Adhyaya 182

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो भृगुः श्रिया चैव समेतः कच्छपं गतः । अभिनन्द्य यथान्यायमुवाच वचनं शुभम्

श्रीमार्कण्डेय म्हणाले—त्यानंतर भृगु श्रीसह कच्छपाकडे गेले. यथाविधी अभिवादन करून त्यांनी शुभ वचन उच्चारले।

Verse 2

त्वया धृता धरा सर्वा तथा लोकाश्चराचराः । तथैव पुण्यभावत्वात्स्थितस्तत्र महामते

तुझ्यामुळेच ही समस्त धरा धारण झाली आहे, तसेच चराचर सर्व लोकही। तुझ्या पुण्यस्वभावामुळे, हे महामते, तू तेथेच दृढपणे स्थित आहेस।

Verse 3

चातुर्विद्यस्य संस्थानं करोमि रमया सह । यदि त्वं मन्यसे देव तदादेशय मां विभो

मी रमेसह चातुर्विद्येचे संस्थान (आसन) स्थापू इच्छितो। हे देव, जर तुला ते मान्य असेल, तर हे विभो, मला आज्ञा दे।

Verse 4

कूर्म उवाच । एवमेव द्विजश्रेष्ठ मम नामाङ्कितं पुरम् । भविष्यति महत्कालं ममोपरि सुसंस्थितम्

कूर्म म्हणाला—“असेच होईल, हे द्विजश्रेष्ठ! माझ्या नावाने अंकित असे नगर उत्पन्न होईल. ते फार काळ माझ्या वर दृढपणे सुसंस्थित राहील.”

Verse 5

अचलं सुस्थिरं तात न भीः कार्या सुलोचने । एतच्छ्रुत्वा शुभं वाक्यं कच्छपस्य मुखाच्च्युतम्

“हे तात, हे अचल व अत्यंत स्थिर राहील; हे सुलोचने, भीती बाळगू नकोस।” कच्छपाच्या मुखातून निघालेले हे शुभ वचन ऐकून…

Verse 6

हृष्टस्तुष्टः श्रिया सार्द्धं पद्मयोनिसुतो भृगुः । अभीचि उदये प्राप्ते कृतकौतुकमङ्गलः

तेव्हा पद्मयोनी (ब्रह्मा) यांचा पुत्र भृगु, श्री (लक्ष्मी) हिच्यासह हर्षित व तुष्ट होऊन, अभिचीच्या उदयाचा शुभ मुहूर्त येताच, कौतुक-कलशादी मंगळविधी संपन्न करू लागला।

Verse 7

नन्दने वत्सरे माघे पञ्चम्यां भरतर्षभ । शस्ते तु ह्युत्तरायोगे कुम्भस्थे शशिमण्डले

नन्दन संवत्सरी, माघ महिन्याच्या पंचमीस, हे भरतश्रेष्ठा! शुभ उत्तरायण-योगी, चंद्रमंडळ कुंभ राशीत स्थित असता।

Verse 8

रेवाया उत्तरे तीरे गम्भीरे चाभिवारुणि । प्रागुदक्प्रवणे देशे कोटितीर्थसमन्वितम्

रेवा (नर्मदा) नदीच्या उत्तरेकाठी, गभीर व जलसमृद्ध प्रदेशात, पूर्व व जलाकडे उतार असलेल्या देशी—कोटितीर्थांनी युक्त असे।

Verse 9

क्रोशप्रमाणं तत्क्षेत्रं प्रासादशतसंकुलम् । अचिरेणैव कालेन तपोबलसमन्वितः । विचिन्त्य विश्वकर्माणं चकार भृगुसत्तमः

ते क्षेत्र एक क्रोशपर्यंत विस्तारलेले व शेकडो प्रासादांनी भरलेले होते। अल्प काळातच, तपोबलयुक्त भृगुश्रेष्ठाने विश्वकर्म्याचे चिंतन करून ते निर्माण करविले।

Verse 10

ब्राह्मणा वेदविद्वांसः क्षत्रिया राज्यपालकाः । वैश्या वृत्तिरतास्तत्र शूद्राः शुश्रूषकास्त्रिषु

तेथे ब्राह्मण वेदविद्येत पारंगत, क्षत्रिय राज्यपालक, वैश्य आपल्या वृत्तीत रत, आणि शूद्र तिघांच्या (उच्च वर्णांच्या) सेवेत तत्पर होते।

Verse 11

एवं श्रिया वृतं क्षेत्रं परमानन्दनन्दितम् । निर्मितं भृगुणा तात सर्वपातकनाशनम् । इति भृगुकच्छोत्पत्तिः

अशा रीतीने श्रीने वेढलेले, परम आनंद देणारे व सर्व पातकांचा नाश करणारे ते क्षेत्र, हे ताता! भृगुने निर्माण केले. अशी भृगुकच्छोत्पत्ती समाप्त.

Verse 12

मार्कण्डेय उवाच । ततः कालेन महता कस्मिंश्चित्कारणान्तरे । देवलोकं जगामाशु लक्ष्मीरृषिसमागमे

मार्कण्डेय म्हणाले—त्यानंतर बराच काळ गेल्यावर, एका मधल्या कारणामुळे, ऋषींच्या सभेच्या वेळी लक्ष्मी त्वरेने देवलोकास गेली।

Verse 13

समर्प्य कुञ्चिकाट्टालं भृगवे ब्रह्मवादिने । पालयस्व यथार्थं वै स्थानकं मम सुव्रत

किल्ली व द्वाररक्षणाचा भार ब्रह्मवादी भृगूंना देऊन ती म्हणाली—हे सुव्रत, माझ्या निवासस्थानाचे धर्मानुसार यथार्थ रक्षण कर।

Verse 14

देवकार्याण्यशेषाणि कृत्वा श्रीः पुनरागता । आजगाम रमा देवी भृगुकच्छं त्वरान्विता

देवांची सर्व कामे पूर्ण करून श्री (रमा) पुन्हा परत आली; त्वरेने देवी रमा भृगुकच्छास येऊन पोहोचली।

Verse 15

प्रार्थितं कुञ्चिकाट्टालं स्वगृहं सपरिग्रहम् । भृगुर्यदा तदा पार्थ मिथ्या नास्ति तदा वदत

किल्ली व कडी, आणि अधिकारासह घर—याबद्दल जे मागितले आहे, भृगु जेव्हा तसे म्हणतील, तेव्हा हे पार्थ (राजा), ‘हे खोटे नाही’ असे सांग।

Verse 16

एव विवादः सुमहान्संजातश्च नरेश्वर । ममेति मम चैवेति परस्परसमागमे

अशा रीतीने, हे नरेश्वर, एकमेकांस भेटताच ‘माझे! माझेच!’ असे म्हणत फार मोठा वाद निर्माण झाला।

Verse 17

ततः कालेन महता भृगुणा परमर्षिणा । चातुर्विद्यप्रमाणार्थं चकार महतीं स्थितिम्

त्यानंतर दीर्घ काळानंतर परमर्षी भृगूंनी चातुर्विद्येच्या प्रमाण-मानकासाठी एक महान् व्यवस्था स्थापन केली।

Verse 18

अस्मदीयं यथा सर्वं नगरं मृगलोचने । चातुर्विद्या द्विजाः सर्वे तथा जानन्ति सुन्दरि

हे मृगनयने सुंदरी, जसे हे सर्व नगर आमचे म्हणतात, तसेच चातुर्विद्येत निपुण सर्व द्विज हे जाणतात, हे शुभे।

Verse 19

श्रीरुवाच । प्रमाणं मम विप्रेन्द्र चातुर्वण्या न संशयः । मदीयं वा त्वदीयं वा कथयन्तु द्विजोत्तमाः

श्री म्हणाली—हे विप्रेंद्र, चातुर्वर्ण्य हेच माझे प्रमाण आहे, यात संशय नाही। श्रेष्ठ द्विजांनी सांगावे, हे माझे की तुझे।

Verse 20

ततः समस्तैर्विबुधैः सम्प्रधार्य परस्परम् । द्विधा तैर्वाक्स्थलं दृष्ट्वा ब्राह्मणा नृपसंहितम्

त्यानंतर सर्व विद्वानांनी परस्पर विचारविनिमय केला; दोन्ही बाजू पाहून ब्राह्मणांनी राजसभेत निर्णय दिला।

Verse 21

अष्टादशसहस्राणि नोचुर्वै किंचिदुत्तरम् । अष्टादशसहस्रेषु भृगुकोपभयान्नृप । उक्तं च तालकं हस्ते यस्य तस्येदमुत्तरम्

अठरा हजारांनी काहीच उत्तर दिले नाही. आणि त्या अठरा हजारांत, हे नृप, भृगूच्या क्रोधभयाने त्यांनी म्हटले—“ज्याच्या हातात कडी-कोंडा (तालक) आहे, ते त्याचेच; हाच निर्णय।”

Verse 22

एतच्छ्रुत्वा तु सा देवी निगमं नैगमैः कृतम् । क्रोधेन महताविष्टा शशाप द्विजपुंगवान्

हे ऐकून—नैगमांनी रचलेला तो ‘निगम’—ती देवी तीव्र क्रोधाने आविष्ट होऊन श्रेष्ठ द्विजांना शाप देऊ लागली।

Verse 23

श्रीदेव्युवाच । यस्मात्सत्यं समुत्सृज्य लोभोपहतमानसैः । मदीयं लोपितं स्थानं तस्माच्छृण्वन्तु मे गिरम्

श्रीदेवी म्हणाली—‘सत्याचा त्याग करून, लोभाने ग्रस्त मनांनी माझे योग्य स्थान लोपविले; म्हणून त्यांनी माझी वाणी ऐकावी।’

Verse 24

त्रिपौरुषा भवेद्विद्या त्रिपुरुषं न भवेद्धनम् । न द्वितीयस्तु वो वेदः पठितो भवति द्विजाः

‘विद्या केवळ तीन पिढ्यांपर्यंत राहील; पण धन तीन पुरुषांपर्यंतही टिकणार नाही. आणि हे द्विजांनो, तुमच्याकडून दुसरा वेद पठित होणार नाही।’

Verse 25

गृहाणि न द्विभौमानि न च भूतिः स्थिरा द्विजाः । पक्षपातेन वो धर्मो न च निःश्रेयभावतः

‘तुमची घरे द्विभौमानी दृढ राहणार नाहीत, आणि हे द्विजांनो, तुमची समृद्धी स्थिर होणार नाही. तुमचा धर्म पक्षपाताने चालेल, निःश्रेयसाच्या भावनेने नव्हे।’

Verse 26

इष्टो गोत्रजनः कश्चिल्लोभेनावृतमानसः । न च द्वैधं परित्यज्य ह्येकं सत्यं भविष्यति

‘लोभाने आच्छादित मन असलेला एखादा प्रिय गोत्रजनही उभा राहील. आणि द्वैधभाव न सोडता एकनिष्ठ सत्य प्रकट होणार नाही।’

Verse 27

अद्यप्रभृति सर्वेषामहङ्कारो द्विजन्मनाम् । न पिता पुत्रवाक्येन न पुत्रः पितृकर्मणि

आजपासून सर्व द्विजांमध्ये अहंकारच वाढेल। पिता पुत्राचे वचन मानणार नाही आणि पुत्रही पितृकर्मात प्रवृत्त होणार नाही।

Verse 28

अहङ्कारकृताः सर्वे भविष्यन्ति न संशयः । इति शप्त्वा रमादेवी तदैव च दिवं ययौ

सर्वजण अहंकारानेच चालतील—यात संशय नाही। असा शाप देऊन रमा देवी तत्क्षणी स्वर्गास गेली।

Verse 29

ततो गतायां वै लक्ष्म्यां देवा ब्रह्मर्षयोऽमलाः । क्रोधलोभमिदं स्थानं तेऽपि चोक्त्वा दिवं ययुः

लक्ष्मी निघून गेल्यावर निर्मळ देव व ब्रह्मर्षी म्हणाले—‘हे स्थान क्रोध व लोभाने भरलेले आहे’; असे म्हणून तेही स्वर्गास गेले।

Verse 30

गतां दृष्ट्वा ततो देवीमृषींश्चैव तपोधनान् । भृगुश्च परमेष्ठी स विषादमगमत्परम् । प्रसादयामास पुनः शङ्करं त्रिपुरान्तकम्

देवी निघून गेली आणि तपोधन ऋषीही गेले हे पाहून परमेष्ठी भृगु अत्यंत विषादात पडला। मग त्याने पुन्हा त्रिपुरान्तक शंकराला प्रसन्न करण्याचा प्रयत्न केला।

Verse 31

तपसा महता पार्थ ततस्तुष्टो महेश्वरः । उवाच वचनं काले हर्षयन् भृगुसत्तमम्

हे पार्थ, महान तपश्चर्येने संतुष्ट झालेला महेश्वर योग्य वेळी वचन बोलला आणि श्रेष्ठ मुनि भृगुला हर्षित केले।

Verse 32

किं विषण्णोऽसि विप्रेन्द्र किं वा सन्तापकारणम् । मयि प्रसन्नेऽपि तव ह्येतत्कथय मेऽनघ

हे विप्रेंद्र! तू का विषण्ण आहेस? तुझ्या संतापाचे कारण काय? मी तुझ्यावर प्रसन्न असतानाही, हे अनघा, ते मला सांग.

Verse 33

भृगुरुवाच । शापयित्वा द्विजान्सर्वान्पुरा लक्ष्मीर्विनिर्गता । अपवित्रमिदं चोक्त्वा ततो देवा विनिर्गताः

भृगु म्हणाले—पूर्वी सर्व द्विजांना शाप देऊन लक्ष्मी निघून गेली. मग ‘हे अपवित्र आहे’ असे म्हणत देवही तेथून निघून गेले.

Verse 34

ईश्वर उवाच । पुरा मया यथा प्रोक्तं तत्तथा न तदन्यथा । क्रोधस्थानमसंदेहं तथान्यदपि तच्छृणु

ईश्वर म्हणाले—पूर्वी मी जसे सांगितले तसेच आहे; अन्यथा नाही. हे निःसंशय क्रोधस्थान आहे; आणि याविषयी आणखी एक गोष्ट ऐक.

Verse 35

तत्र स्थानसमुद्भूता महद्भयविवर्जिताः । ब्राह्मणा मत्प्रसादेन भविष्यन्ति न संशयः

तेथे त्या स्थानातूनच उत्पन्न झालेले ब्राह्मण महान भयापासून मुक्त होऊन माझ्या प्रसादाने निःसंशय होतील.

Verse 36

वेदविद्याव्रतस्नाताः सर्वशास्त्रविशारदाः । येऽपि ते शतसाहस्रास्त्वरिता ह्यागतास्त्विह

वेदविद्येत निपुण, व्रत-स्नानाने संस्कारित आणि सर्व शास्त्रांत विशारद असे ते शतसहस्रही त्वरेने येथे आले आहेत.

Verse 37

अपठस्यापि मूर्खस्य सर्वावस्थां गतस्य च । उत्तरादुत्तरं शक्रो दातुं न तु भृगूत्तम

अशिक्षित, मूर्ख आणि सर्व अवस्थांत पतित झालेल्यासही—इंद्राला उत्तरोत्तर अधिक श्रेष्ठ वर देणे शक्य नाही; पण हे भृगुश्रेष्ठा, तू त्याहूनही पर वर देऊ शकतोस.

Verse 38

कोटितीर्थमिदं स्थानं सर्वपापप्रणाशनम् । अद्यप्रभृति विप्रेन्द्र भविष्यति न संशयः

हे स्थान ‘कोटितीर्थ’ म्हणून प्रसिद्ध होईल, सर्व पापांचा नाश करणारे। हे विप्रेन्द्रा, आजपासून निःसंशय असेच होईल.

Verse 39

मत्प्रसादाद्देवगणैः सेवितं च भविष्यति । भृगुक्षेत्रे मृता ये तु कृमिकीटपतंगकाः

माझ्या प्रसादाने हे स्थान देवगणांनीही सेविले व पूजिले जाईल. आणि भृगुक्षेत्रात जे कृमी, कीट व पतंग इत्यादी मरतात…

Verse 40

वासस्तेषां शिवे लोके मत्प्रसादाद्भविष्यति । वृषखाते नरः स्नात्वा पूजयित्वा महेश्वरम्

माझ्या प्रसादाने त्यांचे वास शिवलोकी होईल. आणि जो मनुष्य वृषखातात स्नान करून महेश्वराची पूजा करतो…

Verse 41

सर्वमेधस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोत्यसंशयम् । भृगुतीर्थे नरः स्नात्वा तर्पयेत्पितृदेवताः

तो निःसंशय सर्वमेध यज्ञाचे फळ प्राप्त करतो. भृगुतीर्थात स्नान करून मनुष्याने पितरांना व देवतांना तर्पण करावे.

Verse 42

तस्य ते द्वादशाब्दानि शान्तिं गच्छन्ति तर्पिताः । दधिक्षीरेण तोयेन घृतेन मधुना सह

अशा प्रकारे तृप्त झालेले पितर बारा वर्षे शांतीस प्राप्त होतात. दही‑दूध मिसळलेल्या पाण्याने, तुपाने व मधुसहित तर्पण करावे.

Verse 43

ये स्नपन्ति विरूपाक्षं तेषां वासस्त्रिविष्टपे । मत्प्रसादाद्द्विजश्रेष्ठ सर्वदेवानुसेवितम्

जे विरूपाक्षाचे स्नान घालतात व स्वतः स्नान करतात, त्यांचा वास त्रिविष्टप (स्वर्ग) मध्ये होतो. हे द्विजश्रेष्ठ, माझ्या प्रसादाने तो लोक सर्व देवांनी सेवित असतो.

Verse 44

भविष्यति भृगुक्षेत्रं कुरुक्षेत्रादिभिः समम् । मार्तण्डग्रहणे प्राप्ते यवं कृत्वा हिरण्मयम्

भृगुक्षेत्र कुरुक्षेत्र इत्यादींप्रमाणेच पुण्यसम होईल. सूर्यग्रहणाच्या वेळी यव (जव) सुवर्णमय करून दानार्थ अर्पण करावे.

Verse 45

दत्त्वा शिरसि यः स्नाति भृगुक्षेत्रे द्विजोत्तम । अविचारेण तं विद्धि संस्नातं कुरुजाङ्गले

हे द्विजोत्तम, जो भृगुक्षेत्रात शिरावर विधिपूर्वक अर्पण करून स्नान करतो, त्याला निःसंशय समज—तो कुरुजाङ्गल (कुरुक्षेत्र) येथेच खऱ्या अर्थाने स्नात झाला आहे.

Verse 46

अहं चैव वसिष्यामि अम्बिका च मम प्रिया । सर्वदुःखापहा देवी नाम्ना सौभाग्यसुन्दरी

मीही येथेच वसती करीन आणि माझी प्रिया अंबिकाही. ती देवी सर्व दुःखांचा नाश करणारी असून ‘सौभाग्यसुंदरी’ या नावाने प्रसिद्ध आहे.

Verse 47

वसिष्यामि तया देव्या सहितो भृगुकच्छके । एवमुक्त्वा स्थितो देवो भृगुकच्छेऽम्बिका तथा

मी त्या देवीसह भृगुकच्छात वास करीन. असे बोलून देव भृगुकच्छातच स्थिर राहिला आणि अंबिकाही तिथेच निवास करू लागली.

Verse 48

भृगुस्तु स्वपुरं प्रायाद्ब्रह्मघोषनिनादितम् । ऋग्यजुःसामघोषेण ह्यथर्वणनिनादितम्

मग भृगु आपल्या नगरास गेला; ते ब्रह्मघोषाने निनादित होते—ऋग्, यजुः, साम यांच्या घोषाने आणि अथर्वमंत्रांच्या नादानेही प्रतिध्वनित.

Verse 49

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा वृषमुत्सृजते नरः । स याति शिवसायुज्यमित्येवं शङ्करोऽब्रवीत्

त्या तीर्थात जो मनुष्य स्नान करून वृषभाचा उत्सर्ग (धर्मदान) करतो, तो शिवसायुज्याला प्राप्त होतो—असे शंकरांनी सांगितले.

Verse 50

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा चैत्रे मासि समाचरेत् । दद्याच्च लवणं विप्रे पूज्य सौभाग्यसुन्दरीम्

त्या तीर्थात जो चैत्रमासी स्नान करून विधिपूर्वक व्रत-आचरण करील, त्याने विप्रास लवणदान द्यावे आणि सौभाग्यसुंदरीची पूजा करावी.

Verse 51

गोभूहिरण्यं विप्रेभ्यः प्रीयेतां ललिताशिवौ । न दुःखं दुर्भगत्वं च वियोगं पतिना सह

विप्रांना गो, भूमी व सुवर्ण दान केल्याने ललिता-शिव प्रसन्न होवोत. मग दुःख नाही, दुर्भाग्य नाही आणि पतीपासून वियोगही नाही.

Verse 52

प्राप्नोति नारी राजेन्द्र भृगुतीर्थाप्लवेन च । यस्तु नित्यं भृगुं देवं पश्येद्वै पाण्डुनन्दन

हे राजेंद्र, भृगुतीर्थात स्नान केल्याने स्त्रीही ते पुण्यफल प्राप्त करते. आणि जो नित्य देव भृगूचे दर्शन करतो, हे पांडुनंदना—

Verse 53

आ ब्रह्मसदनं यावत्तत्रस्थैर्दैवतैः सह । यत्फलं समवाप्नोति तच्छृणुष्व नृपोत्तम

ब्रह्माच्या सदनापर्यंत, तेथील देवतांसह, जो फल तो प्राप्त करतो—ते ऐक, हे नृपोत्तम।

Verse 54

सुवर्णशृङ्गीं कपिलां पयस्विनीं साध्वीं सुशीलां तरुणीं सवत्साम् । दत्त्वा द्विजे सर्वव्रतोपपन्ने फलं च यत्स्यात्तदिहैव नूनम्

सुवर्णशिंगांची कपिला, दूधाने परिपूर्ण, शांत, सुशील, तरुण व वासरासह अशी गाय—सर्व व्रतांनी युक्त ब्राह्मणास दान दिल्यास—जे पुण्यफळ होते ते निश्चयाने इथेच प्राप्त होते।

Verse 55

समाः सहस्राणि तु सप्त वै जले म्रियेल्लभेद्द्वादशवह्निमध्ये । त्यजंस्तनुं शूरवृत्त्या नरेन्द्र शक्रातिथ्यं याति वै मर्त्यधर्मा

हे नरेन्द्र, जो मनुष्य शूरधर्माने देहत्याग करतो—जले सात सहस्र वर्षे मरण पावो वा बारा अग्नींच्या मध्ये—तो शक्र (इंद्र) याचा अतिथी होण्याचा मान प्राप्त करतो।

Verse 56

आख्यानमेतच्च सदा यशस्यं स्वर्ग्यं धन्यं पुत्र्यमायुष्यकारि । शृण्वंल्लभेत्सर्वमेतद्धि भक्त्या पर्वणि पर्वण्याजमीढस्सदैव

हे आख्यान सदैव यश देणारे, स्वर्गप्रद, मंगलकारक, पुत्रदायक व आयुष्यवर्धक आहे. जो भक्तीने ते ऐकतो—विशेषतः पर्वकाळी व पवित्र प्रसंगी—तो ही सर्व फळे निश्चयाने प्राप्त करतो, हे अजमीढवंशजा।

Verse 57

संन्यासं कुरुते यस्तु भृगुतीर्थे विधानतः । स मृतः परमं स्थानं गच्छेद्वै यच्च दुर्लभम्

जो विधिपूर्वक भृगुतीर्थी संन्यास करतो, तो देहांतानंतर ते परम, दुर्लभ धाम प्राप्त करतो।

Verse 58

एतच्छ्रुत्वा भृगुश्रेष्ठो देवदेवेन भाषितम् । प्रहृष्टवदनो भूत्वा तत्रैव संस्थितो द्विजः

देवाधिदेवाने सांगितलेले हे वचन ऐकून भृगुश्रेष्ठ द्विज आनंदितमुख झाला आणि तेथेच स्थिर राहिला।

Verse 59

तिरोभावं गते देवे भृगुः श्रेष्ठो द्विजोत्तमः । स्वमूर्ति तत्र मुक्त्वा तु ब्रह्मलोकं जगाम ह

देव अंतर्धान पावल्यावर, द्विजोत्तम भृगुश्रेष्ठ तेथेच देहत्याग करून ब्रह्मलोकास गेला।

Verse 60

भृगुकच्छस्य चोत्पत्तिः कथिता तव पाण्डव । संक्षेपेण महाराज सर्वपामप्रणाशनी

हे पांडव महाराज, भृगुकच्छाची उत्पत्ती तुला संक्षेपाने सांगितली आहे; ही कथा सर्व पापांचा नाश करणारी आहे।

Verse 61

एतत्पुण्यं पापहरं क्षेत्रं देवेन कीर्तितम् । चतुर्युगसहस्रेण पितामहदिनं स्मृतम्

हे पुण्य व पापहर क्षेत्र देवाने कीर्तिले आहे; आणि पितामह (ब्रह्मा) यांचा एक दिवस चतुर्युगांच्या सहस्र आवर्तनांचा मानला आहे।

Verse 62

प्राप्ते ब्रह्मदिने विप्रा जायते युगसम्भवः । न पश्यामि त्विदं क्षेत्रमिति रुद्रः स्वयं जगौ

हे विप्रहो! ब्रह्मदिन प्राप्त झाला की युगे पुन्हा उत्पन्न होतात; तरीही रुद्र स्वतः म्हणाला—“हे पुण्यक्षेत्र माझ्या दृष्टीतून कधीही नाहीसे होत नाही।”

Verse 63

यः शृणोति त्विदं भक्त्या नारी वा पुरुषोऽपि वा । स याति परमं लोकमिति रुद्रः स्वयं जगौ

जो कोणी हे भक्तीने ऐकतो—स्त्री असो वा पुरुष—तो परम लोकास जातो; असे रुद्राने स्वतः सांगितले।

Verse 64

देवखाते नरः स्नात्वा पिण्डदानादिसत्क्रियाम् । यां करोति नृपश्रेष्ठ तामक्षयफलां विदुः

हे नृपश्रेष्ठ! देवखात्यात स्नान करून मनुष्य जे पिंडदानादी सत्कर्म करतो, ते अक्षय फल देणारे मानले जाते।

Verse 65

य इमं शृणुयाद्भक्त्या भृगुकच्छस्य विस्तरम् । कोटितीर्थफलं तस्य भवेद्वै नात्र संशयः

जो भक्तीने भृगुकच्छाचा हा विस्तृत वृत्तांत ऐकतो, त्याला कोटी तीर्थांचे फल मिळते; यात संशय नाही।

Verse 182

अध्याय

अध्याय (अध्याय-चिन्ह)।