Adhyaya 81: Suratha and Samadhi Seek Sage Medhas; Introduction to Mahamaya and the Madhukaitabha Origin Account

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणेऽशीतितमोऽध्यायः एकाशीति‍तमोऽध्यायः- ८१/ मार्कण्डेय उवाच सावर्णिः सूर्यतनयो यो मनुः कथ्यतेऽष्टमः । निशामय तदुत्पत्तिं विस्ताराद्गदतो मम ॥

ဤသို့ဖြင့် သီရိ မာရကဏ္ဍေယ ပုရာဏ၌ အခန်း ရှစ်ဆယ် ပြီးဆုံး၏။ အခန်း ရှစ်ဆယ်တစ်—မာရကဏ္ဍေယ မိန့်တော်မူသည်—နားထောင်ကြလော့၊ နေမင်း၏ သား စာဝရဏိ၏ မူလအစကို အသေးစိတ် ဖော်ပြမည်။ သူသည် အဋ္ဌမ မနု ဟု ခေါ်သည်။

Verse 2

महामायानुभावेन यथा मन्वन्तराधिपः । स बभूव महाभागः सावर्णिस्तनयो रवेः ॥

မဟာမာယာ၏ အာနုဘော်ကြောင့်၊ ကံကောင်းမြတ်သော ရဝိ (နေမင်း) ၏ သား စာဝရဏိ သည် မန္ဝန္တရ တစ်ခေတ်၏ အရှင် ဖြစ်လာ၏။

Verse 3

स्वारोचिषेऽन्तरे पूर्वं चैत्रवंशसमुद्भवः । सुरथो नाम राजाभूत् समस्ते क्षितिमण्डले ॥

ယခင်က စွာရောစိသ မန်ဝန္တရ၌ ချိုင်တရ မျိုးရိုးမှ မွေးဖွားသော စုရထ မင်းတစ်ပါးရှိ၍ ကမ္ဘာမြေတစ်လုံးလုံးကို အုပ်စိုးခဲ့သည်။

Verse 4

तस्य पालयतः सम्यक् प्रजाः पुत्रानिवौरसान् । बभूवुः शत्रवो भूपाः कोलाविध्वंसिनस्तथा ॥

သူသည် မိမိ၏ သားအရင်းများကဲ့သို့ ပြည်သူများကို သင့်တော်စွာ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်နေစဉ်၊ ရန်သူမင်းများ ပေါ်ထွန်းလာ၍ ကိုလာများကိုပါ ဖျက်ဆီးသူများ ဖြစ်ကြသည်။

Verse 5

तस्य तैरभवद्युद्धमतिप्रबलदण्डिनः । न्यूनैरपि स तैर्युद्धे कोलाविध्वंसिभिर्जितः ॥

သူသည် အလွန်ပြင်းထန်သော ဒဏ္ဍာရီနှင့် အင်အားကို ကိုင်စွဲသူဖြစ်သော်လည်း သူတို့နှင့် တိုက်ခိုက်ရာတွင်၊ ထိုစစ်ပွဲ၌ ကိုလာဖျက်ဆီးသူတို့က အရေအတွက်နည်းသော်လည်း သူ့ကို အနိုင်ယူခဲ့သည်။

Verse 6

ततः स्वपुरमायातो निजदेशाधिपोऽभवत् । आक्रान्तः स महाभागस्तैस्तदा प्रबलारिभिः ॥

ထို့နောက် သူသည် မိမိမြို့တော်သို့ ပြန်လာ၍ မိမိနယ်မြေတစ်စိတ်တစ်ပိုင်းကိုသာ အုပ်စိုးရသူ ဖြစ်နေ하였다; ထိုအချိန်၌ ကံကောင်းသော ထိုမင်းသည် အင်အားကြီး ရန်သူတို့၏ လွှမ်းမိုးခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။

Verse 7

अमात्यैर्बलिभिर्दुष्टैर्दुर्बलस्य दुरात्मभिः । कोषो बलञ्चापहृतं तत्रापि स्वपुरे ततः ॥

ထို့နောက် မိမိမြို့တော်အတွင်း၌ပင် သူ၏ خز خز خز (ဘဏ္ဍာတိုက်) နှင့် စစ်တပ်ကို မကောင်းသော၊ အင်အားကြီးသော၊ စိတ်ယုတ်မာသော ဝန်ကြီးများက သူ၏ အားနည်းမှုကို အခွင့်ကောင်းယူ၍ လုယူသွားကြသည်။

Verse 8

ततो मृगयाव्याजेन हृतस्वाम्यः स भूपतिः । एकाकी हयमारुह्य जगाम गहनं वनम् ॥

ထို့နောက် မုဆိုးထွက်သည်ဟု အကြောင်းပြကာ အာဏာပိုင်မှုကို လုယူခံရသော မင်းသည် မြင်းစီး၍ တစ်ယောက်တည်း ထူထပ်သော တောအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်သွား하였다။

Verse 9

स तत्राश्रममद्राक्षीद् द्विजवर्यस्य मेधसः । प्रशान्तश्वापदाकीर्णं मुनिशिष्योपशोभितम् ॥

ထိုနေရာ၌ ငြိမ်းချမ်းသော တောတိရစ္ဆာန်များ မကြာခဏ လာရောက်နေထိုင်ပြီး ရှင်သန်သူ ဥပဒေသရှင်များနှင့် သူတို့၏ တပည့်များဖြင့် အလှဆင်ထားသော အထူးကောင်းမြတ်သည့် ဗြဟ္မဏ မေဓသ၏ အာရှရမ်ကို မြင်တွေ့하였다။

Verse 10

तस्थौ कञ्चित् स कालञ्च मुनिना तेन सत्कृतः । इतश्चैतश्च विचरंस्तस्मिन् मुनिवराश्रमे ॥

ထိုရဟန်းပညာရှိ၏ ဂုဏ်ပြုကြိုဆိုမှုကို ခံယူပြီးနောက် မင်းသည် အချိန်အနည်းငယ် ထိုနေရာ၌ နေထိုင်ကာ ထိုအထူးကောင်းမြတ်သော ရဟန်းပညာရှိ၏ အာရှရမ်အတွင်း အနှံ့အပြား လှည့်လည်သွားလာ하였다။

Verse 11

सोऽचिन्तयत् तदा तत्र ममत्वाकृष्टचेतनः । मत्पूर्वैः पालितं पूर्वं मया हीनं पुरं हि तत् । मद्भृत्यैस्तै रसद्वृत्तैर्धर्मतः पालयते न वा ॥

ထိုနေရာ၌ ပိုင်ဆိုင်လိုစိတ်က စိတ်ကို ဆွဲငင်သဖြင့် သူသည် ဤသို့ စဉ်းစား하였다— “ငါ့ဘိုးဘွားတို့က ကာကွယ်ခဲ့ပြီး ယခင်က ငါကလည်း ကာကွယ်ခဲ့သော ထိုမြို့သည် ယခု ငါမရှိတော့။ အကျင့်ဆိုးသော ငါ့အမှုထမ်းတို့သည် ဓမ္မအတိုင်း အုပ်ချုပ်နေကြသလား၊ မအုပ်ချုပ်နေကြသလား?”

Verse 12

न जाने स प्रधानो मे शूरहस्ती सदामदः । मम वैरिवशं यातः कान् भोगानुपलप्स्यते ॥

“ငါ့အဓိက ဆင်ကြီး—ရဲရင့်၍ အမြဲ မတ်တပ်ရပ်သကဲ့သို့ မုန်တိုင်းထန်သော အခြေအနေရှိသူ—သည် ယခု ငါ့ရန်သူတို့၏ လက်အောက်သို့ ကျရောက်သွားသောကြောင့် ဘယ်လို အပျော်အပါးများကို ရရှိမည်ကို ငါမသိ” ဟု သူက စဉ်းစား하였다။

Verse 13

ये मामनुगता नित्यं प्रसादधनभोजनैः । अनुवृत्तिं ध्रुवं तेऽद्य कुर्वन्त्यन्यमहीभृताम् ॥

«ငါ့ကို အမြဲလိုက်နာခဲ့သူတို့သည် ငါ၏ကျေးဇူးတော်—လက်ဆောင်၊ ဥစ္စာဓနနှင့် အစားအစာ—ဖြင့် အသက်မွေးခဲ့ကြသော်လည်း ယနေ့တွင် အခြားဘုရင်တစ်ပါးထံ သစ္စာခံသွားကြသည်»။

Verse 14

असम्यग्व्ययशीलैस्तैः कुर्वद्भिः सततं व्ययम् । संचितः सोऽतिदुःखेन क्षयं कोशो गमिष्यति ॥

«မသင့်လျော်သော သုံးစွဲမှုကို နှစ်သက်၍ အမြဲတမ်း အသုံးစရိတ်ထုတ်နေသူတို့ကြောင့် စုဆောင်းထားသော خزانه သည် ကြီးမားသော ဝမ်းနည်းမှုနှင့်အတူ ပျက်စီးသွားလိမ့်မည်»။

Verse 15

एतच्चान्यच्च सततं चिन्तयामास पार्थिवः । तत्र विप्राश्रमाभ्याशे वैश्यामेकं ददर्श सः ॥

«ဤအကြောင်းနှင့် အခြားအကြောင်းအရာများကို အမြဲစဉ်းစားနေစဉ် ဘုရင်သည် ဗြဟ္မဏ၏ အာရှရမ်အနီးတွင် ကုန်သည်တစ်ဦးကို တွေ့မြင်하였다»။

Verse 16

स पृष्टस्तेन कस्त्वं भोः हेतुश्चागमनेऽत्र कः । सशोक इव कस्मात्त्वं दुर्मना इव लक्ष्यसे ॥

«ဘုရင်က မေးမြန်းသည်—‘အရှင်၊ သင်သည် မည်သူနည်း၊ ဤနေရာသို့ လာရခြင်း၏ အကြောင်းရင်းကား အဘယ်နည်း။ အဘယ်ကြောင့် ဝမ်းနည်းပူဆွေးသကဲ့သို့၊ စိတ်ကျသကဲ့သို့ ထင်ရသနည်း’»။

Verse 17

इत्याकर्ण्य वचस्तस्य भूपतेः प्रणयोदितम् । प्रत्युवाच स तं वैश्यः प्रश्रयावनतो नृपम् ॥

«ဘုရင်၏ ချစ်ခင်ကြင်နာသော စကားကို ကြားသော် ကုန်သည်သည် ထိုအုပ်စိုးရှင်အား လေးစားသိမ်မွေ့စွာ ဦးညွှတ်ကာ ပြန်လည်ဖြေကြား하였다»။

Verse 18

वैश्य उवाच समाधिर्नाम वैश्योऽहमुत्पन्नो धनिनां कुले । पुत्रदारैर्निरस्तश्च धनलोभादसाधुभिः ॥

ကုန်သည်က ပြောသည်– «ကျွန်ုပ်သည် သမာဓိ ဟု အမည်ရသော ဝိုင်ရှျယ (Vaiśya) ဖြစ်၍ ချမ်းသာသော မိသားစု၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ငွေကြေးအပေါ် လောဘကြောင့် မိမိသားများနှင့် မယားသည် အဓမ္မဖြစ်၍ ကျွန်ုပ်ကို ထုတ်ပယ်လိုက်ကြသည်»။

Verse 19

विहीनश्च धनैर्दारैः पुत्रैरादाय मे धनम् । वनमभ्यागतो दुःखी निरस्तश्चाप्तबन्धुभैः ॥

ငွေကြေးနှင့် မယားကို ဆုံးရှုံးပြီး၊ သားများက ငွေကို ယူသွားသဖြင့် ကျွန်ုပ်သည် ဒုက္ခအလွန်ဖြင့် တောထဲသို့ ရောက်လာခဲ့သည်။ ယုံကြည်ခဲ့သော ဆွေမျိုးနှင့် မိတ်ဆွေများကပင် ကျွန်ုပ်ကို ပယ်ချခဲ့ကြသည်။

Verse 20

सोऽहं न वेद्मि पुत्राणां कुशलाकुशलात्मिकाम् । प्रवृत्तिं स्वजनानाञ्च दाराणाञ्चात्र संस्थितः ॥

ထို့ကြောင့် ကျွန်ုပ်သည် သားများ၏ အခြေအနေ—ကောင်းသလား ဆိုးသလား—ကို မသိနိုင်သကဲ့သို့၊ ဤနေရာ၌ နေစဉ် မိမိအိမ်သူအိမ်သားများနှင့် မယား၏ အခြေအနေကိုလည်း မသိနိုင်ပါ။

Verse 21

किं नु तेषां गृहे क्षेममक्षेमं किं नु साम्प्रतम् । कथं ते किं नु सद्वृत्ताः दुर्वृत्ताः किं नु मे सुताः ॥

ယခု သူတို့အိမ်ထောင်တွင် ကောင်းကျိုးရှိသလား ဒုက္ခရှိသလား။ သူတို့ ဘယ်လိုနေကြသနည်း။ ကျွန်ုပ်၏ သားများသည် အကျင့်ကောင်းသလား၊ အကျင့်ဆိုးသလား။

Verse 22

राजोवाच यैर्निरस्तो भवांल्लुब्धैः पुत्रदारादिभिर्धनैः । तेषु किं भवतः स्नेहमनुबध्नाति मानसम् ॥

ဘုရင်က ပြောသည်– «သင်ကို ငွေကြေးကြောင့် လောဘကြီးသူများ—သင်၏ သားများ၊ မယားနှင့် အခြားသူများ—က ထုတ်ပယ်ခဲ့သော်လည်း၊ သင်၏ စိတ်သည် အဘယ်ကြောင့် သူတို့အပေါ် ချစ်ခင်စွဲလမ်းနေသေးသနည်း»။

Verse 23

वैश्य उवाच एवमेतद्यथा प्राह भवानस्मद्गतं वचः । किं करोमि न बद्नाति मम निष्ठुरतां मनः ॥

ကုန်သည်က ဆို၏— «အရှင်ပြောသကဲ့သို့ ကျွန်ုပ်၏အခြေအနေသည် အမှန်တကယ် ထိုသို့ပင် ဖြစ်ပါသည်။ အဘယ်သို့ ပြုရမည်နည်း။ ကျွန်ုပ်၏စိတ်သည် ခွဲခွာမောဟကင်းသော တည်ကြည်မှု (ဝైరဂျ) သို့ မခိုင်မြဲနိုင်ပါ»။

Verse 24

यैः सन्त्यज्य पितृस्नेहं धनलुब्धैर्निराकृतः । पतिस्वजनहार्दं च हार्दि तेष्वेव मे मनः ॥

«ဓနကို လိုဘကြီး၍ ကျွန်ုပ်ကို ပစ်ပယ်သူတို့သည်—ကလေးတို့က ဖခင်အပေါ် ထားသင့်သော ချစ်ခင်မှုတောင် စွန့်လွှတ်ကာ—လင်မယားနှင့် ဆွေမျိုးသားချင်းတို့၏ နူးညံ့သနားမှုကိုပင် ချန်ထားသော်လည်း၊ ကျွန်ုပ်၏နှလုံးသည် သူတို့၌သာ အမြဲတည်နေဆဲ ဖြစ်ပါသည်»။

Verse 25

किमेतन्नाभिजानामि जानन्नपि महामते । यत्प्रेमप्रवणं चित्तं विगुणेष्वपि बन्धुषु ॥

«အို စိတ်ကြီးမြတ်သူ၊ ကျွန်ုပ်သည် သိရှိမှုများရှိသော်လည်း အမှန်တကယ် မနားလည်နိုင်သေးသော အရာက ဘာနည်း—သီလမရှိသော ဆွေမျိုးတို့အပေါ်တောင် စိတ်သည် ချစ်ခင်မှုသို့ လှည့်ယိမ်းသွားခြင်းပင် ဖြစ်သည်လား»။

Verse 26

तेषां कृते मे निःश्वासो दौर्मनस्यं च जायते । करोमि किं यन्न मनस्तेष्वप्रीतिषु निष्ठुरम् ॥

«သူတို့အတွက် ကျွန်ုပ်သည် သက်ပြင်းချရပြီး စိတ်ညစ်ညူးမှုက ကျွန်ုပ်အတွင်း ပေါ်ထွန်းလာသည်။ သူတို့က ကျွန်ုပ်အပေါ် မနှစ်သက်ကြသော်လည်း၊ ကျွန်ုပ်၏စိတ်သည် သူတို့အပေါ် မခက်ခဲမတင်းမာနိုင်သဖြင့် ဘာကို ပြုနိုင်မည်နည်း»။

Verse 27

मार्कण्डेय उवाच ततस्तौ सहितौ विप्र तं मुनिं समुपस्थितौ । समाधिर्नाम वैश्योऽसौ स च पार्थिवसत्तमः ॥

မာရကဏ္ဍေယက ဆို၏— «ထိုအခါ ထိုနှစ်ဦးသည် အတူတကွ၊ အို ဗြာဟ္မဏ၊ ထိုရသီထံ ချဉ်းကပ်သွားကြ၏။ ကုန်သည်၏အမည်မှာ သမာဓိ ဖြစ်ပြီး၊ အခြားတစ်ဦးမှာ အထူးမြတ်သော မင်းကြီး ဖြစ်၏»။

Verse 28

कृत्वा तु तौ यथान्यायं यथार्हं तेन संविदम् । उपविष्टौ कथाः काश्चिच्चक्रतुर्वैश्य-पार्थिवौ ॥

ထိုသူနှင့် သင့်လျော်သော ဂုဏ်ပြုနှုတ်ဆက်မှုများကို ပြုလုပ်ပြီးနောက် ကုန်သည်နှင့် ဘုရင်သည် ထိုင်ကာ အနည်းငယ် စကားပြောဆွေးနွေးကြသည်။

Verse 29

राजोवाच भगवंस्त्वामहं प्रष्टुमिच्छाम्येकं वदस्व तत् । दुःखाय यन्मे मनसः स्वचित्तायत्ततां विना ॥

ဘုရင်က ဆိုသည်— «အရှင်မြတ်၊ ကျွန်ုပ် မေးလိုသည့် အရာတစ်ခုရှိပါသည်။ ကျွန်ုပ်၏ စိတ်သည် အဘယ်ကြောင့် ဝမ်းနည်းလာပြီး ကိုယ့်ဆန္ဒ (ကိုယ်ထိန်းချုပ်မှု) အပေါ် မတည်မငြိမ် ဖြစ်နေသနည်း၊ ပြောပြပါ။»

Verse 30

ममत्‍वं गतराज्यस्य राज्याङ्गेष्वखिलेष्वपि । जानतोऽपि यथाज्ञस्य किमेतन्मुनिसत्तम ॥

«ကျွန်ုပ်၏ နိုင်ငံတော် ပျောက်ကွယ်သွားသော်လည်း ၎င်း၏ အစိတ်အပိုင်းအားလုံးအပေါ် ပိုင်ဆိုင်လိုစိတ်သည် ကျွန်ုပ်တွင် ဆက်လက်ရှိနေပါသည်။ အမှန်တရားကို သိနေသော်လည်း မသိသကဲ့သို့ ဖြစ်နေသည်။ ဤသည်မှာ အဘယ်နည်း၊ အရှင် ရှင်တော်အမြတ်?»

Verse 31

अयं च निकृतः पुत्रैर्दारैर्भृत्यैस्तथोज्झितः । स्वजनेन च सन्त्यक्तस्तेषु हार्दे तथाप्यति ॥

«ထို့ပြင် ဤလူသည်—သားများက လှည့်ဖြား၍ မိန်းမနှင့် အလုပ်သမားတို့က စွန့်ပစ်ကာ ကိုယ့်လူမျိုးတို့ကပါ ပစ်ပယ်သော်လည်း—သူတို့အပေါ် နက်ရှိုင်းသော ချစ်ခင်မှုကို များစွာ ထားရှိနေဆဲဖြစ်သည်။»

Verse 32

एवमेष तथा अहं च द्वावप्यत्यन्तदुःखितौ । दृष्टदोषेऽपि विषये ममत्‍वाकृष्टमानसौ ॥

«ထို့ကြောင့် သူနှင့် ကျွန်ုပ်လည်း—နှစ်ဦးစလုံး အလွန်အမင်း မပျော်ရွှင်ကြပါ။ အပြစ်အနာအဆာများကို မြင်သော်လည်း စိတ်တို့သည် ပိုင်ဆိုင်လိုစိတ်ကြောင့် ထိုကပ်ငြိမှု၏ အရာဝတ္ထုများထံသို့ ဆွဲငင်ခံနေရသည်။»

Verse 33

तत्किमेतन्महाभाग यन्मोहो ज्ञानिनोरपि । ममास्य च भवत्येषा विवेकान्धस्य मूढता ॥

«အို မင်္ဂလာရှိသောသူ၊ ဉာဏ်ရှိသူတို့တွင်တောင် မောဟာ ဘာကြောင့် ပေါ်ထွန်းလာသနည်း။ အဘယ်ကြောင့် ဤမိုက်မဲမှုသည် ငါ့အပေါ်သို့လည်း ကျရောက်လာသနည်း—ခွဲခြားသိမြင်မှု မျက်ကန်းသကဲ့သို့ ဖြစ်သွားသော ငါ့အပေါ်၌?»

Verse 34

ऋषिरुवाच ज्ञानमस्ति समस्तस्य जन्तोर्विषयगोचरे । विषयश्च महाभाग याति चैवं पृथक् पृथक् ॥

ရသေ့က ပြောသည်– «သတ္တဝါတိုင်းသည် မိမိအတွေ့အကြုံရသော အရာဝတ္ထုတို့၏ အကန့်အသတ်အတွင်း၌ ဉာဏ်ရှိသည်။ အို မင်္ဂလာရှိသောသူ၊ ထိုအရာဝတ္ထုတို့သည်လည်း တစ်ဦးချင်းစီအလိုက် မတူကွဲပြားကြသည်»။

Verse 35

दिवान्धाः प्राणिनः केचिद्रात्रावन्धास्तथापरे । केचिद् दिवा तथा रात्रौ प्राणिनस्तुल्यदृष्टयः ॥

«သတ္တဝါအချို့သည် နေ့ခင်းတွင် မျက်ကန်းဖြစ်ကြသည်; အချို့သည် ညအချိန်တွင် မျက်ကန်းဖြစ်ကြသည်။ ထို့ပြင် အချို့သော သတ္တဝါတို့သည် နေ့နှင့်ည တူညီစွာ မြင်နိုင်ကြသည်»။

Verse 36

ज्ञानिनो मनुजाः सत्यं किन्तु ते न हि केवलम् । यतो हि ज्ञानिनः सर्वे पशु-पक्षि-मृगादयः ॥

«လူတို့တွင် ဉာဏ်ရှိသည်မှာ အမှန်ပင်ဖြစ်သော်လည်း လူတစ်မျိုးတည်းသာ မဟုတ်။ တိရစ္ဆာန်၊ ငှက်၊ တောကောင်နှင့် အခြားသတ္တဝါတို့အားလုံးလည်း မိမိနည်းလမ်းအလိုက် သိမြင်သူများ ဖြစ်ကြသည်»။

Verse 37

ज्ञानं च तन्मनुष्याणां यत्तेषां मृगृपक्षिणाम् । मनुष्याणां च यत्तेषां तुल्यमन्यत्तथोभयोः ॥

«လူတို့တွင်ရှိသော ဉာဏ်အချို့သည် တိရစ္ဆာန်နှင့် ငှက်တို့၏ ဉာဏ်နှင့် တူညီသည်။ ထို့အတူ သူတို့တွင်ရှိသော ဉာဏ်အချို့သည် လူတို့၏ ဉာဏ်နှင့်လည်း တူညီသည်။ သို့သော် အခြားသော ဉာဏ်အချို့မှာ နှစ်ဖက်စလုံးနှင့် မတူကွဲပြားသည်»။

Verse 38

ज्ञानेऽपि सति पश्यैतान् पतङ्गाञ्छावचञ्चुषु । कणमोक्षादृतान् मोहात्पीड्यमानानपि क्षुधा ॥

ပညာရှိသော်လည်း ဤပိုးမွှားတို့ကိုကြည့်လော့။ မောဟကြောင့် ငယ်ငှက်တို့၏ နှုတ်ခမ်းထဲသို့ ကျသွားကြသည်။ အနည်းငယ်သော စပါးစေ့ချခြင်းတစ်ခုပင် ဆွဲဆောင်သဖြင့်၊ ဆာလောင်မှုကြောင့် နာကျင်နေသော်လည်း ထိုသို့ဖြစ်၏။

Verse 39

मानुषा मनुजव्याघ्र साभिलाषाः सुतान् प्रति । लोभात्प्रत्युपकाराय नन्वेतान् किं न पश्यसि ॥

အို လူတို့အနက် ကျားကဲ့သို့သောသူရေ၊ လူတို့သည် မိမိတို့၏ သားသမီးတို့အပေါ် ဆန္ဒပြင်းထန်လျက်၊ လောဘကြောင့် လှုပ်ရှားကာ ပြန်လည်ရရှိမည့် အကျိုးတုံ့ပြန်မှုကို ရှာဖွေကြသည်ကို မမြင်သလော။

Verse 40

तथापि ममतावर्ते मोहगर्ते निपातिताः । महामायाप्रभावेण संसारस्थितिकारिणा ॥

ထိုနည်းတူပင်၊ “ငါ့ဟာ” ဟူသော မိမိပိုင်ဆိုင်မှု၏ လှိုင်းဝဲထဲသို့လည်းကောင်း၊ မောဟ၏ ချိုင့်ဝှမ်းထဲသို့လည်းကောင်း ပစ်ချခံရကြသည်။ ဤသည်မှာ လောကသံသရာ ဆက်လက်တည်တံ့စေသော မဟာမာယာ၏ အာဏာကြောင့် ဖြစ်၏။

Verse 41

तन्नात्र विस्मयः कार्यो योगनिद्रा जगत्पतेः । महामाया हरेश्चैतत्तथा संमोह्यते जगत् ॥

ထို့ကြောင့် ဤနေရာ၌ အံ့ဩစရာမရှိ။ ဤသည်မှာ လောက၏ အရှင်၏ ယောဂနိဒ္ဒရာ (Yogic Sleep) ဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ ဟရီ၏ မဟာမာယာ ဖြစ်သဖြင့် လောကတစ်လောကလုံး မောဟဖြစ်နေ၏။

Verse 42

ज्ञानिनामपि चेतांसि देवी भगवती हि सा । बलादाकृष्य मोहाय महामाया प्रयच्छति ॥

ပညာရှိတို့၏ စိတ်ပင်လျှင်—အရှင်မိခင် သာသနာတော်ရှင် မဟာဒေဝီ—အင်အားဖြင့် မောဟသို့ ဆွဲခေါ်တတ်သည်။ မဟာမာယာသည် ဤအံ့မခန်းသော မောဟပေးနိုင်စွမ်းကို ပေးသနား၏။

Verse 43

तया विसृज्यते विश्वं जगदेतच्चराचरम् । सैषा प्रसन्ना वरदा नृणां भवति मुक्तये ॥

ဤလောကတစ်ခုလုံး—လှုပ်ရှားသောနှင့် မလှုပ်ရှားသော—ကို မဟာဒေဝီ၏ အင်အားဖြင့် ပေါ်ထွန်းစေသည်။ မေတ္တာတော်ဖြင့် ကျေးဇူးပြုသောအခါ လူသားတို့အတွက် ဆုတောင်းပြည့်စုံစေသူ ဖြစ်ကာ မောက္ခသို့ ဦးတည်စေသည်။

Verse 44

सा विद्या परमा मुक्तेर्हेतुभूता सनातनी । संसारबन्धहेतुश्च सैव सर्वेश्वरेश्वरि ॥

မဟာဒေဝီသည် အမြင့်ဆုံးသော ဉာဏ်ပညာ၊ အနန္တကာလတည်မြဲသော အရာဖြစ်၍ မောက္ခ၏ အကြောင်းရင်းတည်း။ ထို့ပြင် သံသရာ၌ ချည်နှောင်မှု၏ အကြောင်းရင်းလည်း မဟာဒေဝီတော်တည်း—အရှင်တို့၏ အရှင်တော်မင်းကြီး။

Verse 45

राजोवाच भगवन् ! का हि सा देवी महामायेति यां भवान् । ब्रवीति कथमुत्पन्ना सा कर्मास्याश्च किं द्विज ॥

မင်းကြီးက မေးလေ၏—“အရှင်ဘုရား၊ သင် ‘မဟာမာယာ’ ဟု ခေါ်သော ဒေဝီသည် အမှန်တကယ် မည်သူနည်း။ သူမသည် မည်သို့ ပေါ်ထွန်းလာသနည်း၊ သူမ၏ ကာရမ (လုပ်ငန်း/တာဝန်) သည် အဘယ်နည်း၊ အို ဒွိဇ (နှစ်ကြိမ်မွေး)?”

Verse 46

यत्स्वभावा च सा देवी यत्स्वरूपा यदुद्भवा । तत् सर्वं श्रोतुमिच्छामि त्वत्तो ब्रह्मविदां वर ॥

ဒေဝီ၏ သဘာဝအရင်းအမြစ်သည် အဘယ်နည်း၊ သူမ၏ အမှန်တကယ်သော ရုပ်သဘော (စွမ်းရည်/ရূপ) သည် အဘယ်နည်း၊ ထို့ပြင် သူမ၏ ပေါ်ထွန်းခြင်းသည် အဘယ်နည်း။ ဗြဟ္မကို သိမြင်သူတို့အနက် အကောင်းဆုံးဖြစ်သော အရှင်ထံမှ အားလုံးကို ကြားလိုပါသည်။

Verse 47

ऋषिरुवाच नित्यैव सा जगन्मूर्तिस्तया सर्वमिदं ततम् । तथापि तत्समुत्पत्तिर्बहुधा श्रूयतां मम ॥

ရသီက ဆိုလေ၏—“ဒေဝီသည် အမှန်တကယ် အနန္တကာလတည်မြဲ၍ လောက၏ ကိုယ်တော်တည်း။ ဤအရာအားလုံးကို သူမဖြင့် ပြည့်နှံ့စိမ့်ဝင်နေသည်။ သို့ရာတွင် မျိုးမျိုးသော အဆိုအရ ပြောကြားထားသကဲ့သို့ သူမ၏ ‘ပေါ်ထွန်းခြင်း’ ကို ငါထံမှ နားထောင်လော့။”

Verse 48

देवानां कार्यसिद्ध्यर्थमाविर्भवति सा यदा । उत्पन्नेति तदा लोके सा नित्याप्यभिधीयते ॥

နတ်တို့၏ ရည်ရွယ်ချက် ပြည့်စုံစေရန် မယ်တော်သည် ပေါ်ထွန်းလာသည့်အခါ၊ လောက၌ «မွေးဖွားသည်» ဟု ခေါ်ကြသော်လည်း မယ်တော်သည် အမြဲတမ်း အနန္တတည်ရှိသူ ဖြစ်သည်။

Verse 49

योगनिद्रां यदा विष्णुर्जगत्येकर्णवीकृते । आस्तीर्य शेषमभजत् कल्पान्ते भगवान् प्रभुः ॥

ကပ္ပအဆုံး၌ ဗိဿဏုသည် ယောဂနိဒ္ဒရာသို့ ဝင်ရောက်၍ လောကတစ်ခုလုံးသည် သမုဒ္ဒရာတစ်စင်းတည်း ဖြစ်လာသောအခါ၊ ကောင်းမြတ်သော အရှင်သည် ရှေရှပေါ်၌ လဲလျောင်းတော်မူ၏။

Verse 50

तदा द्वावसुरौ घोरौ विख्यातौ मधुकैटभौ । विष्णुकर्णमलोद्भूतौ हन्तुं ब्रह्माणमुद्यतौ ॥

ထို့နောက် မဓုနှင့် ကိုင်ဋဘဟု နာမည်ကျော်သော ကြောက်မက်ဖွယ် အသူရနှစ်ပါးသည် ဗိဿဏု၏ နားမှ အညစ်အကြေးမှ ပေါ်ထွန်းလာ၍ ဘြဟ္မာကို သတ်ရန် စိတ်ကူးတော်မူကြ၏။

Verse 51

स नाभिकमले विष्णोः स्थितो ब्रह्मा प्रजापतिः । दृष्ट्वा तावसुरौ चोग्रौ प्रसुप्तं च जनार्दनम् ॥

သတ္တဝါတို့၏ အရှင် ဘြဟ္မာသည် ဗိဿဏု၏ နာဘီမှ ထွက်သော ကြာပန်းပေါ်၌ ထိုင်နေ၏။ ထိုအသူရကြမ်းတမ်းနှစ်ပါးကိုလည်းကောင်း၊ ဂျနာရဒနာ အိပ်ပျော်နေသည်ကိုလည်းကောင်း မြင်လျှင်—

Verse 52

तुष्टाव योगनिद्रां तामेकाग्रहृदयस्थितः । विबोधनार्थाय हरेर्हरिनेत्रकृतालयाम् ॥

စိတ်ကို တစ်စုတစ်စည်းတည်း စုစည်း၍၊ ဟရီ၏ မျက်စိများ၌ တည်နေသော ယောဂနိဒ္ဒရာကို ဟရီကို နိုးထစေရန် ချီးမွမ်းတော်မူ၏။

Verse 53

ब्रह्मोवाच विश्वेश्वरीं जगद्धात्रीं स्थितिसंहारकारिणीम् । निद्रां भगवतीं विष्णोरतुलां तेजसः प्रभुः ॥

ဗြဟ္မာက မိန့်တော်မူသည်—တောက်ပမှု၏ အရှင် ဗြဟ္မာသည် စကြဝဠာ၏ အධိပတိ၊ လောကကို ထိန်းသိမ်းသူ၊ ထိန်းကာကွယ်ခြင်းနှင့် ပျက်သုဉ်းခြင်းကို ဆောင်ရွက်သူ ဖြစ်သော ဗိဿနု၏ သန့်ရှင်းသော နိဒ္ရာ (အိပ်ခြင်း) ကို မနှိုင်းယှဉ်နိုင်သော ရောင်ခြည်ဖြင့် ချီးမွမ်း하였다။

Verse 54

त्वं स्वाहा त्वं स्वधा त्वं हि वषट्कारः स्वरात्मिका । सुधा त्वमक्षरे नित्ये त्रिधा मात्रात्मिका स्थिता ॥

သင်သည် ဆွာဟာ ဖြစ်၏; သင်သည် ဆွဓာ ဖြစ်၏; သင်သည် ဝသတ်ဟု ခေါ်သံကိုယ်တိုင် အဖြစ်တည်သော မန္တရသံ ဖြစ်၏။ သင်သည် အမృత—မသေမပျက်၏ ရည်—ဖြစ်၏။ အနန္တ မပျက်စီးသော အက္ခရာ၌ သင်သည် မာတြာ သုံးပါးအဖြစ် တည်ရှိ၏။

Verse 55

अर्धमात्रा स्थिता नित्या याऽनुच्चार्या विशेषतः । त्वमेव सन्ध्या सावित्री त्वं देवि जननी परा ॥

သင်သည် အမြဲတမ်း အခိုင်အမာ တည်ရှိသော အဝက်မာတြာ—အထူးသဖြင့် အသံမထွက်ရသော အရာ—ဖြစ်၏။ သင်တစ်ပါးတည်းက စန္ဓျာ (ညနေခင်းဝတ်ပြု) နှင့် သာဝိတြီ (ဂါယတြီ) ဖြစ်၏။ အို ဒေဝီ၊ သင်သည် အမြင့်မြတ်ဆုံး မိခင် ဖြစ်၏။

Verse 56

त्वयैव धार्यते सर्वं त्वयैतत्सृज्यते जगत् । त्वयैतत्पाल्यते देवि त्वमस्यन्ते च सर्वदा ॥

ဤအရာအားလုံးကို သင်တစ်ပါးတည်းက ထောက်တည်ထား၏; ဤလောကကို သင်က ဖန်ဆင်း၏; အို ဒေဝီ၊ သင်က ကာကွယ်စောင့်ရှောက်၏; ထို့ပြင် အဆုံးကာလ၌ သင်သည် အမြဲတမ်း လုံးဝ စုပ်ယူပျောက်ကွယ်စေ၏။

Verse 57

विसृष्टौ सृष्टिरूपा त्वं स्थितिरूपा च पालने । तथा संहृतिरूपान्ते जगतोऽस्य जगन्मये ॥

ထွက်ပေါ်ဖန်ဆင်းချိန်၌ သင်သည် ဖန်ဆင်းခြင်း၏ ရုပ်သဏ္ဌာန် ဖြစ်၏; ကာကွယ်ထိန်းသိမ်းရာ၌ သင်သည် ထိန်းသိမ်းခြင်း၏ ရုပ်သဏ္ဌာန် ဖြစ်၏; ထို့အတူ အဆုံးကာလ၌ သင်သည် ဤလောက၏ ပျက်သုဉ်းလျော်ကန်ခြင်း၏ ရုပ်သဏ္ဌာန် ဖြစ်၏—စကြဝဠာဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော အရှင်မ။

Verse 58

महाविद्या महामाया महमेधा महस्मृतिः । महामोहा च भवती महादेवी महेश्वरी ॥

သင်သည် မဟာဗိဒ္ဓာ (မဟာအသိပညာ)၊ မဟာမာယာ (မဟာမောဟာ)၊ မဟာဗုဒ္ဓိ (မဟာဉာဏ်)၊ မဟာသ္မృతి (မဟာမှတ်ဉာဏ်) ဖြစ်၏။ ထို့ပြင် မဟာမောဟ (မဟာလွဲမှားမှု) လည်း ဖြစ်၏—သင်သည် မဟာဒေဝီ၊ အမြင့်ဆုံး အရှင်မ (ပရမေශ්ဝရီ) ဖြစ်၏။

Verse 59

प्रकृतिस्त्वञ्च सर्वस्य गुणत्रयविभाविनी । कालरात्रिर्महारात्रिर्मोहरात्रिश्च दारुणा ॥

သင်သည် အရာအားလုံး၏ ပရကృతိ (Prakṛti) ဖြစ်၍ ဂုဏ်သုံးပါး (triguṇa) ကို ထင်ရှားစေသူ ဖြစ်၏။ သင်သည် ကာလာရာထရီ (Kālarātri)၊ မဟာရာထရီ (Mahārātri) နှင့် ကြောက်မက်ဖွယ် မိုဟရာထရီ (Moharātri) ဖြစ်၏။

Verse 60

त्वं श्रीस्त्वमीश्वरी त्वं ह्रीस्त्वं बुद्धिर्बोधलक्षणा । लज्जा पुष्टिस्तथा तुष्टिस्त्वं शान्तिः क्षान्तिरेव च ॥

သင်သည် သီရိ (Śrī) — စည်းစိမ်နှင့် ကောင်းချီးမင်္ဂလာ၊ သင်သည် အာဏာပိုင်မှု၊ သင်သည် ဟရီ (Hrī) — သန့်ရှင်းသော ရှက်ကြောက်မှု ဖြစ်၏။ သင်သည် နိုးကြားခြင်းကို လက္ခဏာထားသော ဉာဏ်ပညာ ဖြစ်၏။ သင်သည် ရှက်သိမှု (သီလတရားဖြင့် ထိန်းချုပ်မှု)၊ အာဟာရပေးမှု၊ ကျေနပ်မှု; သင်သည် ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် အတည်ခံနိုင်မှု (အောင့်အီးမှု) လည်း ဖြစ်၏။

Verse 61

खड्गिनी शूलिनी घोरा गदिनी चक्रिणी तथा । शङ्खिनी चापिनी बाणभुशुण्डी परिघायुधा ॥

သင်သည် ဓားကိုင်သူ၊ တြိသူလကိုင်သူ—ကြောက်မက်ဖွယ်; ဂဒါကိုင်သူနှင့် စက်ရကိုင်သူ; သင်သည် သင်္ခကိုင်သူ၊ လေးကိုင်သူ; မြားကိုင်သူနှင့် bhuśuṇḍī ကိုင်သူ; ထို့ပြင် သံတုတ် (parigha) ကို အာယုဓအဖြစ် ကိုင်ဆောင်သူ ဖြစ်၏။

Verse 62

सौम्या सौम्यतराशेषसौम्येभ्यस्त्वतिसुन्दरी । परापराणां परमा त्वमेव परमेश्वरी ॥

သင်သည် နူးညံ့သူ—နူးညံ့သမျှထဲတွင် အလွန်နူးညံ့သူ—အလွန်လှပသူ ဖြစ်၏။ အမြင့်နှင့် အနိမ့် နှစ်မျိုးလုံးအပေါ်၌ အမြတ်ဆုံး ဖြစ်၍၊ သင်တစ်ပါးတည်းသာ အမြင့်ဆုံး အရှင်မ (Parameśvarī) ဖြစ်၏။

Verse 63

यच्च किञ्चित् क्वचिद्वस्तु सदसद्वाखिलात्मिके । तस्य सर्वस्य या शक्तिः सा त्वं किं स्तूयते तदा ॥

အို ဒေဝီ၊ အမှန်နှင့် မမှန် အရာအားလုံး၏ အတ္တဖြစ်သော မိခင်တော်၊ မည်သည့်နေရာ၌မဆို ရှိသမျှအရာတို့၏ အင်အားသည် သင်ပင် ဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် သင်ကို မည်သူက လုံလောက်စွာ ချီးမွမ်းနိုင်မည်နည်း။

Verse 64

यया त्वया जगत्स्रष्टा जगत्पात्यत्ति यो जगत् । सोऽपि निद्रावशं नीतः कस्त्वां स्तोतुमिहेश्वरः ॥

သင်သည် ကမ္ဘာကို ဖန်ဆင်းသူဖြစ်၍၊ ကမ္ဘာကို ထိန်းသိမ်း အုပ်ချုပ်သူတောင် သင်၏ နိဒ္ဒာ (အိပ်စက်ခြင်း) အာဏာအောက်သို့ ကျရောက်စေခဲ့၏။ ထို့ကြောင့် ဤနေရာ၌ အို အရှင်မိခင်တော်၊ မည်သူက သင်ကို ချီးမွမ်းနိုင်မည်နည်း။

Verse 65

विष्णुः शरीरग्रहणमहामीशान एव च । कारितास्ते यतोऽतस्त्वां कः स्तोतुं शक्तिमान् भवेत् ॥

ဗိဿနု၏ ကိုယ်ခန္ဓာယူခြင်းနှင့် ထိုနည်းတူ မဟာ ဣရှာနာ၏ ဖြစ်ပေါ်ခြင်းတို့သည်ပင် သင်ကြောင့် ဖြစ်လာသည်။ ထို့ကြောင့် မည်သူက သင်ကို ချီးမွမ်းနိုင်စွမ်း ရှိမည်နည်း။

Verse 66

सा त्वमित्थं प्रभावैः स्वैरुदारैर्देवि संस्तुता । मोहयैतौ दुराधर्षावसुरौ मधुकैटभौ ॥

ထိုသို့ သင်၏ ကိုယ်ပိုင် မြင့်မြတ်သော အင်အားနှင့် ဂုဏ်တော်တို့ဖြင့် ချီးမွမ်းခံရသော ဒေဝီတော်၊ မအနိုင်ယူနိုင်သော အာသုရနှစ်ပါး မဓုနှင့် ကိုင်ဋဘကို မောဟစေပါ။

Verse 67

प्रबोधञ्च जगत्स्वामी नीयतामच्युतो लघु । बोधश्च क्रियतामस्य हन्तुमेतौ महासुरौ ॥

ထို့ပြင် ကမ္ဘာ၏ အရှင် အချျုတ (Acyuta) ကို လျင်မြန်စွာ နိုးထစေပါစေ။ သူ၏ နိုးထခြင်း ဖြစ်ပေါ်စေ၍ ဤ အာသုရကြီးနှစ်ပါးကို သတ်နိုင်စေပါစေ။

Verse 68

ऋषिरुवाच एवम् स्तुता तदा देवी तामसी तत्र वेधसा । विष्णोः प्रबोधनार्थाय निहन्तुं मधुकैटभौ ॥

ရိရှီက ဆိုသည်– ထိုအခါ ဝေဓသ (ဗြဟ္မာ) က ထိုသို့ ချီးမွမ်းသောကြောင့် တာမသီ ဒေဝီသည် ဗိෂ္ဏုကို နိုးထစေရန် အတွက် လှုပ်ရှားကာ မဓုနှင့် ကိုင်တဘကို သတ်ပစ်စေရန် ရည်ရွယ်하였다။

Verse 69

नेत्रास्यनासिका-बाहु-हृदयebhyस्तथोरसः । निर्गम्य दर्शने तस्थौ ब्रह्मणोऽव्यक्तजन्मनः ॥

သူမသည် သူ၏ မျက်စိ၊ ပါးစပ်၊ နှာခေါင်းပေါက်များ၊ လက်များ၊ နှလုံးနှင့် ရင်ဘတ်မှ ထွက်ပေါ်လာကာ မဖော်ပြနိုင်သော မူလရှိသူ ဗြဟ္မာ၏ ရှေ့တွင် ထင်ရှားစွာ ရပ်တည်하였다။

Verse 70

उत्तस्थौ च जगन्नाथस्तया मुक्तो जनार्दनः । एकार्णवेऽहिशयनात्ततः स ददृशे च तौ ॥

သူမက လွှတ်ပေးသဖြင့် ဇနာရ္ဒန—လောက၏ အရှင်—သည် ထလာပြီး၊ ထို့နောက် တစ်ခုတည်းသော သမုဒ္ဒရာပေါ်ရှိ မြွေခင်းအိပ်ရာမှ ထိုနှစ်ဦးကို မြင်တော်မူ하였다။

Verse 71

मधुकैटभौ दुरात्मानावतिवीर्यपराक्रमौ । क्रोधरक्तेक्षणावत्तुं ब्रह्माणं जनितोद्यमौ ॥

မဓုနှင့် ကိုင်တဘသည် ဆိုးယုတ်သော သဘောရှိ၍ အင်အားနှင့် သတ္တိကြီးမားကာ၊ ဒေါသကြောင့် မျက်စိနီရဲလျက် ဗြဟ္မာကို စားသောက်ရန် ရည်ရွယ်၍ နိုးထလာကြ하였다။

Verse 72

समुत्थाय ततस्ताभ्यां युयुधे भगवान् हरिः । पञ्चवर्षसहस्राणि बाहुप्रहरणो विभुः ॥

ထို့နောက် ဘဂဝန် ဟရီသည် ထလာ၍ ထိုနှစ်ဦးနှင့် တိုက်ခိုက်하였다။ အင်အားကြီးသော အရှင်သည် လက်မောင်းများကို လက်နက်အဖြစ် အသုံးပြုကာ နှစ်ပေါင်း ငါးထောင် တိုက်ပွဲဆင်နွှဲ하였다။

Verse 73

तावप्यतिबलोन्मत्तौ महामायाविमोहितौ । उक्तवन्तौ वरोऽस्मत्तो व्रियतामिति केशवम् ॥

Even those two, made wildly arrogant by their great strength and deluded by Mahāmāyā, said to Keśava: “Choose a boon from us.”

Verse 74

भगवानुवाच भवनेतामद्य मे तुष्टौ मम वध्यावुभावपि । किमन्येन वरेणात्र एतावद्धि वृतं मम ॥

The Blessed Lord said: “O sir, today you two have pleased me; yet you both are to be slain by me. What need have I here of any other boon? This alone is what I choose.”

Verse 75

ऋषिरुवाच वञ्चिताभ्यामिति तदा सर्वमापोमयं जगत् । विलोक्य ताभ्यां गदितो भगवान् कमलेक्षणः ॥

The Ṛṣi said: Thus deceived, they then saw the entire world as made of water; and the Lord, lotus-eyed, spoke to them.

Verse 76

आवां जहि न यत्रोर्वो सलिलेन परिप्लुता । प्रीतौ स्वस्तव युद्धेन श्लाघ्यस्त्वं मृत्युरावयोः ॥

“Kill us in a place where the earth is not flooded with water. We are pleased by your battle; you are praiseworthy—be the death of us two.”

Verse 77

ऋषिरुवाच तथेत्युक्त्वा भगवता शङ्ख-चक्र-गदाभृता । कृत्वा चक्रेण वै छिन्नॆ जघने शिरसी तयोः ॥

The Ṛṣi said: Saying “So be it,” the Lord—bearer of conch, discus, and mace—cut off their two heads with the discus, placing them upon his thighs (thus not on the earth).

Verse 78

एवमेषा समुत्पन्ना ब्रह्मणा संस्तुता स्वयम् । प्रभावमस्या देव्यास्तु भूयः शृणु वदामि ते ॥

ဤသို့ နတ်မ (ဒေဝီ) သည် ပေါ်ထွန်းလာ၍ ဘြဟ္မာတော်ကိုယ်တိုင် ချီးမွမ်းခံရ၏။ ယခု ထပ်မံနားထောင်လော့၊ ငါသည် ဤဒေဝီ၏ မဟာဂုဏ်ကို ပြောကြားမည်။