Adhyaya 41
Purva BhagaAdhyaya 4142 Verses

Adhyaya 41

Solar Rays, Planetary Nourishment, Dhruva-Bondage of the Grahas, and the Lunar Cycle

ယခင်အဓ್ಯಾಯ၏အဆုံးတွင် မဟာဒေဝကို ကာလ (အချိန်) နှင့် စကြဝဠာအစီအစဉ်ကို စီမံသတ်မှတ်သူဟု ချီးမြှောက်ထားသကဲ့သို့၊ ဤအဓ್ಯಾಯတွင် အာဒိတျ (နေ) ကို ကောင်းကင်၏ လည်ပတ်အ축အဖြစ်ထား၍ နက္ခတ္တဗေဒဆိုင်ရာ နည်းပညာကျသော ကောစမောလောဂျီကို ရှင်းလင်းသည်။ နေရောင်ခြည်၏ အဓိက ရေဒီများကို ရေတွက်ကာ ဂြဟများ (ဗုဒ္ဓ၊ သုကြ၊ မင်္ဂလာ၊ ဗြဟ္မစပတိ၊ စနိ) ကို အာဟာရပေးခြင်းနှင့် ရာသီအကျိုးသက်ရောက်မှု—အပူ၊ မိုး၊ အအေး—တို့ကို သတ်မှတ်၍ အသက်ရှင်ရေးနှင့် ယဇ္ဈာပူဇာ စီးပွားရေးနှင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။ ထို့နောက် လစဉ် နေ၏ အုပ်စိုးဒေဝတားများ (ဝရုဏ၊ ပူရှန်၊ အံရှ၊ ဓာတೃ၊ အိန္ဒြ၊ စဝိတೃ၊ ဝိဝသွာန်၊ ဘဂ၊ ပရ္ဇန်ယ၊ တွဝရှ္ဍṛ၊ မိတ္တရ၊ ဝိෂ္ဏု) ကို ဖော်ပြပြီး ရေဒီအရေအတွက်နှင့် ရာသီအရ နေရောင်အရောင်တို့နှင့် ဆက်စပ်စေသည်။ နေ၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်ရှိ ဂြဟ ၈ ပါး၊ ဓရုဝကို လေကြိုး (ပရဝဟ-ဝါယု) ဖြင့် ချည်နှောင်ထားပုံနှင့်၊ ဒေဝများက ဆိုမကို “သောက်” သဖြင့် လကွယ်လပြည့် ဖြစ်ပေါ်ကာ နေရေဒီတစ်စင်းက ပြန်လည်ဖြည့်တင်းပေးပုံကို ရှင်းပြသည်။ အဆုံးတွင် ဂြဟရထားများကို ဖော်ပြပြီး ဓရုဝကို ကောင်းကင်လည်ပတ်မှု၏ တည်ငြိမ်သော အချက်အချာဟု ထပ်မံအတည်ပြုကာ နောက်ထပ် ကောစမောလောဂျီ သို့မဟုတ် ဓမ္မဆိုင်ရာ အကြောင်းအရာများအတွက် အခြေခံမော်ဒယ်ကို ပြင်ဆင်ပေးသည်။

All Adhyayas

Shlokas

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे चत्वारिशो ऽध्यायः सूत उवाच एवमेष महादेवो देवदेवः पितामहः / करोति नियतं कालं कालात्मा ह्यैश्वरी तनुः

ဤသို့ဖြင့် သီရိကူර්မပုရာဏ၊ ခြောက်ထောင်ဂါထာ သံဟိတာ၊ ပူရ္ဝဗာဂ၌ အခန်းလေးဆယ် ပြီးဆုံး၏။ စူတာက ဆိုသည်—«ဤသို့ မဟာဒေဝ၊ ဒေဝတို့၏ ဒေဝ၊ ပိတామဟ အစဉ်အလာဖခင်သည် အချိန်ကို သတ်မှတ်ထားသော အစီအစဉ်အတိုင်း စီမံတော်မူ၏။ အချိန်သည် သူ၏ ကိုယ်တိုင်အတ္တဖြစ်၍ အိုင်ရှ္ဝရီ တန်ု (အာဏာတော်ပုံသဏ္ဌာန်) ဖြစ်၏»။

Verse 2

तस्य ये रश्मयो विप्राः सर्वलोकप्रदीपकाः / तेषां श्रेष्ठाः पुनः सप्त रश्मयो ग्रहयोनयः

ဗြာဟ္မဏတို့ရေ၊ ထိုရောင်ခြည်များ—နေမင်း၏ ရောင်ခြည်များ—သည် လောကအားလုံးကို ထွန်းလင်းစေသူများဖြစ်၏။ ထိုအထဲမှ အထူးမြတ်သော ရောင်ခြည် ခုနစ်ပါးသည် ဂြိုဟ်တို့ ပေါ်ပေါက်ရာ အရင်းအမြစ် (ယိုးနိ) ဟု ဆိုကြ၏။

Verse 3

सुषुम्नो हरिकेशश्च विश्वकर्मा तथैव च / विश्वव्यचाः पुनश्चान्यः संयद्वसुरतः परः

«၎င်းတို့၏ အမည်များမှာ စုရှုမ္န၊ ဟရိကေရှ၊ ထို့အပြင် ဝိශ්ဝကರ್ಮာ ဖြစ်၏။ ထပ်မံ၍ တစ်ပါးမှာ ဝိශ්ဝဗျချာဟ် ဟု ခေါ်ကြပြီး၊ ထိုတို့အပေါ်၌ စံယဒ္ဝဆုရတဟ် ဟု အမည်ရသူ တစ်ပါးရှိ၏»။

Verse 4

अर्वावसुरिति ख्यातः स्वराडन्यः प्रकीर्तितः / सुपुम्नः सूर्यरश्मिस्तु पुष्णाति शिशिरद्युतिम्

နေ၏ရောင်ခြည်တစ်စင်းကို «အရ္ဝာဝသု» ဟုကျော်ကြားစေကြပြီး၊ အခြားတစ်စင်းကို «သ္ဝရာဋ္» ဟုချီးမွမ်းကြသည်။ «သုပုမ္န» ဟုခေါ်သော ရောင်ခြည်သည် ဆီးဆိရရာသီ၏ အေးမြတောက်ပမှုကို ပျိုးထောင်ကာ ထိန်းသိမ်းပေးသည်။

Verse 5

तिर्यगूर्ध्वप्रचारो ऽसौ सुषुम्नः परिपठ्यते / हरिकेशस्तु यः प्रोक्तो रश्मिर्नक्षत्रपोषकः

အလျားလိုက်လည်း သွား၍ အထက်သို့လည်း တက်လှမ်းသော ထိုရောင်ခြည်လမ်းကြောင်းကို «သုရှုမ္နာ» ဟုရွတ်ဆိုကြသည်။ «ဟရိကေရှ» ဟုကြေညာထားသော ရောင်ခြည်သည် နက္ခတ်များ (နက္ခတ်မဏ္ဍိုင်) ကို ပျိုးထောင်ပေးသော ရောင်ခြည်ဖြစ်သည်။

Verse 6

विश्वकर्मा तथा रश्मिर्बुधं पुष्णाति सर्वदा / विश्वव्यचास्तु यो रश्मिः शुक्रं पुष्णाति नित्यदा

«ဝိශ්ဝကර්မာ» ဟုခေါ်သော နေရောင်ခြည်သည် ဘုဓ (Budha—မက်ကူရီ) ကို အမြဲတမ်း ပျိုးထောင်ပေးသည်။ «ဝိශ්ဝဗျချာသ» ဟုခေါ်သော ရောင်ခြည်သည် သုကြ (Śukra—ဗီးနပ်စ်) ကို အစဉ်မပြတ် ပျိုးထောင်ပေးသည်။

Verse 7

संयद्वसुरिति ख्यातः स पुष्णाति च लोहितम् / वृहस्पतिं प्रपुष्णाति रश्मिरर्वावसुः प्रभोः / शनैश्चरं प्रपुष्णाति सप्तमस्तु सुराट् तथा

အရှင်၏ ရောင်ခြည် «သံယဒ္ဝသု» ဟုကျော်ကြားသောအရာသည် လောဟိတ (အင်္ဂါ/Mars) ကို ပျိုးထောင်ပေးသည်။ «အရ္ဝာဝသု» ဟုခေါ်သော ရောင်ခြည်သည် ဗృဟஸပတိ (Bṛhaspati/Jupiter) ကို အထူးသဖြင့် ပျိုးထောင်ပေးသည်။ ထို့အတူ ခုနစ်မြောက် ရောင်ခြည် «သုရာဋ္» သည် သနૈශ්චရ (Saturn) ကိုလည်း ပျိုးထောင်ပေးသည်။

Verse 8

एवं सूर्यप्रभावेन सर्वा नक्षत्रतारकाः / वर्धन्ते वर्धिता नित्यं नित्यमाप्याययन्ति च

ထို့ကြောင့် နေ၏ အာနုဘော်ကြောင့် နက္ခတ်စုများနှင့် ကြယ်တော်များ အားလုံး တိုးပွားကြီးထွားလာသည်။ အမြဲတမ်း အားကောင်းလာပြီးနောက်လည်း ထပ်မံထပ်ခါ အစဉ်မပြတ် ပျိုးထောင်ခံရကြသည်။

Verse 9

दिव्यानां पार्थिवानां च नैशानां चैव सर्वशः / आदानान्नित्यमादित्यस्तेजसां तमसां प्रभुः

ကောင်းကင်ဘုံ၏၊ မြေပြင်၏၊ ညအခါ၏ အင်အားတို့ကို အစဉ်မပြတ် နည်းလမ်းပေါင်းစုံဖြင့် စုပ်ယူသဖြင့် အာဒိတျ (နေမင်း) သည် အလင်းရောင်နှင့် အမှောင်တို့၏ အမြဲတမ်း အရှင်အုပ်စိုးသူ ဖြစ်တော်မူ၏။

Verse 10

आदत्ते स तु नाडीनां सहस्त्रेण समन्ततः / नादेयांश्चैव सामुद्रान् कूप्यांश्चैव सहस्त्रदृक् / स्थावराञ्जङ्गमांश्चैव यच्च कुल्यादिकं पयः

သူသည် အရပ်ရပ်မှ ရေကို အမှန်တကယ် စုပ်ယူတော်မူ၏—ချောင်းငယ်များနှင့် ရေကြောင်းများ အထောင်ပေါင်းများစွာ၊ မြစ်ရေများနှင့် ပင်လယ်ရေများ၊ ကန်တွင်းရေများနှင့် အရံရေကန်များ၏ ရေတို့ကိုပါ စုပ်ယူတော်မူ၏။ ထို့ပြင် မတည်ရွေ့သော သတ္တဝါများနှင့် လှုပ်ရှားသတ္တဝါများအတွက် ရည်ရွယ်ထားသော ရေ—ကနယ်များနှင့် ထိုကဲ့သို့သော လမ်းကြောင်းများမှ စီးဆင်းသမျှ ရေကိုလည်း ယူဆောင်သွားတော်မူ၏။

Verse 11

तस्य रश्मिसहस्त्रं तच्छीतवर्षोष्णनिस्त्रवम् / तासां चतुः शतं नाड्यो वर्षन्ते चित्रमूर्तयः

နေမင်းထံမှ ရောင်ခြည်တစ်ထောင် ထွက်ပေါ်လာ၍ အေးမြမှု၊ မိုးရေ၊ အပူအောင်မြင်မှုအဖြစ် စီးဆင်းလျက်ရှိ၏။ ထိုရောင်ခြည်တို့အနက် နာဍီ (nāḍī) ဟူသော လမ်းကြောင်း လေးရာသည် မိုးကို သွန်းလောင်းကာ အံ့ဩဖွယ် မျိုးစုံသော ရုပ်သဏ္ဌာန်များဖြင့် ပေါ်ထွန်း၏။

Verse 12

वन्दनाश्चैव याज्याश्च केतना भूतनास्तथा / अमृता नाम ताः सर्वा रश्मयो वृष्टिसर्जनाः

ထိုရောင်ခြည်တို့ကို ဝန္ဒနာ (Vandanā) နှင့် ယာဇ္ယာ (Yājyā), ကေတနာ (Ketanā) နှင့် ဘူတနာ (Bhūtanā) ဟူ၍လည်း ခေါ်ကြ၏။ ထိုရောင်ခြည်အားလုံးကို စုပေါင်း၍ “အမృతာ” (Amṛtā) ဟု အမည်ပေးကြပြီး မိုးကို ဖန်ဆင်းပေးသော တေဇောရောင်ခြည်များ ဖြစ်ကြ၏။

Verse 13

हिमोद्वाहाश्च ता नाड्यो रश्मयस्त्रिशतं पुनः / रश्म्यो मेष्यश्च पौष्यश्च ह्लादिन्यो हिमसर्जनाः / चन्द्रास्ता नामतः सर्वाः पीताभाः स्युर्गभस्तयः

အေးမြမှုကို သယ်ဆောင်သော ထိုနာဍီ (nāḍī) များကို လ၏ ရောင်ခြည် သုံးရာဟု ထပ်မံ ဆိုကြ၏။ ထိုရောင်ခြည်တို့အနက် မေဿျာ (Meṣyā) နှင့် ပေါုဿျာ (Pauṣyā) တို့သည် အေးမြစေ၍ နှင်းခဲကို ဖြစ်စေ၏။ ထိုအားလုံးကို အမည်အားဖြင့် “စန္ဒြာḥ” (Candrāḥ) ဟု ခေါ်ကြပြီး ၎င်းတို့၏ အလင်းရောင်သည် အဝါဖျော့ဖျော့ အရောင်ရှိ၏။

Verse 14

शुक्राश्च ककुभश्चैव गावो विश्वभृतस्तथा / शुक्रास्ता नामतः सर्वास्त्रिविधा घर्मसर्जनाः

«သုက္ရာ» ဟုခေါ်သော အုပ်စုနှင့် «ကကုပ္ဘာ» တို့၊ ထို့အပြင် «ဝိශ්ဝဘෘတ်» ဟုသိကြသော နွားတို့—အမည်အားဖြင့် အားလုံးကို «သုက္ရာ» ဟုခေါ်ကြသည်။ ၎င်းတို့မှာ သုံးမျိုးရှိပြီး အပူ (ဃර්မန်) ကို ထုတ်လွှတ်သူများ ဖြစ်ကြသည်။

Verse 15

समं बिभर्ति ताभिः स मनुष्यपितृदेवताः / मनुष्यानौषधेनेह स्वधया च पितॄनपि / अमृतेन सुरान् सर्वांस्त्रिभिस्त्ररिंस्तर्पयत्यसौ

ဤသုံးပါးသော ပူဇော်မှုတို့ဖြင့် သူသည် လူသား၊ ပိတೃ (ဘိုးဘွားဝိညာဉ်) နှင့် ဒေဝတားတို့ကို တန်းတူထောက်ပံ့သည်။ ဤလောက၌ လူသားတို့ကို အစာနှင့် ဆေးဖက်ဝင်အပင်တို့ဖြင့် ပြုစုကာ၊ ပိတೃတို့ကို «သွဝဓာ» ပူဇော်မှုဖြင့်၊ ဒေဝတားအားလုံးကို «အမృత» ဖြင့် ကျေနပ်စေသည်။ ထို့ကြောင့် သုံးမျိုးသော အကျင့်ဖြင့် သုံးပါးကို တရားတော်အတိုင်း တော်တော်လေး တရပ်တည်း ကျေနပ်စေသည်။

Verse 16

वसन्ते ग्रैष्मिके चैव शतैः स तपति त्रिभिः / शरद्यपि च वर्षासु चतुर्भैः संप्रवर्षति / हेमन्ते शिशिरे चैव हिममुत्सृजति त्रिभिः

နွေဦးနှင့် နွေရာသီတွင် နေမင်းသည် ရောင်ခြည် သုံးရာဖြင့် လောင်ကျွမ်းတောက်ပ၏။ ဆောင်းဦးနှင့် မိုးရာသီတွင် ရောင်ခြည် လေးရာဖြင့် မိုးကို သွန်းလောင်း၏။ ဟေမန္တနှင့် အအေးရာသီတွင် ရောင်ခြည် သုံးရာဖြင့် နှင်းကို ထုတ်လွှတ်၏။

Verse 17

वरुणो माघमासे तु सूर्यः पूषा तु फल्गुने / चैत्रे मासि भवेदंशो धाता वैशाखतापनः

မာဃလတွင် ဝရုဏသည် အုပ်စိုး၏။ ဖာလ္ဂုနလတွင် နေမင်းသည် «ပူෂန်» အဖြစ် အုပ်စိုး၏။ ချိုင်တြလတွင် «အံရှ» သည် အုပ်စိုးသူ ဖြစ်လာ၏။ ဝိုင်ရှာခလတွင် «ဓာတೃ» သည် «တာပန»—အပူပေးသူ—အဖြစ် အုပ်စိုး၏။

Verse 18

ज्येष्ठामूले भवेदिन्द्रः आषाढे सविता रविः / विवस्वान् श्रावणे मासि प्रौष्ठपद्यां भगः स्मृतः

ဇျေဋ္ဌလ (အမြစ်၌) အိန္ဒြသည် အုပ်စိုး၏။ အာषာဍလတွင် စဝိတೃ—နေမင်း—အုပ်စိုး၏။ श्रာဝဏလတွင် ဝိဝസ്വာန် အုပ်စိုး၏။ ပရောෂ္ဌပဒါလတွင် «ဘဂ» ကို အုပ်စိုးသူအဖြစ် မှတ်ယူကြသည်။

Verse 19

पर्जन्यो ऽश्वयुजि त्वष्टाकार्तिके मासि भास्करः / मार्गशीर्ष भवेन्मित्रः पौषे विष्णुः सनातनः

အာရှွယုဇလတွင် နေမင်းကို ပရ္ဇညာဟု ခေါ်ကြ၏။ ကာရ္တိကလတွင် တွဗෂ္ဋೃဟု ခေါ်ကြပြီး ထိုလတွင်ပင် ဘာස්ကရဟုလည်း ခေါ်၏။ မာရ္ဂရှီရ္ෂလတွင် မိတ္တရဖြစ်လာ၍၊ ပေါုရှလတွင် အနန္တသော ဝိෂ္ဏု ဖြစ်၏။

Verse 20

पञ्चरश्मिसहस्त्राणि वरुणस्यार्ककर्मणि / षड्भिः सहस्त्रैः पूषा तु देवोंशः सप्तभिस्तथा

နေ၏ လုပ်ငန်းဆောင်တာ၌ (အာရ္ကကမ္မဏိ) ရောင်ခြည် ငါးထောင်ကို ဝရုဏအတွက် ချမှတ်ထား၏။ ပူရှန်သည် ခြောက်ထောင်ဖြင့် ဆောင်ရွက်ပြီး၊ ဒေဝအಂශ (Deva-aṁśa) သည်လည်း ခုနစ်ထောင်ဖြင့် ထိုနည်းတူ ဆောင်ရွက်၏။

Verse 21

धाताष्टभिः सहस्त्रैस्तु नवभिस्तु शतक्रतुः / विवस्वान् दशभिः पाति पात्येकादशभिर्भगः

ဓာတೃ (Dhātṛ) သည် ရောင်ခြည် ရှစ်ထောင်ဖြင့် ကာကွယ်စောင့်ရှောက်၏။ သတကရတု (အိန္ဒြ) သည် ကိုးထောင်ဖြင့် ကာကွယ်၏။ ဝိဝസ്വာန် (နေမင်း) သည် ဆယ်ထောင်ဖြင့် စောင့်ရှောက်ပြီး၊ ဘဂ (Bhaga) သည် ဆယ့်တစ်ထောင်ဖြင့် ကာကွယ်၏။

Verse 22

सप्तभिस्तपते मित्रस्त्वष्टा चैवाष्टभिस्तपेत् / अर्यमा दशभैः पाति पर्जन्यो नवभिस्तपेत् / षड्भी रश्मिसहस्त्रैस्तु विष्णुस्तपति विश्वसृक्

မိတ္တရသည် ရောင်ခြည် ခုနစ် (အစု) ဖြင့် တောက်ပ၏။ တွဗෂ္ဋೃ သည် ရှစ်ဖြင့် တောက်ပ၏။ အရ്യမန်သည် ဆယ်ဖြင့် ကာကွယ်၏၊ ပရ္ဇညာသည် ကိုးဖြင့် ပူလောင်တောက်ပ၏။ သို့ရာတွင် ကမ္ဘာကို ဖန်ဆင်းသူ ဝိෂ္ဏုသည် ရောင်ခြည် ခြောက်ထောင်ဖြင့် အပူနှင့် အလင်းကို ပေးတော်မူ၏။

Verse 23

वसन्ते कपिलः सूर्यो ग्रीष्मे काञ्चनसप्रभः / श्वेतो वर्षासु वर्णेन पाण्डुरः शरदि प्रभुः / हेमन्ते ताम्रवर्णः स्याच्छिशिरे लोहितो रविः

နွေဦးရာသီတွင် နေမင်းသည် အဝါညိုရောင် ဖြစ်၏။ နွေရာသီတွင် ရွှေရောင်တောက်ပ၏။ မိုးရာသီတွင် အဖြူရောင်ဖြင့် ထင်ရှား၏။ ဆောင်းဦးရာသီတွင် အရှင်သည် ဖြူဖျော့ရောင် ဖြစ်၏။ ဟေမန္တတွင် ကြေးနီရောင် ဖြစ်လာပြီး၊ ရှိရှိရတွင် ရဝိသည် အနီရောင် ထင်ပေါ်၏။

Verse 24

ओषधीषु बलं धत्ते स्वधामपि पितृष्वथ / सूर्यो ऽमरत्वममृते त्रयं त्रिषु नियच्छति

နေမင်းသည် ဆေးဖက်ဝင်အပင်တို့၌ အားကို ထည့်သွင်းတော်မူပြီး၊ ပိတೃတို့အကြား၌ «စွဓာ» ဟူသော ပူဇော်သက္ကာကိုလည်း တည်စေတော်မူ၏။ နေမင်းသည် အမృతအားဖြင့် မသေမရှင်ဖြစ်ခြင်းကို ထိန်းသိမ်းကာ၊ သုံးလောက၌ တြိယကို စီမံညှိနှိုင်းတော်မူ၏။

Verse 25

अन्ये चाष्टौ ग्रहा ज्ञेयाः सूर्येणाधिष्ठिता द्विजाः / चन्द्रमाः सोमपुत्रश्च शुक्रश्चैव बृहस्पतिः / भौमो मन्दस्तथा राहुः केतुमानपि चाष्टमः

ဒွိဇတို့အို၊ နေမင်း၏ အဓိဋ္ဌာနအောက်၌ ရှိသော ဂြဟာရှစ်ပါးကိုလည်း သိမှတ်ကြလော့— လ၊ သောမ၏သား ဗုဓ (Budha)၊ သုကရ (Śukra)၊ ဗြဟස්ပတိ (Bṛhaspati)၊ ဘောမ (အင်္ဂါ)၊ မန္ဒ (စနေ)၊ ရာဟု (Rāhu) နှင့် ကေတု (Ketu) သည် အဋ္ဌမဖြစ်၏။

Verse 26

सर्वे ध्रुवे निबद्धा वै ग्रहास्ते वातरश्मिभिः / भ्राम्यमाणा यथायोगं भ्रमन्त्यनुदिवाकरम्

ဂြဟာအားလုံးသည် လေကဲ့သို့သော ရောင်ခြည်ကြိုးများဖြင့် ဓြုဝ (Dhruva) သို့ အမှန်တကယ် ချည်နှောင်ထားကြ၏။ မိမိတို့၏ သင့်လျော်သော စီစဉ်မှုအတိုင်း လှုပ်ရှားစေခံရ၍ နေမင်း၏ လမ်းကြောင်းကို နေ့စဉ်လိုက်ကာ လှည့်ပတ်ကြ၏။

Verse 27

अलातचक्रवद् यान्ति वातचक्रेरिता द्विजाः / यस्माद् वहति तान् वायुः प्रवहस्तेन स स्मृतः

ဒွိဇတို့အို၊ သတ္တဝါတို့သည် လေ၏ဘီးက လှုံ့ဆော်သကဲ့သို့ မီးတံလှည့်ကွင်းကဲ့သို့ လှည့်လည်ရွေ့လျားကြ၏။ ဝါယု (Vāyu) သည် ထိုတို့ကို ဆက်လက်သယ်ဆောင်သဖြင့် «ပရဝဟ» (Pravaha) ဟူသော အမည်ဖြင့် မှတ်မိကြ၏။

Verse 28

रथस्त्रिचक्रः सोमस्य कुन्दाभास्तस्य वाजिनः / वामदक्षिणतो युक्ता दश तेन निशाकरः

သောမ (Soma) ၏ ရထားသည် ဘီးသုံးဘီးရှိပြီး၊ သူ၏ မြင်းများသည် ကုန္ဒာပန်းကဲ့သို့ ဖြူစင်တောက်ပ၏။ ဘယ်ဘက်နှင့် ညာဘက်တွင် မြင်းဆယ်ကောင်ကို ချိတ်ဆက်ထား၍ ထိုတို့ဖြင့် ညအလင်းဖန်ဆင်းသူ နိသာကရ (လ) သည် မိမိလမ်းကြောင်းအတိုင်း သွားလာ၏။

Verse 29

वीथ्याश्रयाणि चरति नक्षत्राणि रविर्यथा / ह्रासवृद्धी च विप्रेन्द्रा ध्रुवाधाराणि सर्वदा

နေမင်းသည် မိုးကောင်းကင်လမ်းကြောင်းအတိုင်း လှည့်လည်သကဲ့သို့ နက္ခတ်မဏ္ဍလများလည်း မိမိတို့လမ်းကြောင်းအတိုင်း သွားလာကြသည်။ ထို့ပြင် လျော့တိုးလျှင်တိုးခြင်းတို့ကို အို ဗြာဟ္မဏအထွဋ်အမြတ်တို့၊ ဓြုဝ (မြောက်ကြယ်) သည် အမြဲတမ်း တည်ငြိမ်သော အခြေခံအဖြစ် ထောက်ပံ့ထားသည်။

Verse 30

स सोमः शुक्लपक्षे तु भास्करे परतः स्थिते / आपूर्यते परस्यान्तः सततं दिवसक्रमात्

ထိုဆိုမ (လ) သည် အလင်းပိုင်းကာလ၌ နေမင်းက ၎င်း၏အလွန်ဘက်တွင် တည်ရှိသောအခါ၊ နေ့ရက်အစဉ်အတိုင်း နေ့စဉ်မပြတ် ၎င်း၏အဝေးဘက်အတွင်းပိုင်း၌ ပြည့်ဝလာသည်။

Verse 31

क्षीणायितं सुरैः सोममाप्यायति नित्यदा / एकेन रश्मिना विप्राः सुषुम्नाख्येन भास्करः

အို ဗြာဟ္မဏတို့၊ နတ်တို့က ‘သောက်ယူ’ သဖြင့် လ (ဆိုမ) လျော့နည်းသွားသောအခါ၊ နေမင်း (ဘ္ဟာစ్కရ) သည် စုရှုမ္နာ (Suṣumnā) ဟုခေါ်သော ရောင်ခြည်တစ်စင်းဖြင့် ၎င်းကို အမြဲတမ်း ပြန်လည်ဖြည့်တင်းပေးသည်။

Verse 32

एषा सूर्यस्य वीर्येण सोमस्याप्यायिता तनुः / पौर्णमास्यां स दृश्येत संपूर्णे दिवसक्रमात्

နေမင်း၏ သတ္တိကြောင့် ပြန်လည်အာဟာရရသော ဆိုမ၏ ကိုယ်ထည် (လဝိုင်း) သည် နေ့ရက်စက်ဝိုင်း ပြည့်စုံသည့်အခါ ပုဏ္ဏမီည၌ ပြည့်ဝစုံလင်သကဲ့သို့ မြင်ရသည်။

Verse 33

संपूर्णमर्धमासेन तं सोमममृतात्मकम् / पिबन्ति देवता विप्रा यतस्ते ऽमृतभोजनाः

နှစ်ပတ်အတွင်း၌ အမృతသဘောရှိသော ထိုဆိုမကို နတ်တို့သည် သောက်ကုန်ကြသည်၊ အို ဗြာဟ္မဏတို့။ ထို့ကြောင့် နတ်တို့နှင့် ဗြာဟ္မဏရိရှီတို့ကို အမတအာဟာရဖြင့် အာဟာရရသူများဟု ဆိုကြသည်။

Verse 34

ततः पञ्चदशे भागे किञ्चिच्छिष्टे कलात्मके / अपराह्णे पितृगणा जघन्यं पर्युपासते

ထို့နောက် ကာလာ (အချိန်ယူနစ်) များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော နေ့၏ တစ်ဆယ့်ငါးပိုင်းသည် မကြာမီ ပြီးဆုံးလာသောအခါ၊ နေ့လယ်နောက်ပိုင်း၏ နောက်ဆုံးအချိန်တွင် ပိတೃ (ဘိုးဘွားဝိညာဉ်) အစုအဖွဲ့တို့သည် နေ့၏ ကျဆင်းသည့် အနိမ့်ဆုံးအဆင့်ကို စောင့်ကြည့်ကာ ပူဇော်သက္ကာကို မျှော်လင့်၍ တည်ကြသည်။

Verse 35

पिबन्ति द्विकलं कालं शिष्टा तस्य कला तुया / सुधामृतमयीं पुण्यां तामन्दोरमृतात्मिकाम्

ကလား နှစ်ခုကြာသည့် အချိန်အတွင်း၊ သီလသမာဓိရှိသူတို့သည် သင်က ပေးအပ်သော သူ၏ အစိတ်အပိုင်းကို သောက်ကြသည်—ပုဏ္ဏသန့်ရှင်း၍ အမృతကဲ့သို့ ချိုမြိန်သော အနှစ်သာရ၊ လ၏ အမရသဘောတရား၊ အမృతဖြင့် ပြည့်ဝသော အတ္တ။

Verse 36

निः सृतं तदमावास्यां गभस्तिभ्यः स्वधामृतम् / मासतृप्तिमपाप्यग्र्यां पितरः सन्ति निर्वृताः

အမావာသျာ (လကွယ်နေ့) တွင် နေရောင်ခြည်များမှ စွဝဓာ (Svadhā) ဟုခေါ်သော အမృతရည် စီးထွက်လာသည်။ ထိုအရာကြောင့် လစဉ်အမြင့်မြတ်ဆုံးသော စိတ်ကျေနပ်မှုကို ရရှိပြီးနောက် ပိတೃတို့သည် အေးချမ်းသက်သာစွာ နေထိုင်ကြသည်။

Verse 37

न सोमस्य विनाशः स्यात् सुधा देवैस्तु पीयते / एवं सूर्यनिमित्तस्य क्षयो वृद्धिश्च सत्तमाः

ဆိုမ (လ) သည် ပျက်စီးခြင်း မရှိပေ။ အမှန်မှာ ဒေဝတားတို့သည် သူ၏ အမృతအနှစ်သာရကို သောက်ကြသည်။ ထိုနည်းတူ၊ သီလကောင်းသူတို့အနက် အမြတ်ဆုံးရေ၊ လ၏ တိုးတက်ခြင်းနှင့် လျော့နည်းခြင်းသည် နေရောင်၏ အကြောင်းတရားဖြင့် ဖြစ်ပေါ်သည်။

Verse 38

सोमपुत्रस्य चाष्टाभिर्वाजिभिर्वायुवेगिभिः / वारिजैः स्यन्दनो युक्तस्तेनासौ याति सर्वतः

ဆိုမ၏ သား၏ ရထားသည် လေကဲ့သို့ မြန်သော မြင်းရှစ်ကောင်ဖြင့် ချည်နှောင်ထားပြီး၊ ထိုမြင်းတို့သည် ရေမှ ပေါက်ဖွားသူများ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုရထားဖြင့် သူသည် အရပ်ရပ်သို့ သွားလာလှည့်လည်သည်။

Verse 39

शुक्रस्य भूमिजैरश्वैः स्यन्दनो दशभिर्वृतः / अष्टबिश्चाथ भौमस्य रथो हैमः सुशोभनः

သုကြာ (Venus) သည် မြေမှပေါက်ဖွားသော မြင်းဆယ်ကောင် ဆွဲသော ရထားပေါ်၌ စီးနင်းတော်မူ၏။ အင်္ဂါ (Mars) သည်လည်း မြင်းရှစ်ကောင် ဆွဲသော ရွှေရထား အလွန်တင့်တယ်လှ၏။

Verse 40

बृहस्पतेरथाष्टाश्वः स्यन्दनो हेमनिर्मितः / रथस्तमोमयो ऽष्टाश्वो मन्दस्यायसनिर्मितः / स्वर्भानोर्भास्करारेश्च तथा षड्भिर्हयैर्वृतः

ဗြဟ္စပတိ (Bṛhaspati) ၏ ရထားသည် မြင်းရှစ်ကောင် ဆွဲပြီး ရွှေဖြင့် ပြုလုပ်ထား၏။ မန်ဒ (Śani) ဟူသော နှေးကွေးသူ၏ ရထားသည် မြင်းရှစ်ကောင် ဆွဲကာ သံဖြင့် ပြုလုပ်ထားပြီး အမှောင်၏သဘောဖြစ်၏။ နေ၏ရန်သူ စွဗ္ဘာနု (Rāhu) သည်လည်း မြင်းခြောက်ကောင်နှင့် တွဲဖက်ရှိ၏။

Verse 41

एते महाग्रहाणां वै समाख्याता रथा नव / सर्वे ध्रुवे महाभागा निबद्धा वातरश्मिभिः

ဤသို့ မဟာဂြိုဟ်တို့၏ ရထားကိုးစီးကို ဖော်ပြပြီးပြီ။ အို မဟာဘုန်းရှိသူ၊ ထိုအားလုံးသည် လေစီးကြောင်းဖြစ်သော ကြိုးများဖြင့် ဓြုဝ (Dhruva) ကြယ်တိုင်သို့ ချည်နှောင်ထားကြ၏။

Verse 42

ग्रहर्क्षताराधिष्ण्यानि ध्रुवे बद्धान्येशेषतः / भ्रमन्ति भ्रामयन्त्येनं सर्वाण्यनिलरश्मिभिः

ဂြိုဟ်များ၊ နက္ခတ်အိမ်များ၊ ကြယ်များနှင့် ၎င်းတို့၏ ကောင်းကင်တည်နေရာတို့ အားလုံးသည် ချန်လှပ်ခြင်းမရှိဘဲ ဓြုဝ (Dhruva) သို့ ချည်နှောင်ထားကြ၏။ မိမိတို့ လမ်းကြောင်းအတိုင်း လှည့်ပတ်ရွေ့လျားကာ လေ (anila) ၏ စီးကြောင်းနှင့် ရောင်ခြည်တို့ကြောင့် စကြဝဠာဘီးကိုလည်း လှည့်ပတ်စေကြ၏။

← Adhyaya 40Adhyaya 42

Frequently Asked Questions

It presents the Sun’s rays as ‘wombs/sources’ that nourish and empower planetary forces; specific named rays sustain Budha, Śukra, Lohita (Maṅgala), Bṛhaspati, and Śanaiścara, making solar potency the underlying driver of planetary efficacy.

Dhruva functions as the fixed axis: planets, nakṣatras, and stars are said to be bound to it by cords of wind-like rays, and their revolutions proceed as the cosmic wheel is carried by pravaha-vāyu.

The chapter ties ancestral satisfaction to lunar timing: on amāvāsyā, svadhā is said to flow from the Sun’s rays, and the pitṛs attain monthly contentment, integrating ritual observance with solar-lunar mechanics.