Adhyaya 10

Verse 1

श्रीनारद उवाच भक्तियोगस्य तत्सर्वमन्तरायतयार्भक: । मन्यमानो हृषीकेशं स्मयमान उवाच ह ॥ १ ॥

Nārada Muni meneruskan: Walaupun Prahlāda masih kanak-kanak, ketika mendengar kurnia yang ditawarkan oleh Śrī Nṛsiṁhadeva, dia menganggapnya sebagai halangan di jalan bhakti-yoga. Lalu dia tersenyum lembut dan berkata demikian.

Verse 2

श्रीप्रह्राद उवाच मा मां प्रलोभयोत्पत्त्या सक्तं कामेषु तैर्वरै: । तत्सङ्गभीतो निर्विण्णो मुमुक्षुस्त्वामुपाश्रित: ॥ २ ॥

Prahlāda Mahārāja berkata: Wahai Tuhan Yang Maha Tinggi, jangan goda aku dengan kurnia-kurnia ini; kerana kelahiranku aku cenderung terikat pada kenikmatan indera. Takut akan keadaan material, aku menjadi jemu dan mendambakan pembebasan; sebab itu aku berlindung pada kaki teratai-Mu.

Verse 3

भृत्यलक्षणजिज्ञासुर्भक्तं कामेष्वचोदयत् । भवान् संसारबीजेषु हृदयग्रन्थिषु प्रभो ॥ ३ ॥

Wahai Tuhanku, kerana benih nafsu yang menjadi akar samsara terikat pada simpul hati, Engkau mengutusku ke dunia ini untuk menzahirkan tanda-tanda bhakta yang suci.

Verse 4

नान्यथा तेऽखिलगुरो घटेत करुणात्मन: । यस्त आशिष आशास्ते न स भृत्य: स वै वणिक् ॥ ४ ॥

Wahai Guru seluruh alam, Tuhan Yang Maha Pengasih, Engkau tidak akan mendorong bhakta melakukan sesuatu yang memudaratkannya. Sesiapa berbhakti demi ganjaran duniawi bukan bhakta murni; dia seperti pedagang.

Verse 5

आशासानो न वै भृत्य: स्वामिन्याशिष आत्मन: । न स्वामी भृत्यत: स्वाम्यमिच्छन्यो राति चाशिष: ॥ ५ ॥

Hamba yang mengharapkan keuntungan duniawi daripada tuannya bukanlah hamba yang layak. Begitu juga, tuan yang memberi anugerah demi mengekalkan prestij sebagai ‘tuan’ juga bukan tuan yang murni.

Verse 6

अहं त्वकामस्त्वद्भ‍क्तस्त्वं च स्वाम्यनपाश्रय: । नान्यथेहावयोरर्थो राजसेवकयोरिव ॥ ६ ॥

Wahai Tuhanku, aku ialah bhakta dan hamba-Mu tanpa pamrih, dan Engkau ialah tuanku yang kekal. Tiada hubungan lain antara kita selain tuan dan hamba, seperti raja dan pelayannya.

Verse 7

यदि दास्यसि मे कामान्वरांस्त्वं वरदर्षभ । कामानां हृद्यसंरोहं भवतस्तु वृणे वरम् ॥ ७ ॥

Wahai pemberi anugerah yang terbaik, jika Engkau hendak mengurniakan suatu kurnia kepadaku, maka inilah yang kupilih: janganlah tumbuh tunas keinginan material dalam hatiku.

Verse 8

इन्द्रियाणि मन: प्राण आत्मा धर्मो धृतिर्मति: । ह्री: श्रीस्तेज: स्मृति: सत्यं यस्य नश्यन्ति जन्मना ॥ ८ ॥

Wahai Tuhanku, sejak awal kelahiran kerana nafsu keinginan, fungsi pancaindera, minda, nafas hidup, tubuh, dharma, ketabahan, kecerdasan, rasa malu, kemuliaan, kekuatan, ingatan dan kebenaran menjadi lenyap।

Verse 9

विमुञ्चति यदा कामान्मानवो मनसि स्थितान् । तर्ह्येव पुण्डरीकाक्ष भगवत्त्वाय कल्पते ॥ ९ ॥

Wahai Pundarīkākṣa, apabila manusia melepaskan semua keinginan material yang bersemayam dalam fikirannya, ketika itulah dia layak memperoleh kemuliaan ilahi seperti milik-Mu।

Verse 10

ॐ नमो भगवते तुभ्यं पुरुषाय महात्मने । हरयेऽद्भ‍ुतसिंहाय ब्रह्मणे परमात्मने ॥ १० ॥

Om, sembah sujudku kepada-Mu, wahai Bhagavān, Mahātman, Purusha Tertinggi; wahai Hari pemusnah duka, Narasiṁha yang menakjubkan; wahai Brahman, Paramātmā.

Verse 11

श्रीभगवानुवाच नैकान्तिनो मे मयि जात्विहाशिष आशासतेऽमुत्र च ये भवद्विधा: । तथापि मन्वन्तरमेतदत्र दैत्येश्वराणामनुभुङ्‌क्ष्व भोगान् ॥ ११ ॥

Śrī Bhagavān bersabda: Wahai Prahlāda yang dikasihi, seorang bhakta sepertimu yang setia sepenuhnya tidak pernah menginginkan anugerah material, sama ada di dunia ini atau di alam sana. Namun demikian, Aku memerintahkanmu: hingga tamat tempoh manvantara ini, nikmatilah kemegahan para daitya di sini dan perintahlah sebagai rajanya.

Verse 12

कथा मदीया जुषमाण: प्रियास्त्व- मावेश्य मामात्मनि सन्तमेकम् । सर्वेषु भूतेष्वधियज्ञमीशं यजस्व योगेन च कर्म हिन्वन् ॥ १२ ॥

Walaupun engkau berada di dunia material, hendaklah engkau sentiasa mendengar dan menikmati kisah serta ajaran-Ku; tegakkan Aku dalam hatimu sebagai satu-satunya Paramātmā dan sentiasa tenggelam dalam ingatan kepada-Ku. Aku ialah Tuhan Adhiyajña yang bersemayam dalam semua makhluk; maka sembahlah Aku melalui yoga dan tinggalkan karma yang mengejar hasil.

Verse 13

भोगेन पुण्यं कुशलेन पापं कलेवरं कालजवेन हित्वा । कीर्तिं विशुद्धां सुरलोकगीतां विताय मामेष्यसि मुक्तबन्ध: ॥ १३ ॥

Wahai Prahlāda, di dunia ini engkau akan menghabiskan hasil kebajikan dengan menikmati kebahagiaan, dan dengan beramal dharma engkau menetralkan dosa. Oleh kuasa waktu engkau akan meninggalkan jasad, namun kemuliaanmu yang suci akan dinyanyikan di alam para dewa; bebas daripada segala ikatan, engkau akan kembali ke dham-Ku.

Verse 14

य एतत्कीर्तयेन्मह्यं त्वया गीतमिदं नर: । त्वां च मां च स्मरन्काले कर्मबन्धात्प्रमुच्यते ॥ १४ ॥

Sesiapa yang melagukan untuk-Ku doa yang engkau nyanyikan ini, dan pada waktunya mengingati engkau serta Aku, akan beransur-ansur bebas daripada ikatan karma.

Verse 15

श्रीप्रह्राद उवाच वरं वरय एतत्ते वरदेशान्महेश्वर । यदनिन्दत्पिता मे त्वामविद्वांस्तेज ऐश्वरम् ॥ १५ ॥ विद्धामर्षाशय: साक्षात्सर्वलोकगुरुं प्रभुम् । भ्रातृहेति मृषाद‍ृष्टिस्त्वद्भ‍क्ते मयि चाघवान् ॥ १६ ॥ तस्मात्पिता मे पूयेत दुरन्ताद् दुस्तरादघात् । पूतस्तेऽपाङ्गसंद‍ृष्टस्तदा कृपणवत्सल ॥ १७ ॥

Prahlāda berkata: Wahai Mahā-īśvara, Pemberi anugerah yang mengasihani yang jatuh, aku memohon satu kurnia sahaja. Ayahku, kerana tidak mengenal keagungan dan kekuasaan-Mu, tersalah sangka ‘Engkau pembunuh saudaraku’, lalu memfitnah dan mencela-Mu serta melakukan dosa berat terhadapku, bhakta-Mu; mohon ampunilah dosanya itu.

Verse 16

श्रीप्रह्राद उवाच वरं वरय एतत्ते वरदेशान्महेश्वर । यदनिन्दत्पिता मे त्वामविद्वांस्तेज ऐश्वरम् ॥ १५ ॥ विद्धामर्षाशय: साक्षात्सर्वलोकगुरुं प्रभुम् । भ्रातृहेति मृषाद‍ृष्टिस्त्वद्भ‍क्ते मयि चाघवान् ॥ १६ ॥ तस्मात्पिता मे पूयेत दुरन्ताद् दुस्तरादघात् । पूतस्तेऽपाङ्गसंद‍ृष्टस्तदा कृपणवत्सल ॥ १७ ॥

Dia tidak mengenali-Mu sebagai Guru segala alam yang nyata, lalu menyimpan amarah dan dengan sangkaan salah ‘pembunuh saudaraku’ melakukan dosa juga terhadapku, bhakta-Mu. Wahai Prabhu, ampunilah kesalahannya.

Verse 17

श्रीप्रह्राद उवाच वरं वरय एतत्ते वरदेशान्महेश्वर । यदनिन्दत्पिता मे त्वामविद्वांस्तेज ऐश्वरम् ॥ १५ ॥ विद्धामर्षाशय: साक्षात्सर्वलोकगुरुं प्रभुम् । भ्रातृहेति मृषाद‍ृष्टिस्त्वद्भ‍क्ते मयि चाघवान् ॥ १६ ॥ तस्मात्पिता मे पूयेत दुरन्ताद् दुस्तरादघात् । पूतस्तेऽपाङ्गसंद‍ृष्टस्तदा कृपणवत्सल ॥ १७ ॥

Maka semoga ayahku disucikan sepenuhnya daripada dosa yang amat berat dan sukar dilampaui itu. Wahai Yang mengasihi yang papa, ketika itu dia telah disucikan oleh lirikan rahmat-Mu; namun semoga penyuciannya menjadi sempurna.

Verse 18

श्रीभगवानुवाच त्रि:सप्तभि: पिता पूत: पितृभि: सह तेऽनघ । यत्साधोऽस्य कुले जातो भवान्वै कुलपावन: ॥ १८ ॥

Sri Bhagavan bersabda: “Wahai Prahlada, wahai yang suci dan saleh! Dengan kelahiranmu dalam keturunan ini, seluruh dinasti disucikan; ayahmu juga disucikan bersama dua puluh satu leluhur, kerana engkau pemurni keluarga.”

Verse 19

यत्र यत्र च मद्भ‍क्ता: प्रशान्ता: समदर्शिन: । साधव: समुदाचारास्ते पूयन्तेऽपि कीकटा: ॥ १९ ॥

Di mana-mana adanya para bhakta-Ku yang tenang, seimbang, memandang sama, berakhlak mulia dan berhias segala kebajikan, tempat itu dan keturunan di sana—walau tercela—menjadi suci.

Verse 20

सर्वात्मना न हिंसन्ति भूतग्रामेषु किञ्चन । उच्चावचेषु दैत्येन्द्र मद्भ‍ावविगतस्पृहा: ॥ २० ॥

Wahai Prahlada, raja kaum Daitya! Kerana terpaut pada bhakti kepada-Ku, bhakta-Ku tidak menyakiti mana-mana makhluk; dia tidak membezakan tinggi-rendah dan tidak iri hati kepada sesiapa.

Verse 21

भवन्ति पुरुषा लोके मद्भ‍क्तास्त्वामनुव्रता: । भवान्मे खलु भक्तानां सर्वेषां प्रतिरूपधृक् ॥ २१ ॥

Sesiapa di dunia yang mengikuti teladanmu akan secara semula jadi menjadi bhakta-Ku yang murni. Engkau ialah contoh terbaik antara para bhakta-Ku; orang lain patut menuruti jejak langkahmu.

Verse 22

कुरु त्वं प्रेतकृत्यानि पितु: पूतस्य सर्वश: । मदङ्गस्पर्शनेनाङ्ग लोकान्यास्यति सुप्रजा: ॥ २२ ॥

Wahai anak-Ku, lakukanlah segala upacara selepas kematian untuk ayahmu. Walaupun dia telah disucikan oleh sentuhan tubuh-Ku saat wafat, kewajipan seorang anak ialah melaksanakan śrāddha agar dia mencapai loka yang mulia serta menjadi warga dan bhakta yang baik.

Verse 23

पित्र्यं च स्थानमातिष्ठ यथोक्तं ब्रह्मवादिभि: । मय्यावेश्य मनस्तात कुरु कर्माणि मत्पर: ॥ २३ ॥

Menurut ajaran para brahmana, ambillah tempat pemerintahan kerajaan ayahmu. Wahai anak, tetapkan fikiranmu pada-Ku; tanpa melanggar ketetapan Weda, laksanakan tugasmu dengan Aku sebagai tujuan tertinggi.

Verse 24

श्रीनारद उवाच प्रह्रादोऽपि तथा चक्रे पितुर्यत्साम्परायिकम् । यथाह भगवान् राजन्नभिषिक्तो द्विजातिभि: ॥ २४ ॥

Śrī Nārada berkata: Wahai Raja Yudhiṣṭhira, menurut perintah Bhagavān, Prahlāda melaksanakan upacara terakhir untuk ayahandanya; kemudian, atas arahan para dvija, baginda ditabalkan dan didudukkan di takhta kerajaan Hiraṇyakaśipu.

Verse 25

प्रसादसुमुखं द‍ृष्ट्वा ब्रह्मा नरहरिं हरिम् । स्तुत्वा वाग्भि: पवित्राभि: प्राह देवादिभिर्वृत: ॥ २५ ॥

Melihat Hari Narasiṁha berwajah cerah kerana berkenan, Brahmā yang dikelilingi para dewa memuji-Nya dengan kata-kata suci, lalu menyampaikan permohonan doa.

Verse 26

श्रीब्रह्मोवाच देवदेवाखिलाध्यक्ष भूतभावन पूर्वज । दिष्टय‍ा ते निहत: पापो लोकसन्तापनोऽसुर: ॥ २६ ॥

Brahmā berkata: Wahai Deva-deva, Penguasa seluruh alam, Pemberi kesejahteraan bagi semua makhluk, Ādi-puruṣa! Dengan keberuntungan kami, Engkau telah membunuh asura berdosa yang menyusahkan seluruh dunia.

Verse 27

योऽसौ लब्धवरो मत्तो न वध्यो मम सृष्टिभि: । तपोयोगबलोन्नद्ध: समस्तनिगमानहन् ॥ २७ ॥

Asura itu, Hiraṇyakaśipu, menerima anugerah daripadaku bahawa dia tidak akan dibunuh oleh mana-mana makhluk dalam ciptaanku. Dengan jaminan itu serta kekuatan tapa dan yoga, dia menjadi sangat angkuh lalu melanggar semua ketetapan Weda.

Verse 28

दिष्टय‍ा तत्तनय: साधुर्महाभागवतोऽर्भक: । त्वया विमोचितो मृत्योर्दिष्टय‍ा त्वां समितोऽधुना ॥ २८ ॥

Dengan keberuntungan besar, Prahlāda Mahārāja, putera Hiraṇyakaśipu, walaupun masih kanak-kanak namun seorang bhakta agung, kini dibebaskan daripada maut. Kini dia sepenuhnya berada di bawah lindungan kaki teratai-Mu.

Verse 29

एतद् वपुस्ते भगवन्ध्यायत: परमात्मन: । सर्वतो गोप्तृ सन्त्रासान्मृत्योरपि जिघांसत: ॥ २९ ॥

Wahai Tuhan, wahai Paramātmā, Engkau pelindung dari segala arah. Sesiapa yang bermeditasi pada tubuh transendental-Mu akan dilindungi secara semula jadi daripada segala ketakutan, bahkan daripada bahaya maut yang mendatang.

Verse 30

श्रीभगवानुवाच मैवं विभोऽसुराणां ते प्रदेय: पद्मसम्भव । वर: क्रूरनिसर्गाणामहीनाममृतं यथा ॥ ३० ॥

Śrī Bhagavān bersabda: Wahai Brahmā yang lahir dari teratai, janganlah engkau memberi kurnia kepada para asura; memberi anugerah kepada yang bersifat kejam dan dengki bagaikan memberi susu kepada ular—amat berbahaya. Maka jangan lagi memberi kurnia kepada mana-mana asura.

Verse 31

श्रीनारद उवाच इत्युक्त्वा भगवान् राजंस्ततश्चान्तर्दधे हरि: । अद‍ृश्य: सर्वभूतानां पूजित: परमेष्ठिना ॥ ३१ ॥

Nārada Muni meneruskan: Wahai Raja Yudhiṣṭhira, setelah berkata demikian untuk menasihati Brahmā, Hari—yang tidak kelihatan bagi makhluk biasa—dipuja oleh Brahmā lalu lenyap dari tempat itu.

Verse 32

तत: सम्पूज्य शिरसा ववन्दे परमेष्ठिनम् । भवं प्रजापतीन्देवान्प्रह्रादो भगवत्कला: ॥ ३२ ॥

Kemudian Prahlāda, yang merupakan bahagian (kalā) Bhagavān, menundukkan kepala dan memberi hormat kepada Brahmā, serta kepada Śiva, para prajāpati dan semua dewa—kerana mereka semua adalah bahagian Tuhan.

Verse 33

तत: काव्यादिभि: सार्धं मुनिभि: कमलासन: । दैत्यानां दानवानां च प्रह्रादमकरोत्पतिम् ॥ ३३ ॥

Kemudian, bersama Śukrācārya dan para resi agung, Brahmā yang bersemayam di atas teratai melantik Prahlāda sebagai raja semua daitya dan dānava.

Verse 34

प्रतिनन्द्य ततो देवा: प्रयुज्य परमाशिष: । स्वधामानि ययू राजन्ब्रह्माद्या: प्रतिपूजिता: ॥ ३४ ॥

Wahai Raja, setelah Prahlāda memuja para dewa yang diketuai Brahmā dengan sewajarnya, mereka mengurniakan berkat tertinggi lalu kembali ke alam kediaman masing-masing.

Verse 35

एवं च पार्षदौ विष्णो: पुत्रत्वं प्रापितौ दिते: । हृदि स्थितेन हरिणा वैरभावेन तौ हतौ ॥ ३५ ॥

Demikianlah dua pengiring Viṣṇu yang menjadi Hiraṇyākṣa dan Hiraṇyakaśipu, putera Diti, kedua-duanya terbunuh; dalam ilusi mereka menyangka Hari yang bersemayam di hati sebagai musuh.

Verse 36

पुनश्च विप्रशापेन राक्षसौ तौ बभूवतु: । कुम्भकर्णदशग्रीवौ हतौ तौ रामविक्रमै: ॥ ३६ ॥

Kemudian, akibat sumpahan para brāhmaṇa, kedua-duanya lahir semula sebagai rākṣasa Kumbhakarṇa dan Rāvaṇa berkepala sepuluh; kedua-duanya dibunuh oleh keperkasaan Śrī Rāmacandra.

Verse 37

शयानौ युधि निर्भिन्नहृदयौ रामशायकै: । तच्चित्तौ जहतुर्देहं यथा प्राक्तनजन्मनि ॥ ३७ ॥

Ditembusi panah Śrī Rāmacandra di medan perang hingga hati terbelah, kedua-duanya rebah di tanah dan meninggalkan jasad dengan fikiran terpaut pada Tuhan, seperti dalam kelahiran terdahulu.

Verse 38

ताविहाथ पुनर्जातौ शिशुपालकरूषजौ । हरौ वैरानुबन्धेन पश्यतस्ते समीयतु: ॥ ३८ ॥

Kedua-duanya lahir semula dalam kalangan manusia sebagai Śiśupāla dan Dantavakra, lalu terus terikat dengan permusuhan terhadap Hari; dan di hadapanmu akhirnya mereka menyatu ke dalam tubuh Tuhan.

Verse 39

एन: पूर्वकृतं यत् तद् राजान: कृष्णवैरिण: । जहुस्तेऽन्ते तदात्मान: कीट: पेशस्कृतो यथा ॥ ३९ ॥

Bukan hanya Śiśupāla dan Dantavakra, bahkan ramai raja yang memusuhi Kṛṣṇa juga pada saat mati meninggalkan dosa lampau; kerana mereka memikirkan Tuhan, mereka memperoleh tubuh rohani serupa Hari—seperti ulat yang ditangkap lebah hitam menjadi sejenis dengannya.

Verse 40

यथा यथा भगवतो भक्त्या परमयाभिदा । नृपाश्चैद्यादय: सात्म्यं हरेस्तच्चिन्तया ययु: ॥ ४० ॥

Melalui bhakti yang murni, para penyembah suci yang sentiasa mengingati Keperibadian Tertinggi memperoleh tubuh yang serupa dengan-Nya; inilah sārūpya-mukti. Walaupun Śiśupāla, Dantavakra dan raja-raja lain memikirkan Kṛṣṇa sebagai musuh, mereka juga mencapai hasil yang sama.

Verse 41

आख्यातं सर्वमेतत्ते यन्मां त्वं परिपृष्टवान् । दमघोषसुतादीनां हरे: सात्म्यमपि द्विषाम् ॥ ४१ ॥

Segala yang engkau tanyakan kepadaku—bagaimana putera Damaghoṣa dan para pembenci lain pun mencapai keserupaan dengan Hari—telah aku jelaskan kepadamu semuanya.

Verse 42

एषा ब्रह्मण्यदेवस्य कृष्णस्य च महात्मन: । अवतारकथा पुण्या वधो यत्रादिदैत्ययो: ॥ ४२ ॥

Inilah kisah avatāra yang suci tentang Śrī Kṛṣṇa, Brahmaṇya-deva yang mulia, Keperibadian Tertinggi Tuhan; di dalamnya dihuraikan pelbagai penjelmaan Tuhan, dan juga pembunuhan dua asura purba, Hiraṇyākṣa serta Hiraṇyakaśipu.

Verse 43

प्रह्रादस्यानुचरितं महाभागवतस्य च । भक्तिर्ज्ञानं विरक्तिश्च याथार्थ्यं चास्य वै हरे: ॥ ४३ ॥ सर्गस्थित्यप्ययेशस्य गुणकर्मानुवर्णनम् । परावरेषां स्थानानां कालेन व्यत्ययो महान् ॥ ४४ ॥

Di sini diceritakan riwayat Prahlāda Mahārāja, bhakta agung: bhakti yang teguh, pengetahuan rohani yang sempurna, sikap vairāgya, serta hakikat sebenar Śrī Hari.

Verse 44

प्रह्रादस्यानुचरितं महाभागवतस्य च । भक्तिर्ज्ञानं विरक्तिश्च याथार्थ्यं चास्य वै हरे: ॥ ४३ ॥ सर्गस्थित्यप्ययेशस्य गुणकर्मानुवर्णनम् । परावरेषां स्थानानां कालेन व्यत्ययो महान् ॥ ४४ ॥

Di sini juga diterangkan bahawa Tuhan Yang Maha Tinggi ialah punca penciptaan, pemeliharaan dan peleburan; sifat serta perbuatan-Nya dipuji, dan bahawa tempat tinggal para dewa dan asura, walau semewah mana, musnah oleh arus masa menurut perintah-Nya semata-mata.

Verse 45

धर्मो भागवतानां च भगवान्येन गम्यते । आख्यानेऽस्मिन्समाम्नातमाध्यात्मिकमशेषत: ॥ ४५ ॥

Prinsip agama yang benar-benar membuat seseorang memahami Tuhan Yang Maha Tinggi disebut bhāgavata-dharma; dalam kisah ini, hakikat rohani itu dihuraikan dengan lengkap dan tepat.

Verse 46

य एतत्पुण्यमाख्यानं विष्णोर्वीर्योपबृंहितम् । कीर्तयेच्छ्रद्धया श्रुत्वा कर्मपाशैर्विमुच्यते ॥ ४६ ॥

Sesiapa yang dengan iman mendengar dan melagukan kisah suci ini yang memuliakan keperkasaan Viṣṇu, pasti dibebaskan daripada belenggu karma.

Verse 47

एतद्य आदिपुरुषस्य मृगेन्द्रलीलां दैत्येन्द्रयूथपवधं प्रयत: पठेत । दैत्यात्मजस्य च सतां प्रवरस्य पुण्यं श्रुत्वानुभावमकुतोभयमेति लोकम् ॥ ४७ ॥

Sesiapa yang dengan penuh perhatian membaca atau dengan bhakti mendengar kisah Ādi-Puruṣa Nṛsiṁhadeva—līlā bagai raja singa, pembunuhan Hiraṇyakaśipu raja asura, serta kemuliaan suci Prahlāda, bhakta terbaik—pasti mencapai Vaikuṇṭha, alam tanpa ketakutan.

Verse 48

यूयं नृलोके बत भूरिभागा लोकं पुनाना मुनयोऽभियन्ति । येषां गृहानावसतीति साक्षाद् गूढं परं ब्रह्म मनुष्यलिङ्गम् ॥ ४८ ॥

Narada Muni berkata: Wahai Maharaja Yudhiṣṭhira, kamu semua Pāṇḍava amat beruntung, kerana Śrī Kṛṣṇa, Parabrahman yang tersembunyi, tinggal di istana kamu dalam rupa manusia. Para resi suci yang menyucikan dunia mengetahui hal ini, lalu sentiasa mengunjungi rumah ini.

Verse 49

स वा अयं ब्रह्म महद्विमृग्य- कैवल्यनिर्वाणसुखानुभूति: । प्रिय: सुहृद् व: खलु मातुलेय आत्मार्हणीयो विधिकृद्गुरुश्च ॥ ४९ ॥

Kṛṣṇa itulah Brahman, kerana Brahman nirguṇa pun bersumber daripada-Nya. Kebahagiaan kaivalya dan sukha nirvāṇa yang dicari para resi agung lahir daripada-Nya; namun Sang Pribadi Tertinggi itu juga sahabat paling dikasihi, penolong setia, dan kerabat rapat sebagai anak saudara sebelah ibu. Dia bagaikan tubuh dan jiwa kamu, layak disembah, namun bertindak seperti pelayanmu dan kadang-kadang sebagai gurumu.

Verse 50

न यस्य साक्षाद्भ‍वपद्मजादिभी रूपं धिया वस्तुतयोपवर्णितम् । मौनेन भक्त्योपशमेन पूजित: प्रसीदतामेष स सात्वतां पति: ॥ ५० ॥

Bahkan Śiva dan Brahmā pun tidak mampu menghuraikan hakikat rupa-Nya dengan tepat. Semoga Śrī Kṛṣṇa, Pelindung para bhakta, yang dipuja para resi melalui warta diam, meditasi, bhakti dan pelepasan, berkenan kepada kami.

Verse 51

स एष भगवान् राजन्व्यतनोद्विहतं यश: । पुरा रुद्रस्य देवस्य मयेनानन्तमायिना ॥ ५१ ॥

Wahai Raja Yudhiṣṭhira, pada zaman yang sangat lampau, Maya Dānava yang memiliki kuasa ilusi tanpa batas telah merosakkan kemasyhuran Dewa Rudra (Śiva). Ketika itu, Bhagavān Śrī Kṛṣṇa memulihkan kembali nama baik baginda dan menyelamatkan Śiva.

Verse 52

राजोवाच कस्मिन्कर्मणि देवस्य मयोऽहञ्जगदीशितु: । यथा चोपचिता कीर्ति: कृष्णेनानेन कथ्यताम् ॥ ५२ ॥

Mahārāja Yudhiṣṭhira berkata: Dengan perbuatan apakah Maya Dānava telah menewaskan kemasyhuran Dewa Rudra (Śiva), Penguasa alam? Dan bagaimana Śrī Kṛṣṇa menyelamatkan Śiva serta mengembangkan kembali kemuliaannya? Mohon ceritakan peristiwa-peristiwa itu.

Verse 53

श्रीनारद उवाच निर्जिता असुरा देवैर्युध्यनेनोपबृंहितै: । मायिनां परमाचार्यं मयं शरणमाययु: ॥ ५३ ॥

Śrī Nārada berkata: Ketika para dewa yang dikuatkan oleh rahmat Śrī Kṛṣṇa berperang, para asura ditewaskan dan kalah; lalu mereka berlindung kepada Maya Dānava, guru agung ilmu maya.

Verse 54

स निर्माय पुरस्तिस्रो हैमीरौप्यायसीर्विभु: । दुर्लक्ष्यापायसंयोगा दुर्वितर्क्यपरिच्छदा: ॥ ५४ ॥ ताभिस्तेऽसुरसेनान्यो लोकांस्त्रीन् सेश्वरान्नृप । स्मरन्तो नाशयां चक्रु: पूर्ववैरमलक्षिता: ॥ ५५ ॥

Maya Dānava membina tiga kota—daripada emas, perak dan besi—yang sukar dilihat serta dipenuhi kelengkapan luar biasa; dengan itu para panglima asura menjadi tidak kelihatan bagi para dewa.

Verse 55

स निर्माय पुरस्तिस्रो हैमीरौप्यायसीर्विभु: । दुर्लक्ष्यापायसंयोगा दुर्वितर्क्यपरिच्छदा: ॥ ५४ ॥ ताभिस्तेऽसुरसेनान्यो लोकांस्त्रीन् सेश्वरान्नृप । स्मरन्तो नाशयां चक्रु: पूर्ववैरमलक्षिता: ॥ ५५ ॥

Wahai Raja, dengan tiga kota itu para panglima asura kekal tidak kelihatan bagi para dewa; mengingati permusuhan lama, mereka mula memusnahkan tiga alam—atas, tengah dan bawah—beserta para penguasanya.

Verse 56

ततस्ते सेश्वरा लोका उपासाद्येश्वरं नता: । त्राहि नस्तावकान्देव विनष्टांस्त्रिपुरालयै: ॥ ५६ ॥

Kemudian para penguasa tiga alam mendatangi Dewa Śiva, bersujud dan berkata: “Wahai Deva, selamatkanlah kami, para pengikut-Mu; penghuni Tripura sedang membinasakan kami.”

Verse 57

अथानुगृह्य भगवान्मा भैष्टेति सुरान्विभु: । शरं धनुषि सन्धाय पुरेष्वस्त्रं व्यमुञ्चत ॥ ५७ ॥

Lalu Dewa Śiva Yang Maha Perkasa mengasihani mereka dan berkata, “Jangan takut.” Kemudian baginda memasang anak panah pada busurnya dan melepaskan senjata ke arah tiga kota itu.

Verse 58

ततोऽग्निवर्णा इषव उत्पेतु: सूर्यमण्डलात् । यथा मयूखसन्दोहा नाद‍ृश्यन्त पुरो यत: ॥ ५८ ॥

Kemudian anak panah berwarna api meluncur dari cakera matahari bagaikan gugusan sinar suria, menutupi tiga istana-angkasa Tripura sehingga tidak lagi kelihatan.

Verse 59

तै: स्पृष्टा व्यसव: सर्वे निपेतु: स्म पुरौकस: । तानानीय महायोगी मय: कूपरसेऽक्षिपत् ॥ ५९ ॥

Disentuh anak panah itu, semua penghuni asura di Tripura mati lalu rebah. Kemudian mahayogi Maya Dānava mengumpulkan mereka dan mencampakkan mereka ke dalam perigi nektar yang diciptakannya.

Verse 60

सिद्धामृतरसस्पृष्टा वज्रसारा महौजस: । उत्तस्थुर्मेघदलना वैद्युता इव वह्नय: ॥ ६० ॥

Apabila jasad-jasad itu tersentuh rasa amerta yang sempurna, tubuh mereka menjadi sekeras vajra dan tidak dapat dikalahkan, penuh tenaga besar. Mereka bangkit seperti kilat yang menembusi awan.

Verse 61

विलोक्य भग्नसङ्कल्पं विमनस्कं वृषध्वजम् । तदायं भगवान्विष्णुस्तत्रोपायमकल्पयत् ॥ ६१ ॥

Melihat Śiva, pemegang panji lembu, berdukacita dan kecewa kerana tekadnya patah, Bhagavān Viṣṇu memikirkan cara untuk menghentikan gangguan yang ditimbulkan oleh Maya Dānava.

Verse 62

वत्सश्चासीत्तदा ब्रह्मा स्वयं विष्णुरयं हि गौ: । प्रविश्य त्रिपुरं काले रसकूपामृतं पपौ ॥ ६२ ॥

Kemudian Brahmā menjadi anak lembu dan Viṣṇu sendiri menjadi lembu. Pada waktu tengah hari mereka memasuki Tripura dan meminum habis seluruh nektar di dalam perigi itu.

Verse 63

तेऽसुरा ह्यपि पश्यन्तो न न्यषेधन्विमोहिता: । तद्विज्ञाय महायोगी रसपालानिदं जगौ । स्मयन्विशोक: शोकार्तान्स्मरन्दैवगतिं च ताम् ॥ ६३ ॥

Para asura melihat anak lembu dan lembu itu, namun kerana terpesona oleh māyā Bhagavān, mereka tidak mampu menghalangnya. Mahāyogī Maya Dānava menyedari bahawa keduanya sedang meminum amṛta dan memahami hal itu sebagai kuasa tak terlihat takdir ilahi; lalu dia berbicara kepada para asura yang meratap, sambil tersenyum tanpa dukacita.

Verse 64

देवोऽसुरो नरोऽन्यो वा नेश्वरोऽस्तीह कश्चन । आत्मनोऽन्यस्य वा दिष्टं दैवेनापोहितुं द्वयो: ॥ ६४ ॥

Maya Dānava berkata: Sama ada dewa, asura, manusia atau sesiapa pun, tiada seorang pun di mana-mana yang mampu membatalkan ketetapan yang telah ditentukan oleh takdir ilahi—untuk diri sendiri, untuk orang lain, atau untuk kedua-duanya.

Verse 65

अथासौ शक्तिभि: स्वाभि: शम्भो: प्राधानिकं व्यधात् । धर्मज्ञानविरक्त्यृद्धितपोविद्याक्रियादिभि: ॥ ६५ ॥ रथं सूतं ध्वजं वाहान्धनुर्वर्मशरादि यत् । सन्नद्धो रथमास्थाय शरं धनुरुपाददे ॥ ६६ ॥

Nārada Muni meneruskan: Selepas itu, Bhagavān Kṛṣṇa dengan śakti peribadi-Nya—dharma, pengetahuan, pelepasan, kemuliaan, tapa, pendidikan dan tindakan suci—melengkapi Śambhu (Śiva) dengan kelengkapan utama: kereta, kusir, panji, tunggangan, busur, zirah dan anak panah. Setelah siap, Śiva menaiki kereta dan memegang busur serta panahnya.

Verse 66

अथासौ शक्तिभि: स्वाभि: शम्भो: प्राधानिकं व्यधात् । धर्मज्ञानविरक्त्यृद्धितपोविद्याक्रियादिभि: ॥ ६५ ॥ रथं सूतं ध्वजं वाहान्धनुर्वर्मशरादि यत् । सन्नद्धो रथमास्थाय शरं धनुरुपाददे ॥ ६६ ॥

Nārada Muni meneruskan: Selepas itu, Bhagavān Kṛṣṇa dengan śakti peribadi-Nya—dharma, pengetahuan, pelepasan, kemuliaan, tapa, pendidikan dan tindakan suci—melengkapi Śambhu (Śiva) dengan kelengkapan utama: kereta, kusir, panji, tunggangan, busur, zirah dan anak panah. Setelah siap, Śiva menaiki kereta dan memegang busur serta panahnya.

Verse 67

शरं धनुषि सन्धाय मुहूर्तेऽभिजितीश्वर: । ददाह तेन दुर्भेद्या हरोऽथ त्रिपुरो नृप ॥ ६७ ॥

Wahai Raja Yudhiṣṭhira, Tuhan Śiva yang maha perkasa memasang anak panah pada busurnya pada saat Abhijit (tengah hari), lalu dengan panah itu membakar dan menghancurkan Tripura yang sukar ditembusi.

Verse 68

दिवि दुन्दुभयो नेदुर्विमानशतसङ्कुला: । देवर्षिपितृसिद्धेशा जयेति कुसुमोत्करै: । अवाकिरञ्जगुर्हृष्टा ननृतुश्चाप्सरोगणा: ॥ ६८ ॥

Di langit, para penghuni alam tinggi yang duduk di banyak vimāna memalu gendang dundubhi. Para dewa, devarṣi, pitṛ, siddha dan tokoh agung melaungkan “jaya” sambil menabur hujan bunga di atas kepala Śrī Śiva; para apsarā pun bernyanyi dan menari dengan sukacita.

Verse 69

एवं दग्ध्वा पुरस्तिस्रो भगवान्पुरहा नृप । ब्रह्मादिभि: स्तूयमान: स्वं धाम प्रत्यपद्यत ॥ ६९ ॥

Wahai Raja, demikianlah setelah membakar tiga kota itu hingga menjadi abu, Tuhan Śiva dikenali sebagai Tripurāri, pemusnah Tripura. Dipuja dan dipuji oleh para dewa yang diketuai Brahmā, baginda kembali ke dhāma baginda sendiri.

Verse 70

एवं विधान्यस्य हरे: स्वमायया विडम्बमानस्य नृलोकमात्मन: । वीर्याणि गीतान्यृषिभिर्जगद्गुरो- र्लोकं पुनानान्यपरं वदामि किम् ॥ ७० ॥

Demikianlah Tuhan Hari, Śrī Kṛṣṇa, dengan yogamāyā-Nya, walaupun tampak seperti manusia di dunia ini, tetap memperlihatkan banyak lila dan keperkasaan yang luar biasa. Perbuatan Jagad-guru itu telah dinyanyikan oleh para ṛṣi dan menyucikan dunia; apa lagi yang dapat kukatakan? Cukup mendengarnya daripada sumber yang benar, seseorang menjadi suci.