
Cosmic Realms Above Dhruva, the Pātālas Below, and the Foundation of Pralaya (Ananta–Kāla)
ယခင်အခန်း၏ အဆုံးသတ်အမှတ်အသားမှ ဆက်လက်၍ စူတာသည် ကမ္ဘာဗေဒကို ဆက်ရှင်းပြကာ ဓြုဝမှ အထက်သို့ မဟာရ္လောက၊ ဇနလောက၊ တပောလောက၊ စတျလောက/ဗြဟ္မလောက တို့၏ အတိုင်းအတာနှင့် နေထိုင်သူ ရှင်ရသီ–ဒေဝတားများကို ဖော်ပြသည်။ ထို့နောက် နေရာဖော်ပြမှုမှ ကယ်တင်ရေးသဘောသို့ ပြောင်းကာ တပဿီနှင့် ယောဂီတို့သည် “တံခါးတစ်ခုတည်း” ဖြင့် အမြင့်ဆုံးအခြေအနေသို့ ရောက်ကြပြီး ဗိဿဏုသည်လည်း ရှင်ကရ (သိဝ) ဖြစ်ကြောင်းကို သဟဇာတ (samanvaya) အဖြစ် ထင်ရှားစွာ ဆိုသည်။ ဗြဟ္မာမြို့အထက်တွင် မီးဝိုင်းကာ တောက်ပသော ရုဒြလောကကို ပညာရှိတို့ စိတ်တည်စွာ တွေးမြင်ကြပြီး ကာမမရှိသော ဗြဟ္မစရိယာများနှင့် မဟာဒေဝကို သဒ္ဓါပြု၍ ဗြဟ္မကို ကြေညာသူများသာ ဝင်ရောက်နိုင်သည်ဟု ဆိုသည်။ ထို့နောက် ပာတားလများ (မဟာတလမှ စ၍) သို့ ဆင်းကာ အရောင်အဆင်း၊ နာဂ၊ အသူရ၊ မင်းများနှင့် အလှအပကို ဖော်ပြပြီး အောက်တွင် နရကများ ရှိကြောင်းကိုလည်း ဆိုသည်။ နောက်ဆုံးတွင် ကမ္ဘာအခြေခံသို့ ရောက်ကာ အနန္တ/ရှေရှသည် ဝိုင်ရှ္ဏဝ ရုပ်သဘောဖြစ်ပြီး ကာလာဂ္နိရုဒြ/အချိန်မီးမှ အချိန် (ကာလ) ပေါ်ထွက်၍ ပရလယတွင် စကြဝဠာကို ပြန်လည်သိမ်းယူကြောင်း ဖော်ပြကာ နောက်အခန်းများ၏ ပျက်လဲမှု၊ အချိန်နှင့် ကမ္မလောက စီမံခန့်ခွဲမှု ဆွေးနွေးချက်များကို ချိတ်ဆက်ပေးသည်။
Verse 1
इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे एकचत्वारिंशो ऽध्यायः सूत उवाच ध्रुवादूर्ध्वं महर्लोकः कोटियोजनविस्तृतः / कल्पाधिकारिणस्तत्र संस्थिता द्विजपुङ्गवाः
ဤသို့ သီရိကူර්မပုရာဏ၌ ဆလ္လဟသ္သရီ သံဟိတာ၏ ပူရဝဘားဂတွင် အခန်း ၄၁ ပြီးဆုံး၏။ စူတက ပြောသည်—ဓြုဝ (Dhruva) အထက်၌ မဟာရ္လောက (Maharloka) ရှိ၍ ကိုဋိယောဇန အကျယ်တဝင့်ဖြစ်၏။ ထိုနေရာတွင် ကလ္ပများကို စီမံခန့်ခွဲသည့် အာဏာရှိသော အထွတ်အထိပ် ဒွိဇ ရှင်ရသီများ တည်ရှိကြ၏။
Verse 2
जनलोको महर्लोकात् तथा कोटिद्वयातमकः / सनन्दनादयस्तत्र संस्थिता ब्रह्मणः सुताः
မဟာရ္လောကအထက်၌ ဇနလောကရှိ၍ ကိုဋိနှစ်ဆတန်အတိုင်းအတာအထိ ကျယ်ပြန့်သည်။ ထိုလောက၌ စနန္ဒနနှင့် အခြား ရှင်သန့်ပညာရှိများ—ဗြဟ္မာ၏ သားတော်များ—တည်မြဲစွာ နေထိုင်ကြသည်။
Verse 3
जलोकात् तपोलोकः कोटित्रयसमन्वितः / वैराजास्तत्र वै देवाः स्थिता दाहविवर्जिताः
ထိုလောကကို ကျော်လွန်၍ တပောလောကရှိပြီး ကိုဋိသုံးဆတန်အထိ ကျယ်ပြန့်သည်။ ထိုနေရာ၌ ဝိုင်ရာဇာ ဒေဝတားတို့ တည်မြဲစွာ နေထိုင်ကြ၍ အပူဒဏ်၊ ပျက်စီးမှုနှင့် ဒုက္ခတို့၏ လောင်ကျွမ်းခြင်းမှ ကင်းလွတ်ကြသည်။
Verse 4
प्राजापत्यात् सत्यलोकः कोटिषट्केन संयुतः / अपुनर्मारकास्तत्र ब्रह्मलोकस्तु स स्मृतः
ပရာဇာပတိ၏ လောကကို ကျော်လွန်၍ စတျယလောကရှိပြီး ကိုဋိခြောက်ဆတန်အထိ ကျယ်ပြန့်သည်။ ထိုနေရာ၌ သတ္တဝါတို့သည် ပြန်လည်မွေးဖွားခြင်းနှင့် သေခြင်းမှ မကျရောက်ကြဘဲ၊ ထိုဒေသကို ဗြဟ္မလောကဟု မှတ်ယူကြသည်။
Verse 5
अत्र लोकगुरुर्ब्रह्मा विश्वात्मा विश्वतोमुखः / आस्ते स योगिभिर्नित्यं पीत्वा योगामृतं परम्
ဤနေရာ၌ ဗြဟ္မာသည်—လောကတို့၏ ဆရာ၊ စကြဝဠာ၏ အတ္တမ၊ မျက်နှာအရပ်ရပ်ရှိသူ—ယောဂီတို့နှင့် အမြဲတမ်း နေထိုင်၍ ယောဂ၏ အမြတ်ဆုံး အမృతကို သောက်သုံးပြီးသား ဖြစ်သည်။
Verse 6
विशन्ति यतयः शान्ता नैष्ठिका ब्रह्मचारिणः / योगिनस्तापसाः सिद्धा जापकाः परमेष्ठिनम्
ငြိမ်သက်သော ယတိတို့—တည်ကြည်သော ဗြဟ္မစာရီများ၊ ယောဂီများ၊ တပသ်အားဖြင့် အောင်မြင်သူများ၊ စိဒ္ဓများ၊ မန္တရဇပကာများ—တို့သည် အမြင့်ဆုံး အရှင် (ပရမေဋ္ဌင်) ထံသို့ ဝင်ရောက်လျက် တစ်လုံးတစ်ဝတည်း ဖြစ်ကြသည်။
Verse 7
द्वारं तद्योगिनामेकं गच्छतां परमं पदम् / तत्र गत्वा न शोचन्ति स विष्णुः स च शङ्करः
အမြင့်ဆုံးသော အခြေအနေကို ရှာဖွေသည့် ယောဂီတို့အတွက် တံခါးတစ်ခုတည်းသာ ရှိ၏။ ထိုနေရာသို့ ရောက်ပြီးနောက် မဝမ်းနည်းတော့ကြ—သူသည် ဗိဿဏုလည်း ဖြစ်၍ သင်္ကရ (ရှီဝ) လည်း ဖြစ်၏။
Verse 8
सूर्यकोटिप्रतीकाशं पुरं तस्य दुरासदम् / न मे वर्णयितुं शक्यं ज्वालामालासमाकुलम्
ထိုမြို့သည် နေရောင်တစ်ကုဋေ၏ တောက်ပမှုကဲ့သို့ လင်းလက်၍ ချဉ်းကပ်မရအောင် ဖြစ်၏။ ၎င်းကို ငါ မဖော်ပြနိုင်—မီးလျှံပန်းကုံးများနှင့် မီးတောက်အစုအဝေးများက ဝန်းရံလျက်ရှိ၏။
Verse 9
तत्र नारायणस्यापि भवनं ब्रह्मणः पुरे / शेते तत्र हरिः श्रीमान् मायी मायामयः परः
ထိုနေရာ၌ ဗြဟ္မာ၏ ကောင်းကင်မြို့တော်အတွင်း နာရာယဏ၏ နန်းတော်လည်း ရှိ၏။ ထိုတွင် ဂုဏ်တော်ပြည့်စုံသော ဟရိသည် အနားယူတော်မူ၏—မာယာကို ကိုင်တွယ်သူ၊ မာယာအဖြစ် အလုံးစုံကို လွှမ်းမိုးသူ၊ သို့သော် အလွန်အထက်မြတ်သော ပရမတော်မူသူ။
Verse 10
स विष्णुलोकः कथितः पुनरावृत्तिवर्जितः / यान्ति तत्र महात्मानो ये प्रपन्ना जनार्दनम्
ဤသို့ ဗိဿဏုလောကကို ဖော်ပြခဲ့သည်—ပြန်လည်မွေးဖွားခြင်းကင်းသော နေရာ။ မဟာအတ္တမတို့သည် ထိုသို့ သွားကြ၏—ဇနာရဒနကို အားကိုးအပ်နှံသူတို့။
Verse 11
ऊर्ध्वं तद् ब्रह्मसदनात् पुरं ज्योतिर्मयं शुभम् / वह्निना च परिक्षिप्तं तत्रास्ते भगवान् भवः
ဗြဟ္မာ၏ နေရာထက် အထက်၌ အလင်းသန့်သန့်ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော မင်္ဂလာမြို့တော်တစ်ခု ရှိ၏။ သန့်ရှင်းသော မီးဖြင့် ဝန်းရံထားပြီး ထိုတွင် ဘဂဝန် ဘဝ (ရှီဝ) တော်မူ၏။
Verse 12
देव्या सह महादेवश्चिन्त्यमानो मनीषिभिः / योगिभिः शतसाहस्त्रैर्भूतै रुद्रैश्च संवृतः
ဒေဝီနှင့်အတူ မဟာဒေဝကို ပညာရှိတို့ စိတ်တွင် သမာဓိဖြင့် ဆင်ခြင်ကြ၏။ ယောဂီ သိန်းချီနှင့် ဘူတအစုများ၊ ရုဒြာများက ဝိုင်းရံထားကြ၏။
Verse 13
तत्र ते यान्ति नियता द्विजा वै ब्रह्मचारिणः / मदादेवपराः शान्तास्तापसा ब्रह्मवादिनः
ထိုနေရာသို့ စည်းကမ်းတကျရှိသော ဒွိဇ ဘြဟ္မစာရိန်တို့ သွားရောက်ကြ၏—ငြိမ်းချမ်းသော တာပသများ၊ မဟာဒေဝဖြစ်သော ငါ့ကို အလွန်အမင်း ဆည်းကပ်သူများ၊ ဗြဟ္မန်ကို ဟောကြားသူများဖြစ်ကြ၏။
Verse 14
निर्ममा निरहङ्काराः कामक्रोधविवर्जिताः / द्रक्ष्यन्ति ब्रह्मणा युक्ता रुद्रलोकः स वै स्मृतः
ပိုင်ဆိုင်လိုစိတ်မရှိ၊ အဟင်္ကာရမရှိ၊ ကာမနှင့် ကရောဓကို ပယ်ရှားသူတို့သည်—ဗြဟ္မန်နှင့် ပေါင်းစည်းလျက်—ထိုအမြင့်မြတ်သော အခြေအနေကို မြင်တွေ့ကြမည်။ ထိုဘုံကို ရုဒြလောကဟု မှတ်သားကြ၏။
Verse 15
एते सप्त महालोकाः पृथिव्याः परिकीर्तिताः / महातलादयश्चाधः पातालाः सन्ति वै द्विजाः
မြေကြီးနှင့် ဆက်နွယ်သော မဟာလောက ခုနစ်ပါးကို ဖော်ပြပြီးပြီ။ ထို့အောက်တွင် မဟာတလမှ စ၍ ပာတාල အောက်ဘုံများ ရှိကြသည်ဟု ဒွိဇတို့ရေ။
Verse 16
महातलं च पातालं सर्वरत्नोपशोभितम् / प्रासादैर्विविधैः शुभ्रैर्देवतायतनैर्युतम्
မဟာတလနှင့် ပာတාලတို့သည် ရတနာအမျိုးမျိုးဖြင့် တောက်ပလှပ၍၊ အဖြူဝင်းသော နန်းတော်အမျိုးမျိုးနှင့် တန်ခိုးရှင်တို့၏ ဘုရားကျောင်းများပါဝင်ကြ၏။
Verse 17
अनन्तेन च संयुक्तं मुचुकुन्देन धीमता / नृपेण बलिना चैव पातालस्वर्गवासिना
သူသည် အနန္တနှင့်လည်းကောင်း၊ ဉာဏ်ပညာကြီး မုချုကုန္ဒနှင့်လည်းကောင်း မဟာမိတ်ဖြစ်၏။ ထို့ပြင် အင်အားကြီး ဘလိမင်းနှင့်လည်း မဟာမိတ်ဖြစ်ပြီး၊ ဘလိသည် ပာတားလ၌ နေထိုင်သော်လည်း သုဝဏ္ဏသွင်ပြင်သော သွာဂ္ဂ၏ အာနန္ဒကို ခံစားသူဖြစ်၏။
Verse 18
शैलं रसातलं विप्राः शार्करं हि तलातलम् / पीतं सुतलमित्युक्तं नितलं विद्रुमप्रभम् / सितं हि वितलं प्रोक्तं तलं चैव सितेतरम्
ဗြာဟ္မဏတို့၊ ရသာတလသည် ကျောက်တောင်ထူထပ်သည်ဟု ဆိုကြ၏။ တလာတလသည် အမှန်တကယ် ကျောက်ခဲသဲခဲများပြား၏။ စုတလကို အဝါရောင်ဟု ခေါ်ကြပြီး၊ နိတလသည် ပတ္တမြားကဲ့သို့ တောက်ပ၏။ ဝိတလကို အဖြူရောင်ဟု ကြေညာကြပြီး၊ တလသည် အဖြူမဟုတ်သော အရောင်တစ်မျိုးဖြစ်၏။
Verse 19
सुपर्णेन मुनिश्रेष्ठास्तथा वासुकिना शुभम् / रसातलमिति ख्यातं तथान्यैश्च निषेवितम्
မုနိမြတ်တို့၊ မင်္ဂလာရှိသော ထိုဒေသကို ရသာတလဟု ကျော်ကြားကြ၏။ ထိုနေရာသို့ စုပဏ္ဏ (ဂရုဍ) လည်းကောင်း၊ ဝါစုကီ လည်းကောင်း လာရောက်လေ့ရှိပြီး၊ အခြားသူများစွာလည်း သွားလာအနားယူကြ၏။
Verse 20
विरोचनहिरण्याक्षतक्षकाद्यैश्च सेवितम् / तलातलमिति ख्यातं सर्वशोभासमन्वितम्
ဝိရောစန၊ ဟိရဏ္ယာක්ෂ၊ တက္ခက စသည့်သူတို့နှင့် အခြားများစွာက ဝန်းရံအမှုထမ်းကြသဖြင့်၊ ထိုနေရာသည် တလာတလဟု ကျော်ကြားပြီး အလှအပအမျိုးမျိုးဖြင့် ပြည့်စုံလျက်ရှိ၏။
Verse 21
वैनतेयादिभिश्चैव कालनेमिपुरोगमैः / पूर्वदेवैः समाकीर्णं सुतलं च तथापरैः
စုတလသည်လည်း ဝိုင်နတေယ (ဂရုဍ) စသည့်သူတို့နှင့်၊ ကာလနေမိကို ဦးဆောင်သူအဖြစ်ထားသော အုပ်စုတို့နှင့် ပြည့်နှက်လျက်ရှိ၏။ ထို့ပြင် ယခင်က ဒေဝတားများနှင့် အခြားသတ္တဝါများလည်း ရောနှောနေထိုင်ကြ၏။
Verse 22
नितलं यवनाद्यैश्च तारकाग्निमुखैस्तथा / महान्तकाद्यैर्नागैश्च प्रह्मादेनासुरेण च
နိတလဟု ခေါ်သော အောက်လောက၌ ယဝနတို့နှင့် အခြားသူများ နေထိုင်ကြပြီး၊ တာရကနှင့် အဂ္နိမုခတို့ကဲ့သို့သော သတ္တဝါများလည်း ရှိသည်။ ထို့ပြင် မဟာန္တကမှ စသော နာဂများနှင့် ပ္ရဟ္မာဒေ (ပ္ရဟ္မာဒါ) ဟု ခေါ်သော အသူရလည်း နေထိုင်သည်။
Verse 23
वितलं चैव विख्यातं कम्बलाहीन्द्रसेवितम् / महाजम्भेन वीरेण हयग्रीवेण वै तथा
ထို့အောက်တွင် ဗိတလဟု နာမည်ကြီးသော အောက်လောကရှိပြီး၊ နာဂမင်း ကမ္ဗလနှင့် အဟီန္ဒြတို့က စောင့်ရှောက်ကာ ဝန်ဆောင်ကြသည်။ ထို့အပြင် သူရဲကောင်း မဟာဇမ္ဘနှင့် ဟယဂ္ရီဝတို့လည်း ထိုနေရာ၌ ရှိကြသည်။
Verse 24
शङ्कुकर्णेन संभिन्नं तथा नमुचिपूर्वकैः / तथान्यैर्विवधैर्नागैस्तलं चैव सुशोभनम्
ထိုအောက်လောကကို ရှင်ကူကဏ္ဏက ဖောက်ထွင်းခဲ့သကဲ့သို့ နမုချိနှင့် အခြားသူများလည်း ထိုသို့ပြုခဲ့ကြသည်။ ထို့ပြင် မျိုးစုံသော နာဂများစွာကြောင့် အောက်မြေကမ္ဘာသည် အလွန်တင့်တယ်လှပစွာ တောက်ပနေ하였다။
Verse 25
तेषामधस्तान्नरका मायाद्याः परिकीर्तिताः / पापिनस्तेषु पच्यन्ते न ते वर्णयितुं क्षमाः
ထိုလောကများအောက်တွင် မာယာဟု စသော နရကများ ရှိကြောင်း ထုံးတမ်းအရ ကြေညာထားသည်။ ထိုနေရာများတွင် အပြစ်ရှိသူတို့သည် မိမိတို့၏ မကောင်းမှုအကျိုးကြောင့် “ချက်ပြုတ်ခံရသကဲ့သို့” ဒဏ်ခံရကြပြီး၊ အပြည့်အစုံ ဖော်ပြရန် မစွမ်းနိုင်။
Verse 26
पातालानामधश्चास्ते शेषाख्या वैष्णवी तनुः / कालाग्निरुद्रो योगात्मा नारसिंहो ऽपि माधवः
ပာတාලများအောက်တွင် ဝိုင်ෂ္ဏဝ သရုပ်တော်ဖြစ်သော ရှေသ (Śeṣa) ဟု ခေါ်သည့် အကောင်အထည်တော် တည်ရှိသည်။ ထိုသူသည် ကာလာဂ္နိရုဒြ (Kālāgnirudra) — အချိန်၏ မီးဖြစ်သော ရုဒြ — ဖြစ်ပြီး၊ ယောဂသည် သူ၏ အနှစ်သာရဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် မာဓဝ (Mādhava) လည်း ဖြစ်ကာ နာရသിംဟ (Nārasiṁha) အဖြစ်လည်း ပေါ်ထွန်းတော်မူသည်။
Verse 27
यो ऽनन्तः पठ्येते देवो नागरूपी जनार्दनः / तदाधारमिदं सर्वं स कालाग्निमपाश्रितः
အနန္တဟု ရွတ်ဆိုခံရသော နတ်တော်—ကမ္ဘာနဂါးရုပ်ဖြင့် ဂျနာရ္ဒန—ဤစကြဝဠာတစ်လုံးလုံးသည် ထိုဘုရားပေါ်၌ အခြေခံတည်ရှိ၏။ ထိုဘုရားသည် ကာလ၏မီးအတွင်း၌ (နှင့် ထိုမီးကိုလွန်ကဲ၍) အားထားတည်နေကာ အရာအားလုံး၏ အဆုံးစွန်အခြေခံဖြစ်တော်မူ၏။
Verse 28
तमाविश्य महायोगी कालस्तद्वदनोत्थितः / विषज्वालामयो ऽन्ते ऽसौ जगत् संहरति स्वयम्
ထိုဘုရားအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ကာ ကာလသည်—မဟာယောဂီ—ထိုဘုရား၏ ပါးစပ်မှ ထွက်ပေါ်လာ၏။ အဆုံးကာလ၌ ထိုကာလသည် အဆိပ်မီးလောင်တောက်ပသော မီးတောက်အစုကြီးဖြစ်လာပြီး၊ ကိုယ်တိုင်ပင် စကြဝဠာကို လျောကွယ်ပျက်သုဉ်းခြင်းသို့ ဆုတ်ယူသွား၏။
Verse 29
सहस्त्रमायो ऽप्रतिमः संहर्ता शङ्करोद्भवः / तामसी शांभवी मूर्तिः कालो लोकप्रकालनः
မာယာအင်အား တစ်ထောင်ပေါင်းများစွာရှိ၍ မနှိုင်းယှဉ်နိုင်သော ပျက်သုဉ်းစေသူ—ရှင်ကရာမှ ပေါ်ထွန်းလာသူ။ သူ၏ ရှాంభဝ မూర్తိသည် တာမသ (ပျက်သုဉ်းခြင်းနှင့် ဆက်နွယ်) ဖြစ်၏။ သူသည် ကာလတော်မူ၍ လောကတို့ကို စီမံထိန်းညှိကာ ရင့်မှည့်စေသူဖြစ်၏။
It states that the ‘single gateway’ for yogins is the supreme Lord who is Viṣṇu and also Śaṅkara, and it places Nārāyaṇa’s mansion within Brahmā’s city while also describing a luminous Rudraloka above—harmonizing both as supreme-access points.
Śeṣa (Ananta) is the cosmic support and a Vaiṣṇava embodiment identified with Kālāgnirudra; Time emerges from him, becomes a fiery, poisonous force at the end, and withdraws the universe into dissolution—linking ontology (support) with eschatology (pralaya).
Not as a formal manual; however, it foregrounds brahmacarya, tapas, yoga, and desirelessness as qualifications for reaching Rudraloka/Brahmaloka and for attaining the ‘single gateway,’ anticipating later doctrinal expansions often associated with Varnāśrama discipline and Śaiva yogic frames.