Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 34
पुलस्त्य उवाच । तत्र पूर्वं तपस्तप्तमदित्या नृपसत्तम । इन्द्रे राज्यपरिभ्रष्टे बलौ त्रैलोक्यनायके । अवतीर्णश्चतुर्बाहुरदित्यां नृपसत्तम
pulastya uvāca | tatra pūrvaṃ tapastaptamadityā nṛpasattama | indre rājyaparibhraṣṭe balau trailokyanāyake | avatīrṇaścaturbāhuradityāṃ nṛpasattama
പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു—ഹേ നൃപശ്രേഷ്ഠാ! അവിടെ പുരാതനകാലത്ത് അദിതി മഹത്തായ തപസ്സു ചെയ്തു. ഇന്ദ്രൻ രാജ്യം നഷ്ടപ്പെട്ടപ്പോൾ, ത്രിലോകനാഥനായി ബലി നിലകൊണ്ടപ്പോൾ, ചതുര്ഭുജനായ ഭഗവാൻ അദിതിയിൽ അവതരിച്ചുവേ, ഹേ രാജോത്തമാ।
Pulastya
Tirtha: Aditi-tapas-sthāna on Arbuda (contextual; specific local tīrtha-name implied by later verses)
Type: kshetra
Listener: King (nṛpasattama; traditionally Bhīṣma/Janamejaya-like framing varies by recension; here simply ‘the king’)
Scene: Pulastya narrates to the king: Aditi in austere posture on Arbuda’s slopes; Indra’s fall and Bali’s rule implied in the background; the four-armed Viṣṇu descending as a radiant presence into Aditi’s womb.
FAQs
A tīrtha’s greatness is grounded in divine history: austerity (tapas) and God’s compassionate descent restore cosmic order.
Rūpatīrtha (context of Adhyāya 12), whose superiority is explained through the ancient episode of Aditi’s tapas and Hari’s descent.
No direct prescription here; it begins the etiological narrative (kathā) establishing the tīrtha’s sanctity through Aditi’s austerities.