
Dvīpa-Varṣa Vibhāga and the Priyavrata–Agnīdhra Lineage (Cosmic Geography and Royal Succession)
ယခင်အခန်းအဆုံးတွင် နိုင်မိရှာတောရှိ ရှင်သီလဝါဒများက စူတာအား ကမ္ဘာမဏ္ဍလ၏ အတိအကျဖော်ပြချက်—ဒွီပများ၊ သမုဒ္ဒရာများ၊ တောင်တန်းများ၊ မြစ်များနှင့် ကောင်းကင်အဆင့်စဉ်—ကို မေးမြန်းကြသည်။ စူတာသည် ဗိဿနုကို ပူဇော်အာရုံပြုကာ စွာယမ္ဘူဝ မနု၏ သား ပရိယဝရတကို ရှင်းပြပြီး၊ သူ၏ သားများကို ဒွီပ ၇ ခု၏ မင်းများအဖြစ် တင်မြှောက်ကာ အာဏာပိုင်မှုကို ကောစမစ်တာဝန်အဖြစ် ထူထောင်သည်။ ထို့နောက် ဒွီပမင်းများနှင့် အမည်ပေးထားသော ဝရ္ଷ ၇ ခုကို ရေတွက်ကာ၊ ဇမ္ဗူဒွီပ၌ အဂ္နီဓြ၏ အုပ်ချုပ်မှုနှင့် မေရုတောင်ပတ်လည် ဝရ္ෂ ၉ ခွဲ၏ တည်နေရာများကို ဖော်ပြသည်။ မြေပုံဖော်ပြချက်မှ ဓမ္မသို့ ပြောင်းကာ အချို့ဒေသများတွင် ဒွိဇများ၏ မုက္ခသည် ဝဏ္ဏနှင့် အာရှရမတို့က စည်းမျဉ်းထားသော စွဝဓမ္မအားဖြင့် ဖြစ်ကြောင်း ဆိုသည်။ နောက်ဆုံးတွင် မင်းဆက်သမိုင်းသို့ ဝင်ကာ နာဘ္ဟိမှ ရ္ဋ္သဘကို မွေးဖွားပြီး၊ ရ္ဋ္သဘသည် မင်းဘဝကို စွန့်လွှတ်၍ ပာရှုပတသဘောတရားနှင့် ဆင်တူသော သဘောပေါက်မှုကို ရရှိကာ မင်းဘဝမှ ယောဂသို့ သွားရာလမ်းကို မော်ဒယ်ပြသည်။ မင်းဆက်သည် ဘာရတနှင့် နောက်ဆက်တွဲ မင်းများထံ ဆက်လက်သွားကာ နောက်အခန်းများအတွက် ကောစမစ်ဖော်ပြချက်နှင့် တရားမျှတသော အုပ်ချုပ်မှု–သံဃာသဘော မုက္ခကို ချိတ်ဆက်ရန် အခြေခံတည်ဆောက်သည်။
Verse 1
इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पुर्वविभागे सप्तत्रिंशो ऽध्यायः श्रीकूर्म उवाच एवमुक्तास्तु मुनयो नैमिषीया महामतिम् / पप्रच्छुरुत्तरं सूतं पृथिव्यादिविनिर्णयम्
ဤသို့ဖြင့် သီရိကူර්မပုရာဏ၌၊ ခြောက်ထောင်ဂါထာပါသော သံဟိတာ၏ ပူရ္ဝဗာဂ၌၊ သုံးဆယ်ခုနှစ်မြောက် အခန်း အဆုံးသတ်၏။ သီရိကူර්မက မိန့်တော်မူသည်—ဤသို့ ပြောကြားပြီးနောက် နိုင်မိဿာရှိ ရှင်ရသီတို့သည် အဆုံးအဖြတ်တိကျသော အဖြေကို လိုလား၍ ပညာရှိ စူတအား မြေကြီးနှင့် အခြား မူလဓာတ်တို့၏ သေချာသတ်မှတ်ချက်ကို မေးမြန်းကြ၏။
Verse 2
ऋषय ऊचुः कथितो भवता सूत सर्गः स्वयंभुवः शुभः / इदानीं श्रोतुमिच्छामस्त्रिलोकस्यास्य मण्डलम्
ရသီတို့က ဆိုကြသည်—“အို စူတ၊ သင်သည် မင်္ဂလာရှိသော ကိုယ်တိုင်ပေါ်ထွန်းသည့် (စွဝယံဘူ) စೃဂ္ဂကို ဖော်ပြပြီးပြီ။ ယခု ကျွန်ုပ်တို့သည် ဤသုံးလောက၏ မဏ္ဍလ၊ အစီအစဉ်ကို ကြားလိုပါသည်။”
Verse 3
यावन्तः सागरा द्वीपास्तथा वर्षाणि पर्वताः / वनानि सरितः सूर्यग्रहाणां स्थितिरेव च
“သမုဒ္ဒရာများနှင့် ဒွီပများ မည်မျှရှိသကဲ့သို့ ထိုနည်းတူ ဝရ္ଷများနှင့် တောင်တန်းများလည်း ရှိ၏။ ထို့အပြင် တောများနှင့် မြစ်များ၊ နေမင်းနှင့် ဂြိုဟ်တို့၏ တည်နေရာအတည်ပြုထားမှုနှင့် အစီအစဉ်လည်း ရှိ၏။”
Verse 4
यदाधारमिदं कृत्स्नं येषां पृथ्वी पुरा त्वियम् / नृपाणां तत्समासेन सूत वक्तुमिहार्हसि
အို စူတာ၊ ယခင်က ဤမြေကြီးကို ထောက်တည်ခဲ့ကြသော ရှင်ဘုရင်ဟောင်းတို့ကို၊ ဤအလုံးစုံသော နိုင်ငံတော်သည် အခြေခံအဖြစ် အားထားခဲ့သကဲ့သို့၊ အကျဉ်းချုပ်၍ ဤနေရာတွင် ပြောကြားသင့်သည်။
Verse 5
सूत उवाच वक्ष्ये देवादिदेवाय विष्णवे प्रभविष्णवे / नमस्कृत्वाप्रमेयाय यदुक्तं तेन धीमता
စူတာက ပြောသည်— နတ်တို့၏နတ် ဗိဿနု၊ အလုံးစုံသို့ ပျံ့နှံ့သော အရှင်၊ တိုင်းတာမရသော အရှင်တော်အား ဦးညွှတ်နမസ്കာရပြုပြီး၊ ထိုပညာရှိတော်က မိန့်ကြားခဲ့သမျှကို ယခု ငါ ပြန်လည်ဖော်ပြမည်။
Verse 6
स्वायंभुवस्य तु मनोः प्रागुक्तो यः प्रियव्रतः / पुत्रस्तस्याभवन् पुत्राः प्रजापतिसमा दश
ယခင်က ဖော်ပြခဲ့သော ပရိယဗြတသည် စွာယမ္ဘုဝ မနု၏ သားဖြစ်၏။ ထိုသူထံမှ ပရဇာပတိတို့နှင့် တူညီသော ဖန်ဆင်းနိုင်စွမ်းနှင့် ဂုဏ်သတ္တိရှိသည့် သားတော် ဆယ်ပါး မွေးဖွားလာ하였다။
Verse 7
अग्नीध्रश्चाग्निबाहुश्च वपुष्मान् द्युतिमांस्तथा / मेधा मेधातिथिर्हव्यः सवनः पुत्र एव च
အဂ္နီဓြ၊ အဂ္နီဗာဟု၊ ထို့အပြင် ဝပုသ္မာန်၊ ဒျုတိမာန်၊ မေဓာ၊ မေဓာတိထိ၊ ဟဗျ၊ စဝန—ဤတို့သည်လည်း သူ၏ သားတော်များ ဖြစ်ကြသည်။
Verse 8
ज्योतिष्मान् दशमस्तेषां महाबलपराक्रमः / धार्मिको दाननिरतः सर्वभूतानुकम्पकः
သူတို့အနက် ဒသမမြောက်မှာ ဂျျိုတိရှ္မာန် ဖြစ်၍ အင်အားနှင့် ရဲရင့်မှု အလွန်ကြီးမားသည်။ သူသည် ဓမ္မကိုလိုက်နာသူ၊ ဒါနကိုနှစ်သက်သူ၊ သတ္တဝါအားလုံးအပေါ် ကရုဏာရှိသူ ဖြစ်၏။
Verse 9
मेधाग्निबाहुपुत्रास्तु त्रयो योगपरायणाः / जातिस्मरा महाभागा न राज्ये दधिरे मतिम्
မေဓာဂ္နိဗာဟု၏ သားသုံးယောက်သည် ယောဂသို့ အပြည့်အဝ အာရုံစိုက်သူများဖြစ်၍ အတိတ်ဘဝများကို မှတ်မိသူများ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုမဟာစိတ်ဓာတ်ရှိသူတို့သည် မင်းအာဏာကို မလိုလား မစိတ်မထားကြ။
Verse 10
प्रियव्रतो ऽभ्यषिञ्चद् वै सप्तद्वीपेषु सप्त तान् / जम्बुद्वीपेश्वरं पुत्रमग्नीध्रमकरोन्नृपः
မင်း ပရိယဗြတ သည် တိုက်ကြီးခုနစ်ခုအပေါ် အုပ်စိုးရန် သားခုနစ်ယောက်ကို အဘိသိက္ကာဖြင့် တင်မြှောက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် မင်းသည် မိမိသား အဂ္နီဓြ ကို ဇမ္ဗူဒွီပ၏ အရှင်အဖြစ် ခန့်အပ်하였다။
Verse 11
प्लक्ष्द्वीपेश्वरश्चैव तेन मेधातिथिः कृतः / शाल्मलेशं वपुष्मन्तं नरेन्द्रमभिषिक्तवान्
ပလက္ခဒွီပ၏ အရှင်အဖြစ် မေဓာတိသိ ကို ခန့်အပ်ခဲ့ပြီး၊ ရှာလ္မလဒွီပကို အုပ်စိုးမည့် မင်းအဖြစ် ဝပုသ္မန့္ ကို အဘိသိက္ကာဖြင့် တင်မြှောက်하였다။
Verse 12
ज्योतिष्मन्तं कुशद्वीपे राजानं कृतवान् प्रभुः / द्युतिमन्तं च राजानं क्रौञ्चद्वीपे समादिशत्
အရှင်သည် ကုရှဒွီပ၌ ဂျျိုတိရှ္မန့္ ကို မင်းအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့ပြီး၊ ထို့အတူ ကရောဉ္စဒွီပ၌ ဒျုတိမန့္ ကိုလည်း မင်းအဖြစ် တင်မြှောက် ခန့်ထား하였다။
Verse 13
शाकद्वीपेश्वरं चापि हव्यं चक्रे प्रियव्रतः / पुष्कराधिपतिं चक्रे सवनं च प्रजापतिः
ပရိယဗြတ သည် ဟဗျ ကို ရှာကဒွီပ၏ အရှင်အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ပ္ရဇာပတိ သည် စဝန ကို ပုရှ္ကရဒွီပ၏ အရှင်အဖြစ် ခန့်ထား하였다။
Verse 14
पुष्करे सवनस्यापि महावीतः सुतो ऽभवत् / धातिकिश्चैव द्वावेतौ पुत्रौ पुत्रवतां वरौ
ပုရှ္ကရ၌ သဝနာလည်း မဟာဝီတ အမည်ရှိ သားတစ်ပါးကို ရရှိ၏။ ထို့အပြင် ဓာတိကီလည်း ရှိ၍—ဤနှစ်ပါးသည် သူ၏သားများဖြစ်ကာ သားကောင်းရသူတို့အနက် ထင်ရှားမြတ်သောသူများ ဖြစ်ကြသည်။
Verse 15
महावीतं स्मृतं वर्षं तस्य नाम्ना महात्मनः / नाम्ना तु धातकेश्चापि धातकीखण्डमुच्यते
ထိုဒေသ (ဝရ္ဿ) ကို မဟာသတ္တဝါ၏ အမည်အတိုင်း “မဟာဝီတ” ဟု မှတ်မိကြသည်။ ထို့အတူ ဓာတိကီ၏ အမည်အတိုင်းလည်း ထိုခွဲပိုင်းကို “ဓာတကီခဏ္ဍ” ဟု ခေါ်ကြသည်။
Verse 16
शाकद्वीपेश्वरस्याथ हव्यस्याप्यभवन् सुताः / जलदश्च कुमारश्च सुकुमारो मणीचकः / कुसुमोत्तरो ऽथ मोदाकिः सप्तमः स्यान्महाद्रुमः
ယခု သာကဒွီပ၏ အရှင် ဟဝျာ (Havyā) ထံ၌လည်း သားများ ရှိကြ၏—ဇလဒ၊ ကုမာရ၊ စုကုမာရ၊ မဏီစက၊ ကုစုမုတ္တရ၊ မောဒာကီ၊ ခုနစ်မြောက်မှာ မဟာဒြုမ ဟု ခေါ်၏။
Verse 17
जलदं जलदस्याथ वर्षं प्रथममुच्यते / कुमारस्य तु कौमारं तृतीयं सुकुमारकम्
ဇလဒ ဟု ခေါ်သူအတွက် ပထမ ဝရ္ဿကို “ဇလဒ” ဟု ဆိုကြသည်။ ကုမာရ အတွက်မူ တတိယအဆင့်ကို “ကောမာရ” ဟု ခေါ်ပြီး “စုကုမာရက” ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။
Verse 18
मणीचकं चतुर्थं तु पञ्चमं कुसुमोत्तरम् / मोदाकं षष्ठमित्युक्तं सप्तमं तु महाद्रुमम्
“မဏီစက” ကို စတုတ္ထဟု ကြေညာကြသည်။ ပဉ္စမမှာ “ကုစုမုတ္တရ” ဖြစ်၏။ “မောဒာက” ကို ဆဋ္ဌမဟု ဆိုကြပြီး ခုနစ်မြောက်မှာ “မဟာဒြုမ” ဖြစ်သည်။
Verse 19
क्रौञ्चद्वीपेश्वरस्यापि सुता द्युतिमतो ऽभवन् / कुशलः प्रथमस्तेषां द्वितीयस्तु मनोहरः
ကရောဉ္စဒွီပ၏ အရှင်၏ သမီးသည် ဒျုတိမာန်၏ ဇနီးဖြစ်လာ၏။ သူတို့၏ သားများအနက် ပထမသည် ကုရှလ၊ ဒုတိယသည် မနောဟရ ဖြစ်၏။
Verse 20
उष्णस्तृतीयः संप्रोक्तश्चतुर्थः प्रवरः स्मृतः / अन्धकारो मुनिश्चैव दुन्दुभिश्चैव सप्तमः / तेषां स्वनामभिर्देशाः क्रौञ्चद्वीपाश्रयाः शुभाः
တတိယကို ဥෂ္ဏ ဟု ကြေညာထားပြီး စတုတ္ထကို ပရဝရ ဟု မှတ်ယူကြ၏။ အန္ဓကာရ၊ မုနိ တို့လည်းရှိပြီး သတ္တမမှာ ဒုန္ဒုဘိ ဖြစ်၏။ ကရောဉ္စဒွီပတွင် သူတို့၏ အမည်များဖြင့် ခေါ်သော မင်္ဂလာဒေသများ ရှိ၏။
Verse 21
ज्योतिष्मतः कुशद्वीपे सप्तैवासन् महौजसः / उद्भेदो वेणुमांश्चैवाश्वरथो लम्बनो धृतिः / षष्ठः प्रभाकारश्चापि सप्तमः कपिलः स्मृतः
ကုရှဒွီပတွင် ဂျျောတိရှ္မတ်၏ အင်အားကြီး၍ တောက်ပသော သား ခုနစ်ပါးမှာ— ဥဒ္ဘေဒ၊ ဝေဏုမာံရှ၊ အရှ္ဝရထ၊ လမ္ဗန၊ ဓြတိ၊ ဆဋ္ဌမ ပ္ရဘာကာရ နှင့် သတ္တမ ကပိလ ဟု မှတ်ယူကြ၏။
Verse 22
स्वनामचिह्नितान् यत्र तथा वर्षाणि सुव्रताः / ज्ञेयानि सप्त तान्येषु द्वीपेष्वेवं न यो मतः
အို သီလကောင်းသောသူရေ၊ ထိုဒွီပများတွင် ဝර්ෂ ဟု ခေါ်သော ဒေသများသည် ကိုယ်ပိုင်အမည်များဖြင့် သတ်မှတ်ထား၏။ ထိုဝර්ෂများသည် ခုနစ်ပါးဟု သိမှတ်လော့။ ဤသည်မှာ ဒွီပတို့အပေါ် အတည်ပြုထားသော အယူအဆ ဖြစ်၏။
Verse 23
शाल्मलद्वीपनाथस्य सुताश्चासन् वपुष्मतः / श्वेतश्च हरितश्चैव जीमूतो रोहितस्तथा / वैद्युतौ मानसश्चैव सप्तमः सुप्रभो मतः
ရှာလ္မလဒွီပ၏ တောက်ပသော အရှင် ဝပုရှ္မတ် ထံမှ ဂုဏ်ထင်ရှားသော သား ခုနစ်ပါး မွေးဖွားလာ၏— ရှ္ဝေတ၊ ဟရိတ၊ ဂျီမူတ၊ ရောဟိတ၊ ဝૈဒျုတ၊ မာနသ နှင့် သတ္တမမှာ စုပြဘ ဖြစ်၏။
Verse 24
प्लक्षद्वीपेश्वरस्यापि सप्त मेधातिथेः सुताः / ज्येष्ठः शान्तभयस्तेषां शिशिरश्च सुखोदयः / आनन्दश्च शिवश्चैव क्षेमकश्च ध्रुवस्तथा
ပလက္ခဒွီပ၏ အရှင် မေဓာတိထိ၌ သားတော် ခုနစ်ပါး ရှိ၏။ အကြီးဆုံးမှာ ရှာန္တဘယ ဖြစ်၍ အခြားသူတို့မှာ ရှိရှိရ၊ သုခောဒယ၊ အာနန္ဒ၊ ရှိဝ၊ က္ရှေမက နှင့် ဓြုဝ တို့ ဖြစ်ကြ၏။
Verse 25
प्लक्षद्वीपादिषु ज्ञेयः शाकद्वीपान्तिकेषु वै / वर्णाश्रमविभागेन स्वधर्मो मुक्तये द्विजाः
ပလက္ခဒွီပ စသည့် ဒေသများနှင့် ရှာကဒွီပ အနီးအနားဒေသတို့၌လည်း၊ ဝဏ္ဏနှင့် အာရှ్రమ ခွဲခြားမှုအတိုင်း သတ်မှတ်သော ကိုယ်ပိုင်ဓမ္မ (svadharma) သည် ဒွိဇတို့အတွက် မုတ်ခ္ခသို့ သွားရာလမ်း ဖြစ်ကြောင်း သိမှတ်ကြလော့။
Verse 26
जम्बुद्वीपेश्वरस्यापि पुत्रास्त्वासन् महाबलाः / अग्नीध्रस्य द्विजश्रेष्ठास्तन्नामानि निबोधत
အို ဒွိဇတို့အနက် အမြတ်ဆုံးတို့၊ ဂျမ္ဗူဒွီပ၏ အရှင် အဂ္နီဓြ၌ အင်အားကြီးမားသော သားတော်များ ရှိခဲ့၏။ ယခု သူတို့၏ အမည်များကို နားထောင်ကြလော့။
Verse 27
नाभिः किंपुरुषश्चैव तथा हरिरिलावृतः / रम्यो हिरण्वांश्च कुरुर्भद्राश्वः केतुमाहलकः
နာဘိ၊ ကിംပုရုရှ၊ ဟရိ၊ အီလာဝෘတ; ထို့အပြင် ရမ္ယ၊ ဟိရဏ္ဝာန်၊ ကုရု၊ ဘဒြာရှွ၊ နှင့် ကေတုမာဟလက—ဤတို့သည် ဤနေရာ၌ ဆိုသော ဂျမ္ဗူဒွီပ၏ ကိုးပိုင်း ဖြစ်ကြ၏။
Verse 28
जम्बुद्वीपेश्वरो राजा स चाग्नीध्रो महामतिः / विभज्य नवधा तेभ्यो यथान्यायं ददौ पुनः
ဂျမ္ဗူဒွီပ၏ အရှင် မဟာမတိ ရာဇာ အဂ္နီဓြသည် ထိုဒွီပကို ကိုးပိုင်းခွဲ၍၊ တရားသင့်တော်သော အစီအစဉ်အတိုင်း သူတို့အား ပြန်လည် ခွဲဝေပေးလေ၏။
Verse 29
नाभेस्तु दक्षिणं वर्षं हिमाह्वं प्रददौ पुनः / हेमकूटं ततो वर्षं ददौ किंपुरुषाय तु
နာဘိ၏ တောင်ဘက်တွင် ဟိမာဟွာ ဟုခေါ်သော ဒေသကို ထပ်မံ ခွဲဝေပေးတော်မူ၏။ ထို့နောက် ဟေမကူဋ ဒေသကို ကိံပုရုရှ အား ပေးအပ်တော်မူ၏။
Verse 30
तृतीयं नैषधं वर्षं हरये दत्तवान् पिता / इलावृताय प्रददौ मेरुमध्यमिलावृतम्
အဖသည် တတိယ ဒေသဖြစ်သော နိုင်ရှဓ-ဝရ္ဩ (Naiṣadha-varṣa) ကို ဟရယ အား ပေးတော်မူ၏။ ထို့ပြင် အီလာဝෘတ အား မေရုတောင်ကို အလယ်ဗဟိုထားသော အီလာဝෘတ အလယ်ဒေသကို ပေးအပ်တော်မူ၏။
Verse 31
नीलाचलाश्रितं वर्षं रम्याय प्रददौ पिता / श्वेतं यदुत्तरं वर्षं पित्रा दत्तं हिरण्वते
အဖသည် နီလာချလ တောင်အနီး၌ တည်ရှိသော ဝရ္ဩကို ရမ်ယာ အား ခွဲဝေပေးတော်မူ၏။ ထို့ပြင် မြောက်ဘက်ရှိ အဖြူရောင် ဒေသဖြစ်သော ရွေတ-ဝရ္ဩ (Śveta-varṣa) ကို ဟိရဏ္ဝတ် အား ပေးအပ်တော်မူ၏။
Verse 32
यदुत्तरं शृङ्गवतो वर्षं तत् कुरुवे ददौ / मेरोः पूर्वेण यद् वर्षं भद्राश्वाय न्यवेदयत् / गन्धमादनवर्षं तु केतुमालाय दत्तवान्
ရွင်္ဂဝတ် (Śṛṅgavat) ၏ မြောက်ဘက်ရှိ ဝရ္ဩကို ကုရု အား ပေးတော်မူ၏။ မေရုတောင်၏ အရှေ့ဘက်ရှိ ဝရ္ဩကို ဘဒြာရှွ အား သတ်မှတ်ပေးတော်မူ၏။ ထို့ပြင် ဂန္ဓမာဒန-ဝရ္ဩကို ကေတုမာလ အား ပေးအပ်တော်မူ၏။
Verse 33
वर्षेष्वेतेषु तान् पुत्रानभिषिच्य नराधिपः / संसारकष्टतां ज्ञात्वा तपस्तेपे वनं गतः
အချိန်ကာလများ ကုန်လွန်သွားသောအခါ လူတို့၏ အရှင်မင်းသည် သားတော်တို့ကို မင်းအဖြစ် အဘိသိက္ခာပြု၍ တင်မြှောက်တော်မူ၏။ ထို့နောက် သံသရာ၏ ဒုက္ခခက်ခဲမှုကို သိမြင်ကာ တောသို့ ဝင်၍ တပသ (တပဿ) ကို ကျင့်တော်မူ၏။
Verse 34
हिमाह्वयं तु यस्यैतन्नाभेरासीन्महात्मनः / तस्यर्षभो ऽभवत् पुत्रो मरुदेव्यां महाद्युतिः
မဟာသတ္တဝါ နာဘိ၏ နာဘိအနီး၌ “ဟိမာဟွဝယ” (ဟိမလယ) ဟု ခေါ်သော ဒေသရှိ၏။ ထိုနာဘိနှင့် မရုဒေဝီမှ တောက်ပသော သား ရုဿဘ (Ṛṣabha) မွေးဖွားလာ၏။
Verse 35
ऋषभाद् भरतो जज्ञे वीरः पुत्रशताग्रजः / सो ऽभिषिच्यर्षभः पुत्रं भरतं पृथिवीपतिः / वानप्रस्थाश्रमं गत्वा तपस्तेपे यथाविधि
ရုဿဘမှ သူရဲကောင်း ဘရတ (Bharata) မွေးဖွားလာ၍ သားတစ်ရာအနက် အကြီးဆုံးဖြစ်၏။ ထို့နောက် မြေကြီး၏ အရှင် ရုဿဘသည် ဘရတကို မင်းအဖြစ် အဘိသိက္ကာပြုကာ ဝါနပရස්ထ (vānaprastha) အာရှရမသို့ ဝင်၍ သတ်မှတ်ထားသည့် နည်းလမ်းအတိုင်း တပသ (austerities) ပြုလေ၏။
Verse 36
तपसा कर्षितो ऽत्यर्थं कृशो धमनिसंततः / ज्ञानयोगरतो भूत्वा महापाशुपतो ऽभवत्
တပသဖြင့် အလွန်အမင်း ချွတ်ယွင်းကာ ကိုယ်ခန္ဓာ ပိန်လှီ၍ သွေးကြောများ ထင်ရှားလာ၏။ ဉာဏယောဂ (jñāna-yoga) တွင် အာရုံစိုက်ကာ ပశုပတိ (Paśupati) ရှိဝ (Śiva) ၏ အမြင့်ဆုံး သဒ္ဓါ-သဘောတရားဖြစ်သော မဟာပာရှုပတ (mahā-pāśupata) အဆင့်သို့ ရောက်လေ၏။
Verse 37
सुमतिर्भरतस्याभूत् पुत्रः परमधार्मिकः / सुमतेस्तैजसस्तस्मादिन्द्रिद्युम्नो व्यजायत
ဘရတ၌ အလွန်ဓမ္မတရားရှိသော သား စုမတိ (Sumati) ရှိ၏။ စုမတိမှ တေဇသ (Taijasa) မွေးဖွားလာပြီး ထိုသူမှ အိန္ဒြဒျုမ္န (Indradyumna) မွေးဖွားလာ၏။
Verse 38
परमेष्ठी सुतस्तस्मात् प्रतीहारस्तदन्वयः / प्रतिहर्तेति विख्यात उत्पन्नस्तस्य चात्मजः
ပရမေဋ္ဌီ (Parameṣṭhī) မှ ပရတီဟာရ (Pratīhāra) မွေးဖွားလာ၍ ထိုမျိုးရိုးကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်း၏။ ထို့အပြင် သူ၏ သားလည်း မွေးဖွားလာပြီး “ပရတိဟရ္တာ” (Pratihartā) ဟု ကျော်ကြားလေ၏။
Verse 39
भवस्तस्मादथोद्गीथः प्रस्तावस्तत्सुतो ऽभवत् / पृथुस्ततस्ततो रक्तो रक्तस्यापि गयः सुतः
ထိုသူမှ ဘဝ (Bhava) မွေးဖွားလာ၍၊ ဘဝမှ ဥဒ္ဂီထ (Udgītha) ပေါ်ထွန်းလာသည်။ ပရஸ္တာဝ (Prastāva) သည် သူ၏သားဖြစ်၏။ ထို့နောက် ပೃထု (Pṛthu) ဖြစ်လာပြီး၊ ထို့မှ ရက္တ (Rakta) ဖြစ်လာသည်။ ရက္တ၏သားမှာ ဂယ (Gaya) ဖြစ်၏။
Verse 40
नरो गयस्य तनयस्तस्य पुत्रो विराडभूत् / तस्य पुत्रो महावीर्यो धीमांस्तस्मादजायत
နရ (Nara) သည် ဂယ (Gaya) ၏သားဖြစ်၍၊ သူ၏သားမှာ ဗိရာဋ္ (Virāṭ) ဖြစ်သည်။ ထိုဗိရာဋ္မှ ဉာဏ်ပညာပြည့်ဝ၍ သတ္တိဗလကြီးမားသော မဟာဝီရျ (Mahāvīrya) မွေးဖွားလာ၏။
Verse 41
महान्तो ऽपि ततश्चाभूद् भौवनस्तत्सुतो ऽभवत् / त्वष्टा त्वष्टुश्च विरजो रजस्तस्याप्यभूत् सुतः
ထို့နောက် မဟာန် (Mahān) ပေါ်ထွန်းလာ၍၊ သူ၏သားမှာ ဘောဝန (Bhauvana) ဖြစ်၏။ ဘောဝနမှ တွဝஷ္ဋೃ (Tvaṣṭṛ) ဖြစ်လာပြီး၊ တွဝஷ္ဋೃမှ ဝိရဇ (Viraja) ပေါ်ထွန်းလာသည်။ ဝိရဇ၏သားမှာ ရဇස් (Rajas) ဖြစ်၏။
Verse 42
शतजिद् रजसस्तस्य जज्ञे पुत्रशतं द्विजाः / तेषां प्रधानो बलवान् विश्वज्योतिरिति स्मृतः
အို ဗြာဟ္မဏတို့၊ ရဇස් (Rajas) မှ သတဇိတ (Śatajit) မွေးဖွားလာပြီး၊ သတဇိတ၌ သားတစ်ရာ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ထိုသူတို့အနက် အဓိက၍ အင်အားကြီးသူကို ဝိශ්ဝဇျောတိ (Viśvajyoti) — “လောက၏အလင်း” ဟု မှတ်သားကြသည်။
Verse 43
आराध्य देवं ब्रह्माणं क्षेमकं नाम पार्थिवम् / असूत पुत्रं धर्मज्ञं महाबाहुमरिन्दमम्
ဘုရားသခင် ဘြဟ္မာ (Brahmā) ကို သဒ္ဓါဖြင့် ပူဇော်အာရాధနာ ပြု၍၊ က్షေမက (Kṣemaka) ဟူသော မင်းသည် သားတစ်ပါးကို မွေးဖွားစေခဲ့သည်—ဓမ္မကို သိမြင်သူ၊ လက်မောင်းခိုင်မာသူ၊ ရန်သူတို့ကို နှိမ်နင်းနိုင်သူ ဖြစ်၏။
Verse 44
एते पुरस्ताद् राजानो महासत्त्वा महौजसः / एषां वंशप्रसूतैश्च भुक्तेयं पृथिवी पुरा
ဤသူတို့သည် ရှေးကာလ၏ မင်းများဖြစ်၍ စိတ်ဓာတ်ကြီးမားကာ တန်ခိုးတောက်ပသူများတည်း။ အတိတ်ကာလ၌လည်း ဤမြေကြီးကို သူတို့၏ မျိုးဆက်ဝင်များက အုပ်ချုပ်၍ ခံစားခဲ့ကြ၏။
It frames the earth as a mandala of seven dvīpas, each with seven varṣas named after their rulers/sons, and then gives a focused, Meru-centered account of Jambūdvīpa divided into nine varṣas allotted to Agnīdhra’s sons—linking geography to dynastic stewardship.
Mokṣa is presented as accessible through disciplined svadharma—properly lived according to varṇa and āśrama—especially for the twice-born in specified regions, while the royal narrative simultaneously models the renunciant culmination of dharma in Ṛṣabha’s austerity and yogic attainment.
The chapter uses Ṛṣabha’s post-kingship austerity to illustrate a shared liberative horizon where Śiva-oriented ascetic-yogic ideals (Pāśupata) can function within a broadly Vaiṣṇava cosmological narrative—an early signal of the Kurma Purāṇa’s samanvaya.