Adhyaya 30

Verse 1

श्रीप्रह्लाद उवाच । तदा तेषां सुतीर्थानां क्षेत्राणामभवन्मुदः । गन्तुं द्वारवतीं पुण्यां सर्वेषामपि सर्वशः

ശ്രീപ്രഹ്ലാദൻ പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ ആ എല്ലാ ഉത്തമ തീർത്ഥങ്ങളിലെയും പുണ്യക്ഷേത്രങ്ങളിലെയും, എല്ലാതരത്തിലും, പുണ്യദ്വാരവതി (ദ്വാരക)യിലേക്കു പോകുവാൻ ആഗ്രഹിച്ച എല്ലാവരിലും മഹാനന്ദം ഉദിച്ചു.

Verse 2

द्वारकागमने दृष्ट्वा तथा नारदगौतमौ । महोत्सवो महांस्तत्र भविष्यति मनोहरः

ദ്വാരകാഗമനവും നാരദനും ഗൗതമനും കണ്ടപ്പോൾ, അവിടെ മഹത്തും മനോഹരവുമായ മഹോത്സവം നടക്കുമെന്നു നിശ്ചയമായി।

Verse 3

तीर्थानां कृष्णयात्रायां गन्तव्यमित्यवो चतुः । अथ ते ह्यृषयो देवाः सर्वतीर्थसमन्विताः

അവർ പ്രഖ്യാപിച്ചു—“തീർത്ഥങ്ങളുടെ ഈ കൃഷ്ണയാത്രയിലേക്കു നാം തീർച്ചയായും പോകണം.” തുടർന്ന് സർവതീർത്ഥശക്തിയാൽ സമന്വിതരായ ആ ഋഷികളും ദേവന്മാരും മുന്നേറി।

Verse 4

गौतमीं तु पुरस्कृत्य ययुर्द्वारवतीं मुदा । तदा सर्वाणि तीर्थानि क्षेत्रारण्यानि कृत्स्नशः । द्वारकागमनं चक्रुः सानन्दा ऋषयः सुराः

ഗൗതമിയെ മുൻപിൽ വെച്ച് അവർ സന്തോഷത്തോടെ ദ്വാരവതിയിലേക്കു പോയി. അപ്പോൾ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും, പുണ്യക്ഷേത്രങ്ങളും, വനാശ്രമങ്ങളും—മുഴുവനായും—ദ്വാരകയിലേക്കു യാത്ര ചെയ്തു; ഋഷികളും ദേവന്മാരും ആനന്ദിച്ചു।

Verse 5

श्रद्धया परया भक्त्या कृष्णदर्शनलालसाः । वीणानिनादतत्त्वज्ञं नारदं पथि तेऽ ब्रुवन्

പരമ ശ്രദ്ധയും ഭക്തിയും കൊണ്ട്, കൃഷ്ണദർശനത്തിനുള്ള ആകാംക്ഷയോടെ, വഴിയിൽ അവർ വീണാനിനാദത്തിന്റെ തത്ത്വജ്ഞനായ നാരദനോടു പറഞ്ഞു।

Verse 6

ऋषय ऊचुः । राशयः पुण्यपुञ्जानां कृता वै तपसां तथा । यज्ञदानव्रतानां च तीर्थानां महतां भुवि

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—ഭൂമിയിൽ പുണ്യസഞ്ചയങ്ങളുടെ കൂമ്പാരങ്ങൾ സമാഹരിച്ചിരിക്കുന്നു; അവ തപസ്സിൽ നിന്നും, യജ്ഞം, ദാനം, വ്രതം മുതലായവയിൽ നിന്നും ജനിച്ചവയാണ്; ഇവിടെ മഹത്തായ തീർത്ഥങ്ങളും ഉണ്ട്।

Verse 7

संप्राप्तस्तत्प्रसादोऽयं यद्द्रक्ष्यामः कुशस्थलीम् । पृच्छामहेऽधुना त्वां वै योगिनां परमं गुरुम्

ഈ കൃപ ലഭിച്ചിരിക്കുന്നു—ഞങ്ങൾ കുശസ്ഥലീ (ദ്വാരക) ദർശനം ചെയ്യും. അതിനാൽ ഇപ്പോൾ ഞങ്ങൾ നിങ്ങളോട്, യോഗികളുടെ പരമ ഗുരുവിനോട്, ചോദിക്കുന്നു.

Verse 8

द्वारकायास्तु यात्रायां को विधिः संप्रकीर्तितः । नियमः कोऽत्र कर्त्तव्यो वर्जनीयं च किं मुने

ഹേ മുനേ! ദ്വാരകാ യാത്രയ്ക്ക് ഏതു വിധിയാണ് പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കുന്നത്? അവിടെ ഏതു നിയമം പാലിക്കണം, എന്താണ് വർജ്ജിക്കേണ്ടത്?

Verse 10

श्रोतव्यं कीर्तितव्यं च स्मर्तव्यं किं च वै पथि । उत्सवाश्चात्र के प्रोक्ता द्वारकायाश्च तत्पथि । एकैकश्च महाभाग भक्तानन्दविवर्द्धनम् । एतत्सर्वं महाभाग कृपया संप्रकीर्त्यताम्

പാതയിൽ എന്ത് ശ്രവിക്കണം, എന്ത് കീർത്തിക്കണം, എന്ത് സ്മരിക്കണം? ദ്വാരകാ മാർഗത്തിൽ ഏതു ഉത്സവങ്ങളാണ് പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കുന്നത്? മഹാഭാഗനേ, ഇവ ഭക്താനന്ദം വർധിപ്പിക്കുന്നവ—കൃപയാൽ എല്ലാം പ്രസ്താവിക്കണമേ.

Verse 11

श्रीनारद उवाच । कृताभ्यंगस्तु पूर्वेद्युः संपूज्य श्रद्धया हरिम् । भोजयेद्वैष्णवान्विप्रान्स्वशक्त्या संप्रहर्षितः

ശ്രീ നാരദൻ പറഞ്ഞു—മുൻദിവസം അഭ്യംഗസ്നാനം ചെയ്ത് ശ്രദ്ധയോടെ ഹരിയെ പൂജിക്കണം. തുടർന്ന് സന്തോഷത്തോടെ തനിക്കുള്ള ശേഷിയനുസരിച്ച് വൈഷ്ണവർക്കും ബ്രാഹ്മണർക്കും ഭോജനം നൽകണം.

Verse 12

अनुज्ञातो महाविष्णोः प्रसादमुपयुज्य वै । शयीत भुवि सुप्रीतो द्वारकां कृष्णमानसः

മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ അനുമതി ലഭിച്ച് അവന്റെ പ്രസാദം സ്വീകരിച്ച ശേഷം, സന്തുഷ്ടനായി നിലത്ത് ശയിക്കണം; മനസ്സിനെ കൃഷ്ണനിൽ നിശ്ചലമാക്കി ദ്വാരകാഗമനാഭിലാഷത്തോടെ ഇരിക്കണം.

Verse 14

ततस्तु तदनुज्ञातो गीतवादित्रसंस्तवैः । यात्रारंभं प्रकुर्वीत द्वारकायां प्रहर्षितः

അനുമതി ലഭിച്ച ശേഷം, ഗീതങ്ങളും വാദ്യങ്ങളും സ്തുതിസ്തോത്രങ്ങളും സഹിതം ഹർഷചിത്തനായി ദ്വാരകാ യാത്ര ആരംഭിക്കണം।

Verse 15

द्वारकां गच्छमानस्तु शान्तो दांतः शुचिः सदा । ब्रह्मचर्यमधः शय्यां कुर्वीत नियतेन्द्रियः

ദ്വാരകയിലേക്കു പോകുമ്പോൾ ശാന്തനും ദമിതനും സദാ ശുചിയുമായിരിക്കണം; ബ്രഹ്മചര്യം പാലിച്ച് ഇന്ദ്രിയനിയമത്തോടെ നിലത്ത് ശയിക്കണം।

Verse 16

सहस्रनामपठनं पुराणपठनं तथा । कर्त्तव्यं सकृपं चित्तं सतां शुश्रूषणं तथा

സഹസ്രനാമപാരായണവും പുരാണപാരായണവും ചെയ്യണം; കരുണാപൂർണ്ണമായ മനസ്സ് ധരിച്ചു സത്സജനങ്ങളുടെ ശുശ്രൂഷയും സേവയും ചെയ്യണം।

Verse 17

अन्नदानादिकं सर्वं विभवे सति मानवः । अपि स्वल्पं स्वशक्त्या वै कृतं कोटिगुणं भवेत्

സാമർത്ഥ്യമുള്ളപ്പോൾ അന്നദാനം മുതലായ എല്ലാ പുണ്യകർമ്മങ്ങളും ചെയ്യണം; സ്വന്തം ശേഷിയനുസരിച്ച് ചെയ്ത അല്പവും സത്യത്തിൽ കോടിഗുണം ഫലിക്കും।

Verse 18

पथि कृष्णस्य यो भक्त्या ग्रासमेकं प्रयच्छति । द्वीपांता तेन दत्ता भूः पुण्यस्यान्तो न विद्यते

കൃഷ്ണന്റെ പഥത്തിൽ ഭക്തിയോടെ ഒരൊറ്റ ഗ്രാസം പോലും അർപ്പിക്കുന്നവൻ, ദ്വീപാന്തം വരെ ഭൂമി ദാനം ചെയ്തതുപോലെ ആകുന്നു; ആ പുണ്യത്തിന് അന്തമില്ല।

Verse 19

किं पुनर्द्वारकाक्षेत्रे कृष्णस्य च समीपतः । कलावेकेकसिक्थे च राजसूयायुतं फलम्

അപ്പോൾ പുണ്യമായ ദ്വാരകാക്ഷേത്രത്തിൽ, ശ്രീകൃഷ്ണസന്നിധിയിൽ എത്രയധികം മഹിമ! അവിടെ എള്ളുകണികമാത്രം അർപ്പിച്ചാലും അനേകം രാജസൂയയാഗഫലം ലഭിക്കുന്നു.

Verse 20

गयाश्राद्धसहस्राणि कृतानि शतसंख्यया । अन्नदानं कृतं यैस्तु द्वारकापथि मानवैः

ദ്വാരകയിലേക്കുള്ള വഴിയിൽ അന്നദാനം ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യർക്കു, അത് ആയിരക്കണക്കിന് ഗയാശ്രാദ്ധങ്ങൾ—ശതശഃ എണ്ണാവുന്നത്ര—നടത്തിയതിനു തുല്യമാണ്.

Verse 21

औषधं चान्नपानीयं पादुके कंबलं तथा । वासांस्युपानहौ चैव वित्तं च विभवे सति । वर्जयेत्संकरं विद्वान्यूथालापांस्तथैव च

ഔഷധം, അന്നവും പാനീയവും, പാദുകയും കമ്പളവും, വസ്ത്രങ്ങളും പാദരക്ഷകളും, കൂടാതെ ശേഷിയനുസരിച്ച് ധനവും ദാനം ചെയ്യണം. ജ്ഞാനി അക്രമസംകരവും കൂട്ടത്തിൽ വ്യർത്ഥവാക്കുകളും ഒഴിവാക്കണം.

Verse 22

परनिन्दां च पैशुन्यं परस्य परिवञ्चनम् । परान्नं परपाकं च सति वित्ते त्यजेद्बुधः

മതി വരുന്ന ധനം ഉണ്ടായിരിക്കുമ്പോൾ, ജ്ഞാനി പരനിന്ദ, പൈശുന്യം (ചാടിപ്പറച്ചിൽ), മറ്റുള്ളവരെ വഞ്ചിക്കൽ, കൂടാതെ മറ്റുള്ളവരുടെ അന്നമോ പാചകമോ ആശ്രയിക്കൽ—ഇവയെല്ലാം ഉപേക്ഷിക്കണം.

Verse 23

न दोषो हीनवित्तस्य तावन्मात्रपरिग्रहे । श्रोतव्या सत्कथा विष्णोर्नामसंकीर्त्तनामृतम्

കുറഞ്ഞ സമ്പത്തുള്ളവന് ആവശ്യമായത്ര മാത്രം സ്വീകരിക്കുന്നതിൽ ദോഷമില്ല. എന്നാൽ വിഷ്ണുവിന്റെ സത്കഥകൾ—അവന്റെ നാമസങ്കീർത്തനാമൃതം—ശ്രവണം ചെയ്യണം.

Verse 24

द्वारकापथिगच्छद्भिरन्योन्यं भक्तिवर्द्धनम् । जप्तव्यं वैदिकं जाप्यं स्तोत्रमागमिकं तथा

ദ്വാരകാമാർഗ്ഗത്തിൽ യാത്ര ചെയ്യുന്നവർ പരസ്പരം ഭക്തി വർധിപ്പിക്കണം. വൈദിക ജപം ജപിക്കണം; അതുപോലെ ആഗമിക സ്തോത്രങ്ങളും പാരായണം ചെയ്യണം.

Verse 25

यात्रायां यत्फलं प्रोक्तं श्रीकृष्णस्य च वै कलौ । न शक्यते मया वक्तुं वदनैर्युगसंख्यया

കലിയുഗത്തിൽ ശ്രീകൃഷ്ണയാത്രയ്ക്ക് പ്രസ്താവിച്ച ഫലം, യುಗങ്ങളുടെ എണ്ണത്തോളം വായുകൾ ഉണ്ടായാലും ഞാൻ പൂർണ്ണമായി പറയാൻ കഴിയില്ല.

Verse 26

इत्येतत्कथितं सर्वं यत्पृष्टं तु द्विजोत्तमाः । यतध्वं तत्प्रयत्नेन विष्णुप्राप्तौ च सत्वरम्

ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ, നിങ്ങൾ ചോദിച്ചതെല്ലാം വിശദമായി പറഞ്ഞു. ഇനി പരിശ്രമത്തോടെ അതിലേർപ്പെടുക; വേഗത്തിൽ വിഷ്ണുപ്രാപ്തിയിലേക്കു നീങ്ങുക.

Verse 27

श्रीप्रह्लाद उवाच । एवं ते नारदेनोक्ता मुनयो हृष्टमानसाः । चक्रुस्ते सहिताः सर्वे कृष्णदेवस्य तत्पथि

ശ്രീപ്രഹ്ലാദൻ പറഞ്ഞു—നാരദൻ ഇങ്ങനെ ഉപദേശിച്ചതോടെ മുനിമാർ ഹർഷിതഹൃദയരായി; എല്ലാവരും ഒന്നിച്ചു ശ്രീകൃഷ്ണദേവന്റെ ആ പഥത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.

Verse 28

केचिच्छृण्वन्ति ता विष्णोः सत्कथा लोकविश्रुताः । यासां संश्रवणादेव भगवान्विशते हृदि

ചിലർ വിഷ്ണുവിന്റെ ലോകവിഖ്യാതമായ പുണ്യകഥകൾ ശ്രവിക്കുന്നു; അവയുടെ ശ്രവണമാത്രത്താൽ തന്നെ ഭഗവാൻ ഹൃദയത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു.

Verse 29

कीर्त्यमानानि नामानि महापुण्यप्रदानि वै । पावनानि सदा लोके कलौ विप्रा विशेषतः

കീർത്തിക്കപ്പെടുന്ന നാമങ്ങൾ നിശ്ചയമായും മഹാപുണ്യം നൽകുന്നവയാണ്; അവ ലോകത്തിൽ എപ്പോഴും പാവനകരമാണ്—വിശേഷിച്ച് കലിയുഗത്തിൽ, ഹേ ബ്രാഹ്മണന്മാരേ।

Verse 30

पुराणसंहिता दिव्या मुनिभिः परिकीर्तिताः । प्रकाशयंति या विष्णोर्महिमानं सुमंगलम्

മുനിമാർ പരികീർത്തിച്ച പുരാണസംഹിതകൾ ദിവ്യമാണ്; അവ വിഷ്ണുവിന്റെ പരമ മംഗളമായ മഹിമയെ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു।

Verse 31

सद्गुणाः कर्मवीर्य्याणि कृतानि विष्णुना पुरा । लीलावताररूपैस्तु शृण्वन्ति परया मुदा

അവർ പരമാനന്ദത്തോടെ വിഷ്ണുവിന്റെ സദ്ഗുണങ്ങളും പുരാതനകാലത്ത് ചെയ്ത വീരകർമ്മങ്ങളും—അവന്റെ ലീലാവതാരരൂപങ്ങളിൽ പ്രകടമായവ—ശ്രവിക്കുന്നു।

Verse 32

अपरे वासुदेवस्य चरितानि सुमंगलाः । वदंति परया भक्त्या सानन्दाः साश्रुलोचनाः

മറ്റുള്ളവർ ആനന്ദപരിപൂർണ്ണരായി, കണ്ണുനീർ നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ, പരമഭക്തിയാൽ വാസുദേവന്റെ പരമ മംഗളമായ ചരിതങ്ങൾ വർണ്ണിക്കുന്നു।

Verse 33

अन्ये स्मरंति देवेशमनादिनिधनं विभुम् । केचिज्जपंति मुनयः स्तोत्राणि परया मुदा

ചിലർ ദേവേശനായ—ആദിയും അന്തവും ഇല്ലാത്ത സർവ്വവ്യാപിയായ വിഭുവിനെ—സ്മരിക്കുന്നു; ചില മുനികൾ പരമാനന്ദത്തോടെ സ്തോത്രങ്ങൾ ജപിക്കുന്നു।

Verse 34

केचित्तु शतनामानि जपन्ति मुनयः पथि । अन्ये सहस्रनामानि लक्षनाम तथाऽपरे

ചില മുനിമാർ യാത്രാമാർഗത്തിൽ ശതനാമങ്ങൾ ജപിക്കുന്നു; മറ്റുള്ളവർ സഹസ്രനാമങ്ങൾ, പിന്നെയും ചിലർ ലക്ഷനാമങ്ങൾ ജപിക്കുന്നു।

Verse 35

केचिल्लौकिकगीतानि हरिनामानि हर्षिताः । उत्सवैश्च व्रजंत्यन्ये पताकादिविभूषिताः

ചിലർ ആനന്ദത്തോടെ ഹരിനാമം നിറഞ്ഞ ലൗകികഗീതങ്ങൾ പാടുന്നു; മറ്റുള്ളവർ പതാകാദികളാൽ അലങ്കരിച്ച് ഉത്സവയാത്രയായി മുന്നേറുന്നു।

Verse 36

गीतवादित्रघोषेण करतालस्वनेन च । नास्ति धन्यतमस्तस्मात्त्रिषु लोकेषु कश्चन

ഗാന-വാദ്യങ്ങളുടെ ഘോഷവും കരതാളധ്വനിയും നിറഞ്ഞ അത്തരം ഭക്തരെക്കാൾ ത്രിലോകങ്ങളിൽ ആരും അധികം ധന്യരല്ല।

Verse 37

दर्शनं यस्य संजातं वैष्णवानामनुत्तमम् । तथैव जाह्नवी पुण्या यमुना च सरस्वती

ആർക്കു വൈഷ്ണവരുടെ അനുത്തമ ദർശനം ലഭിച്ചുവോ, അവന് പുണ്യനദികളായ ജാഹ്നവീ (ഗംഗ), യമുന, സരസ്വതി എന്നിവയുടെ ഫലവും അതുപോലെ ലഭിക്കുന്നു।

Verse 38

रेवाद्याः सरितः सर्वाः प्रचक्रुर्गीतनर्त्तनम् । प्रयागादीनि तीर्थानि सागराः पर्वतोत्तमाः

രേവ മുതൽ ആരംഭിച്ച് എല്ലാ നദികളും ഗീത-നൃത്തത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടു; പ്രയാഗാദി തീർത്ഥങ്ങൾ, സമുദ്രങ്ങൾ, ശ്രേഷ്ഠ പർവ്വതങ്ങളും (ആ ഉത്സവത്തിൽ) ചേർന്നു।

Verse 39

वाराणसी कुरुक्षेत्रं पुण्यान्यन्यानि कृत्स्नशः । त्रैलोक्ये यानि तीर्थानि क्षेत्राणि देवनायकाः । चक्रुर्गीतं च नृत्यं च द्वारकायाश्च सत्पथि

വാരാണസി, കുരുക്ഷേത്രം എന്നിവയും മറ്റു സർവ്വ പുണ്യസ്ഥാനങ്ങളും—ത്രിലോകത്തിലെ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും പുണ്യക്ഷേത്രങ്ങളും ദേവനായകരോടുകൂടി—ദ്വാരകയുടെ സത്പഥത്തിൽ ഗീതവും നൃത്തവും ചെയ്തു.

Verse 40

एकैकस्मिन्पदे दत्ते द्वारकापथि गच्छताम् । पुण्यं क्रतुसहस्राणां तत्पादरजसंख्यया

ദ്വാരകാമാർഗ്ഗത്തിൽ പോകുന്നവർ ഇടുന്ന ഓരോ പടിയിലും—പാദധൂളികണങ്ങളുടെ എണ്ണത്തിനനുസരിച്ച്—സഹസ്ര യാഗങ്ങൾക്കു തുല്യമായ പുണ്യം ഉദ്ഭവിക്കുന്നു.

Verse 41

अथ ते मुनयः सर्वे तीर्थक्षेत्रादिसंयुताः । श्रीमत्कृष्णालयं दूराद्ददृशुर्नारदादयः

അനന്തരം ആ എല്ലാ മുനിമാരും—തീർത്ഥക്ഷേത്രാദികളുടെ ശക്തിയോടെ കൂടെ—നാരദാദികളുടെ നേതൃത്വത്തിൽ, ദൂരത്തുനിന്നുതന്നെ ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ ശ്രീമദ് ആലയത്തെ ദർശിച്ചു.