်၏။ မယ်တော်၏ ရုပ်သဏ္ဌာန်သည် စိတ်ကူးမမီ၊ အခြားမည်သည့်အရာနှင့်မျှ မတူညီ၍ မနှိုင်းယှဉ်နိုင်။ အို သတ်ဖြတ်သူမယ်တော်၊ နတ်တို့၏ အင်အားကို ခိုးယူသူတို့ကို ဖျက်ဆီးရာတွင် မယ်တော်၏ တန်ခိုးကို မြင်ရ၏; သို့ရာတွင် ရန်သူတို့အပေါ်၌ပင် မယ်တော်၏ ကရုဏာသည် ထင်ရှားစွာ ပေါ်လွင်၏—ဤသို့ပင် မယ်တော်ဖြစ်၏။

Verse 22

केनोपमा भवतु तेऽस्य पराक्रमस्य रूपं च शत्रुभयकार्यतिहारि कुत्र । चित्ते कृपा समरनिष्ठुरता च दृष्टा त्वय्येव देवि वरदे भुवनत्रयेऽपि ॥

မယ်တော်၏ သတ္တိဗလကို မည်သို့နှိုင်းယှဉ်နိုင်မည်နည်း။ ရန်သူတို့၏ ကြောက်မက်ဖွယ် လုပ်ငန်းကို ဖယ်ရှားပေးသော ရုပ်သဏ္ဌာန်သည် ဘယ်မှာ ရှိနိုင်မည်နည်း။ လောကသုံးပါးလုံးတွင်၊ အို ဒေဝီ၊ အို ကောင်းချီးပေးသူ၊ နှလုံး၌ ကရုဏာနှင့် စစ်မြေ၌ တင်းကြပ်မှုတို့ကို တစ်ပြိုင်နက် မြင်ရသည်မှာ မယ်တော်တစ်ပါးတည်းသာ ဖြစ်၏။

Verse 23

त्रैलोक्यमेतदखिलं रिपुनाशनेन त्रातं त्वया समरमूर्धनि तेऽपि हत्वा । नीता दिवं रिपुगणा भयमप्यपास्तम् अस्माकमुन्मदसुरारिभवं नमस्ते ॥

လောကသုံးပါးလုံးကို မယ်တော်သည် ရန်သူတို့ကို ဖျက်ဆီးခြင်းဖြင့် ကယ်တင်ခဲ့၏။ စစ်မြေ၏ ထိပ်တန်း၌ပင် သူတို့ကို သတ်ဖြတ်၍ ရန်သူအစုအဝေးကို ကောင်းကင်သို့ (အနက်အားဖြင့် သေခြင်းသို့) ပို့လိုက်သဖြင့် ကျွန်ုပ်တို့၏ ကြောက်ရွံ့မှု ပျောက်ကင်းသွား၏။ အာသူရတို့၏ မူးယစ်ရူးသွပ်သော ရန်သူများအပေါ် ကျွန်ုပ်တို့၏ အောင်ပွဲ၏ အရင်းအမြစ်ဖြစ်သော မယ်တော်အား နမස්ကာရ ပြုပါ၏။

Verse 24

शूलेन पाहि नो देवि पाहि खड्गेन चाम्बिके । घण्टास्वनेन नः पाहि चापज्यानिः स्वनेन च ॥

အို ဒေဝီမယ်တော်၊ သုံးခွံလှံ (ตรีศูล) ဖြင့် ကျွန်ုပ်တို့ကို ကာကွယ်ပါ။ အို အမ္ဗိကာမယ်တော်၊ ဓားဖြင့် ကျွန်ုပ်တို့ကို ကာကွယ်ပါ။ မယ်တော်၏ ခေါင်းလောင်းသံဖြင့်လည်းကောင်း၊ မယ်တော်၏ လေးကြိုးတင်းသံဖြင့်လည်းကောင်း ကျွန်ုပ်တို့ကို ကာကွယ်ပါ။

Verse 25

प्राच्यां रक्ष प्रतीच्यां च चण्डिके रक्ष दक्षिणे । भ्रामणेनात्मशूलस्य उत्तरस्यां तथेश्वरि ॥

အရှေ့နှင့် အနောက်၌ ကျွန်ုပ်တို့ကို ကာကွယ်ပါ။ အို စဏ္ဍိကာမယ်တော်၊ တောင်ဘက်၌ ကျွန်ုပ်တို့ကို ကာကွယ်ပါ။ မြောက်ဘက်၌လည်းကောင်း၊ အို အရှင်မယ်တော်၊ မယ်တော်၏ သုံးခွံလှံကို လှည့်ဝိုင်းလှုပ်ရှားစေခြင်းဖြင့် ကျွန်ုပ်တို့ကို ကာကွယ်ပါ။

Verse 26

सौम्यानि यानि रूपाणि त्रैलोक्ये विचरन्ति ते । यानि चात्यर्थघोराणि तै रक्षास्मांस्तथा भुवम् ॥

လောကသုံးပါးအတွင်း လှုပ်ရှားနေသော သင်၏ နူးညံ့သိမ်မွေ့သော ရုပ်သဏ္ဌာန်မျိုးစုံနှင့် အလွန်ကြောက်မက်ဖွယ် ရုပ်သဏ္ဌာန်မျိုးစုံတို့ဖြင့်၊ ထိုရုပ်သဏ္ဌာန်တို့ဖြင့် ကျွန်ုပ်တို့ကို ကာကွယ်ပါ—ထို့အတူ မြေကြီးကိုလည်း ကာကွယ်ပါ။

Verse 27

खड्गशूलगदादीनि यानि चास्त्राणि तेऽम्बिके । करपल्लवसङ्गीनि तैरस्मान् रक्ष सर्वतः ॥

အို အမ္ဗိကာ၊ သင်၌ရှိသော လက်နက်မျိုးစုံ—ဓား၊ တြိရှူလ (သုံးခွ)၊ ဂဒါ (တုတ်လုံး) စသည်တို့—သင်၏ လက်တံနူးညံ့သည့် အဖူးအညွန့်တို့နှင့် ဆက်စပ်နေသော ထိုလက်နက်တို့ဖြင့် ကျွန်ုပ်တို့ကို အရပ်လေးမျက်နှာလုံး ကာကွယ်ပါ။

Verse 28

ऋषिरुवाच एवम् स्तुता सुरैर्दिव्यैः कुसुमैर्नन्दनोद्भवैः । अर्चिता जगतां धात्री तथा गन्धानुलेपनैः ॥

ရိရှီက ပြောသည်—ဤသို့ နတ်တို့က ချီးမွမ်းပြီးနောက်၊ လောကတို့ကို ထိန်းသိမ်းသူ (ဒေဝီ) ကို နန္ဒန ဥယျာဉ်မှ ပေါက်ဖွားသော ဒိဗ္ဗပန်းများနှင့်လည်းကောင်း၊ အနံ့သာနှင့် လိမ်းဆေးတို့နှင့်လည်းကောင်း ပူဇော်ကြ၏။

Verse 29

भक्त्या समस्तैस्त्रिदशार्दिव्यैर्धूपैस्तु धूपिता । प्राह प्रसादसुमुखी समस्तान् प्रणतान् सुरान् ॥

နတ်အားလုံးက သဒ္ဓါဖြင့် ဂုဏ်ပြုကာ ဒိဗ္ဗအမွှေးအကြိုင် မီးခိုးဖြင့် မွှေးကြိုင်စေပြီးနောက်၊ မျက်နှာတော်၌ ကရုဏာအလင်းရောင် ထင်ရှားသော သူမသည် ဦးညွှတ်နေသော နတ်အားလုံးထံသို့ မိန့်တော်မူ၏။

Verse 30

देव्युवाच व्रियतां त्रिदशाः सर्वे यदस्मत्तोऽभिवाञ्छितम् । ददाम्यहमति प्रीत्या स्तवैरेभिः सुपूजिता ॥

ဒေဝီက မိန့်တော်မူသည်—အို နတ်တို့အားလုံး၊ ငါထံမှ သင်တို့လိုချင်သမျှကို ရွေးချယ်ကြလော့။ ဤချီးမွမ်းသီချင်းများဖြင့် ကောင်းစွာ ပူဇော်ခံရသဖြင့် ငါသည် အလွန်ဝမ်းမြောက်စွာ ပေးအပ်မည်။

Verse 31

कर्तव्यमपरं यच्च दुष्करं तन्न विद्महे । इत्याकर्ण्य वचो देव्याः प्रत्यऊचुस्ते दिवौकसः ॥

«ကျွန်ုပ်တို့ မသိပါ—လုပ်ဆောင်ရန် ကျန်ရှိသည့် အခြားကိစ္စတစ်စုံတစ်ရာလည်း မရှိ၊ သင်အတွက် မပြီးမြောက်သေးသော ခက်ခဲမှုတစ်စုံတစ်ရာလည်း မရှိ» ဟု။ ဒေဝီ၏ မိန့်တော်ကို ကြားပြီးနောက် ကောင်းကင်ဘုံနေ ဒေဝတားတို့က ထိုသို့ ပြန်လည်ဆိုကြသည်။

Verse 32

देवा ऊचुः भगवत्या कृतं सर्वं न किञ्चिदवशिष्यते । यदयं निहतः शत्रुरस्माकं महिषासुरः ॥

ဒေဝတားတို့က ဆိုသည်– «အရာအားလုံးကို ကောင်းမြတ်သော ဒေဝီတော်က ပြီးမြောက်စေပြီ; ကျန်ရှိသည့်အရာ မရှိတော့။ အကြောင်းမူကား ကျွန်ုပ်တို့၏ ရန်သူ မဟိရှာသုရ ကို သတ်ဖြတ်ပြီးပြီ»။

Verse 33

यदि चापि वरो देयस्त्वयास्माकं महेश्वरि । सं स्मृता सं स्मृता त्वं नो हिंसेथाः परमापदः ॥

«ထို့ပြင် ကျွန်ုပ်တို့အား မဟာဒေဝီတော်က ကောင်းချီးပေးမည်ဆိုလျှင်—သင်ကို အကြိမ်ကြိမ် သတိရသမျှအခါတိုင်း—ကျွန်ုပ်တို့အတွက် အကြီးမားဆုံး ဘေးအန္တရာယ်များကို ကာကွယ်ပေးပါစေ»။

Verse 34

यश्च मर्त्यः स्तवैरेभिस्त्वां स्तोष्यत्य मलानने । तस्य वित्तर्धिविभवैर्धनदारादिसम्पदाम् । वृद्धयेऽस्मात्प्रसन्ना त्वं भवेताः सर्वदाम्बिके ॥

«ထို့ပြင် ဤသီချင်းတော်များဖြင့် သင်ကို ချီးမွမ်းမည့် မည်သည့် လူသားမဆို၊ အပြစ်ကင်းသော မျက်နှာရှင်မေ—အမြဲတမ်း ကရုဏာပြည့်ဝသော အမ္ဗိကာတော်၊ သူ၏ ဥစ္စာဓန၊ အောင်မြင်ချမ်းသာမှုနှင့် ကံကောင်းခြင်းတို့ကို တိုးပွားစေပြီး၊ ငွေကြေး၊ ဇနီးနှင့် ထိုကဲ့သို့သော ပိုင်ဆိုင်မှုများကိုလည်း တိုးမြှင့်ပေးပါစေ»။

Verse 35

ऋषिरुवाच इति प्रसादिता देवैर् जगतोऽर्थे तथाऽऽत्मनः । तथेति उक्त्वा भद्रकाली बभूवाऽन्तर्हिता नृप ॥

ရိရှီက ဆိုသည်– «ဤသို့ ကမ္ဘာလောက၏ ကောင်းကျိုးနှင့် မိမိတို့၏ အကျိုးအတွက် ဒေဝတားတို့က ပူဇော်တောင်းပန်ကြသဖြင့် ဘဒ္ဒရကာလီသည် ‘အဲဒီအတိုင်း ဖြစ်စေ’ ဟု မိန့်တော်မူကာ၊ အို မင်းကြီး၊ မျက်စိမမြင်နိုင်အောင် ပျောက်ကွယ်သွားလေသည်»။

Verse 36

इत्येतत्कथितं भूप सम्भूता सा यथा पुरा । देवी देवशरीरेभ्यो जगत्त्रय हितैषिणी ॥

ဤသို့ပင် မင်းကြီးရေ၊ ယခင်ကကဲ့သို့ မဟာဒေဝီသည် ထင်ရှားပေါ်ထွန်းလာပုံကို ပြောပြခဲ့ပြီးပြီ။ သူမသည် ဒေဝတားတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာများမှ ပေါ်ထွန်းလာ၍ လောကသုံးပါး၏ ကောင်းကျိုးချမ်းသာကို ဆန္ဒပြုတော်မူ၏။

Verse 37

पुनश्च गौरीदेहात् सा समुद्भूता यथाभवत् । वधाय दुष्टदैत्यानां तथा शुम्भनिशुम्भयोः ॥

ထို့ပြင် ထပ်မံ၍ သူမသည် ဂေါရီ၏ ကိုယ်ခန္ဓာမှလည်း ယခင်ကဖြစ်ခဲ့သကဲ့သို့ ပေါ်ထွန်းလာ၏—မကောင်းသော ဒိုင်တျယများကို သတ်ဖြတ်ရန်နှင့် ထို့အတူ ရှုမ္ဘနှင့် နိရှုမ္ဘကိုလည်း ဖျက်ဆီးရန် ဖြစ်သည်။

Verse 38

रक्षणाय च लोकानां देवानामुपकारिणी । तच्छृणुष्व मयाऽऽख्यातं यथावत्कथयामि ते ॥

လောကတို့ကို ကာကွယ်ရန်နှင့် ဒေဝတားတို့၏ ကျေးဇူးရှင်အဖြစ်—ငါပြောမည့်အရာကို နားထောင်လော့။ ငါသည် အစဉ်လိုက် မှန်ကန်စွာ သင့်အား ပြောပြမည်။

Frequently Asked Questions

The chapter synthesizes a theology of divine power as both transcendent ground (Ādyā Prakṛti, source of guṇas and all deva-śaktis) and immanent moral agency (protector of worlds). Ethically, it frames ideal sovereignty as the union of uncompromising destruction of adharma with compassionate regard, even toward enemies, thereby presenting ferocity and mercy as complementary dimensions of dharmic protection.

By situating the Devīmāhātmya episode explicitly within the Sāvarṇika Manvantara, the chapter functions as a manvantara-embedded exemplum: the devas’ crisis, the Goddess’ intervention, and her boon establish an enduring salvific mechanism (smaraṇa and stuti) operative across ages, linking cosmic chronology to recurring patterns of divine restoration.

Adhyaya 84 is a core stuti-and-boon unit: it names Devī through major Śākta epithets (Ambikā, Caṇḍikā, Durgā, Gaurī, Bhadrakālī), identifies her with Vedic sacrificial functions (svāhā, svadhā) and liberating vidyā, and formalizes bhakti efficacy by granting that remembrance and praise yield protection, prosperity, and auspicious outcomes—while also foreshadowing the Śumbha-Niśumbha cycle.