
Yamunā–Gaṅgā Tīrtha-Māhātmya: Agni-tīrtha, Anaraka, Prayāga, and the Tapovana of Jāhnavī
မာရ္ကဏ္ဍေယ၏ ယုဓိဋ္ဌိရအား တီရ္ထအကြောင်း ဟောကြားမှုကို ဆက်လက်တင်ပြကာ ဤအဓျာယသည် မြောက်အိန္ဒိယ မြစ်ဝန်းကျင်နေရာများ၏ သာသနာတော်မြေပုံကို ပိုမိုသန့်ရှင်းမြတ်နိုးစေသည်။ ယမုနာကို နေမင်း၏ သမီးဟု ချီးမွမ်းပြီး ဂင်္ဂါနှင့် မူလဆက်နွယ်ကြောင်း ပြောကာ၊ အဝေးကနေတောင် အမည်ကို သတိရ၍ စတုတ္ထာနာပြုလျှင် အပြစ်များ ပျောက်ကင်းစေသည်ဟု ဆိုသည်။ ယမုနာတောင်ဘက်ကမ်းရှိ အဂ္နိ-တီရ္ထနှင့် အနောက်ဘက်ရှိ ဓမ္မရာဇ၏ အနာရကတွင် ရေချိုးခြင်း၊ ကုသိုလ်ကိစ္စများ (အထူးသဖြင့် ကృష్ణ-ပက္ခ စတုရ္ဒသီနေ့တွင် ဓမ္မရာဇသို့ တရ္ပဏ ပြုခြင်း) သည် အပြစ်ကြီးများမှ လွတ်မြောက်စေပြီး ကောင်းကင်ဘုံရောက်စေသည်ဟု ဖော်ပြသည်။ ထို့နောက် ပရယာဂ၏ ကျယ်ပြန့်သော တီရ္ထကွန်ယက်ကို ရှင်းလင်းကာ ဂင်္ဂါ (ဇာဟ္နဝီ) ကို လောကအမျိုးမျိုးရှိ တီရ္ထအားလုံး၏ အခြေခံမက်ထရစ်အဖြစ် ပြန်လည်တင်မြှောက်သည်။ ဂင်္ဂါ စီးဆင်းရာတိုင်းသည် တပောဝနနှင့် စိဒ္ဓိ-က்ஷೇತ್ರ ဖြစ်ပြီး၊ မဟေရှဝရသည် ဒေဝီနှင့်အတူ ဝဋေရှဝရအဖြစ် တည်ရှိရာနေရာသည် သဘာဝတီရ္ထဟု ကြေညာသည်။ အဆုံးတွင် လျှို့ဝှက်စောင့်ထိန်းရန်နှင့် သင့်လျော်သူများသာ သင်ကြားရန် အမိန့်ပေးကာ၊ နေ့စဉ် နားထောင်/ဖတ်ရွတ်လျှင် သန့်ရှင်းမှု၊ အပြစ်ကင်းစင်မှုနှင့် ရုဒ္ဒရလောက ရောက်ခြင်းကို ပေးသည်ဟု ဖလश्रုတိ ဆိုသည်။
Verse 1
इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे षट्त्रिंशो ऽध्यायः मार्कण्डय उवाच तपनस्य सुता देवी त्रिषु लोकेषु विश्रुता / समागता महाभागा यमुना यत्र निम्नगा
ဤသို့ သီရိကူර්မပုရာဏ၌ ဆာမဟိတာ ခြောက်ထောင်သ్లోက ပါဝင်သော ပူရ္ဗဘားဂ၌ အခန်း ၃၆ ဖြစ်၏။ မာရ္ကဏ္ဍေယ မိန့်တော်မူသည်— «တပန (နေမင်း) ၏ သမီးတော် ဒေဝီသည် လောကသုံးပါး၌ ကျော်ကြားသော ယမုနာ မြတ်နိုးဖွယ် မြစ်တော်ဖြစ်၍ မြစ်စီးရာနေရာသို့ ရောက်လာ၏»။
Verse 2
येनैव निः सृता गङ्गा तेनैव यमुना गता / योजनानां सहस्त्रेषु कीर्तनात् पापनाशनी
ဂင်္ဂါ ထွက်ပေါ်လာသော အရင်းအမြစ်တူတူမှပင် ယမုနာလည်း စီးဆင်းလာ၏။ ယောဇနာ ထောင်ပေါင်းများစွာ ဝေးကွာနေသော်လည်း အမည်ကို သတိရ၍ ချီးမွမ်းရုံဖြင့်ပင် အပြစ်ကို ဖျက်ဆီးပေးတတ်၏။
Verse 3
तत्र स्नात्वा च पीत्वा च यमुनायां युधिष्ठिर / सर्वपापविनिर्मुक्तः पुनात्यासप्तमं कुलम् / प्राणांस्त्यजति यस्तत्र स याति परमां गतिम्
အို ယုဓိဋ္ဌိရ၊ ထိုနေရာ၌ ယမုနာရေ၌ ရေချိုး၍ ရေသောက်သူသည် အပြစ်အားလုံးမှ လွတ်ကင်းကာ မိမိမျိုးရိုးကို ခုနစ်ဆက်တိုင်တိုင် သန့်စင်ပေး၏။ ထိုနေရာ၌ အသက်ကို စွန့်လွှတ်သူသည် အမြင့်မြတ်ဆုံးသော ဂတိသို့ ရောက်၏။
Verse 4
अग्नितीर्थमिति ख्यातं यमुनादक्षिण तटे / पश्चिमे धर्मराजस्य तीर्थं त्वनरकं स्मृतम् / तत्र स्नात्वा दिवं यान्ति ये मृतास्ते ऽपुनर्भवाः
ယမုနာမြစ်၏ တောင်ဘက်ကမ်း၌ «အဂ္နိတီရ္ထ» ဟု ကျော်ကြားသော တီရ္ထရှိ၏။ ထို၏ အနောက်ဘက်တွင် ဓမ္မရာဇ၏ တီရ္ထကို «အနရက» (နရကမရှိရာ) ဟု မှတ်ယူကြ၏။ ထိုနေရာ၌ ရေချိုးသူတို့သည် (ထို့နောက်) သေဆုံးသော်လည်း ကောင်းကင်သို့ ရောက်ကြ၍ ပြန်လည်မွေးဖွားခြင်း မရှိကြ။
Verse 5
कृष्णपक्षे चतुर्दश्यां स्नात्वा संतर्पयेच्छुचिः / धर्मराजं महापापैर्मुच्यते नात्र संशयः
အမဲဖက်လ (ကృష్ణပက္ခ) ၏ ဆယ့်လေးရက်မြောက်နေ့ (စတုရ္ဒသီ) တွင် ရေချိုး၍ သန့်စင်ပြီးနောက် ဓမ္မရာဇအား တර්ပဏ (ရေဖြင့် ပူဇော်လှူဒါန်းခြင်း) ပြုရမည်။ ထိုကြောင့် ကြီးမားသော အပြစ်များမှ လွတ်ကင်းသည်—ဤအပေါ် သံသယမရှိ။
Verse 6
दश तीर्थसहस्त्राणि त्रिंशत्कोट्यस्तथापराः / प्रयागे संस्थितानि स्युरेवमाहुर्मनीषिणः
သန့်ရှင်းသော တီရ္ထာ တစ်သောင်းနှင့် ထပ်မံ သုံးဆယ်ကုဋိလည်း ရှိကြောင်း၊ ပရယာဂ၌ တည်ရှိသည်ဟု ပညာရှိတို့ ကြေညာကြသည်။
Verse 7
तिस्त्रः कोट्योर्ऽधकोटी च तीर्थानां वायुरब्रवीत् / दिवि भूम्यन्तरिक्षे च तत्सर्वं जाह्नवी स्मृता
ဝါယုက တီရ္ထာ သုံးကုဋိနှင့် တစ်ဝက်ကုဋိ ရှိကြောင်း ဆို하였다။ ကောင်းကင်၌လည်း၊ မြေပြင်၌လည်း၊ အလယ်လောက၌လည်း—ထိုအားလုံးကိုပင် ဂင်္ဂါဖြစ်သော ဇာဟ္နဝီဟု မှတ်ယူကြသည်။
Verse 8
यत्र गङ्गा महाभागा स देशस्तत् तपोवनम् / सिद्धिक्षेत्रं तु तज्ज्ञेयं गङ्गातीरसमाश्रितम्
မဟာကံကောင်းသည့် ဂင်္ဂါမြစ် စီးဆင်းရာအရပ်တိုင်းသည် တပောဝန (တပဿာတောရ) ဟူ၍ သိမှတ်ရမည်။ ဂင်္ဂါကမ်းကို အားထားသဖြင့် ထိုနေရာကို စိဒ္ဓိခ္ရှေတရ (အောင်မြင်မှုနယ်) ဟူ၍ သိကြလော့။
Verse 9
यत्र देवो महादेवो देव्या सह महेश्वरः / आस्ते वटेश्वरो नित्यं तत् तीर्थं तत् तपोवनम्
ဒေဝီနှင့်အတူ မဟာဒေဝ မဟေရှ္ဝရသည် ဝဋေရှ္ဝရအဖြစ် နိစ္စတည်နေရာ၌၊ ထိုနေရာသည် တီရ္ထာလည်း ဖြစ်၍ တပောဝနလည်း ဖြစ်သည်။
Verse 10
इदं सत्यं द्विजातीनां साधूनामात्मजस्य च / सुहृदां च जपेत् कर्णे शिष्यस्यानुगतस्य तु
ဤသင်ကြားချက်သည် ဒွိဇာတိတို့၊ သီလဝါတို့၊ ကိုယ့်သားတော်နှင့် ယုံကြည်ရသော မိတ်ဆွေတို့အတွက် အမှန်တရားအဖြစ် ပြောရမည်။ သို့သော် သစ္စာရှိ၍ နာခံလိုက်နာသော တပည့်၏ နားထဲသို့သာ တိုးတိုးပြောရမည်။
Verse 11
इदं धन्यमिदं स्वर्ग्यमिदं मेध्यमिदं सुखम् / इदं पुण्यमिदं रम्यं पावनं धर्म्यमुत्तमम्
ဤအရာသည် မင်္ဂလာဖြစ်၏၊ ကောင်းကင်သို့ ပို့ဆောင်၏၊ သန့်စင်ပေး၏၊ ချမ်းသာဖြစ်၏။ ဤအရာသည် ကုသိုလ်ဖြစ်၏၊ ရမဏီယဖြစ်၏၊ ပဝနဖြစ်၏—ဤသည် သာသနာဓမ္မနှင့် ကိုက်ညီသော အမြင့်မြတ်ဆုံး လမ်းဖြစ်၏။
Verse 12
महर्षोणामिदं गुह्यं सर्वपापप्रमोचनम् / अत्राधीत्य द्विजो ऽध्यायं निर्मलत्वमवाप्नुयात्
ဤအရာသည် မဟာရ္ဓိရှိတို့၏ လျှို့ဝှက်သင်ခန်းစာဖြစ်၍ အပြစ်အားလုံးမှ လွတ်မြောက်စေသော နည်းလမ်းဖြစ်၏။ ဤအခန်းကို လေ့လာဖတ်ရှုသော ဒွိဇသည် အတွင်းစိတ်သန့်ရှင်းမှုကို ရရှိမည်။
Verse 13
यश्चेदं शृणुयान्नित्यं तीर्थं पुण्यं सदा शुचिः / जातिस्मरित्वं लभते नाकपृष्ठे च मोदते
အမြဲသန့်ရှင်းသောသူသည် ဤပုဏ္ဏတီရ္ထ၏ သာသနာတော်ကို နေ့စဉ်နားထောင်လျှင် အတိတ်ဘဝများကို မှတ်မိနိုင်သော အစွမ်းကို ရရှိပြီး ကောင်းကင်ဘုံ၌ ပျော်မြူးမည်။
Verse 14
प्राप्यन्ते तानितीर्थानि सद्भिः शिष्टानुदर्शिभिः / स्नाहि तीर्थेषु कौरव्य न च वक्रमतिर्भव
ထိုသန့်ရှင်းသော တီရ္ထများကို သုတေသနကောင်းသူများ၊ စည်းကမ်းတကျ အကျင့်ကိုလိုက်နာသူများက ရောက်ရှိနိုင်၏။ ကုရုဝంశသားရေ၊ တီရ္ထများ၌ ရေချိုးလော့၊ စိတ်မကောက်ကွေ့ မဖြစ်စေနှင့်။
Verse 15
एवमुक्त्वा स भगवान् मार्कण्डेयो महामुनिः / तीर्तानि कथयामास पृथिव्यां यानि कानिचित्
ထိုသို့ မိန့်ကြားပြီးနောက် အလွန်မြတ်သော မဟာမုနိ မာကဏ္ဍေယသည် မြေပြင်ပေါ်ရှိ သန့်ရှင်းသော တီရ္ထအချို့ကို စတင်ဖော်ပြပြောကြားလေ၏။
Verse 16
भूसमुद्रादिसंस्थानं प्रमाणं ज्योतिषां स्थितम् / पृष्टः प्रोवाच सकलमुक्त्वाथ प्रययो मुनिः
မေးမြန်းခံရသော် မုနိသည် မြေကြီးနှင့် သမုဒ္ဒရာတို့၏ အစီအစဉ်ကိုလည်းကောင်း၊ ကောင်းကင်အလင်းရောင်ကြယ်များ၏ တိုင်းတာချက်နှင့် တည်နေရာအတည်ပြုထားမှုကိုလည်းကောင်း အပြည့်အစုံရှင်းပြ၍၊ အားလုံးပြောပြီးနောက် မုနိသည် ထွက်ခွာသွား၏။
Verse 17
य इदं कल्यमुत्थाय पठते ऽथ शृणोति वा / मुच्यते सर्वपापेभ्यो रुद्रलोकं स गच्छति
မနက်အရုဏ်တက်ချိန်တွင် ထ၍ ဤမင်္ဂလာသဒ္ဓာတရားကို ရွတ်ဖတ်သူ သို့မဟုတ် နားထောင်သူပင်လျှင် အပြစ်အားလုံးမှ လွတ်မြောက်ကာ ရုဒြလောက (ရှီဝလောက) သို့ ရောက်၏။
Bathing at Anaraka (Dharmarāja’s ford) and offering tarpana—especially on the dark-fortnight caturdaśī—are said to remove great sins; the tīrtha is framed as ‘free from hell,’ promising heavenly attainment and non-return in the chapter’s rhetoric of pilgrimage merit.
Any region touched by Gaṅgā’s flow is called tapovana and a field of accomplishment (siddhi-kṣetra); additionally, wherever Maheśvara abides with Devī as Vaṭeśvara is intrinsically a tīrtha, grounding sanctity in both river-presence and divine residence.