Adhyaya 38

Verse 1

देव्युवाच । यदेतद्भवता प्रोक्तं पश्येत्पूर्वं कपर्द्दिनम् । भगवन्संशयं ह्येनं यथावद्वक्तुमर्हसि

ദേവി അരുളിച്ചെയ്തു—ഭഗവൻ, ‘ആദ്യം കപർദ്ദിയെ ദർശിക്കണം’ എന്ന് നിങ്ങൾ പറഞ്ഞതിനെക്കുറിച്ച് എനിക്ക് സംശയം ഉദിച്ചിരിക്കുന്നു; ദയവായി അത് യഥാവിധി വിശദീകരിക്കണം।

Verse 2

स भृत्यः किल देवेश तव शम्भो महाप्रभः । प्रभोरनन्तरं भृत्य एष धर्मः सनातनः

ഹേ ദേവേശ ശംഭോ, അവൻ നിശ്ചയമായും നിങ്ങളുടെ ഭൃത്യനാണ്, ഹേ മഹാപ്രഭാ; പ്രഭുവിന് ശേഷം ഭൃത്യൻ—ഇതാണ് സനാതനധർമ്മത്തിന്റെ ശാശ്വതക്രമം।

Verse 3

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि यथा पूज्यतमो हि सः । कपर्द्दी सर्वदेवानामाद्यो विघ्नेश्वरः प्रभुः

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ ദേവി, കേൾക്കുക; അവൻ എങ്ങനെ ഏറ്റവും പൂജ്യനാണെന്ന് ഞാൻ വിശദീകരിക്കുന്നു. കപർദ്ദി സർവദേവന്മാരിലും ആദിപ്രഭുവായ വിഘ്നേശ്വരൻ ആകുന്നു।

Verse 4

योऽसावतींद्रियग्राह्यः प्रभासक्षेत्रसंस्थितः । सोमेश्वरो महादेवि लिंगरूपी सदाशिवः

ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്ക് അഗ്രാഹ്യനായിട്ടും പ്രഭാസക്ഷേത്രത്തിൽ അധിഷ്ഠിതനായിരിക്കുന്നവൻ അവൻ തന്നേ. ഹേ മഹാദേവി! അവൻ ലിംഗരൂപ സദാശിവൻ, സോമേശ്വരൻ ആകുന്നു.

Verse 5

तस्य वामे स्थितो विष्णुर्वराह इति यः स्मृतः । तस्य दक्षिणभागे तु स्थितो ब्रह्मा प्रजापतिः । कपर्द्दिरूपमास्थाय सावित्र्याः कोपकारणात्

അവന്റെ ഇടത്തുഭാഗത്ത് ‘വരാഹ’നാമത്തിൽ സ്മരിക്കപ്പെടുന്ന വിഷ്ണു നിലകൊള്ളുന്നു; വലത്തുഭാഗത്ത് പ്രജാപതി ബ്രഹ്മാവും അധിഷ്ഠിതനാണ്. സാവിത്രീദേവിയുടെ കോപകാരണം മൂലം അവൻ ‘കപർദ്ദീ’ രൂപം ധരിച്ചു.

Verse 6

कृते हेरंबनामा तु त्रेतायां विघ्नमर्द्दनः । लंबोदरो द्वापरे तु कपर्द्दी तु कलौ स्मृतः

കൃതയുഗത്തിൽ അവൻ ‘ഹേരംബ’ എന്ന നാമത്തിൽ; ത്രേതായുഗത്തിൽ ‘വിഘ്നമർദ്ദന’; ദ്വാപരയുഗത്തിൽ ‘ലംബോദര’ എന്നു പ്രസിദ്ധൻ; കലിയുഗത്തിൽ ‘കപർദ്ദീ’ എന്ന പേരിൽ സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 7

एवं युगेयुगे तस्य अवतारः पृथक्पृथक् । यथाकार्यानुरूपेण जायते च पुनःपुनः

ഇങ്ങനെ യുഗം യുഗമായി അവന്റെ അവതാരം വ്യത്യസ്തമായിരിക്കുന്നു; നിർവഹിക്കേണ്ട കര്‍മ്മത്തിന് അനുയോജ്യമായി അവൻ വീണ്ടും വീണ്ടും അവതരിക്കുന്നു.

Verse 8

अष्टाविंशतिमे तत्र देवि प्राप्ते चतुर्युगे । कारणात्मा यथोत्पन्नः कपर्द्दी तत्र मे शृणु

ഹേ ദേവി! ചതുര്യുഗങ്ങളുടെ ഇരുപത്തെട്ടാമത്തെ ചക്രം എത്തിയപ്പോൾ, കാരണാത്മാവായ ‘കപർദ്ദീ’ എങ്ങനെ പ്രത്യക്ഷനായെന്നത് എന്നിൽ നിന്ന് ശ്രവിക്കൂ.

Verse 9

पुरा द्वापरसंधौ तु संप्राप्ते च कलौ युगे । स्त्रियो म्लेच्छाश्च शूद्राश्च ये चान्ये पापकारिणः । प्रयांति स्वर्गमेवाशु दृष्ट्वा सोमेश्वरं प्रभुम्

പൂർവ്വം ദ്വാപരസന്ധിയിൽ, കലിയുഗം എത്തിയപ്പോൾ, സ്ത്രീകളും മ്ലേച്ഛരും ശൂദ്രരും മറ്റ് പാപകർമ്മികളും—പ്രഭു സോമേശ്വരനെ ദർശിച്ചതുമാത്രത്തിൽ—വേഗത്തിൽ സ്വർഗ്ഗം പ്രാപിച്ചിരുന്നു.

Verse 10

न यज्ञा न तपो दानं न स्वाध्पायो व्रतं न च । कुर्वतोपि नरा देवि सर्वे यांति शिवालयम्

ഹേ ദേവി! യജ്ഞം, തപസ്, ദാനം, സ്വാധ്യായം, വ്രതം—ഇവ ഒന്നും ചെയ്യാതിരുന്നാലും, ഈ പുണ്യക്ഷേത്രത്തിന്റെ മഹിമയാൽ എല്ലാവരും ശിവാലയം (ശിവധാമം) പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 11

तं प्रभावं विदित्वैवं सोमेश्वरसमुद्भवम् । अग्निष्टोमादिकाः सर्वाः क्रिया नष्टाः सुरेश्वरि

ഹേ സുരേശ്വരി! സോമേശ്വരത്തിൽ നിന്നുയർന്ന ഈ അത്ഭുതപ്രഭാവം അറിഞ്ഞപ്പോൾ, അഗ്നിഷ്ടോമാദി എല്ലാ യജ്ഞക്രിയകളും (അതിന്റെ മുമ്പിൽ) ക്ഷീണിച്ച് ലോപപ്രായമായി.

Verse 12

ततो बालाश्च वृद्धाश्च ऋषयो वेदपारगाः । शूद्राः स्त्रियोऽपि तं दृष्ट्वा प्रयांति परमां गतिम्

അതുകൊണ്ട് ബാലരും വൃദ്ധരും, വേദപാരംഗത ഋഷിമാരും, ശൂദ്രരും സ്ത്രീകളും പോലും—അവനെ ദർശിച്ചതുമാത്രത്തിൽ—പരമഗതി പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 13

नष्टयज्ञोत्सवे काले शून्ये च वसुधातले । ऊर्द्ध्वबाहुभिराक्रांतं परिपूर्णं त्रिविष्टपम्

യജ്ഞോത്സവങ്ങളുടെ കാലം നശിച്ച് ഭൂമിതലം ശൂന്യമായപ്പോൾ, ത്രിവിഷ്ടപം (സ്വർഗ്ഗം) കൈകൾ ഉയർത്തി ആഹ്ലാദിക്കുന്ന ജനസമൂഹങ്ങളാൽ ആക്രാന്തമായി നിറഞ്ഞു കവിഞ്ഞു.

Verse 14

ततो देवा महेंद्राद्या दुःखेनैव समन्विताः । परिभूता मनुष्यैस्ते शंकरं शरणं गताः

അപ്പോൾ മഹേന്ദ്രൻ മുതലായ ദേവന്മാർ എല്ലാവരും ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങി. മനുഷ്യരാൽ അപമാനിതരായി അവർ ശങ്കരന്റെ ശരണം പ്രാപിച്ചു.

Verse 15

ऊचुः प्रांजलयः सर्व इन्द्राद्याः सुरसत्तमाः । व्याप्तोयं मानुषैः स्वर्गः प्रसादात्तव शंकर

എല്ലാവരും കരംകൂപ്പി, ഇന്ദ്രൻ മുതലായ ശ്രേഷ്ഠ ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു—“ഹേ ശങ്കരാ, നിന്റെ പ്രസാദത്താൽ ഈ സ്വർഗ്ഗം മനുഷ്യരാൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.”

Verse 16

निवासाय प्रभोऽस्माकं स्थानं किंचित्समादिश । अहं श्रेष्ठो ह्यहं श्रेष्ठ इत्येवं ते परस्परम् । जल्पंतः सर्वतो देव पर्यटंति यथेच्छया

“പ്രഭോ, ഞങ്ങളുടെ വാസത്തിനായി ഒരു സ്ഥലം കല്പിക്കണമേ.” പിന്നെ അവർ പരസ്പരം “ഞാനാണ് ശ്രേഷ്ഠൻ, ഞാനാണ് ശ്രേഷ്ഠൻ” എന്നു വാദിച്ചു; ഹേ ദേവാ, അങ്ങനെ സംസാരിച്ചുകൊണ്ട് ഇഷ്ടമെന്നപോലെ എല്ലാടവും സഞ്ചരിച്ചു.

Verse 17

धर्मराजः सुधर्मात्मा तेषां कर्म शुभाशुभम् । स्वयं लिखितमालोक्य तूष्णीमास्ते सुविस्मितः

ധർമ്മസ്വഭാവനായ ധർമ്മരാജൻ, താൻ തന്നേ എഴുതിയ അവരുടെ ശുഭാശുഭ കർമ്മങ്ങൾ കണ്ടു; അത്യന്തം വിസ്മയത്തോടെ മൗനമായി ഇരുന്നു.

Verse 18

येषामथ कृतं सज्जं कुम्भीपाकं सुदारुणम् । रौरवः शाल्मलिर्देव दृष्ट्वा तान्दिवि संस्थितान् । वैलक्ष्यं परमं गत्वा व्यापारं त्यक्तवानसौ

കുംഭീപാകം, രൗരവം, ശാല്മലി എന്നീ അതിഭീകര നരകങ്ങൾ ഒരുക്കപ്പെട്ടിരുന്നവരെ ധർമ്മരാജൻ, ഹേ ദേവാ, സ്വർഗ്ഗത്തിൽ സ്ഥാപിതരായി കണ്ടു. പരമ ലജ്ജയിൽ എത്തി അവൻ തന്റെ കര്‍ത്തവ്യം തന്നെ ഉപേക്ഷിച്ചു.

Verse 19

श्रीभगवानुवाच । प्रतिज्ञातं मया सर्वं भक्त्या तुष्टेन वै सुराः । सोमाय मम सांनिध्यमस्मिन्क्षेत्रे भविष्यति

ശ്രീഭഗവാൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ ദേവന്മാരേ, ഭക്തിയിൽ പ്രസന്നനായ ഞാൻ വാഗ്ദാനം ചെയ്തതെല്ലാം നിർവഹിച്ചു. ഈ പുണ്യക്ഷേത്രത്തിൽ സോമനുവേണ്ടി എന്റെ സാന്നിധ്യം നിലനിൽക്കും.

Verse 20

न शक्यमन्यथाकर्तुमात्मनो यदुदीरितम् । एवं यास्यंति ते स्वर्गं ये मां द्रक्ष्यंति तत्र वै

ഞാൻ പ്രസ്താവിച്ചതിനെ മറ്റെങ്ങനെ ആക്കുവാൻ കഴിയില്ല. അതിനാൽ അവിടെ എന്നെ ദർശിക്കുന്നവർ നിശ്ചയമായും സ്വർഗ്ഗം പ്രാപിക്കും.

Verse 21

भयोद्विग्नास्ततो देवाः पार्वतीं प्रेक्ष्य विश्वतः । ऊचुः प्रांजलयः सर्वे त्वमस्माकं गतिर्भव

അപ്പോൾ ദേവന്മാർ ഭയത്താൽ വിറച്ച്, എല്ലാടവും നോക്കി പാർവതിയെ ദർശിച്ച്, എല്ലാവരും കൈകൂപ്പി പറഞ്ഞു—“നീ തന്നേ ഞങ്ങളുടെ ശരണം; ഞങ്ങളുടെ പരമഗതി ആകണമേ.”

Verse 22

एवमुक्त्वाऽस्तुवन्देवाः स्तोत्रेणानेन सत्तम । जानुभ्यां धरणीं गत्वा शिरस्याधाय चांजलिम्

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ഹേ സത്തമ, ദേവന്മാർ ഈ സ്തോത്രംകൊണ്ട് അവളെ സ്തുതിച്ചു. അവർ മുട്ടുകുത്തി ഭൂമിയിൽ വീണു, ചേർത്ത കൈകൾ ശിരസ്സിന്മേൽ വെച്ചു.

Verse 23

देवा ऊचुः । नमस्ते देवदेवेशि नमस्ते विश्वधात्रिके । नमस्ते पद्मपत्राक्षि नमस्ते कांचनद्युते

ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു—“ഹേ ദേവദേവേശി, നമസ്കാരം; ഹേ വിശ്വധാത്രികേ, നമസ്കാരം. ഹേ പദ്മപത്രാക്ഷി, നമസ്കാരം; ഹേ കാഞ്ചനദ്യുതേ, നമസ്കാരം.”

Verse 24

नमस्ते संहर्त्रि कर्त्रि नमस्ते शंकरप्रिये । कालरात्रि नमस्तुभ्यं नमस्ते गिरिपुत्रिके

ഹേ സംഹാരിണിയും സൃഷ്ടികർത്ത്രിയും, നിനക്കു നമസ്കാരം; ഹേ ശങ്കരപ്രിയേ, നിനക്കു നമസ്കാരം। ഹേ കാലരാത്രി, നിനക്കു നമസ്കാരം; ഹേ ഗിരിപുത്രികേ, നിനക്കു നമസ്കാരം।

Verse 25

आर्ये भद्रे विशालाक्षि नमस्ते लोकसुन्दरि । त्वं रतिस्त्वं धृतिस्त्वं श्रीस्त्वं स्वाहा त्वं सुधा सती

ഹേ ആര്യേ, ഹേ ഭദ്രേ, ഹേ വിശാലാക്ഷി, ഹേ ലോകസുന്ദരി, നിനക്കു നമസ്കാരം। നീയേ രതി, നീയേ ധൃതി, നീയേ ശ്രീ; നീയേ സ്വാഹാ, നീയേ സുധാ—ഹേ സതീ।

Verse 26

त्वं दुर्गा त्वं मनिर्मेधा त्वं सर्वं त्वं वसुन्धरा । त्वया सर्वमिदं व्याप्तं त्रैलोक्यं सचराचरम्

നീയേ ദുർഗ്ഗ; നീയേ മാണിരൂപമായ ശ്രേഷ്ഠത, നീയേ മേധ. നീയേ എല്ലാം, നീയേ വസുന്ധര. നിനാൽ ഇതെല്ലാം വ്യാപ്തം—ത്രൈലോക്യം ചരാചരങ്ങളോടുകൂടെ।

Verse 27

नदीषु पर्वताग्रेषु सागरेषु गुहासु च । अरण्येषु च चैत्येषु संग्रामेष्वाश्रमेषु च

നദികളിലും, പർവ്വതശിഖരങ്ങളിലും, സമുദ്രങ്ങളിലും ഗുഹകളിലും; വനങ്ങളിലും പുണ്യചൈത്യസ്ഥാനങ്ങളിലും; യുദ്ധഭൂമികളിലും ആശ്രമങ്ങളിലും (നീ സന്നിഹിതയാണ്)।

Verse 28

त्रैलोक्ये तत्र पश्यामो यत्र त्वं देवि न स्थिता । एतज्ज्ञात्वा विशालाक्षि त्राहि नो महतो भयात्

ത്രൈലോക്യത്തിൽ, ഹേ ദേവീ, നീ സ്ഥാപിതയല്ലാത്ത ഒരിടവും ഞങ്ങൾ കാണുന്നില്ല। ഇതറിഞ്ഞ്, ഹേ വിശാലാക്ഷി, ഈ മഹാഭയത്തിൽ നിന്ന് ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കണമേ।

Verse 29

ईश्वर उवाच । एवमुक्ता तु सा देवी देवैरिंद्रपुरोगमैः । कारुण्यान्निजदेहं त्वं तदा मर्द्दितवत्यसि

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഇന്ദ്രനെ മുൻപാക്കി ദേവന്മാർ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ആ ദേവി കരുണയാൽ അപ്പോൾ തന്റെ തന്നെ ദേഹരൂപം മർദ്ദിച്ച് (അടക്കി) ശമിപ്പിച്ചു।

Verse 30

मर्दयंत्यास्तव तदा संजातं च महन्मलम् । तत्र जज्ञे गजेंद्रास्यश्चतुर्बाहुर्मनोहरः

നീ മർദ്ദിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ അപ്പോൾ മഹത്തായ മലരാശി ഉത്ഭവിച്ചു; അതിൽ നിന്നു അവിടെ ഗജേന്ദ്രമുഖനായ, ചതുര്ഭുജനായ മനോഹരൻ ജനിച്ചു।

Verse 31

ततोब्रवीत्सुरान्सर्वान्भवती करुणात्मिका । एष एव मया सृष्टो युष्माकं हितकाम्यया

അപ്പോൾ കരുണാമയിയായ ദേവി സർവ്വ ദേവന്മാരോടും പറഞ്ഞു—“നിങ്ങളുടെ ഹിതം ആഗ്രഹിച്ച് ഈയാളെ തന്നെയാണ് ഞാൻ സൃഷ്ടിച്ചത്.”

Verse 32

एष विघ्नानि सर्वाणि प्राणिनां संविधास्यति

ഇവൻ ജീവികൾക്കായി എല്ലാ വിഘ്നങ്ങളെയും ഏർപ്പെടുത്തും (ഉണ്ടാക്കും)।

Verse 33

मोहेन महताऽविष्टाः कामोपहतबुद्धयः । सोमनाथमपश्यंतो यास्यंति नरकं नराः

മഹാമോഹത്തിൽ ആവിഷ്ടരായി, കാമംകൊണ്ട് ഹതമായ ബുദ്ധിയുള്ള മനുഷ്യർ—സോമനാഥനെ ദർശിക്കാതെ—നരകത്തിലേക്ക് പോകും।

Verse 34

एवं ते वचनं श्रुत्वा सर्वे ते हृष्टमानसाः । स्वस्थानं भेजिरे देवास्त्यक्त्वा मानुषजं भयम्

അവളുടെ വചനം ഇങ്ങനെ ശ്രവിച്ച ദേവന്മാർ എല്ലാവരും ഹൃദയം ആനന്ദത്തോടെ നിറഞ്ഞു; മനുഷ്യജന്യമായ ഭയം ഉപേക്ഷിച്ച് തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ ധാമങ്ങളിലേക്കു മടങ്ങി.

Verse 35

अथे भवदनः प्राह त्वां देवि विनयान्वितः । किं करोमि विशालाक्षि आदेशो दीयतां मम

അപ്പോൾ വിനയസമ്പന്നനായ ഭവദനൻ, ഹേ ദേവീ, നിന്നോടു പറഞ്ഞു— “ഹേ വിശാലാക്ഷി! ഞാൻ എന്തു ചെയ്യണം? എനിക്കു നിന്റെ ആജ്ഞ നൽകണമേ.”

Verse 36

श्रीभगवत्युवाच । गच्छ प्राभासिकं क्षेत्रं यत्र संनिहितो हरः । तद्रक्ष मानुषाणां च यथा नायाति गोचरम्

ശ്രീഭഗവതി അരുളിച്ചെയ്തു— “ഹരൻ (ശിവൻ) സന്നിഹിതനായിരിക്കുന്ന പ്രാഭാസിക ക്ഷേത്രത്തിലേക്കു പോകുക. അത് മനുഷ്യരുടെ ഗമ്യത്തിലേക്കു വരാതിരിക്കുവാൻ മനുഷ്യരിൽ നിന്നു അതിനെ കാത്തുകൊൾക.”

Verse 37

लिंगं तु देवदेवस्य स्थापितं शशिना स्वयम् । भवत्याऽदेशितो नित्यं नृणां विघ्नं करोति यः

ദേവദേവന്റെ ലിംഗം ശശി (ചന്ദ്രൻ) സ്വയം സ്ഥാപിച്ചതാകുന്നു. നിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം നിത്യം മനുഷ്യർക്കു വിഘ്നം സൃഷ്ടിക്കുന്നവൻ അവനേ.

Verse 38

प्रस्थितं पुरुषं दृष्ट्वा सोमनाथं प्रति प्रभुम् । स करोति महाविघ्नं कपर्दी लोकपूजितः

സോമനാഥ പ്രഭുവിലേക്കു പുറപ്പെട്ട മനുഷ്യനെ കണ്ടാൽ, ലോകപൂജിതനായ കപർദി (ശിവൻ) അവനു മഹാവിഘ്നം സൃഷ്ടിക്കുന്നു.

Verse 39

पुत्रदारगृहक्षेत्र धनधान्यसमुद्भवम् । जनयेत्स महामोहं ततः पश्यति नो हरम्

പുത്രൻ, ഭാര്യ, ഗൃഹം, കൃഷിഭൂമി, ധനം, ധാന്യം എന്നിവയിൽ നിന്നുയരുന്ന മഹാമോഹം മനുഷ്യനെ മൂടുന്നു; അപ്പോൾ അവൻ ഹരൻ (ശിവൻ) ദർശനം കാണുന്നില്ല.

Verse 40

अथवा गडुगंडादि व्याधिं चैव समुत्सृजेत् । तैर्ग्रस्तः पुरुषो मोहान्न पश्यति ततो हरम्

അല്ലെങ്കിൽ ഗണ്ഡമാല, ഗലഗണ്ഡം മുതലായ വ്യാധികൾ അവനെ പിടികൂടാം; അവയാൽ പീഡിതനായ മനുഷ്യൻ മോഹവശാൽ അവിടെ ഹരൻ (ശിവൻ) ദർശനം കാണുന്നില്ല.

Verse 41

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन सोमेश्वरपरीप्सया । स नित्यं पूजनीयस्तु स्मर्तव्यस्तु दिवानिशम्

അതുകൊണ്ട് സോമേശ്വരന്റെ കൃപ തേടി, എല്ലാ ശ്രമത്തോടെയും അവനെ നിത്യവും പൂജിക്കണം; പകലും രാത്രിയും സ്മരിക്കണം.

Verse 42

स्तोत्रेणानेन देवेशि सर्वविघ्नांतकेन वै । समाराध्य गणाध्यक्षः प्रभासक्षेत्ररक्षकः

ഹേ ദേവേശി! സർവ്വവിഘ്നനാശകമായ ഈ സ്തോത്രംകൊണ്ട് ആരാധിച്ചാൽ ഗണാധ്യക്ഷൻ (ഗണപതി) പ്രഭാസക്ഷേത്രത്തിന്റെ രക്ഷകനാകുന്നു.

Verse 43

तत्तेऽहं संप्रवक्ष्यामि स्तोत्रं तद्विघ्रमर्दनम् । कपर्दिनो महादेवि सावधानावधारय

ഇപ്പോൾ ഞാൻ നിന്നോട് കപർദി (ശിവൻ)യുടെ ആ വിഘ്നമർദന സ്തോത്രം പ്രസ്താവിക്കുന്നു; ഹേ മഹാദേവി, ശ്രദ്ധയോടെ കേട്ട് ഹൃദയത്തിൽ ധരിക്കൂ.

Verse 44

ॐ नमो विघ्नराजाय नमस्तेऽस्तु कपर्दिने । नमो महोग्रदंष्ट्राय प्रभासक्षेत्रवासिने

ഓം വിഘ്നരാജനു നമസ്കാരം; ഹേ കപർദിനേ, നിനക്കു നമോ. മഹാ ഉഗ്ര ദംഷ്ട്രധാരിയായ പ്രഭാസക്ഷേത്രവാസിക്കു പ്രണാമം.

Verse 45

कपर्दिनं नमस्कृत्य यात्रानिर्विघ्रहेतवे । स्तोष्येऽहं विघ्नराजानं सिद्धिबुद्धिप्रियं शुभम्

യാത്ര നിർവിഘ്നമാകുവാൻ കപർദിനേ നമസ്കരിച്ച്, സിദ്ധി-ബുദ്ധിപ്രിയനും ശുഭനുമായ വിഘ്നരാജനെ ഞാൻ സ്തുതിക്കും.

Verse 46

महागणपतिं शूरमजितं जयवर्द्धनम् । एकदंतं च द्विदंतं चतुर्दंतं चतुर्भुजम्

മഹാഗണപതി—ശൂരൻ, അജിതൻ, ജയവർദ്ധകൻ; ഏകദന്തൻ, ദ്വിദന്തൻ, ചതുര്ദന്തൻ, ചതുര്ഭുജൻ—അവനെ ഞാൻ ധ്യാനിക്കുന്നു.

Verse 47

त्र्यक्षं च शूलहस्तं च रक्त नेत्रं वरप्रदम् । अजेयं शंकुकर्णं च प्रचण्डं दंडनायकम् । आयस्कदंडिनं चैव हुतवक्त्रं हुतप्रियम्

ത്രിനേത്രൻ, ശൂലഹസ്തൻ, രക്തനേത്രൻ, വരപ്രദൻ; അജേയൻ, ശങ്കുകർണ്ണൻ, പ്രചണ്ഡൻ, ദണ്ഡനായകൻ; ഇരുമ്പുദണ്ഡധാരി, ഹുതവക്ത്രൻ, ഹുതപ്രിയൻ—അവനു നമസ്കാരം.

Verse 48

अनर्चितो विघ्नकरः सर्वकार्येषु यो नृणाम् । तं नमामि गणाध्यक्षं भीममुग्रमुमासुतम्

ആരാധിക്കപ്പെടാതിരുന്നാൽ മനുഷ്യരുടെ എല്ലാ പ്രവർത്തികളിലും വിഘ്നം വരുത്തുന്നവൻ; ആ ഗണാധ്യക്ഷൻ, ഭീമൻ, ഉഗ്രൻ, ഉമാസുതൻ—അവനു ഞാൻ പ്രണാമം ചെയ്യുന്നു.

Verse 49

मदवतं विरूपाक्षमिभवक्त्रसमप्रभम् । ध्रुवं च निश्चलं शांतं तं नमामि विनायकम्

മദോന്മത്തനും വിരൂപാക്ഷനും ഗജമുഖസമപ്രഭനും ആയ, ധ്രുവനും നിശ്ചലനും ശാന്തനും ആയ ആ വിനായകനെ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു।

Verse 50

त्वया पूर्वेण वपुषा देवानां कार्यसिद्धये । गजरूपं समास्थाय त्रासिताः सर्वदानवाः

മുമ്പ് ദേവകാര്യസിദ്ധിക്കായി നീ മുൻവപുസ്സോടെ ഗജരൂപം സ്വീകരിച്ചു; ആ രൂപം കണ്ടു എല്ലാ ദാനവരും ഭയന്ന് ഓടിപ്പോയി।

Verse 51

ऋषीणां देवतानां च नायकत्वं प्रकाशितम्

ഇങ്ങനെ ഋഷിമാരുടെയും ദേവന്മാരുടെയും മേൽ നിന്റെ നായകത്വം പ്രസിദ്ധമായി വെളിപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു।

Verse 52

इति स्तुतः सुरैरग्रे पूज्यसे त्वं भवात्मज । त्वामाराध्य गणाध्यक्षमिभवक्त्रसमप्रभम्

ദേവന്മാരുടെ സന്നിധിയിൽ ഇങ്ങനെ സ്തുതിക്കപ്പെട്ട്, ഹേ ഭവാത്മജാ, നീ പൂജിക്കപ്പെടുന്നു. ഗണാധ്യക്ഷാ, ഗജമുഖസമപ്രഭനേ, നിന്നെ ആരാധിച്ചാൽ (ഭക്തന്റെ അഭീഷ്ടം സിദ്ധിക്കുന്നു)।

Verse 53

ध्रुवं च निश्चलं शांतं परीतं वि जयश्रिया । कार्यार्थं रक्तकुसुमै रक्तचंदनवारिभिः

ധ്രുവനും നിശ്ചലനും ശാന്തനും—വിജയശ്രീയാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടവനുമായ അവനെ—കാര്യസിദ്ധിക്കായി ചുവന്ന പുഷ്പങ്ങളാലും രക്തചന്ദനസുഗന്ധജലത്താലും പൂജിക്കണം।

Verse 54

रक्तांबरधरो भूत्वा चतुर्थ्यामर्चयेत्तु यः । एककालं द्विकालं वा नियतो नियताशनः

ചുവന്ന വസ്ത്രം ധരിച്ചു ചതുര്ഥിദിനത്തിൽ വിനായകനെ ആരാധിക്കുന്നവൻ, നിയന്ത്രിതനായി നിയന്ത്രിതാഹാരത്തോടെ ദിവസം ഒരിക്കൽ അല്ലെങ്കിൽ രണ്ടിക്കൽ ഭക്ഷണം കഴിച്ചാൽ, വാഗ്ദത്തഫലം പ്രാപിക്കാൻ യോഗ്യനാകുന്നു.

Verse 55

राजानं राजपुत्रं वा राजमंत्रिणमेव च । राज्यं वा सर्वविघ्नेशो वशीकुर्यात्सराष्ट्रकम्

സകലവിഘ്നങ്ങളുടെയും അധിപനായ വിനായകൻ രാജാവിനെയോ രാജപുത്രനെയോ രാജമന്ത്രിയെയോ—അല്ലെങ്കിൽ രാജ്യത്തോടുകൂടിയ രാജ്യം തന്നെയും ഭക്തന്റെ അധീനത്തിലാക്കാൻ കഴിയും.

Verse 56

यत्फलं सर्वतीर्थेषु सर्वयज्ञेषु यत्फलम् । स तत्फलमवाप्नोति स्मृत्वा देवं विनायकम्

സകല തീർത്ഥങ്ങളിലും സ്നാനം ചെയ്താൽ ലഭിക്കുന്ന പുണ്യവും, സകല യജ്ഞങ്ങളിലുമുള്ള ഫലവും—ദേവനായ വിനായകനെ സ്മരിക്കുന്നതുമാത്രംകൊണ്ട് അതേ ഫലം ലഭിക്കുന്നു.

Verse 57

विषमं न भवेत्तस्य न स गच्छेत्पराभवम् । न च विघ्नं भवेत्तस्य जनो जातिस्मरो भवेत्

അവനു ദുരിതം സംഭവിക്കുകയില്ല; അവൻ പരാജയത്തിലേക്ക് പോകുകയില്ല. അവനു വിഘ്നം ഉണ്ടാകുകയില്ല; ആ മനുഷ്യൻ പൂർവ്വജന്മസ്മരണയുള്ളവനായി മാറും.

Verse 58

य इदं पठति स्तोत्रं षड्भिर्मासैर्वरं लभेत् । संवत्सरेण सिद्धिं च लभते नात्र संशयः

ഈ സ്തോത്രം പാരായണം ചെയ്യുന്നവൻ ആറുമാസത്തിനകം വരം ലഭിക്കും; ഒരു വർഷത്തിനകം സിദ്ധിയും ലഭിക്കും—ഇതിൽ സംശയമില്ല.

Verse 59

प्रसादाद्दर्शनं याति तस्य सोमेश्वरः प्रभुः । कपर्दाकारमुदरं यतोऽस्य समुदाहृतम् । ततोऽस्य नाम जानीहि कपर्द्दीति महात्मनः

ആ കൃപയാൽ പ്രഭു സോമേശ്വരൻ അവന് തന്റെ ദർശനം നൽകുന്നു. അവന്റെ ഉദരം കപർദ (കൗഡി) ആകൃതിയെന്ന് വർണ്ണിക്കപ്പെട്ടതിനാൽ, ആ മഹാത്മാവിന്റെ നാമം ‘കപർദീ’ എന്നു അറിയുക.