Adhyaya 14

Verse 1

श्रीप्रह्राद उवाच । संत्यनेकानि तीर्थानि बह्वाश्चर्यकराणि च । प्राप्ते कलियुगे घोरे तानि पुप्लुविरेर्णवे

ശ്രീപ്രഹ്ലാദൻ പറഞ്ഞു—അനേകം തീർത്ഥങ്ങൾ ഉണ്ട്, അത്ഭുതഫലദായകങ്ങളായവയും ഉണ്ട്; എന്നാൽ ഘോര കലിയുഗം വന്നപ്പോൾ അവ സമുദ്രത്തിൽ മുങ്ങിപ്പോയി।

Verse 2

उद्देशतो मया विप्राः कीर्त्यमाना निबोधत । संक्षेपतो विप्रवरा यथा तेषां च याः क्रियाः

ഹേ വിപ്രന്മാരേ, ഞാൻ സൂചനയായി കീർത്തിക്കുന്നവയെ ഗ്രഹിക്കുവിൻ. ഹേ ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, അവയുടെ സ്വരൂപവും അവയ്ക്കായി ചെയ്യപ്പെടുന്ന ക്രിയകളും സംക്ഷേപമായി ഞാൻ പറയും।

Verse 3

संहृत्य च भुवो भारं साधू न्संस्थाप्य सत्पथे । द्वारवत्यामगात्कृष्णो वृष्णिसंघैः समावृतः

ഭൂമിയുടെ ഭാരത്തെ നീക്കി, সাধുക്കളെ സത്പഥത്തിൽ സ്ഥാപിച്ച്, വൃഷ്ണിസംഘങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ശ്രീകൃഷ്ണൻ ദ്വാരവതിയിലേക്കു പോയി।

Verse 4

दर्शनार्थं तदा ब्रह्मा दैवतैः परिवारितः । वरुणो यमवित्तेशौ सूर्य्याचन्द्रमसौ तथा

അപ്പോൾ ദർശനാർത്ഥം ദേവഗണങ്ങളാൽ പരിവൃതനായ ബ്രഹ്മാവു വന്നു; കൂടെ വരുണൻ, യമൻ, ധനാധിപൻ കുബേരൻ, സൂര്യനും ചന്ദ്രനും കൂടി വന്നു.

Verse 5

आगत्य सह कृष्णेन कार्यं संसाध्य चात्मनः । वेधाश्चक्रे तदा तीर्थं स्वनाम्ना कीर्तितं भुवि

കൃഷ്ണനോടൊപ്പം വന്ന് തന്റെ ഉദ്ദേശ്യം സഫലമാക്കി വെധാ (ബ്രഹ്മാവ്) അപ്പോൾ ഭൂമിയിൽ തന്റെ നാമത്താൽ പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥം സ്ഥാപിച്ചു.

Verse 6

ब्रह्मकुण्डमिति ख्यातं सर्वपापहरं शुभम् । तत्तीरे स्थापयामास सहस्रकिरणं प्रभुम्

അത് ‘ബ്രഹ്മകുണ്ഡം’ എന്നു പ്രസിദ്ധമായി—ശുഭവും സർവ്വപാപഹരവും. അതിന്റെ തീരത്ത് അദ്ദേഹം സഹസ്രകിരണപ്രഭു (സൂര്യൻ)നെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു.

Verse 7

मूलं सुराणां हि किल ब्रह्मा लोकपितामहः । तेन संस्थापितं यस्मान्मूल स्थानमिति स्मृतम्

നിശ്ചയമായും ലോകപിതാമഹനായ ബ്രഹ്മാവ് ദേവഗണങ്ങളുടെ മൂലമാണെന്ന് പറയുന്നു; അവൻ സ്ഥാപിച്ചതിനാൽ ഇത് ‘മൂലസ്ഥാനം’ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 8

ब्रह्मतीर्थं तु तद्दृष्ट्वा चन्द्रश्चक्रे ततः सरः । तडागं चन्द्रनाम्ना वै सर्वपापप्रणाशनम्

ആ ബ്രഹ്മതീർത്ഥം കണ്ട ചന്ദ്രൻ അപ്പോൾ ഒരു സരോവരം ഉണ്ടാക്കി; ചന്ദ്രനാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധമായ ആ തടാകം സർവ്വപാപപ്രണാശകമാണ്.

Verse 9

तं दृष्ट्वा तेजसा युक्तं संहृष्टाः सुरसत्तमाः । ऊचुस्ते लोकस्रष्टारं शृणुष्व वचनं हि नः

അവനെ തേജസ്സോടെ യുക്തനായി കണ്ട ദേവശ്രേഷ്ഠർ ആനന്ദിച്ചു. അവർ ലോകസ്രഷ്ടാവിനോട്—“ഞങ്ങളുടെ വചനം ശ്രവിക്കണമേ” എന്നു പറഞ്ഞു.

Verse 10

योऽत्र स्नानं प्रकुरुते पितॄन्संतर्पयिष्यति । पूजयिष्यति देवेशं मूलस्थानं सुरर्षभ

ഹേ ദേവവൃഷഭാ! ഇവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവൻ പിതൃകളെ തർപ്പണത്തോടെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തുകയും മൂലസ്ഥാനത്തിൽ ദേവേശ്വരനെ പൂജിക്കുകയും ചെയ്യും.

Verse 11

सर्वपापविनिर्मुक्तो धनधान्यसमन्वितः । सप्तम्यां माघमासस्य शुक्लपक्षे द्विजर्षभाः । योऽत्र स्नानं प्रकुरुते मानवो भक्तिसंयुतः

ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ! മാഘമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷ സപ്തമിയിൽ ഭക്തിയോടെ ഇവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യൻ സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്നു വിമുക്തനായി ധനധാന്യസമ്പന്നനാകും.

Verse 12

मूलस्थानं च देवेश संस्नाप्य प्रविलेपयेत् । पूजयिष्यति वस्त्राद्यैः स्वशक्त्या भूषणैस्तथा

ഹേ ദേവേശ്വരാ! മൂലസ്ഥാനത്തിൽ (ദേവമൂർത്തിയെ) സ്നാനിപ്പിച്ച് ലേപനം ചെയ്യണം; തുടർന്ന് വസ്ത്രാദികൾ അർപ്പിച്ച്, സ്വന്തം ശേഷിയനുസരിച്ച് ആഭരണങ്ങളാലും പൂജിക്കണം.

Verse 13

पुष्पधूपादिभिश्चैव नैवेद्येन च मानवः । सर्वान्कामानवाप्नोति ब्रह्मलोकं स गच्छति

പുഷ്പധൂപാദികളും നൈവേദ്യവും അർപ്പിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ സർവ്വകാമങ്ങളും പ്രാപിക്കുന്നു; അവൻ ബ്രഹ്മലോകത്തിലേക്ക് ഗമിക്കുന്നു.

Verse 14

सावित्रीं च ततो दृष्ट्वा ब्रह्मणा स्थापितां च वै । कृत्वा चायतनं दिव्यं स्वां मूर्तिं सन्निवेश्य च । नाम चक्रे तदा देव्याः स्वयं तस्याः पितामहः

അനന്തരം ബ്രഹ്മാവാൽ സ്ഥാപിതയായ സാവിത്രീ ദേവിയെയും കണ്ടു, അവൻ ഒരു ദിവ്യ ആലയം നിർമ്മിച്ച് തന്റെ സ്വമൂർത്തി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു; തുടർന്ന് സ്വയം പിതാമഹൻ ബ്രഹ്മാവേ ആ ദേവിക്ക് നാമകരണം ചെയ്തു।

Verse 15

यः पश्यति स्वयं भक्त्या कृष्णं दृष्ट्वा जगत्पतिम् । सावित्रीं स सुखी भूत्वा सर्वान्कामानवाप्नुयात्

സ്വഭക്തിയോടെ ജഗത്പതി ശ്രീകൃഷ്ണനെ ദർശിച്ച് സാവിത്രീ ദേവിയെയും ദർശിക്കുന്നവൻ സന്തോഷവാനായി എല്ലാ അഭിലാഷങ്ങളും പ്രാപിക്കും।

Verse 16

आयुरारोग्यमैश्वर्य्यं पुत्रसन्तानमेव च । न दौर्भाग्यं भवेत्तस्य न दारिद्यं न मूर्खता । न च व्याधिभयं तस्य यः पश्यति विधिं नरः

വിധി (ബ്രഹ്മാവ്)നെ ദർശിക്കുന്ന മനുഷ്യന് ആയുസ്സ്, ആരോഗ്യ്യം, ഐശ്വര്യം, പുത്രസന്താനാനുഗ്രഹം ലഭിക്കും; അവനു ദുര്ഭാഗ്യവും ദാരിദ്ര്യവും മൂഢതയും രോഗഭയവും ഉണ്ടാകില്ല।

Verse 17

गत्वा संस्नापयेद्देवीं कुंकुमेन कुसुंभकैः । संछाद्य वस्त्रैः संपूज्य पुष्पैर्नानाविधै स्तथा

അവിടെ ചെന്നു ദേവിയെ കുങ്കുമവും കുസുംഭവും (സാഫ്‌ഫ്ലവർ) കൊണ്ടു സ്നാനിപ്പിക്കണം; പിന്നെ വസ്ത്രങ്ങളാൽ അണിയിച്ച്, നാനാവിധ പുഷ്പങ്ങളാൽ വിധിപൂർവ്വം പൂജിക്കണം।

Verse 18

नैवेद्यफलतांबूलग्रीवासूत्रकदीपकैः । संपूज्य परया भक्त्या यात्रां च सफला लभेत्

നൈവേദ്യം, ഫലങ്ങൾ, താംബൂലം, ഹാരം/മാല, യജ്ഞോപവീതം (സൂത്രം) എന്നിവയും ദീപങ്ങളും കൊണ്ട് പരമഭക്തിയോടെ സമ്പൂർണ്ണമായി പൂജിച്ചാൽ, അവന്റെ യാത്ര യഥാർത്ഥത്തിൽ ഫലപ്രദമാകും।

Verse 19

न वैधव्यं न दौर्भाग्यं न वंध्या न मृतप्रजा । विधिर्दृष्टो नरैर्यैस्तु कुले तेषां प्रजायते

വിധി (ബ്രഹ്മാവ്) ദർശിച്ച മനുഷ്യരുടെ കുലത്തിൽ വൈധവ്യം ഇല്ല, ദൗർഭാഗ്യം ഇല്ല, വന്ധ്യത ഇല്ല, സന്താനനാശവും ഉണ്ടാകുകയില്ല।

Verse 20

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन विधिं पश्येत्सुभावतः । परितुष्टो भवेत्कृष्णो यात्रा च सफला भवेत्

അതുകൊണ്ട് സർവ്വപ്രയത്നത്തോടും ശുദ്ധഭാവത്തോടും കൂടി വിധി (ബ്രഹ്മാവ്) ദർശിക്കണം; അപ്പോൾ ശ്രീകൃഷ്ണൻ പരമമായി പ്രസന്നനാകും, യാത്രയും സഫലമാകും।

Verse 21

प्रह्लाद उवाच । ब्रह्मणा स्थापितं दृष्ट्वा सरः परमशोभनम् । इन्द्रश्चक्रे महाभागः सरः परमशोभनम्

പ്രഹ്ലാദൻ പറഞ്ഞു—ബ്രഹ്മാവ് സ്ഥാപിച്ച അതിപ്രശോഭനമായ സരോവർ കണ്ടിട്ട്, മഹാഭാഗനായ ഇന്ദ്രനും അവിടെ അതിപ്രശോഭനമായൊരു സരോവർ നിർമ്മിച്ചു।

Verse 22

स्थापयामास देवेशो लिंगमप्रतिमौजसम् । तस्मिन्स्नात्वा च लभते यस्मादिन्द्रपदं नरः

ദേവേശൻ (ഇന്ദ്രൻ) അതുല്യശക്തിയുള്ള ലിംഗം സ്ഥാപിച്ചു; അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ മനുഷ്യൻ ഇന്ദ്രപദം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 23

तस्मादिन्द्रपदं नाम सुप्रसिद्धं धरातले । इन्द्रेण स्थापितं लिंगं यस्माद्भावनया सह । प्रसिद्धमिंद्रनाम्ना वा इन्द्रेश्वरमिति स्मृतम्

അതുകൊണ്ട് ‘ഇന്ദ്രപദം’ എന്ന നാമം ഭൂമിയിൽ സുപ്രസിദ്ധമാണ്. ഇന്ദ്രൻ ഭക്തിഭാവത്തോടെ സ്ഥാപിച്ച ലിംഗമായതിനാൽ, അത് ഇന്ദ്രന്റെ നാമത്താൽ പ്രസിദ്ധമായി ‘ഇന്ദ്രേശ്വരൻ’ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 24

यस्य प्रसिद्धिरतुला वृद्धिलिंगमिति द्विजाः । यस्य दर्शनमात्रेण मुच्यते सर्वपातकैः

ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, ‘വൃദ്ധിലിംഗം’ എന്ന നാമത്തിൽ അതുലപ്രസിദ്ധിയുള്ള അതിന്റെ ദർശനമാത്രം കൊണ്ടുതന്നെ സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്നു മോചനം ലഭിക്കുന്നു।

Verse 25

पितॄणामक्षया तृप्तिर्जायते द्विजसत्तमाः । अष्टम्यां च चतुर्द्दश्यां स्नात्वा चेन्द्रपदे नरः

ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, അഷ്ടമിയിലും ചതുര്ദശിയിലും അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ പിതൃകൾക്ക് അക്ഷയ തൃപ്തി ലഭിക്കുന്നു; മനുഷ്യൻ ഇന്ദ്രപദം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 26

इन्द्रेश्वरं च संपूज्य याति मुक्तिपदं नरः । विशेषतस्तु संपूज्यो मकरस्थे दिवाकरे

ഇന്ദ്രേശ്വരനെ യഥാവിധി സമ്പൂജിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ മോക്ഷപദം പ്രാപിക്കുന്നു; സൂര്യൻ മകരസ്ഥനായിരിക്കുമ്പോൾ പ്രത്യേകമായി പൂജിക്കേണ്ടതാണ്।

Verse 27

उत्तरायणसंक्रांतौ लिंगपूरणकेन हि । शिवरात्रौ विशेषेण संपूज्य उमया सह । रात्रौ जागरणं कृत्वा परमं लोकमाप्नुयात्

ഉത്തരായണ സംക്രാന്തിയിൽ ലിംഗപൂരണവിധിയാൽ, പ്രത്യേകിച്ച് ശിവരാത്രിയിൽ ഉമാസഹിത ശിവനെ സമ്പൂജിച്ച്, രാത്രിജാഗരണം ചെയ്താൽ പരമലോകം പ്രാപിക്കും।

Verse 28

प्रह्लाद उवाच । ब्रह्मतीर्थं च तद्दृष्ट्वा तथा शक्रसरोभवम् । दर्शयन्विष्णुना सार्द्धमेकरूपत्वमाप्नुयात्

പ്രഹ്ലാദൻ പറഞ്ഞു— ബ്രഹ്മതീർത്ഥവും ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ)ജനിതമായ സരോവരവും ദർശിച്ച്, വിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം അതിനെ ദർശിപ്പിക്കുന്നവൻ ദിവ്യ ഏകരൂപത്വം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 29

सरश्चकार देवेशो भगवान्पार्वतीपतिः । सुमृष्टनिर्मलजलं नलिनीदलशोभितम्

ദേവേശ്വരനായ ഭഗവാൻ പാർവതീപതി ഒരു സരോവർ സൃഷ്ടിച്ചു; അതിലെ ജലം അത്യന്തം സ്വച്ഛവും നിർമ്മലവും ആയി, താമരയിലകളാൽ ശോഭിതമായി.

Verse 30

उत्पलैः सर्वतश्छन्नं सरः सारसशोभितम् । तदगाधजलं दृष्ट्वा स्वयमेव पिनाकधृक् । सब्रह्मविष्णुना सार्द्धं स्नातस्तत्र वृषध्वजः

ആ സരോവർ എല്ലാടവും നീലത്താമരകളാൽ മൂടപ്പെട്ടതും ഹംസകളാൽ ശോഭിതവുമായിരുന്നു. അതിന്റെ ആഴമുള്ള ജലം കണ്ട പിനാകധാരിയായ വൃഷധ്വജൻ ശിവൻ സ്വയം ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും കൂടെ അവിടെ സ്നാനം ചെയ്തു.

Verse 31

ते देवास्तत्सरो दृष्ट्वा ब्रह्मविष्णुसुराऽसुराः । ऊचुः सर्वे सुसंहृष्टा वीक्षंतः पार्वतीपतिम्

ആ സരോവർ കണ്ട ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും, ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും—എല്ലാവരും പാർവതീപതിയെ ദർശിച്ചു അത്യന്തം സന്തോഷത്തോടെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

Verse 32

यस्मात्कृतमिदं देवा ईश्वरेण महत्सरः । महादेव सरोनाम सुप्रसिद्धं भविष्यति

ഹേ ദേവന്മാരേ! ഈ മഹത്തായ സരോവർ ഈശ്വരൻ തന്നെ നിർമ്മിച്ചതിനാൽ, ഇത് ‘മഹാദേവ-സരസ്’ എന്ന നാമത്തിൽ സർവ്വത്ര പ്രസിദ്ധമാകും.

Verse 33

योऽत्र स्नानं प्रकुरुते पितॄणां तर्पणं तथा । श्राद्धं पितॄणां भक्त्या च स गच्छेत्परमां गतिम्

ഇവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത് പിതൃകൾക്ക് തർപ്പണം അർപ്പിക്കുകയും ഭക്തിയോടെ പിതൃശ്രാദ്ധം നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നവൻ പരമഗതിയെ പ്രാപിക്കും.

Verse 34

सुप्रसन्ना भविष्यन्ति सर्वे देवा न संशयः । दर्शनात्पापनिर्मुक्तो महादेवसरस्य च

എല്ലാ ദേവന്മാരും അത്യന്തം പ്രസന്നരാകും—ഇതിൽ സംശയമില്ല. മഹാദേവ-സരസ്സിന്റെ ദർശനമാത്രത്തിൽ പാപവിമോചനം ലഭിക്കുന്നു.

Verse 35

महेशस्य च तद्दृष्ट्वा सरः परमशोभनम् । चकार पार्वती तत्र सरश्चाप्रतिमं तथा

മഹേശന്റെ (ശിവന്റെ) അതി മനോഹരമായ സരസ്സ് കണ്ട പാർവതിയും അവിടെ മറ്റൊരു അതുല്യമായ പുണ്യസരസ്സ് സൃഷ്ടിച്ചു.

Verse 36

गौरीसर इति ख्यातं सर्वपापप्रणाशनम् । तत्र स्नात्वा नरो भक्त्या न दुर्गतिमवाप्नुयात्

ഇത് ‘ഗൗരീ-സരസ്സ്’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധം; സർവ്വപാപനാശിനി. ഭക്തിയോടെ അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവൻ ദുര്‍ഗതി പ്രാപിക്കുകയില്ല.

Verse 37

न दौर्भाग्यं स्त्रियश्चैव न वैधव्यं कदाचन । स्नात्वा गौरीतीर्थवरे सर्वान्कामानवाप्नुयात्

സ്ത്രീകൾക്ക് ദൗർഭാഗ്യമില്ല; ഒരിക്കലും വൈധവ്യവും ഇല്ല. ശ്രേഷ്ഠമായ ഗൗരീ-തീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും ലഭിക്കും.

Verse 38

वरुणश्च ततो दृष्ट्वा पुण्यान्यायतनानि च । चकार च सरो दिव्यं विष्णुभक्तिसमन्वितः

അതിനുശേഷം വരുണൻ ആ പുണ്യസ്ഥാനങ്ങൾ കണ്ടു, വിഷ്ണുഭക്തിയാൽ സമന്വിതനായി, ഒരു ദിവ്യ സരസ്സും സൃഷ്ടിച്ചു.

Verse 39

नाम्ना वरुणपदं तच्च पापक्षयकरं भुवि । नभस्ये पौर्णमास्यां च संतर्प्य पितृदेवताः

ആ തീർത്ഥം ‘വരുണപദം’ എന്ന നാമത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്നു; ഭൂമിയിൽ പാപക്ഷയം വരുത്തുന്നതാണ്. നഭസ്യ മാസത്തിലെ പൗർണ്ണമിയിൽ പിതൃദേവതകളെ തർപ്പണം ചെയ്ത്…

Verse 40

श्राद्धं कृत्वा विधानेन पितॄणां श्रद्धयान्वितः । उत्तमं लोकमाप्नोति यत्र गत्वा न शोचति

വിധിപ്രകാരം ശ്രദ്ധയോടെ പിതൃശ്രാദ്ധം ചെയ്തവൻ ഉത്തമ ലോകം പ്രാപിക്കുന്നു; അവിടെ ചെന്നാൽ പിന്നെ ദുഃഖിക്കുകയില്ല.

Verse 41

प्रदद्यादुदकुम्भांश्च दध्योदनसमन्वितान् । गाश्च वासांसि रत्नानि विष्णुर्मे प्रीयतामिति

തൈര്‍ചോറോടുകൂടിയ ജലകുംഭങ്ങൾ ദാനം ചെയ്യണം; കൂടാതെ പശുക്കൾ, വസ്ത്രങ്ങൾ, രത്നങ്ങൾ എന്നിവയും നൽകി—‘വിഷ്ണു എനിക്കു പ്രസന്നനാകട്ടെ’ എന്നു പ്രാർത്ഥിക്കണം.

Verse 42

सरो दृष्ट्वा जलेशस्य सरश्चक्रे धनेश्वरः । यक्षाधिपसरोनाम सुप्रसिद्धं धरातले

ജലാധിപതി (വരുണൻ)യുടെ സരോവർ കണ്ട ധനേശ്വരൻ (കുബേരൻ) മറ്റൊരു സരോവർ നിർമ്മിച്ചു; അത് ഭൂമിയിൽ ‘യക്ഷാധിപ-സരോവർ’ എന്ന നാമത്തിൽ സുപ്രസിദ്ധമാണ്.

Verse 43

तथा तत्र नरो भक्त्या संपूज्य पितृदेवताः । सर्वान्कामानवाप्नोति दद्याद्वस्त्रद्विजातये

അതുപോലെ അവിടെ ഭക്തിയോടെ പിതൃദേവതകളെ സമ്യകായി പൂജിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നേടുന്നു; കൂടാതെ ദ്വിജന്‍ (ബ്രാഹ്മണന്‍) വസ്ത്രദാനം ചെയ്യണം.

Verse 44

प्रह्लाद उवाच । विष्णुं वरप्रदं श्रुत्वा भ्रातॄणां ब्रह्मनंदनाः । मंदाकिनी वसिष्ठेन समानीता धरातले

പ്രഹ്ലാദൻ പറഞ്ഞു—വിഷ്ണു വരദാതാവാണെന്ന് കേട്ടപ്പോൾ, ബ്രഹ്മപുത്രന്മാർ സഹോദരകാര്യാർത്ഥം വസിഷ്ഠനാൽ മന്ദാകിനിയെ ഭൂമിയിലേക്കു ഇറക്കിച്ചു കൊണ്ടുവന്നു।

Verse 45

अम्बरीषादयः सर्व आजग्मुः कृष्णपालिताम् । द्वारवत्यां च ते दृष्ट्वा गोमतीं सागरंगमाम्

അംബരീഷാദികൾ എല്ലാവരും കൃഷ്ണൻ കാത്തിരിക്കുന്ന ദ്വാരവതിയിലേക്കു വന്നു; അവിടെ സമുദ്രത്തിലേക്കു ഒഴുകുന്ന ഗോമതീ നദിയെ ദർശിച്ചു।

Verse 46

तीर्थानि देवतानां च पुण्यान्यायतनानि च । तीर्थं पंचनदं चक्रुः प्रजानां पतयस्तथा

അവർ ദേവതകളുടെ തീർത്ഥങ്ങളും പുണ്യായതനങ്ങളും സ്ഥാപിച്ചു; അതുപോലെ ജനങ്ങളുടെ അധിപതികൾ എല്ലാവരുടെ മംഗളാർത്ഥം ‘പഞ്ചനദ’ എന്ന തീർത്ഥവും സ്ഥാപിച്ചു।

Verse 47

पंच नद्यः समाहूतास्तत्राऽजग्मुः सुरान्विताः । मरीचये गोमती च लक्ष्मणा चात्रये तथा

ആഹ്വാനം ലഭിച്ചപ്പോൾ അഞ്ചു നദികൾ ദേവന്മാരോടുകൂടെ അവിടെ എത്തി; മരീചിക്കായി ഗോമതിയും, അത്രിക്കായി ലക്ഷ്മണയും വന്നു।

Verse 48

चंद्रभागा चांगिरसे पुलहाय कुशावती । पावनार्थं जांबवती जगाम क्रतवे तथा

ആംഗിരസിനായി ചന്ദ്രഭാഗയും, പുലഹനായി കുശാവതിയും വന്നു; ശുദ്ധീകരണാർത്ഥം ജാംബവതിയും ക്രതുവിനായി പോയി।

Verse 49

तासु स्नात्वा महाभागा ब्रह्मपुत्रा यशस्विनः । नाम तस्य तदा चक्रुः पंचनद्यश्च तापसाः

ആ നദികളിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് മഹാഭാഗ്യശാലികളും യശസ്വികളുമായ ബ്രഹ്മപുത്ര തപസ്വികൾ അപ്പോൾ ആ സ്ഥലത്തിന് ‘പഞ്ചനദി’ എന്ന നാമം നൽകി.

Verse 50

तस्मात्पंचनदं तीर्थं सर्वपापप्रणाशनम् । स्नातव्यं तत्र मनुजैः स्वर्गमोक्षार्थिभिस्तदा

അതുകൊണ്ട് ‘പഞ്ചനദ’ തീർത്ഥം സർവ്വപാപനാശിനിയാണ്; സ്വർഗ്ഗവും മോക്ഷവും ആഗ്രഹിക്കുന്ന മനുഷ്യർ അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യണം.

Verse 51

तत्र गत्वा सुनियतो गृहीत्वार्घ्यं फलेन हि । मंत्रेणानेन वै विप्रा दद्यादर्घ्यं विधानतः

അവിടെ ചെന്നു നിയന്ത്രിതനായി, ഫലത്തോടുകൂടിയ അർഘ്യം കൈകൊണ്ട്, ഹേ വിപ്രന്മാരേ, ഈ മന്ത്രം ചൊല്ലി വിധിപ്രകാരം അർഘ്യം അർപ്പിക്കണം.

Verse 52

ब्रह्मपुत्रैः समानीताः पंचैताः सरितां वराः । गृह्णंत्वर्घ्यमिमं देव्यः सर्वपापप्रशांतये

ബ്രഹ്മപുത്രന്മാർ ഇവിടെ കൊണ്ടുവന്ന നദികളിൽ ശ്രേഷ്ഠയായ ഈ അഞ്ചു ദേവിമാരേ—സർവ്വപാപശാന്തിക്കായി ഈ അർഘ്യം സ്വീകരിക്കണമേ.

Verse 53

इत्यर्घ्यमन्त्रः । स्नानं कृत्वा विधानेन पितॄन्संतर्प्पयेन्नरः । श्राद्धं कुर्य्याद्विधानेन श्रद्भया परया युतः

ഇങ്ങനെ അർഘ്യമന്ത്രം. വിധിപ്രകാരം സ്നാനം ചെയ്ത് മനുഷ്യൻ പിതൃകൾക്ക് തർപ്പണം അർപ്പിക്കണം; പരമശ്രദ്ധയോടെ വിധിവത്തായി ശ്രാദ്ധം നടത്തണം.

Verse 54

पंचरत्नं ततो देयं सप्तधान्यं द्विजातये । दीनांधकृपणानां च दानं दद्यात्स्वशक्तितः

അതിനുശേഷം ദ്വിജാതിക്കു ‘പഞ്ചരത്നം’യും ‘സപ്തധാന്യം’യും ദാനം ചെയ്യണം; ദീനർ, അന്ധർ, കൃപണ-ദരിദ്രർ എന്നിവർക്കും സ്വശക്തിയനുസരിച്ച് ദാനം നൽകണം।

Verse 55

सर्वान्कामानवाप्नोति विष्णुलोकं स गच्छति । पुत्रपौत्रसमायुक्तः परं सुखमवाप्नुयात्

അവൻ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും പ്രാപിച്ച് വിഷ്ണുലോകത്തിലേക്ക് പോകുന്നു; പുത്രപൗത്രസഹിതനായി പരമസുഖം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 56

प्रेतयोनिं गता ये च ये च कीटत्वमागताः । सर्वे ते मुक्तिमायांति पितरस्त्रिकुलोद्भवाः

പ്രേതയോണിയിൽ പോയവരും കീടത്വം പ്രാപിച്ചവരും—ത്രികുലോത്ഭവമായ ആ പിതൃക്കൾ എല്ലാവരും മോക്ഷം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 57

श्रुत्वाऽध्यायमिमं पुण्यं शिवलोके च मोदते । सर्वपाप विनिर्मुक्तः स याति परमं पदम्

ഈ പുണ്യാധ്യായം ശ്രവിച്ച് അവൻ ശിവലോകത്തിൽ ആനന്ദിക്കുന്നു; സർവപാപങ്ങളിൽ നിന്നു വിമുക്തനായി പരമപദം പ്രാപിക്കുന്നു।