Adhyaya 12

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ रूपतीर्थमनुत्तमम् । सर्वपापहरं नॄणां रूपसौभण्यदायकम्

പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു—ഹേ നൃപശ്രേഷ്ഠാ! തുടർന്ന് അനുത്തമമായ രൂപതീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോകണം; അത് മനുഷ്യരുടെ സർവ്വപാപങ്ങളും ഹരിച്ച് രൂപവും സൗഭാഗ്യപ്രഭയും നൽകുന്നു.

Verse 2

तत्र पूर्वं वपुर्नाम्ना लोके ख्याता वराप्सराः । सिद्धिं गता महाराज यथा पूर्वं निगद्यते

അവിടെ പൂർവകാലത്ത് ‘വപു’ എന്ന നാമത്തിൽ ലോകപ്രസിദ്ധയായ ഒരു ശ്രേഷ്ഠ അപ്സര, ഹേ മഹാരാജാ, സിദ്ധി പ്രാപിച്ചു—പൂർവവൃത്താന്തത്തിൽ പറയുന്നതുപോലെ.

Verse 3

पुराऽसीत्काचिदाभीरी विरूपा विकृतानना । लम्बोदरी च कुग्रीवा स्थूलदंतशिरोरुहा

പൂർവകാലത്ത് ഒരു ആഭീരി സ്ത്രീ ഉണ്ടായിരുന്നു—അത്യന്തം വിരൂപ, വികൃതമുഖം; ലംബോദരി, കുഗ്രീവ, കട്ടിയുള്ള പല്ലുകളും അശ്രദ്ധമായ മുടിയും ഉള്ളവൾ.

Verse 4

एकदा फलमादातुं भ्रममाणाऽर्बुदाचले । माघशुक्लतृतीयायां पतिता गिरिनिर्झरे

ഒരു പ്രാവശ്യം ഫലം ശേഖരിക്കാൻ അർബുദാചലത്തിൽ അലഞ്ഞുനടക്കുമ്പോൾ, മാഘ ശുക്ല തൃതീയ തിഥിയിൽ അവൾ പർവ്വതനിർഝരത്തിൽ വീണുപോയി.

Verse 5

दिव्यमाल्यांबरधरा दिव्यैरंगैः समन्विता । पद्मनेत्रा सुकेशांता सर्वलक्षणलक्षिता

അവൾ ദിവ്യ മാലകളും ദിവ്യ വസ്ത്രങ്ങളും ധരിച്ചവളായിരുന്നു; ദിവ്യപ്രഭയുള്ള അവയവങ്ങളാൽ സമന്വിതയായിരുന്നു. പദ്മനേത്രി, സുകേശി, എല്ലാ ശുഭലക്ഷണങ്ങളാലും ലക്ഷിതയായിരുന്നു.

Verse 6

सा संजाता महाराज तीर्थस्यास्य प्रभावतः । एतस्मिन्नेव काले तु शक्रस्तत्र समागतः

മഹാരാജാവേ! ഈ തീർത്ഥത്തിന്റെ പ്രഭാവത്താൽ അവൾ അങ്ങനെ സംജാതയായി; അതേ സമയത്ത് ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) അവിടെയെത്തി.

Verse 7

क्रीडार्थं पर्वतश्रेष्ठे तां ददर्श शुभेक्षणाम् । ततः कामशरैर्विद्धस्तामुवाच सुमध्यमाम्

ക്രീഡാർത്ഥം ആ പർവ്വതശ്രേഷ്ഠത്തിലേക്ക് വന്ന അവൻ ശുഭനേത്രിയായ അവളെ കണ്ടു. തുടർന്ന് കാമശരങ്ങളാൽ വേദനപ്പെട്ടവനായി ആ സുമധ്യമയോട് സംസാരിച്ചു.

Verse 8

इन्द्र उवाच । का त्वं वद वरारोहे किमर्थं त्वमिहागता । देवी वा नागकन्या वा सिद्धा विद्याधरी तु वा

ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു—ഹേ വരാരോഹേ! നീ ആരാണ്, പറയുക; എന്തിനാണ് ഇവിടെ വന്നത്? നീ ദേവിയാണോ, നാഗകന്യയോ, സിദ്ധയോ, അല്ലെങ്കിൽ വിദ്യാധരിയോ?

Verse 9

मनो मेऽपहृतं सुभ्रूस्त्वया च पद्मनेत्रया । शक्रोऽहं सर्वदेवेशो भज मां चारुहासिनि

ഹേ സുഭ്രൂ, പദ്മനേത്രേ! നീ എന്റെ മനസ്സിനെ അപഹരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഞാൻ ശക്രൻ, സർവ്വദേവാധിപൻ; ഹേ മധുരഹാസിനി, എന്നെ സ്വീകരിച്ച് എന്നോടു ചേർന്നു വരിക.

Verse 10

नार्युवाच । आभीरी त्रिदशाधीश तथाहं बहुभर्तृका । फलार्थं तु समायाता पतिता गिरिनिर्झरे

സ്ത്രീ പറഞ്ഞു—ഹേ ത്രിദശാധീശാ! ഞാൻ ആഭീരി; എനിക്ക് പല ഭർത്താക്കന്മാർ ഉണ്ട്. ഫലലാഭത്തിനായി വന്നതായിരുന്നു; എന്നാൽ ഈ മലനീരൊഴുക്കിൽ വീണുപോയി.

Verse 11

स्नात्वा रूपमिदं प्राप्ता सुरूपं च शुभं मया । दुर्ल्लभस्त्वं हि देवानां किं पुनर्मर्त्यजन्मनाम्

സ്നാനം ചെയ്ത് ഞാൻ ഈ രൂപം പ്രാപിച്ചു—സുന്ദരവും ശുഭവും. നീ ദേവന്മാർക്കുപോലും ദുർലഭൻ; പിന്നെ മർത്ത്യജന്മധാരികൾക്ക് എത്രയോ ദുർലഭം!

Verse 12

वशगास्ते सुराः सर्वे मयि किं क्रियते स्पृहा । भज मां त्रिदशाधीश यथाकामं सुराधिप

സകല ദേവന്മാരും നിന്റെ അധീനത്തിലാണ്; പിന്നെ എന്നോടു എന്തിനീ മോഹം? ഹേ ത്രിദശാധീശാ, ഹേ സുരാധിപാ! എന്നെ സ്വീകരിച്ച് നിന്റെ ഇഷ്ടപ്രകാരം വിഹരിക്കൂ.

Verse 13

पुलस्त्य उवाच । एवमुक्तस्तया शक्रः कामयामास तां तदा । निवृत्तमदनो भूत्वा तामुवाच सुमध्यमाम्

പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു—അവൾ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ശക്രൻ അവളെ ആഗ്രഹിച്ചു. എന്നാൽ കാമം നിയന്ത്രിച്ച്, ആ സുമധ്യയോടു വീണ്ടും സംസാരിച്ചു.

Verse 14

इन्द्र उवाच । वरं वरय कल्याणि यत्ते मनसि वर्त्तते । विनयात्तव तुष्टोऽहं दास्यामि वरमुत्तमम्

ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു—ഹേ കല്യാണി, നിന്റെ മനസ്സിൽ ഉള്ളതുതന്നെ വരമായി ചോദിക്കൂ. നിന്റെ വിനയത്തിൽ ഞാൻ പ്രസന്നൻ; ഞാൻ നിനക്കു ഉത്തമ വരം നൽകും.

Verse 15

नार्युवाच । माघशुक्लतृतीयायां नरो वा वनिता तथा । स्नानं यः कुरुते भक्त्या प्रीताः स्युः सर्वदेवताः

സ്ത്രീ പറഞ്ഞു—മാഘ ശുക്ല തൃതീയയിൽ പുരുഷനോ സ്ത്രീയോ, ആരെങ്കിലും ഭക്തിയോടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ, ആ കൃത്യത്തിൽ സർവ്വദേവതകളും പ്രസന്നരാകും.

Verse 16

सुरूपं जायतां तेषां दुर्ल्लभं त्रिदशैरपि । मां नय त्वं सहस्राक्ष सुरावासं सुराधिप

അവർക്ക് ദിവ്യ സുന്ദര രൂപം ലഭിക്കട്ടെ—അത് ത്രിദശർക്കും ദുർലഭം. ഹേ സഹസ്രാക്ഷ ദേവാധിപാ, എന്നെ ദേവലോകവാസത്തിലേക്ക് നയിക്കണമേ.

Verse 17

पुलस्त्य उवाच । एवमस्त्विति तामुक्त्वा गृहीत्वा तां सुराधिपः । विमाने च तया सार्द्धं जगाम त्रिदिवं प्रति

പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു—“ഏവമസ്തു” എന്നു അവളോട് പറഞ്ഞ് ദേവാധിപൻ അവളെ സ്വീകരിച്ചു; അവളോടൊപ്പം വിമാനത്തിൽ കയറി ത്രിദിവത്തിലേക്ക് പോയി.

Verse 18

वपुः प्राप्तं तया यस्मात्तस्मात्पा र्थिवसत्तम । नाम्ना वपुरिति ख्याता सा बभूव वराप्सराः

അവൾ ദിവ്യ വപുഃ (ദേഹം) പ്രാപിച്ചതിനാൽ, ഹേ രാജശ്രേഷ്ഠാ, അവൾ ‘വപുര്’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധയായി, ഉത്തമ അപ്സരസ്സായി മാറി.

Verse 19

माघशुक्लतृतीयायां देवास्तस्मिञ्जलाशये । स्नानं सर्वे प्रकुर्वंति प्रभाते भक्तिसंयुताः

മാഘ ശുക്ല തൃതീയയിൽ ആ ജലാശയത്തിൽ ദേവന്മാർ എല്ലാവരും ഭക്തിയോടെ പ്രഭാതസ്നാനം ചെയ്യുന്നു।

Verse 20

तत्रान्या देवकन्याश्च सिद्धयक्षांगनास्तथा । यस्तत्र कुरुते स्नानं तस्मिन्काले नराधिप

അവിടെ മറ്റു ദേവകന്യകളും, സിദ്ധന്മാരുടെയും യക്ഷന്മാരുടെയും സ്ത്രീകളും കൂടെ ഉണ്ടാകും. ഹേ നരാധിപാ! ആ സമയത്ത് അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവൻ—

Verse 21

रूपं च लभते तादृग्यादृग्लब्धं तया पुरा । सर्वे तत्र भविष्यंति सिद्धविद्याधरोरगाः

അവൾ മുമ്പ് നേടിയതുപോലെ തന്നെയുള്ള രൂപസൗന്ദര്യം അവൻ പ്രാപിക്കുന്നു. അവിടെ സിദ്ധരും വിദ്യാധരരും നാഗരും എല്ലാവരും സന്നിഹിതരായിരിക്കും.

Verse 22

तस्यैव पूर्वदिग्भागे बिलमस्ति सुशोभनम् । यत्रागत्य प्रकुर्वंति स्नानं पातालकन्यकाः

അതിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് അത്യന്തം ശോഭനമായ ഒരു ഗുഹയുണ്ട്; അവിടെ പാതാളകന്യകൾ വന്ന് സ്നാനം ചെയ്യുന്നു.

Verse 23

तत्र स्नात्वा गृहीत्वापो बिले तस्मिन्व्रजंति ताः । तत्र वैनायके पीठे महत्पाषाणजं जलम्

അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത് അവർ ജലം എടുത്തുകൊണ്ട് ആ ഗുഹയിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു. അവിടെ വൈനായക പീഠത്തിൽ മഹാശിലയിൽ നിന്ന് ഉദ്ഭവിക്കുന്ന ധാരാളം ജലം ഉണ്ട്.

Verse 24

तेनोदकेन संयुक्तः सिद्धो भवति मानवः । गृहीत्वा तज्जलं यस्तु यत्र यत्राभिगच्छति

ആ പവിത്രജലത്തോടു ചേർന്നാൽ മനുഷ്യൻ സിദ്ധനാകുന്നു. ആ ജലം എടുത്തുകൊണ്ട് എവിടെയെവിടെയായാലും പോകുന്നവൻ—

Verse 25

स्वर्गे वा भूतले वापि न केनापि प्रधृष्यते । तत्रास्ति विवरद्वारे तिलकोनाम पादपः

സ്വർഗ്ഗത്തിലായാലും ഭൂതലത്തിലായാലും അതിനെ ആരും ലംഘിക്കുകയില്ല. അവിടെ ആ പിളർപ്പുപോലെയുള്ള വഴിയുടെ വാതിലിൽ ‘തിലക’ എന്ന വൃക്ഷം നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 26

तस्य पुष्पैः फलैश्चैव सर्वं कार्यं प्रसिद्ध्यति । भक्षणाद्धारणाद्वापि सिद्धो भवति मानवः

അതിന്റേ പുഷ്പങ്ങളും ഫലങ്ങളും കൊണ്ടു എല്ലാ കാര്യങ്ങളും വിജയകരമാകുന്നു. അവ ഭക്ഷിച്ചാലും അല്ലെങ്കിൽ ധരിച്ചോ സൂക്ഷിച്ചോ ചെയ്താലും മനുഷ്യൻ സിദ്ധനാകുന്നു.

Verse 27

तस्मिन्बिले तु पाषाणाः समन्ताच्छंखसन्निभाः । तेनोदकेन संस्पृष्टा भवंति च हिरण्मयाः

ആ ഗുഹയിൽ ചുറ്റുമെല്ലാം ശംഖസദൃശമായ കല്ലുകളുണ്ട്. ആ ജലത്തിന്റെ സ്പർശം കൊണ്ടു അവ സ്വർണ്ണമയമാകുന്നു.

Verse 28

वन्ध्या नारी जलं तत्र या पिबेत्तिलकान्वितम् । अपि वर्षशताब्दा च सद्यो गर्भवती भवेत्

അവിടെ തിലകസംബന്ധമായ പുണ്യത്തോടെ കൂടിയ ജലം വന്ധ്യയായ സ്ത്രീ പാനം ചെയ്താൽ, നൂറുവർഷം സന്താനമില്ലാതിരുന്നാലും ഉടൻ ഗർഭിണിയാകും.

Verse 29

व्याधिग्रस्तोऽपि यो मर्त्त्यः स्नानं तत्र समाचरेत् । नीरोगो जायते सद्यो ग्रहग्रस्तो विमुच्यते

രോഗബാധിതനായ മനുഷ്യനും അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ ഉടൻ നിരോഗിയാകും; ഗ്രഹപീഡിതനും മോചിതനാകും.

Verse 30

भूतप्रेतपिशाचानां दोषः सद्यः प्रणश्यति । तेनोदकेन संस्पृष्टे सर्वं नश्यति दुष्कृतम्

ഭൂത-പ്രേത-പിശാചജന്യ ദോഷം ഉടൻ നശിക്കുന്നു; ആ ജലസ്പർശം ലഭിച്ചാൽ എല്ലാ ദുഷ്കൃത്യങ്ങളും മാഞ്ഞുപോകുന്നു.

Verse 31

अपि कीटपतंगा ये पिशाचाः पक्षिणो मृगाः । तेनोदकेन ये स्पृष्टाः सद्यो यास्यंति सद्गतिम्

കീടപതംഗങ്ങൾ, പക്ഷികൾ, മൃഗങ്ങൾ—പിശാചുകളായാലും—ആ ജലസ്പർശം ലഭിച്ചാൽ ഉടൻ സദ്ഗതി പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 32

ययातिरुवाच । अप्यद्भुतमिदं ब्रह्मन्माहात्म्यं भवता मम । कथितं रूपतीर्थस्य न भूतं न भविष्यति

യയാതി പറഞ്ഞു—ഹേ ബ്രാഹ്മണാ! നിങ്ങൾ എനിക്ക് പറഞ്ഞ രൂപതീർത്ഥത്തിന്റെ മഹാത്മ്യം അത്യന്തം അത്ഭുതകരം; ഇത്തരമൊന്ന് മുമ്പുണ്ടായിട്ടില്ല, ഇനി ഉണ്ടാകുകയും ഇല്ല.

Verse 33

किमत्र कारणं ब्रह्मन्सर्वेभ्योऽप्यधिकं स्मृतम् । सर्वं विस्तरतो ब्रूहि परं कौतूहलं हि मे

ഹേ ബ്രാഹ്മണാ! ഇതിനെ എല്ലാറ്റിലും ശ്രേഷ്ഠമെന്ന് എന്തുകൊണ്ട് സ്മരിക്കുന്നു? എന്റെ കൗതുകം അത്യന്തം—എല്ലാം വിശദമായി പറയുക.

Verse 34

पुलस्त्य उवाच । तत्र पूर्वं तपस्तप्तमदित्या नृपसत्तम । इन्द्रे राज्यपरिभ्रष्टे बलौ त्रैलोक्यनायके । अवतीर्णश्चतुर्बाहुरदित्यां नृपसत्तम

പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു—ഹേ നൃപശ്രേഷ്ഠാ! അവിടെ പുരാതനകാലത്ത് അദിതി മഹത്തായ തപസ്സു ചെയ്തു. ഇന്ദ്രൻ രാജ്യം നഷ്ടപ്പെട്ടപ്പോൾ, ത്രിലോകനാഥനായി ബലി നിലകൊണ്ടപ്പോൾ, ചതുര്ഭുജനായ ഭഗവാൻ അദിതിയിൽ അവതരിച്ചുവേ, ഹേ രാജോത്തമാ।

Verse 35

तस्मिञ्जाते महाविष्णावदित्या चासुरान्तके । गुप्तया विवरद्वारे भयाद्दानवसंभवात्

അദിതിയുടെ പുത്രനും അസുരാന്തകനുമായ മഹാവിഷ്ണു ജനിച്ചപ്പോൾ, ദാനവജ ശത്രുക്കളുടെ ഭയത്താൽ അദിതി അവനെ മറഞ്ഞ പിളർപ്പ്-വാതിലിൽ ഒളിപ്പിച്ചു വെച്ചു।

Verse 36

जातमात्रो हरिस्तस्मिन्स्थापितो निर्झरे तया । तस्मात्पवित्रतां प्राप्तं तीर्थं नॄणामभीष्टदम्

ജനിച്ച ഉടൻ ഹരിയെ അവൾ ആ നിർഝരത്തിൽ (പർവ്വതജലധാരയിൽ) സ്ഥാപിച്ചു. അതിനാൽ ആ സ്ഥലം പവിത്ര തീർത്ഥമായി, മനുഷ്യർക്കു അഭീഷ്ടഫലദായകമായി മാറി।

Verse 37

न चान्यत्कारणं राजन्सत्यमेतन्मयोदितम् । माघशुक्लतृतीयायां तत्र जातस्त्रिविक्रमः

ഹേ രാജാവേ! ഇതിന് മറ്റൊരു കാരണമില്ല—ഞാൻ പറഞ്ഞത് സത്യമാണ്. മാഘ ശുക്ല തൃതീയയിൽ അവിടെയേ ത്രിവിക്രമൻ ജനിച്ചു।

Verse 38

तिलकः सर्व वृक्षाग्र्यः पुत्रवत्परिपालितः । अदित्या सेवितो नित्यं स्वहस्तेन जलैः शुभैः

തിലകവൃക്ഷം—സകല വൃക്ഷങ്ങളിലും ശ്രേഷ്ഠം—പുത്രനെപ്പോലെ പരിപാലിക്കപ്പെട്ടു. അദിതി നിത്യം സ്വന്തം കൈകളാൽ മംഗളജലം ഒഴിച്ച് അതിനെ സേവിച്ചു।

Verse 39

एतत्ते सर्वमाख्यातं तीर्थमाहात्म्यमुत्तमम् । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन स्नानं तत्र समाचरेत् । सर्वकामप्रदं नॄणामिह लोके परत्र च

ഇങ്ങനെ ആ തീർത്ഥത്തിന്റെ പരമോത്തമമായ മഹാത്മ്യം ഞാൻ നിന്നോട് പൂർണ്ണമായി പറഞ്ഞു. അതിനാൽ സർവ്വശ്രമത്തോടും കൂടി അവിടെ സ്നാനം ആചരിക്കണം. ആ തീർത്ഥം മനുഷ്യർക്കു ഇഹലോകത്തും പരലോകത്തും എല്ലാ അഭിലാഷങ്ങളും നൽകുന്നു.