Adhyaya 362

Verse 1

इस प्रकार श्रीमहाभारत शान्तिपर्वके अन्तर्गत मोक्षधर्मपर्वमें उज्छवृत्तिका उपाख्यानविषयक तीन सौ उनसठवाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ ३५९ ॥/ ऑपन-माज बछ। अकाल षष्ट्याधिकत्रिशततमो< ध्याय: पत्नीके धर्मयुक्त वचनोंसे नागराजके अभिमान एवं रोषका नाश और उनका ब्राह्मणको दर्शन देनेके लिये उद्यत होना नाग उवाच अथ ब्राह्मणरूपेण कं तं॑ समनुपश्यसि । मानुषं केवल विप्रं देवं वाथ शुचिस्मिते,नागने पूछा--पवित्र मुसकानवाली देवि! ब्राह्मणरूपमें तुमने किसका दर्शन किया है? वे ब्राह्मण कोई मनुष्य हैं या देवता?

နာဂါက ပြော၏— «အပြစ်ကင်းသန့်ရှင်း၍ နူးညံ့စွာ ပြုံးတတ်သော မိန်းမရေ၊ ဗြာဟ္မဏ ရုပ်သဏ္ဌာန်ဖြင့် အဲဒီမှာ မင်းမြင်တွေ့ခဲ့သူက ဘယ်သူနည်း။ အဲဒီဗြာဟ္မဏက လူသာလား၊ သို့မဟုတ် တကယ်တမ်း နတ်ဒေဝတစ်ပါးလား?»

Verse 2

को हि मां मानुष: शक्तो द्रष्टकामो यशस्विनि । संदर्शनरुचिर्वाक्यम ज्ञापूर्व वदिष्यति,यशस्विनि! भला, कौन मनुष्य मुझे देखनेकी इच्छा कर सकता है और यदि दर्शनकी इच्छा करे भी तो कौन इस तरह मुझे आज्ञा देकर बुला सकता है?

နာဂါက ပြော၏— «ဂုဏ်သတင်းကြီးသော မိန်းမရေ၊ လူသားတစ်ယောက်က ငါ့ကို မြင်လိုစိတ် ထားနိုင်မည်လား။ ထိုသို့ မြင်လိုစိတ်ရှိသော်လည်း ငါ့ကို အမိန့်ပေးသကဲ့သို့ စကားဖြင့် ခေါ်ယူနိုင်သူက ဘယ်သူနည်း?»

Verse 3

सुरासुरगणानां च देवर्षीणां च भाविनि | ननु नागा महावीर्या: सौरसेयास्तरस्विन:,भाविनि! सुरसाके वंशज नाग महापराक्रमी और अत्यन्त वेगशाली होते हैं। वे देवताओं, असुरों और देवर्षियोंके लिये भी वन्दनीय हैं। हमलोग भी अपने सेवकको वर देनेवाले हैं। विशेषतः मनुष्योंके लिये हमारा दर्शन सुलभ नहीं है, ऐसी मेरी धारणा है

နာဂါက ပြော၏— «မင်္ဂလာရှိသော မိန်းမရေ၊ ဆော်ရသေယ မျိုးရိုးမှ မွေးဖွား၍ သတ္တိကြီးမား၊ အင်အားလျင်မြန်သော နာဂါတို့သည် နတ်တပ်စုများ၊ အသူရတပ်စုများနှင့် ဒေဝရိရှီတို့အတွက်တောင် ဂုဏ်ပြုရမည့်သူများ မဟုတ်လော။ ထိုသည် နာဂါတို့၏ မဟာဂုဏ်တန်ခိုးပင် ဖြစ်သည်»

Verse 4

वन्दनीयाश्व वरदा वयमप्यनुयायिन: । मनुष्याणां विशेषेण नावेक्ष्या इति मे मति:,भाविनि! सुरसाके वंशज नाग महापराक्रमी और अत्यन्त वेगशाली होते हैं। वे देवताओं, असुरों और देवर्षियोंके लिये भी वन्दनीय हैं। हमलोग भी अपने सेवकको वर देनेवाले हैं। विशेषतः मनुष्योंके लिये हमारा दर्शन सुलभ नहीं है, ऐसी मेरी धारणा है

နာဂါက ပြော၏— «ငါတို့လည်း ဂုဏ်ပြုထိုက်သူများဖြစ်ပြီး ကောင်းချီးပေးနိုင်သူများလည်း ဖြစ်သည်။ ငါတို့တွင်လည်း အမှုထမ်းများနှင့် လိုက်ပါသူများ ရှိသည်။ သို့သော် ငါ့အမြင်အရ အထူးသဖြင့် လူသားတို့အတွက် ငါတို့ကို မြင်တွေ့ရခြင်းသည် မလွယ်ကူ»

Verse 5

नागभायावाच आर्जवेन विजानामि नासौ देवोडनिलाशन । एकं तस्मिन्‌ विजानामि भक्तिमानतिरोषण,नागपत्नी बोली--अत्यन्त क्रोधी स्वभाववाले वायुभोजी नागराज! उन ब्राह्मणकी सरलतासे तो मैं यही समझती हूँ कि वे देवता नहीं हैं। मुझे उनमें एक बहुत बड़ी विशेषता यह जान पड़ी है कि वे आपके भक्त हैं

နာဂါမယားက ပြော၏— «သူ၏ ရိုးသားတည့်မတ်မှုကြောင့် သူသည် နတ်မဟုတ်ကြောင်းကို ငါ သိမြင်သည်၊ လေကိုစားသကဲ့သို့ အသက်ရှင်သောသူရေ။ သို့သော် သူ၌ အလွန်ကြီးမားသော အချက်တစ်ခုကို ငါ တွေ့ရသည်—သင်၏ သဘာဝက အလွန်ဒေါသကြီးသော်လည်း သူသည် သင့်အပေါ် သစ္စာရှိ၍ भक्त ဖြစ်သည်»

Verse 6

स हि कार्यान्तराकाड्क्षी जलेप्सु: स्‍्तोकको यथा । वर्ष वर्षप्रिय: पक्षी दर्शन॑ं तव काड्क्षति,जैसे वर्षकि जलका प्रेमी प्यासा पपीहा पक्षी पानीके लिये वर्षाकी बाट जोहता रहता है, उसी प्रकार वे ब्राह्मण किसी दूसरे कार्यको सिद्ध करनेकी इच्छासे आपका दर्शन चाहते हैं

ထိုဗြာဟ္မဏတို့သည် အခြားကိစ္စတစ်ရပ်ကို ပြီးမြောက်စေလိုသော ဆန္ဒဖြင့် သင်၏မြင်တွေ့ခြင်းကို တောင့်တကြသည်။ မိုးရေကို ချစ်၍ ရေငတ်နေသော ပပီဟာငှက်က မိုးရာသီရေကို စောင့်မျှော်သကဲ့သို့ပင် ဖြစ်သည်။

Verse 7

हित्वा त्वद्दर्शनं किंचिद्‌ विघ्न॑ न प्रतिपालयेत्‌ । तुल्योडप्यभिजने जातो न कश्रित्‌ पर्युपासते,वे आपका दर्शन छोड़कर दूसरी किसी वस्तुको विघ्न समझते हैं; अतः वह विष्न उन्हें नहीं प्राप्त होना चाहिये। उत्तम कुलमें उत्पन्न हुआ आपके समान कोई सदगृहस्थ अतिथिकी उपेक्षा करके घरमें नहीं बैठता है

သင်ကို မြင်တွေ့ရခြင်း၏ ကောင်းချီးကို ဘေးဖယ်ထားပြီး အခြားအရာတစ်စုံတစ်ရာကို “အတားအဆီး” ဟု သဘောထားကာ ဂရုစိုက်မနေသင့်။ သင်နှင့်တန်းတူ၍ မြင့်မြတ်သော မျိုးရိုး၌ မွေးဖွားသူတစ်ဦးပင် ဖြစ်စေကာမူ၊ ဧည့်သည်ကို ဂုဏ်ပြုရမည့် တာဝန်ကို လျစ်လျူရှု၍ အိမ်တွင် ထိုင်နေသော ကောင်းမွန်သည့် အိမ်ထောင်ရှင် မရှိ။

Verse 8

तद्रोषं सहजं त्यक्त्वा त्वमेनं द्रष्टमर्हसि । आशाच्छेदेन तस्याद्य नात्मानं दग्धुमहसि,अतः आप अपने सहज रोषको त्यागकर इन ब्राह्मणदेवताका दर्शन कीजिये। आज इनकी आशा भंग करके अपने-आपको भस्म न कीजिये

ထို့ကြောင့် သင်၏ သဘာဝအမျက်ကို စွန့်ပယ်၍ ဤဗြာဟ္မဏကို သွားရောက်တွေ့မြင်သင့်သည်—သူသည် နတ်တစ်ပါးကဲ့သို့ ရိုသေထိုက်သူဖြစ်၏။ ယနေ့ သူ၏ မျှော်လင့်ချက်ကို ချိုးဖျက်ကာ ကိုယ့်ကိုယ်ကို မီးလောင်သကဲ့သို့ မပျက်စီးစေပါနှင့်။

Verse 9

आशगया हाभिपन्नानामकृत्वाश्रुप्रमार्जनम्‌ । राजा वा राजपुत्रो वा भ्रूणहत्यैव युज्यते,जो आशा लगाकर अपनी शरणमें आये हों, उनके आँसू जो नहीं पोंछता है, वह राजा हो या राजकुमार, उसे भ्रूणहत्याका पाप लगता है

မျှော်လင့်ချက်တင်၍ မိမိထံ ခိုလှုံလာသူတို့၏ မျက်ရည်ကို မသုတ်ပေးသူသည်—ဘုရင်ဖြစ်စေ၊ မင်းသားဖြစ်စေ—မမွေးသေးသော သန္ဓေကလေးကို သတ်သကဲ့သို့ အပြစ်ကြီးကို ခံရသည်။

Verse 10

मौने ज्ञानफलावाप्तिदनिन च यशो महत्‌ | वाम्मित्वं सत्यवाक्येन परत्र च महीयते

တိတ်ဆိတ်ခြင်းဖြင့် စစ်မှန်သော ဉာဏ်၏ အကျိုးကို ရရှိသည်။ ပေးကမ်းခြင်းဖြင့် ကြီးမားသော ဂုဏ်သတင်းကို ရရှိသည်။ သစ္စာစကားပြောခြင်းဖြင့် စကားပြောပညာ ထက်မြက်လာပြီး၊ နောက်ဘဝ၌လည်း ဂုဏ်ပြုချီးမြှောက်ခြင်းကို ခံရသည်။

Verse 11

मौन रहनेसे ज्ञानरूपी फलकी प्राप्ति होती है, दान देनेसे महान्‌ यशकी वृद्धि होती है। सत्य बोलनेसे वाणीकी पटुता और परलोकमें प्रतिष्ठा प्राप्त होती है ।। भूप्रदानेन च गति लभत्याश्रमसम्मिताम्‌ । न्याय्यस्यार्थस्य सम्प्राप्तिं कृत्वा फलमुपाश्चुते,भूदान करनेसे मनुष्य आश्रम-धर्मके पालनके समान उत्तम गति पाता है। न्यायपूर्वक धनका उपार्जन करके पुरुष श्रेष्ठ फलका भागी होता है

နာဂက ပြောသည်—တိတ်ဆိတ်နေခြင်းဖြင့် ဉာဏ်၏အသီးကို ရရှိ၏။ လှူဒါန်းခြင်းဖြင့် မဟာဂုဏ်သတင်း ကျော်ကြားမှု တိုးပွား၏။ သစ္စာပြောခြင်းဖြင့် စကားပြောပညာ ထက်မြက်ကောင်းမွန်လာပြီး နောက်လောက၌လည်း ဂုဏ်သိက္ခာ ရရှိ၏။ မြေယာကို လှူဒါန်းခြင်းဖြင့် အာရှရမ (āśrama) တရားစည်းကမ်းများကို သစ္စာရှိစွာ လိုက်နာသကဲ့သို့ မြင့်မြတ်သော ကံကြမ္မာကို ရ၏။ ထို့ပြင် တရားမျှတသောနည်းဖြင့် ဥစ္စာကို ရယူသူသည် သာသနာဓမ္မ၏ အမြင့်ဆုံးအကျိုးကို ခံစားရ၏။

Verse 12

अभिप्रेतामसंश्शलिष्टां कृत्वा चात्महितां क्रियाम्‌ । न याति निरयं कश्चिदिति धर्मविदो विदु:,अपनी रुचिके अनुकूल कर्म भी यदि पापके सम्पर्कसे रहित और अपने लिये हितकर हो तो उसे करके कोई भी नरकमें नहीं पड़ता है। ऐसा धर्मज्ञ पुरुष जानते हैं

နာဂက ပြောသည်—လူတစ်ယောက်က မိမိအလိုရှိသည့် အလုပ်ကို လုပ်သော်လည်း အပြစ်ကင်းစင်ပြီး မိမိအကျိုးအတွက် အကျိုးရှိလျှင် ထိုကြောင့် မည်သူမျှ နရကသို့ မကျရောက်။ ဤသည်မှာ ဓမ္မကို သိသူတို့၏ အမြင်ဖြစ်သည်။

Verse 13

नाग उवाच अभिमानैर्न मानो मे जातिदोषेण वै महान्‌ । रोष: संकल्पज: साध्वि दग्धो वागग्निना त्वया,नागने कहा--साध्वि! मुझमें अहंकारके कारण अभिमान नहीं है; अपितु जाति- दोषके कारण महान्‌ रोष भरा हुआ है। मेरे उस संकल्पजनित रोषको अब तुमने अपनी वाणीरूप अग्निसे जलाकर भस्म कर दिया

နာဂက ပြောသည်—အကျင့်သန့်ရှင်းသော မိန်းမရေ၊ ငါ့တွင် အဟင်္ကာရကြောင့် မာနမရှိ။ သို့သော် မျိုးနွယ်အပြစ် (जातिदोष) ကြောင့် ကြီးမားသော ဒေါသက ပြည့်နှက်နေ၏။ ငါ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်မှ ပေါက်ဖွားလာသော ထိုဒေါသကို သင်၏ စကားဟူသော မီးဖြင့် လောင်ကျွမ်းအောင် ပြု၍ ပြာဖြစ်စေခဲ့ပြီ။

Verse 14

न च रोषादहं साध्वि पश्येयमधिकं तम: । तस्य वक्तव्यतां यान्ति विशेषेण भुजड़रमा:,पतिव्रते! मैं रोषसे बढ़कर मोहमें डालनेवाला दूसरा कोई दोष नहीं देखता और क्रोधके लिये सर्प ही अधिक बदनाम हैं

နာဂက ပြောသည်—အကျင့်မြတ်သော မိန်းမရေ၊ ဒေါသထက် ပိုမိုအမှောင်မိုက်စေသော မောဟကို ငါ မမြင်။ ထိုကြောင့်ပင် မြွေတို့သည် အထူးသဖြင့် အပြစ်တင်ခြင်းနှင့် ကြမ်းတမ်းသော စကားများ၏ ပစ်မှတ် ဖြစ်လာကြ၏။

Verse 15

रोषस्य हि वशं गत्वा दशग्रीव: प्रतापवान्‌ | तथा शक्रप्रतिस्पर्धी हतो रामेण संयुगे,इन्द्रसे भी टक्कर लेनेवाला प्रतापी दशानन रावण रोषके ही अधीन होकर युद्धमें श्रीरामचन्द्रजीके हाथसे मारा गया

ဒေါသ၏ အာဏာအောက်သို့ ကျရောက်သဖြင့် အင်္ဒြာ (Śakra) နှင့်ပင် ယှဉ်ပြိုင်နိုင်သော အင်အားကြီး ဒသဂ္ရီဝ (ရావဏ) သည် စစ်မြေပြင်၌ ရာမ၏ လက်ဖြင့် သတ်ဖြတ်ခံရ၏။

Verse 16

अन्त:पुरगतं वत्सं श्रुत्वा रामेण निर्ह्वतम्‌ । धर्षणारोषसंविग्ना: कार्तवीर्यसुता हता:,'होमधेनुके बछड़ेका अपहरण करके उसे राजाके अन्तःपुरमें रख दिया गया है” ऐसा सुनकर परशुरामजीने तिरस्कारजनक रोषसे भरे हुए कार्तवीर्य-पुत्रोंकी मार डाला

ရာမက လုယူသွားသော နွားကလေးကို မင်းနန်းတော်၏ အတွင်းအိမ် (အန္တပုရ) ထဲသို့ သယ်ဆောင်ထားကြောင်း ကြားသိသဖြင့် ကာတ္တဝီရျ၏ သားတော်များသည် အရှက်ခွဲခံရသော ဒေါသကြောင့် တုန်လှုပ်လောင်ကျွမ်းကာ သတ်ဖြတ်ခံရကြ၏။

Verse 17

जामदग्न्येन रामेण सहस्ननयनोपम: । संयुगे निहतो रोषात्‌ कार्तवीर्यो महाबल:,महाबली राजा कार्तवीर्य अर्जुन इन्द्रके समान पराक्रमी था; परंतु रोषके ही कारण जमदग्निनन्दन परशुरामके द्वारा युद्धमें मारा गया

အင်္ဒြာ၏ တစ်ထောင်မျက်စိနှင့်တူဟု ချီးမြှောက်ခံရသော မဟာဗလ ကာတ္တဝီရျသည် စစ်ပွဲတွင် ရာမ ဇာမဒဂ္နျ (ပရရှုရာမ) ၏ လက်ဖြင့် သတ်ဖြတ်ခံရ၏—အကြောင်းရင်းမှာ ဒေါသပင် ဖြစ်သည်။

Verse 18

तदेष तपसां शत्रु: श्रेयसां विनिपातक: । निगृहीतो मया रोष: श्र॒ुत्वैवं वचनं॑ तव,इसलिये आज तुम्हारी बात सुनकर ही तपस्याके शत्रु और कल्याणमार्गसे भ्रष्ट करनेवाले इस क्रोधको मैंने काबूमें कर लिया है

“ဤဒေါသသည် တပဿာ၏ ရန်သူဖြစ်၍ ကောင်းကျိုး၏ လမ်းမှ ကျဆုံးစေသော အကြောင်းတရားဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် သင်၏ စကားကို ဤသို့ ကြားသိပြီးနောက် ငါသည် မိမိဒေါသကို ထိန်းချုပ်လိုက်ပြီ” ဟု ဆို၏။

Verse 19

आत्मानं च विशेषेण प्रशंसाम्यनपायिनी । यस्य मे त्वं विशालाक्षि भार्या गुणसमन्विता,विशाललोचने! मैं अपनी एवं अपने सौभाग्यकी विशेषरूपसे प्रशंसा करता हूँ, जिसे तुम-जैसी सदगुणवती तथा कभी विलग न होनेवाली पत्नी प्राप्त हुई है

နာဂက ပြော၏—“မျက်လုံးကျယ်သော မိန်းမရေ၊ ငါသည် မိမိကိုယ်ကိုလည်းကောင်း၊ မပျက်မယွင်းသော ကံကောင်းခြင်းကိုလည်းကောင်း အထူးချီးမွမ်း၏။ အကြောင်းမူကား သင်ကဲ့သို့ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်ဝ၍ အဖော်အဖြစ် မခွာမလွဲ တည်ကြည်သော ဇနီးကို ငါရရှိထားသောကြောင့်ပင်” ဟု။

Verse 20

एष तत्रैव गच्छामि यत्र तिष्ठत्यसौ द्विज: । सर्वथा चोक्तवान्‌ वाक्‍्यं स कृतार्थ: प्रयास्यति,यह लो, अब मैं वहीं जाता हूँ, जहाँ वे ब्राह्मण देवता विराजमान हैं। वे जो कहेंगे वही करूँगा। वे सर्वथा कृतार्थ होकर यहाँसे जायँगे

နာဂက ပြော၏—“ယခု ငါသည် ထိုဗြာဟ္မဏ (ဒွိဇ) ရပ်တည်နေရာသို့ တိုက်ရိုက် သွားမည်။ သူပြောထားသမျှကို အပြည့်အဝ ဆောင်ရွက်မည်ဖြစ်၍ သူသည် ရည်ရွယ်ချက် ပြည့်စုံကာ ဤနေရာမှ ထွက်ခွာသွားလိမ့်မည်” ဟု။

Verse 360

इति श्रीमहाभारते शान्तिपर्वणि मोक्षधर्मपर्वणि उज्छवृत्त्युपाख्याने षष्ट्यधिकत्रिशततमो< ध्याय:,इस प्रकार श्रीमह्ाा भारत शान्तिपर्वके अन्तर्गत मोक्षधर्मपर्वमें उज्छवृत्तिका उपाख्यानविषयक तीन सौ साठवाँ अध्याय पूरा हुआ

ဤသို့ဖြင့် သီရိမဟာဘာရတ၌၊ ရှာန္တိပရဝအတွင်းရှိ မောက္ခဓမ္မအခန်း၌၊ ဥစ္ဆဝြတ္တိ (Ucchavṛtti) အုပ်အခန်း (upākhyāna) ကို ဆိုင်သော အခန်း (အဓျာယ) နံပါတ် ၃၆၀ သည် ပြီးဆုံးလေ၏။ (တွဲဖက်ပါ ဟိန္ဒီ ကော်လိုဖွန်တွင်လည်း ဤအခန်း ပြီးဆုံးကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။)