Yogavritta Adhyaya 4 Sutra 10 - Arthashastra | Burmese | Vedapath

Kautilya

Sutra 10

Devanagari script

मिथः कथनमन्येन जनवादे द्वन्द्वकथनम् राज्ञो वेषमुद्धतकुहकानां च रत्नातिशयप्रकाशाभ्यर्थनमेकाक्ष्योष्ठनिर्भोगं भ्रुकुटीकर्म वाक्यावक्षेपणं च ब्रुवति बलवत्संयुक्तविरोधं स्त्रीभिः स्त्रीदर्शिभिः सामन्तदूतैर्द्वेष्यपक्षावक्षिप्तानर्थ्यैश्च प्रतिसंसर्गमेकार्थचर्यां संघातं च वर्जयेत् ॥ कZ_०५.४.१० ॥

Transliteration

mithaḥ kathanam anyena janavāde dvandvakathanam rājño veṣam uddhatakuhakānāṃ ca ratnātiśayaprakāśābhyarthanam ekākṣyoṣṭhanirbhogaṃ bhrukuṭīkarma vākyāvakṣepaṇaṃ ca bruvati balavat-saṃyuktavirodhaṃ strībhiḥ strīdarśibhiḥ sāmantadūtair dveṣyapakṣāvakṣiptānarthyaiś ca pratisaṃsargaṃ ekārthacaryāṃ saṃghātaṃ ca varjayet

Translation

သူသည် ရှောင်ကြဉ်ရမည်မှာ—အများပြည်သူစကားဝိုင်းအတွင်း အခြားသူနှင့် တိတ်တိတ်လေး တိုးတိုးပြောခြင်း; အုပ်စုခွဲ/နှစ်ဖက်ခွဲ (ဖက်ရှင်နယ်) ပုံစံဖြင့် ပြောဆိုခြင်း; ဘုရင်၏ ဝတ်စုံကို အတုယူဝတ်ဆင်ခြင်း; မာနကြီးသော လှည့်စားသူများထံမှ “အထူးတန်ဖိုးမြင့် ရတနာများ” ကို အလွန်အကျွံ ပြသခိုင်း၍ တောင်းဆိုခြင်း; မျက်နှာအမူအရာဖြင့် အဓိပ္ပာယ်ဖော်ပြသည့် အပြုအမူများ (မျက်လုံးတစ်ဖက်ဖြင့် ကြည့်ခြင်း၊ နှုတ်ခမ်းကွေးခြင်း)၊ မျက်မှောင်ကြုတ်ခြင်းနှင့် စကားဖြတ်၍ အပြစ်တင်လှောင်ပြောင်ခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် အင်အားကြီး မဟာမိတ်အုပ်စုများက ထောက်ပံ့သော ပြင်းထန်သည့် ဆန့်ကျင်မှုကိုလည်း ရှောင်ကြဉ်ရမည်; ထို့အတူ မိန်းမများ၊ မိန်းမလိုက်စားသူများ၊ နယ်စပ်သက်တမ်းခံ စာမန့်များ၏ သံတမန်များနှင့် ရန်ဘက်ဖက်က ထည့်သွင်းထားသော တန်ဖိုးမရှိသူများနှင့် နီးကပ်စွာ ပေါင်းသင်းခြင်း၊ တစ်ရည်တစ်သွေး အကျိုးတူရည်ရွယ်ချက်တစ်ခုတည်းဖြင့် လှုပ်ရှားခြင်း၊ အုပ်စုဖွဲ့ခြင်းတို့ကိုလည်း ရှောင်ရမည်။

Word by Word

मिथःmutually, with one another

कथनम्talking, conversation

अन्येनwith another (person)

जनवादेin public talk/rumor

द्वन्द्वकथनम्quarrelsome/argumentative talk (talk of contention)

राज्ञःof the king

वेषम्disguise, dress

उद्धतकुहकानाम्of the arrogant and the deceivers

चand

रत्नातिशयप्रकाशाभ्यर्थनम्soliciting (someone) by displaying exceptional jewels/treasures

एकाक्ष्योष्ठनिर्भोगम्(making) one-eyed looks and lip-gestures (covert facial signals)

भ्रुकुटीकर्मfrowning; knitting the eyebrows

वाक्यावक्षेपणम्casting/throwing words (insinuation, verbal slight)

चand

ब्रुवति(the treatise) says; one should say/utter

बलवत्संयुक्तविरोधम्a strong/forcible combined opposition (entangling hostility)

स्त्रीभिःwith women

स्त्रीदर्शिभिःwith woman-seekers/men who look for women

सामन्तदूतैःwith envoys of (neighboring/subordinate) chiefs

द्वेष्यपक्षावक्षिप्तानर्थ्यैःwith harmful persons planted/instigated by the hostile faction

चand

प्रतिसंसर्गम्counter/close association; repeated contact

एकार्थचर्याम्acting with a single common aim

संघातम्a gathering/combination (clique)

चand

वर्जयेत्should avoid

Entities Mentioned

king

frontier vassals (sāmanta)

envoys (dūta)

hostile factions

FAQs

Why are 'whispering' and 'paired talk' treated as risks?

They are observable markers of faction-making and covert coordination, which undermine unified decision-making and invite suspicion or manipulation.