Adhyaya 23
Prabhasa KhandaArbudha KhandaAdhyaya 23

Adhyaya 23

പുലസ്ത്യ ഋഷി രാജാവിനോട് ശുക്ലതീർത്ഥം എന്ന അതുല്യസ്ഥാനത്തിന്റെ മഹാത്മ്യം വിവരിക്കുന്നു. ശമിലാക്ഷൻ എന്ന രാജകൻ നീലച്ചായത്തിൽ വെച്ച വസ്ത്രങ്ങൾ കേടായതു കണ്ടു ഭയന്ന് കുടുംബത്തോടൊപ്പം ഓടി രക്ഷപ്പെടാൻ ആലോചിക്കുന്നു. അവന്റെ വിഷണ്ണയായ മകൾ ദാശകന്യയോട് (മത്സ്യത്തൊഴിലാളി സമൂഹത്തിലെ പെൺകുട്ടി) ദുഃഖം പറയുന്നു. അവൾ ഒരു പ്രായോഗിക പരിഹാരം പറയുന്നു—അർബുദത്തിൽ ഒരു നിർഝരം ഉണ്ട്; അതിന്റെ ജലത്തിൽ ഇട്ട വസ്തു ക്ഷണത്തിൽ ശുക്ലം, അഥവാ വെളുപ്പായി മാറും; മത്സ്യത്തൊഴിലാളികളും അവളുടെ സഹോദരന്മാരും ഈ ജലത്തിന്റെ പ്രഭാവം അറിയുന്നു. രാജകൻ അവൾ പറഞ്ഞപോലെ അവിടെ വസ്ത്രങ്ങൾ കഴുകുമ്പോൾ അവ ഉടൻ തന്നെ തിളങ്ങുന്ന വെളുപ്പോടെ പ്രകാശിക്കുന്നു; ഭയത്തിന്റെ കാരണം നീങ്ങുന്നു. സംഭവം രാജാവിനെ അറിയിക്കുന്നു. രാജാവും മറ്റു നിറമുള്ള വസ്ത്രങ്ങൾ ജലത്തിൽ ഇട്ട് അതേ മാറ്റം കണ്ടു, വിധിപ്രകാരം സ്നാനാദി കർമങ്ങൾ അനുഷ്ഠിക്കുന്നു. തുടർന്ന് രാജാവ് രാജ്യം ഉപേക്ഷിച്ച് ആ തീർത്ഥത്തിൽ തപസ്സു ചെയ്ത്, തീർത്ഥപ്രഭാവത്താൽ ഉന്നത സിദ്ധി പ്രാപിക്കുന്നു. ഫലശ്രുതിയിൽ—ഏകാദശിയിൽ അവിടെ ശ്രാദ്ധം ചെയ്താൽ കുടുംബോന്നതി/കുലോദ്ധാരംയും സ്വർഗ്ഗപ്രാപ്തിയും; അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ ക്ഷണത്തിൽ പാപനാശം സംഭവിച്ച് നിർപാപത്വം ലഭിക്കും എന്നും പറയുന്നു.

Shlokas

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ शुक्लतीर्थमनुत्तमम् । यत्ख्यातिमगमत्पूर्वं सकाशाद्दाशवर्गतः

പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു—ഹേ നൃപശ്രേഷ്ഠാ! അതിനുശേഷം അനുത്തമമായ ശുക്ലതീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോകണം; അതിന്റെ ഖ്യാതി പൂർവ്വം മത്സ്യജീവി വർഗത്തിലെ ഒരാളുടെ സംബന്ധത്താൽ പ്രസിദ്ധമായി।

Verse 2

पुराऽसीद्रजको नाम्ना शमिलाक्षो महीपते । नीलीमध्ये तु वस्त्राणि प्रक्षिप्तानि महीपते

ഹേ മഹീപതേ! പുരാതനകാലത്ത് ശമിലാക്ഷൻ എന്ന പേരുള്ള ഒരു രജകൻ ഉണ്ടായിരുന്നു; ഹേ രാജാ, വസ്ത്രങ്ങൾ നീലിക്കുണ്ടിൽ ഇട്ടുകളഞ്ഞിരുന്നു।

Verse 3

अथासौ भयमापन्नो ज्ञात्वा वस्त्रविडंबनम् । देशांतरं प्रस्थितोऽसौ स्वकुटुम्बसमावृतः

അപ്പോൾ വസ്ത്രങ്ങളുടെ അപമാനകരമായ ദുർദശ അറിഞ്ഞ് അവൻ ഭയാകുലനായി, സ്വന്തം കുടുംബത്തോടുകൂടെ മറ്റേദേശത്തേക്ക് പുറപ്പെട്ടു।

Verse 4

अथ तस्य सुता राजन्दाशकन्यासखी शुभा । दुःखेन महताविष्टा दाश्यंतिकमुपाद्रवत्

പിന്നീട്, ഹേ രാജാവേ, അവന്റെ പുത്രി—ശുഭയായ, മത്സ്യകന്യയുടെ അടുത്ത സഖി—മഹാദുഃഖത്തിൽ ആകുലയായി ഉടൻ മത്സ്യകന്യയുടെ വസതിയിലേക്കു ഓടിച്ചെന്നു।

Verse 5

तस्यै निवेदयामास भयं वस्त्रसमुद्भवम् । विदेशचलनं चैव बाष्पगद्गदया गिरा

അവൾ കണ്ണീരാൽ ഗദ്ഗദമായ വാക്കുകളിൽ വസ്ത്രങ്ങളിൽ നിന്നുയർന്ന ഭയവും, വിദേശത്തേക്ക് പോകേണ്ടി വരുന്ന സമീപസ്ഥിതിയും അവൾക്കു അറിയിച്ചു।

Verse 6

दाशकन्यापि दुःखेन तस्या दुःखसमन्विता । अब्रवीद्वाष्संक्लिन्नां निश्वसंती मुहुर्मुहुः

മത്സ്യകന്യയും അവളുടെ ദുഃഖത്തിൽ പങ്കുചേർന്ന്, കണ്ണീരാൽ നനഞ്ഞ മുഖത്തോടെ, വീണ്ടും വീണ്ടും നെടുവീർപ്പിട്ട് സംസാരിച്ചു।

Verse 7

दाशकन्योवाच । अस्त्युपायो महानत्र विदितो मम शोभने । ध्रुवं तेन कृतेनैव निर्भयं ते च ते पितुः

മത്സ്യകന്യ പറഞ്ഞു—ഹേ ശോഭനേ, ഇവിടെ ഒരു മഹത്തായ ഉപായം ഉണ്ട്, അത് എനിക്ക് അറിയാം; അത് ചെയ്താൽ തീർച്ചയായും നീയും നിന്റെ പിതാവും ഭയമുക്തരാകും।

Verse 8

अत्रास्ति निर्झरं सुभ्रूरर्बुदे वरवर्णिनि । तत्र मे भ्रातरश्चैव तथान्ये मत्स्यजीविनः

ഹേ സുന്ദരഭ്രൂ, ഹേ ശ്രേഷ്ഠവർണ്ണിനി! ഇവിടെ അർബുദത്തിൽ ഒരു പുണ്യനിർഝരം ഉണ്ട്. അവിടെ എന്റെ സഹോദരന്മാരും മറ്റു മത്സ്യജീവികളും വസിക്കുന്നു.

Verse 9

यच्चान्यदपि तत्रैव क्षिप्यते सलिले शुभे । तत्सर्वं शुक्लतामेति पश्य मे वपुरीदृशम्

ആ ശുഭജലത്തിൽ എന്തെല്ലാം ഇട്ടാലും അതെല്ലാം വെളുപ്പാകുന്നു. നോക്കൂ—എന്റെ ശരീരവും അതിനാൽ ഇങ്ങനെ ദീപ്തമായിരിക്കുന്നു.

Verse 10

सर्वेषामेव दाशानां तस्य तोयस्य मज्जनात् । तानि वस्त्राणि तत्रैव तातस्तव सुमध्यमे । जले प्रक्षालयेत्क्षिप्रं प्रयास्यंति सुशुक्लताम्

ആ ജലത്തിൽ മുങ്ങിയാൽ മാത്രം എല്ലാ മത്സ്യജീവികളുടെയും വസ്ത്രങ്ങൾ വെളുപ്പാകും. ഹേ സുമധ്യമേ! നിന്റെ പിതാവിന്റെ ആ വസ്ത്രങ്ങൾ അവിടെയേ ആ ജലത്തിൽ കഴുകുക; അവ വേഗത്തിൽ അത്യന്തം ശുഭ്രത പ്രാപിക്കും.

Verse 11

त्वयाऽत्र न भयं कार्यं गत्वा तातं निवारय । प्रस्थितं परदेशाय नात्र कार्या विचारणा

നിനക്ക് ഇവിടെ ഭയപ്പെടേണ്ടതില്ല. പോയി വിദേശത്തേക്ക് പുറപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന നിന്റെ പിതാവിനെ തടയുക. ഈ കാര്യത്തിൽ മടിയോ ആലോചനാവിലംബമോ വേണ്ട.

Verse 12

पुलस्त्य उवाच । सा तस्या वचनं श्रुत्वा गत्वा सर्वं न्यवेदयत् । जनकाय सुता तूर्णं ततोऽसौ तुष्टिमाप्तवान्

പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു—അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് അവൾ പോയി എല്ലാം പിതാവിനോട് വേഗത്തിൽ അറിയിച്ചു. തുടർന്ന് അദ്ദേഹം സന്തോഷം പ്രാപിച്ചു.

Verse 13

प्रातरुत्थाय तूर्णं स निर्झरं तमुपाद्रवत् । क्षिप्तमात्राणि राजेन्द्र तानि वस्त्राणि तेन वै

പ്രഭാതത്തിൽ എഴുന്നേറ്റ് അവൻ വേഗത്തിൽ ആ നിർഝരത്തിലേക്ക് ഓടിച്ചെന്നു. ഹേ രാജേന്ദ്രാ, അവൻ ആ വസ്ത്രങ്ങൾ അതിൽ എറിഞ്ഞ മാത്രത്തിൽ…

Verse 14

तस्मिंस्तोयेतिशुक्लत्वं गतानि बहुलां ततः । कांतिमापुश्च परमां तथा दृष्ट्वांबराणि च

ആ ജലത്തിൽ അവ അത്യന്തം ശ്വേതമായി; പിന്നെ അവയ്ക്ക് ധാരാളമായ, പരമ ദീപ്തി ലഭിച്ചു. അങ്ങനെ മാറിയ വസ്ത്രങ്ങൾ കണ്ടപ്പോൾ അവൻ വിസ്മയിച്ചു.

Verse 15

अथासौ विस्मयाविष्टस्तानि चादाय सत्वरः । राज्ञे निवेदयामास वृत्तांतं च तदुद्भवम्

അപ്പോൾ അവൻ വിസ്മയത്തിൽ മുങ്ങി, ആ വസ്ത്രങ്ങൾ വേഗത്തിൽ എടുത്തുകൊണ്ട് രാജാവിനോട് സമസ്ത വൃത്താന്തവും അത് എങ്ങനെ സംഭവിച്ചതെന്നതും അറിയിച്ചു.

Verse 16

ततो विस्मयमापन्नः स राजा तत्र निर्झरे । अन्यानि नीलीरक्तानि वस्त्राणि चाक्षिपज्जले

പിന്നീട് രാജാവും വിസ്മയപ്പെട്ടു, അവിടെ നിർഝരത്തിനരികെ മറ്റുള്ള നീലയും ചുവപ്പും വസ്ത്രങ്ങൾ ജലത്തിൽ എറിഞ്ഞു.

Verse 17

सर्वाणि शुक्लतां यांति विशिष्टानि भवंति च । ज्ञात्वा ततः परं तीर्थं स्नानं चक्रे यथाविधि

അവ എല്ലാം ശ്വേതമായി, വിശിഷ്ടവുമായി. തുടർന്ന് ആ തീർത്ഥത്തിന്റെ പരമ മഹിമ അറിഞ്ഞ് അവൻ വിധിപൂർവ്വം അവിടെ സ്നാനം ചെയ്തു.

Verse 18

त्यक्त्वा राज्यं स तत्रैव तपस्तेपे महीपतिः । ततः सिद्धिं परां प्राप्तस्तीर्थस्यास्य प्रभावतः

ആ മഹീപതി രാജ്യം ഉപേക്ഷിച്ച് അവിടെയേ തന്നെ കഠിന തപസ്സു ചെയ്തു. ഈ തീർത്ഥത്തിന്റെ പ്രഭാവത്താൽ അവൻ പരമസിദ്ധിയും ഉത്തമഗതിയും പ്രാപിച്ചു.

Verse 19

एकादश्यां नरस्तत्र यः श्राद्धं कुरुते नृप । स कुलानि समुद्धृत्य दश याति दिवं ततः । स्नानेनव विपापत्वं तत्क्षणादेव जायते

ഹേ രാജാവേ! അവിടെ ഏകാദശിദിനത്തിൽ ആരെങ്കിലും ശ്രാദ്ധം ചെയ്താൽ, അവൻ തന്റെ വംശത്തിലെ പത്ത് തലമുറകളെ ഉയർത്തി പിന്നീട് സ്വർഗ്ഗഗാമികളാക്കുന്നു. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ അതേ ക്ഷണത്തിൽ പാപമുക്തി ലഭിക്കുന്നു.

Verse 23

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे तृतीयेऽर्बुदखंडे शुक्लतीर्थमाहात्म्यवर्णनंनाम त्रयोविंशोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതിസാഹസ്രീ സംഹിതയിൽ, പ്രഭാസഖണ്ഡത്തിന്റെ (സപ്തമ) തൃതീയ അർബുദഖണ്ഡത്തിൽ ‘ശുക്ലതീർത്ഥമാഹാത്മ്യവർണനം’ എന്ന പേരിലുള്ള ഇരുപത്തിമൂന്നാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.