Adhyaya 5

Sutra 1

संध्यादीनामयथोद्देशावस्थापनमपनयः ॥ कZ_०९.५.०१ ॥

«ကျဆင်းမှု/အနှောင့်အယှက်» ဟူသည် (ဆန်ဓျာဝင်္ဂါးကာလစောင့်ကြပ်မှုတို့ကဲ့သို့) အချိန်ပိုင်းတာဝန်များနှင့် အခြားအဖွဲ့အစည်းများကို နေရာမမှန်စွာ ချထားခြင်း၊ မသင့်လျော်စွာ တပ်ဆင်/တာဝန်ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။

Sutra 2

तस्मादापदः सम्भवन्ति ॥ कZ_०९.५.०२ ॥

ထို့ကြောင့် အကျပ်အတည်း/ဘေးအန္တရာယ်များ ပေါ်ပေါက်လာသည်။

Sutra 3

बाह्योत्पत्तिरभ्यन्तरप्रतिजापा अभ्यन्तरोत्पत्तिर्बाह्यप्रतिजापा बाह्योत्पत्तिर्बाह्यप्रतिजापा अभ्यन्तरोत्पत्तिरभ्यन्तरप्रतिजापा इत्यापदः ॥ कZ_०९.५.०३ ॥

အကျပ်အတည်းများမှာ ဤအမျိုးအစားများဖြစ်သည်– (၁) ပြင်ပမှ ဖြစ်ပေါ်၍ အတွင်းပိုင်း တန်ပြန်လှည့်ကွက်ဖြင့် တုံ့ပြန်ခြင်း; (၂) အတွင်းမှ ဖြစ်ပေါ်၍ ပြင်ပ တန်ပြန်လှည့်ကွက်ဖြင့် တုံ့ပြန်ခြင်း; (၃) ပြင်ပမှ ဖြစ်ပေါ်၍ ပြင်ပ တန်ပြန်လှည့်ကွက်ဖြင့် တုံ့ပြန်ခြင်း; (၄) အတွင်းမှ ဖြစ်ပေါ်၍ အတွင်းပိုင်း တန်ပြန်လှည့်ကွက်ဖြင့် တုံ့ပြန်ခြင်း။

Sutra 4

यत्र बाह्या अभ्यन्तरानुपजपन्ति अभ्यन्तरा वा बाह्यान्तत्रोभययोगे प्रतिजपतः सिद्धिर्विशेषवती ॥ कZ_०९.५.०४ ॥

ပြင်ပအေးဂျင့်များက အတွင်းပိုင်းအဖွဲ့အစည်းများကို လှည့်ဖြားဖျက်ဆီးသော်လည်းကောင်း၊ အတွင်းပိုင်းအေးဂျင့်များက ပြင်ပကို လှည့်ဖြားဖျက်ဆီးသော်လည်းကောင်း၊ ထိုနေရာတွင် အတွင်းနှင့် ပြင်ပ တန်ပြန်လှည့်ကွက် နှစ်မျိုးလုံးကို ပေါင်းစည်းအသုံးချလျှင် တန်ပြန်အောင်မြင်မှုသည် အထူးသေချာလှသည်။

Sutra 5

सुव्याजा हि प्रतिजपितारो भवन्ति नोपजपितारः ॥ कZ_०९.५.०५ ॥

တန်ပြန်လှည့်ကွက် ဆောင်ရွက်သူများသည် (သာမန်အားဖြင့်) ဖုံးကွယ်မှုကောင်း/အကြောင်းပြချက်ကောင်းဖြင့် လုပ်ဆောင်ကြသည်; ဖျက်ဆီးလှည့်ဖြားသူများကတော့ ထိုသို့မဟုတ်။

Sutra 6

तेषु प्रशान्तेषु नान्याञ्शक्नुयुरुपजपितुमुपजपितारः ॥ कZ_०९.५.०६ ॥

အဲဒီ (သံသယရှိသော လှုံ့ဆော်သူများ) ကို ငြိမ်းချမ်းစေ/အင်အားမရှိအောင် ပြုလုပ်ပြီးနောက် လှုံ့ဆော်သူများသည် အခြားသူများကို လှည့်ဖြားစည်းရုံး သို့မဟုတ် ဆွဲဆောင်၍ မရနိုင်တော့။

Sutra 7

कृच्छ्रोपजापा हि बाह्यानामभ्यन्तरास्तेषामितरे वा ॥ कZ_०९.५.०७ ॥

ပြင်ပလူများကို လှည့်ဖြား၍ ခေါ်ယူခြင်းသည် ခက်ခဲသည်—(အကောင်းဆုံးမှာ) သူတို့ဘက်အတွင်းသားများက လုပ်ဆောင်ခြင်း၊ သို့မဟုတ် (တာဝန်နှင့် ကိုက်ညီသော) အခြားသူများက လုပ်ဆောင်ခြင်း ဖြစ်သည်။

Sutra 8

महतश्च प्रयत्नस्य वधः परेषामर्थानुबन्धश्चात्मन इति ॥ कZ_०९.५.०८ ॥

(ဤသို့သော လုပ်ငန်းများသည်) ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှု ကြီးမားစွာ လိုအပ်သည်။ ထို့အပြင် ရန်သူကို ဖျက်ဆီးခြင်းနှင့် မိမိအတွက် အကျိုးဆက်ကြီးမားသော အမြတ်အကျိုးများကို အာမခံရရှိစေခြင်းတို့ကို ပါဝင်စေသည်။

Sutra 9

अभ्यन्तरेषु प्रतिजपत्सु सामदाने प्रयुञ्जीत ॥ कZ_०९.५.०९ ॥

အတွင်းသားများထဲတွင် ပြန်လည်လှုံ့ဆော်နေသူများကို ဆန့်ကျင်ရာတွင် သူသည် သဘောတူညီစေခြင်းနှင့် ပေးကမ်းလှုံ့ဆော်ခြင်း (sāma နှင့် dāna) ကို အသုံးချသင့်သည်။

Sutra 10

स्थानमानकर्म सान्त्वम् ॥ कZ_०९.५.१० ॥

သဘောတူညီစေခြင်း (conciliation) သည် (ပေးအပ်ခြင်း) ရာထူး၊ ဂုဏ်သိက္ခာနှင့် သင့်လျော်သော အလုပ်/ဝန်ဆောင်မှုတို့ဖြစ်သည်။

Sutra 11

अनुग्रहपरिहारौ कर्मस्वायोगो वा दानम् ॥ कZ_०९.५.११ ॥

ပေးကမ်းလှုံ့ဆော်ခြင်း (dāna) သည်—အကျိုးပြုကူညီမှုများ ပေးခြင်း သို့မဟုတ် ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးများ လျှော့ပေးခြင်း; သို့မဟုတ် (အခြားနည်းလမ်းအဖြစ်) တာဝန်များတွင် အကျိုးရှိသော အလုပ်/ပါဝင်ဆောင်ရွက်မှုများကို စီစဉ်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။

Sutra 12

बाह्येषु प्रतिजपत्सु भेददण्डौ प्रयुञ्जीत ॥ कZ_०९.५.१२ ॥

ပြင်ပသူများက ပြန်လည်လှုံ့ဆော်နှိုးဆော်နေပါက၊ သူသည် ခွဲခြားကွဲပြားစေခြင်းနှင့် အင်အားသုံးအရေးယူခြင်း (bheda နှင့် daṇḍa) ကို အသုံးချသင့်သည်။

Sutra 13

सत्त्रिणो मित्रव्यञ्जना वा बाह्यानां चारमेषां ब्रूयुः अयं वो राजा दूष्यव्यञ्जनैरतिसंधातुकामः बुध्यध्वमिति ॥ कZ_०९.५.१३ ॥

စတ္တရိဏ (အာသရမ်/စားသောက်တည်းခိုသူ အစေ့အဆန်) သို့မဟုတ် မိတ်ဆွေဟန်ဆောင်သော အေးဂျင့်များက ပြင်ပသူတို့၏ စပိုင်များကို ဤသို့ ပြောရမည်— «သင်တို့၏ ဘုရင်သည် သင်တို့ကို အရှက်ပျက်စေမည့် အကြောင်းပြချက်များဖြင့် ထောင်ချောက်ဆင်လိုနေသည်—သတိထားကြ»။

Sutra 14

दूष्येषु वा दूष्यव्यञ्जनाः प्रणिहिता दूष्यान्बाह्यैर्भेदयेयुः बाह्यान्वा दूष्यैः ॥ कZ_०९.५.१४ ॥

သို့မဟုတ် အရှက်ပျက်စေမည့် အကြောင်းပြချက်များဖြင့် စိုက်ထူထားသော အေးဂျင့်များက ကွဲပြားမှုကို ဖြစ်စေရမည်—အပြင်ပသူများကို အသုံးပြုပြီး အပြစ်တင်ခံရနိုင်သူများကို ခွဲထုတ်ခြင်း သို့မဟုတ် အပြစ်တင်ခံရနိုင်သူများကို အသုံးပြုပြီး အပြင်ပသူများကို ခွဲထုတ်ခြင်း။

Sutra 15

दूष्याननुप्रविष्टा वा तीक्ष्णाः शस्त्ररसाभ्यां हन्युः ॥ कZ_०९.५.१५ ॥

သို့မဟုတ် အပြစ်တင်ခံရနိုင်သူများအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်စိမ့်ဝင်ထားသော ထက်မြက်သည့် အေးဂျင့်များက (ပစ်မှတ်ကို) လက်နက်ဖြင့် သို့မဟုတ် အဆိပ်ဖြင့် သတ်သင့်သည်။

Sutra 16

आहूय वा बाह्यान् घातयेयुः ॥ कZ_०९.५.१६ ॥

သို့မဟုတ် ပြင်ပလူများကို ခေါ်ယူပြီးနောက် ၎င်းတို့ကို ဖယ်ရှားသတ်ဖြတ်စေသင့်သည်။

Sutra 17

यत्र बाह्या बाह्यानुपजपन्ति अभ्यन्तरानभ्यन्तरा वा तत्रैकान्तयोग उपजपितुः सिद्धिर्विशेषवती ॥ कZ_०९.५.१७ ॥

ပြင်ပသူများက ပြင်ပသူများကို သွေးဆောင်လှုံ့ဆော်သော်လည်းကောင်း၊ အတွင်းသူများက အတွင်းသူများကို သွေးဆောင်လှုံ့ဆော်သော်လည်းကောင်း၊ ထိုနေရာတွင် တစ်လမ်းတည်းအာရုံစိုက်ထားသော လုပ်ဆောင်ချက်သည် သွေးဆောင်သူအတွက် အထူးထိရောက်သော အောင်မြင်မှုကို ဖြစ်စေသည်။

Sutra 18

दोषशुद्धौ हि दूष्या न विद्यन्ते ॥ कZ_०९.५.१८ ॥

အကြောင်းမှာ ပျက်စီးစေသော (အကျင့်ပျက်) အကြောင်းရင်းများကို သန့်စင်/ဖယ်ရှားလိုက်သော် မပျက်စီးနိုင်သူများ (ပျက်စီးစေခံရနိုင်သူများ) မရှိတော့သည်။

Sutra 19

दूष्यशुद्धौ हि दोषः पुनरन्यान्दूषयति ॥ कZ_०९.५.१९ ॥

သို့သော် ပျက်စီးခံရနိုင်သူများကိုသာ ‘သန့်စင်’ (ဖယ်ရှား/ရှင်းလင်း) လုပ်လျှင် ပျက်စီးစေသော အကြောင်းရင်းက အခြားသူများကို ထပ်မံပျက်စီးစေသည်။

Sutra 20

तस्माद्बाह्येषूपजपत्सु भेददण्डौ प्रयुञ्जीत ॥ कZ_०९.५.२० ॥

ထို့ကြောင့် ပြင်ပသူများက သွေးဆောင်လှုံ့ဆော်နေချိန်တွင် ခွဲခြားကွဲပြားစေခြင်းနှင့် အပြစ်ဒဏ်ပေးခြင်းကို အသုံးချသင့်သည်။

Sutra 21

सत्त्रिणो मित्रव्यञ्जना वा ब्रूयुः अयं वो राजा स्वयमादातुकामः विगृहीताः स्थानेन राज्ञा बुध्यध्वमिति ॥ कZ_०९.५.२१ ॥

နေထိုင်စားသောက်သူများ (အိမ်တော်တွင်နေထိုင်သော အားကိုးသူများ) သို့မဟုတ် မိတ်ဆွေဟန်ဆောင်သော အေးဂျင့်များက ဤသို့ ပြောရမည်— «သင်တို့၏ ဘုရင်သည် ကိုယ်တိုင် (သင်တို့၏ ပစ္စည်း/ရာထူး) ကို သိမ်းယူလိုနေသည်; ဘုရင်က သင်တို့ကို ပစ်မှတ်ထားပြီးပြီ—သင်တို့၏ အခြေအနေကို သတိပြုကြ» ဟု။

Sutra 22

प्रतिजपितुर्वा दूतदण्डाननुप्रविष्टास्तीक्ष्णाः शस्त्ररसादिभिरेषां छिद्रेषु प्रहरेयुः ॥ कZ_०९.५.२२ ॥

သို့မဟုတ် ထက်မြက်သော လျှို့ဝှက်အေးဂျင့်များသည် တန်ပြန်လှုံ့ဆော်သူ၏ သံတမန်များနှင့် အဖွဲ့အပေါင်းတို့နှင့်အတူ ဝင်ရောက်စိမ့်ဝင်ပြီး၊ လက်နက်၊ အဆိပ် စသည့်အရာများဖြင့် သူတို့၏ အားနည်းချက်များကို တိုက်ခိုက်သင့်သည်။

Sutra 23

ततः सत्त्रिणः प्रतिजपितारमभिशंसेयुः ॥ कZ_०९.५.२३

ထို့နောက် အိမ်တည်းနေထိုင်သူများ (မှီခိုနေထိုင်သူများ) သည် တန်ပြန်လှုံ့ဆော်သူကို စွပ်စွဲ/တိုင်ကြားသင့်သည်။

Sutra 24

अभ्यन्तरानभ्यन्तरेषूपजपत्सु यथार्हमुपायं प्रयुञ्जीत ॥ कZ_०९.५.२४ ॥

အတွင်းလူများက အတွင်းလူများကို လှုံ့ဆော်နေသည့်အခါ၊ ကိစ္စအလိုက် သင့်လျော်သော နည်းလမ်း (upāya) ကို အသုံးချသင့်သည်။

Sutra 25

तुष्टलिङ्गमतुष्टं विपरीतं वा साम प्रयुञ्जीत ॥ कZ_०९.५.२५ ॥

သူသည် စိတ်ကျေနပ်မှု၏ လက္ခဏာပြသူအပေါ် သဘောတူညီညှိနှိုင်းခြင်း (sāma) ကို အသုံးချသင့်သည် (သို့မဟုတ် ထိုလက္ခဏာများ မရှိခြင်း သို့မဟုတ် ဆန့်ကျင်နေခြင်းရှိလျှင်လည်း သင့်လျော်သလို ညှိနှိုင်းပျော့ပြောင်းမှုဖြင့် စတင်သင့်သည်)။

Sutra 26

शौचसामर्थ्यापदेशेन व्यसनाभ्युदयावेक्षणेन वा प्रतिपूजनमिति दानम् ॥ कZ_०९.५.२६ ॥

“ဒါန” (dāna) ဆိုသည်မှာ အပြန်အလှန်လက်ဆောင်ပေးခြင်းဖြင့် တစ်ဦးတစ်ယောက်ကို ကိုယ့်ဘက်သို့ ဆွဲဆောင်အောင်လုပ်ခြင်းဖြစ်သည်—ကိုယ့်၏ သန့်ရှင်းတည်ကြည်မှုနှင့် စွမ်းရည်ကို အကြောင်းပြ၍ဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် သူတို့၏ ဒုက္ခအခက်အခဲနှင့် တိုးတက်နိုင်ခြေကို စောင့်ကြည့် (ပြီး အခွင့်ကောင်းယူ) ၍ဖြစ်စေ။

Sutra 27

मित्रव्यञ्जनो वा ब्रूयादेतान् चित्तज्ञानार्थमुपधास्यति वो राजा तदस्याख्यातव्यमिति ॥ कZ_०९.५.२७ ॥

သို့မဟုတ် “မိတ်ဆွေဟန်ဆောင်သူ” (မိတ်ဆွေလိုပုံစံဖြင့် လုပ်ဆောင်သော အေးဂျင့်) က “မင်းကြီးက သင့်စိတ်အတွင်းကို သိရန် သင့်ကို စမ်းသပ်မည်; သင်၏တုံ့ပြန်ချက်ကို မင်းကြီးထံ ပြန်လည်တင်ပြရမည်” ဟု ပြောစေသင့်သည်။

Sutra 28

परस्पराद्वा भेदयेदेनानसौ चासौ च वो राजन्येवमुपजपति इति भेदः ॥ कZ_०९.५.२८ ॥

သို့မဟုတ် “အရှင်၊ အဲဒီသူနဲ့ အဲဒီသူက မင်းကြီးထံ သင့်အကြောင်းကို ဒီလိုပြောနေတယ်” ဟု အရိပ်အမြွက်ပြောကာ သူတို့ကို တစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက် ခွဲခွာစေသင့်သည်။ ဤသည်ကို “ဘေဒ” (ခွဲခြားကွဲပြားစေခြင်း) ဟု ခေါ်သည်။

Sutra 29

दाण्डकर्मिकवच्च दण्डः ॥ कZ_०९.५.२९ ॥

ထို့ပြင် “ဒဏ္ဍ” (အတင်းအကျပ်/အပြစ်ပေးခြင်း) ကို အလုပ်အကိုင်အဖြစ် အပြစ်ဒဏ်အကောင်အထည်ဖော်သူ/အင်ဖော်ဆာ၏ နည်းလမ်းကဲ့သို့ အသုံးချသင့်သည်။

Sutra 30

एतासां चतसृणामापदामभ्यन्तरामेव पूर्वं साधयेत् ॥ कZ_०९.५.३० ॥

ဤနည်းလမ်းလေးမျိုး (sāma, dāna, bheda, daṇḍa) အနက် အရေးပေါ်အခြေအနေများတွင် အတွင်းပိုင်း (အတွင်းရေးအန္တရာယ်/ပြဿနာ) ကို အရင်ဆုံး ထိန်းချုပ်အောင် ဆောင်ရွက်သင့်သည်။

Sutra 31

अहिभयादभ्यन्तरकोपो बाह्यकोपात्पापीयानित्युक्तं पुरस्ताद् ॥ कZ_०९.५.३१ ॥

အရင်ကလည်း ဆိုထားပြီးသားဖြစ်သည်—အတွင်းပိုင်းက ဒေါသ/ပုန်ကန်မှုသည် အပြင်ဘက် ရန်လိုမှုထက် ပိုအန္တရာယ်ကြီးသည်; အတွင်းမှာရှိတဲ့ မြွေကို ကြောက်ရသလို ပိုဆိုးသည်။

Sutra 32

उत्थितां बलवद्भ्यो वा गुर्वीं लघ्वीं विपर्यये ॥ कZ_०९.५.३२च्द् ॥

အင်အားကြီးသူများ၏ ထောက်ခံမှုဖြင့် ပေါ်ပေါက်လာသော အကျပ်အတည်းသည် «လေးလံ» ဖြစ်သည်။ အပြန်အလှန်အနေဖြင့် «ပေါ့ပါး» ဖြစ်သည်။